Sofokles

ELEKTRA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

PROLOG

PIERWSZE EPEISODION

DRUGIE EPEISODION

TRZECIE EPEISODION

CZWARTE EPEISODION

ELEKTRA

Sofokles

OSOBY:

WYCHOWAWCA ORESTESA

ORESTES, syn Agamemnona i Klitajmestry

PYLADES, syn króla Strofiosa, nieodstępny towarzysz Orestesa

ELEKTRA, córka Agamemnona i Klitajmestry

CHRYZOTEMIDA, siostra Elektry

KLITAJMESTRA, żona Agamemnona, potem Ajgista

AJGIST, wzgl. AJGISTOS, stryjeczny brat Agamemnona, uzurpator-król Myken

CHÓR piętnastu kobiet mykeńskich, przyjaciółek Elektry

INNE SŁUŻEBNE KLITAJMESTRY

SŁUDZY ORESTESA

Scena przedstawia plac przed pałacem królewskim w Mykenach. Tylna ściana sceny jako front pałacu ma trzy bramy: środkowa prowadzi do pałacu, boczna prawa - od widza - do komnat niewieścich i ich służby, lewa - do zabudowań dla obcych. Środkowa brama większa i ozdobniejsza, boczne mniejsze. Przed pałacem kolumnadowy krużganek, ozdobiony posągami bogów, między innymi Apollina. W dali na prawo od pałacu widać na bliższym planie gaj, na dalekim - miasto Argos (tj. Plac Lykejski); na lewo - opodal świątynię  Hery.

PROLOG

(Z lewej strony wchodzą na scenę jako przybywający spoza granic kraju: Wychowawca, Orestes i Pylades)

WYCHOWAWCA

Agamemnona, zwycięzcy spod Troi,

Synu! Dziś wreszcie własnymi oczyma

Ujrzeć ci wolno to, czegoś tak pragnął:

Tu cel tęsknoty twej — prastare Argos!

Tu szałem gnanej — gaj córki Inacha.

(wskazując w prawo)

Tam, Orestesie, boga wilkobójcy

Jest Plac Lykejski.

(wskazując w lewo)

A tam z lewej strony

Hery świątynia.

(przychodzą przed pałac)

Tu zaś, gdzieśmy przyszli,

Pomyśl - Mykeny widzisz pełne złota,

Pełen też klątwy ten dom Pelopidów!

Stąd to przed laty od krwawych zwłok ojca

Jam cię z rąk siostry twej rodzonej zabrał,

Uniósł, ocalił i tak na młodzieńca,

Śmierci ojcowej mściciela, wychował.

Czas więc, Oreście, i ty, Pyladesie

Drogi, czym prędzej pomyśleć, co czynić.

Bo oto słońca już zorza błyszcząca

Budzi poranny śpiew ptaków krzykliwych

I mroki nocy minęły gwiaździstej.

Nim więc ktoś z ludzi na dwór wyjdzie z domu,

Musicie wszystko uzgodnić; bo teraz

Nie czas się wahać. Teraz działać pora!

ORESTES

Sługo najmilszy, jak wielkie mi dajesz

Wierności swojej względem nas dowody!

Bo jak szlachetny koń, chociaż już stary,

W niebezpieczeństwach nie traci odwagi,

Lecz czujnych uszu nastawia, tak ty mnie

Budzisz do dzieła i w pierwszym szeregu

Za mną podążasz. Tobie więc wyjawię

Plan mój, ty bacznie słów moich wysłuchaj

I popraw zaraz, jeśli w czymś pobłądzę:

Bo gdym wyrocznię odwiedził pityjską,

By się dowiedzieć, jakim mam sposobem

Pomścić  śmierć ojca na jego mordercach,

Taką mi Feb dał odpowiedź, posłuchaj:

Że nieuzbrojon w tarcze ani w wojska

Sam potajemnie słuszną rzeź im sprawię.

Więc wobec takiej boga odpowiedzi

Ty wejdź  - gdy tylko czas sprzyjać ci będzie -

Do tego domu i, co tam się dzieje,

Zbadaj, a potem mi wszystko opowiesz.

Nikt cię na starość po latach nie pozna,

W nikim włos srebrny nie wzbudzi podejrzeń.

Powiesz, że jesteś znajomym z Focydy,

Od Fanoteusa przychodzisz. Ten bowiem

Najpoważniejszym jest ich sojusznikiem.

Oznajmij im też i nawet przysięgnij,

Że Orest umarł; bo tak chciał los twardy.

Że na zawodach pityjskich spadł z wozu

Wyścigowego. Tak ma brzmieć wiadomość.

My zaś tymczasem, jak bóg kazał, najpierw

Uczcimy ojca grób ofiarnym płynem

I włosem ściętym z głowy. Potem tutaj

Wrócim, miedzianą urnę niosąc w ręku,

Którą  — jak sam wiesz — mam w krzakach ukrytą.

I tak ich chytrze podchodząc, przyjdziemy

Z miłą im wieścią, że już po mnie; dawno

Ciało me w węgiel i popiół zmienione.

Bo cóż mi szkodzi być umarłym w słowach,

Gdy czynem sławę ocalę i zyskam!

Złe słowo —  — ono, gdy korzyść przynosi,

Złym chyba nie jest; bo wiem, że już nieraz

I mędrcy w słowach kłamliwie pomarli,

Potem do domów w większej czci wracali.

Więc i ja ufam, że po takiej wieści

Jak gwiazda błysnę znów żywy przed wrogiem!

Tylko ty, ziemio ojczysta, wy, bóstwa

Naszego kraju, szczęśćcie mi w tej drodze!

I ty, ojcowskie domostwo! Bo ciebie

Idę oczyścić, przez bogów wiedziony.

Nie dajcie, bym stąd uchodził w niesławie,

Lecz władcą został: rodu wskrzesicielem!

Skończyłem mówić. A teraz ty, starcze,

Idź już i pilnuj tego, com ci zlecił.

Nam też już odejść każe czas, co ludziom

Najlepszym w czynach bywa przewodnikiem.

ELEKTRA

(wewnątrz domu)

Ach, biada! Biada mi nieszczęsnej!

WYCHOWAWCA

O, właśnie, synu, słyszę, jak boleśnie

Zdaje się  - któraś ze służebnych wzdycha.

ORESTES

To pewnie biedna Elektra?... Chcesz może,

Zostaniem tutaj, by skarg jej posłuchać?

WYCHOWAWCA

Nie, nie! Niczego wbrew boga rozkazom

Nie chciejmy robić! Od nich trzeba zacząć:

Trzeba więc ojca grób skropić ofiarą;

To nam do dzieła da moc i zwycięstwo.

(Wszyscy opuszczają scenę: Orestes z Pyladesem idą w prawo, na grób Agamemnona, wychowawca usuwa się na bok w lewą stronę, by w odpowiedniej chwili spełnić swe zadanie. Z prawej bramy domu królewskiego wychodzi Elektra, która teraz po nocy przecierpianej skarży się w pieśni na swą boleść przed wschodzącym słońcem):

ELEKTRA

O, święte światło dnia!

Powietrze, które świat otaczasz w krąg!

Przed wami wiecznie pieśń ma skarży się i łka,

Przed wami zawsze staje pełna mąk

Ma pierś, gdy krwawy ją rozdziera cios,

Ilekroć w bezkres znowu czarna pierzcha noc.

Wtedy mych całonocnych czas nadchodzi świąt!

Wie łoże me nieszczęsne, dom nieszczęsny wie,

Erynie, święte bogów córki! Błagam was —

Bo wy widzicie, kto z zbrodniczej ręki padł

I kto ofiarą jest małżeńskich skrytych zdrad —

Przybądźcie! O, pomóżcie mi! Pomścijcie zgon

Naszego ojca! Niechaj też z dalekich stron

Powróci brat mój. Bo samotna tak

Nie mogę już brzemienia smutku znieść.

Za wielki on, a mnie już siły brak.

(Już podczas końcowych słów tej pieśni na orchestrę wchodzi chór)

PARODOS (KOMMOS)

(Chór śpiewa na przemian z Elektrą)

CHÓR

O, dziecko! Matki tej nieszczęsnej dziecko!

Elektro! Czemuż tak rozpaczasz

W przeciągłych skargach, długich płaczach?

Dawno już przecież pojmany zdradziecko

Przez grzesznej matki obłudę nikczemną

Z bezbożnej ręki zginął Agamemnon.

Niech więc przepadnie, kto czyn ten sprawował,

Jeśli mi wyrzec wolno takie słowa.

ELEKTRA

Córki szlachetnej ojców krwi,

idziecie do mnie biednej z pocieszeniem.

Wiem i rozumiem was i bardzo cenię.

Ale ja nie chcę przestać nieszczęśliwa

Nieszczęśliwego ojca opłakiwać.

Przyszłyście sercem płacić mi za serce:

Pozwólcież mi,

błagam was, szaleć w bolesnej rozterce!

CHÓR

Ale z Hadesu błot, co wszystko chłoną,

Twój ojciec nigdy już nie wstanie

Wskrzeszon przez modły twe i łkanie.

I tylko wpadniesz z umiaru w szaloną

Rozpacz i w mękach wśród ciągłych zawodzeń

Sama w nieszczęściach pogrążysz się srodze,

Z których już potem nic cię nie wyzwoli.

Czemuż więc pragniesz tak nieszczęsnej doli?

ELEKTRA

Głupi, kto zapomina, ach,

o ojcach, co tak nędzną zmarli śmiercią!

Ulgę przynosi mej boleści w sercu

Ptak, Zeusa zwiastun płochliwy, co wiosną

Wciąż za Itysem pieśń kwili żałosną.

O, biedna Niobe, bogów szczęście w tobie,

Że w wiecznych łzach

rozpływasz się w kamiennym swoim grobie!

CHÓR

Ale nie samą ciebie — zważ, kochana, —

Spośród śmiertelnych spotkał ten bolesny cios.

Czemuż więc większa ma być twoja rana,

Niż tych, z którymi węzłem krwi cię złączył los:

Na Chryzotemis patrz! Na Ifianassę!

Na błogą młodość tego, przed którym ukryta

Jeszcze ta boleść; którego tu z czasem

Sławna ta ziemia mykeńska powita,

I z łaski Zeusa ujrzy kraj ten wreszcie

Swojego syna w szlachetnym Oreście!

ELEKTRA

Na niego też ja nieznużenie czekam,

Nędzna, bez dzieci i bez męża;

Wśród łez bez końca i narzekań

Tych nieszczęść dźwigam ciężar.

Lecz on zapomniał, com dlań uczyniła,

Jaką wysłałam mu wiadomość.

Poselstwa z wieścią mi złudną przysyła,

Tęskni, wciąż tęskni,

lecz ciągle nie wraca do domu!

CHÓR

Nie trać nadziei, nie trać, moja droga!

Jeszcze na niebie włada wszechmogący Zeus:

On na to wszystko patrzy okiem boga,

Jemu więc powierz swoją boleść, pełną  łez.

Nie dręcz się gniewem na wrogów, lecz o nich

Pamiętaj! Czas — to bóg, co spełnić może wszystko.

Nie zapomina o tym w obcej stronie

W nadmorskiej Kryzie, bogatej w pastwiska,

Agamemnona syn, nie zapomina

Bóg, co w podziemnych panuje krainach!

ELEKTRA

Lecz ja już  życia większą część straciłam

W próżnej nadziei. Nie mam więcej

Sił, by bez ojców żyć w tej męce,

Bym tak bez męża się trapiła.

I jakby jakaś do posług przybrana

W tym domu ojca kąt znachodzę,

W suknię, co wstyd mi przynosi, odziana,

Próżno od stołu do stołu

błąkam się o głodzie.

CHÓR

Bolesny był, gdy ojciec wracał, jego głos,

Bolesny jęk na ławie przy biesiadach,

Gdy mu w pierś samą twardy cios

Żelazny topór zadał.

Podstęp doradcą był, mordercą Eros -  -

Strasznego jednak dopuścił się czynu,

Kto władał tą siekierą,

Czy boską to czy ludzką tylko winą.

ELEKTRA

O, dniu nad inne okropniejszy,

najokropniejszy w życiu moim!

O, nocy! O, tragedio uczty,

którą się język nazwać boi!

O, smutne chwile śmierci ojca,

co z rąk ich dwojga srodze zginął!

Moje to życie z rąk tych padło,

przez nie dziś stało się ruiną!

Niech ich wszechmocny bóg Olimpu

ukarze swą prawicą boską!

Niech im za grzechy takiej zbrodni

w gorycz zamieni wszelką rozkosz!

CHÓR

Rozsądna bądź! Nie rzucaj więcej takich słów!

Czyż nie pojmujesz, nie chcesz myśleć o tym,

Jak na swą głowę  ściągasz teraz znów

Nieszczęście i sromotę?

Wiele już przecież zła ci przyczyniła

Gorycz twej duszy, co wciąż kłótnie rodzi:

Z tymi, co mają siło w,

Trudno wojnami krzywdy swej dochodzić.

ELEKTRA

Nieszczęście mnie, nieszczęście zmusza.

Znam swą namiętność i rozumiem.

Lecz właśnie w tym nieszczęściu w sobie

tego obłędu już nie stłumię!

Nie stłumię, póki żyła będę;

bo któż, o wielkich rodów córy,

Może mnie w bólu tym pocieszyć,

któż pojmie ogrom mej tortury?!

Puśćcie mnie, puśćcie bez słów waszych-  -

bo losy tego już nie zmienią:

Nic mnie nie wyrwie z tej męczarni;

nie ulży mi w bezmiernym tym cierpieniu!

CHÓR

Lecz ja życzliwym tylko chcę cię przestrzec słowem

Jak wierna matka,

By z nieszczęść się nieszczęścia nie zrodziły nowe!

ELEKTRA

Bo czyż bezmierne nie jest już z natury swej to zło?

Nie troszczyć się o zmarłych, powiedz, pięknie to?

W czyim to sercu taka myśl kiełkuje?

Od takich ludzi nie chcę czci!

A jeśli w sercu swoim coś ze szczęścia czuję,

Bezpiecznie żyć z tym szczęściem

niech nie wolno mi,

Gdyby mych ojców nie czcił jęk i żal,

Co jak na skrzydłach leci w dal.

I jeśli ten, co zginął, biedny, ma pozostać

prochem i niczym,

A tamci nie zapłacą  śmiercią za czyn zbrodniczy,

Nie ma wśród ludzi, nie ma najwyraźniej

Żadnej świętości ni bożej bojaźni!

PIERWSZE EPEISODION

CHÓR

Twój los, kochana, lecz i mój zarazem

Przyjść mi tu kazał. A jeśli-ć nie dobrze

Radzę, ty prowadź! My pójdziem za tobą.

ELEKTRA

Przykro mi, drogie niewiasty, jeżeli

Wam się wydaje, iż zbyt się uginam

Pod łez ciężarem. Ich przemoc mnie zmusza,

Zrozumcie! Któraż szlachetnej krwi córka

Nie będzie tak jak ja nad ojcem boleć!

A moja boleść z dniem każdym i nocą

Jeszcze się wzmaga raczej, niż maleje:

Bo najpierw z matką, z mą rodzoną matką

Złość rozdzieliła mnie. Do tego w domu,

W mym własnym domu z ojca mordercami

Mieszkać mi przyszło. I oni mną rządzą,

Od nich mam łaskę znosić i niełaskę.

Wreszcie, jak sądzisz, jakie ja przeżywam

Chwile, gdy widzę, jak na ojca tronie

Ajgist zasiada; gdy patrzę, jak nosi

Szaty te same co ojciec, i składa

Teraz ofiary tam, gdzie ojca zabił!

I co najgorsze wśród tych wszystkich zuchwalstw

Widzę, jak kat nasz na ojca posłaniu

Spoczywa obok matki — jeśli matką

Nazwać się godzi tę, co z takim żyje.

Zuchwała! Bo choć mieszka z tym przeklętym

Zbrodniarzem, nie drży przed zemstą Erynii.

Lecz jakby drwiła z tego, co się dzieje,

Ilekroć dzień  ów przyjdzie, w którym niegdyś

Ojca naszego podstępnie zgładziła,

Chóry urządza, a nawet co miesiąc

Owce rznąć każe na cześć bogów zbawczych!

I widząc to, nieszczęsna, w czterech ścianach

Płaczę i gryzę się, i jęczę z bólu

Nad ucztą, ojca imieniem nazwaną!

Płaczę w ukryciu, bo nawet mi płakać

Tyle nie wolno, ile serce pragnie.

Bo ta szlachetna — ale tylko w słowach! —

Kobieta z krzykiem tak na mnie powstaje:

„Ty bezbożnico wstrętna! Czyż twój tylko

Zmarł ojciec? Nikt już prócz ciebie nie cierpi?

Zgińże już marnie i niech od tych jęków

Nigdy cię bogi podziemne nie zwolnią!"

Tak ona bluźni. A gdy gdzieś posłyszy,

Że Orest wraca, wtedy to dopiero

Jak opętana krzyczy: „Tyś tu winna!

Twoja to sprawka, żeś tego Oresta

Z rąk mych wykradła i skrycie uniosła!

Lecz wiedz, że za to nie ujdziesz ty kary!"

Tak krzyczy wściekła. A w tym ją podjudza

Jeszcze ów sławny jej sługa-kochanek!

Ów tchórz bezecny, skończony nikczemnik,

Co wojny stacza - w domu, z kobietami!!

Ja zaś czekając wciąż, aż wróci Orest

I kres położy temu, schnę już z bólu:

Bo ciągle w planach się chwiejąc, już wszystkie

Nadzieje moje przekreślił na zawsze.

Trudno więc w takim cierpieniu, me drogie,

Być bogobojną i rozsądną. Musi

To zło, tak wielkie, nowe zło wywołać!

CHÓR

Powiedz nam jeszcze, czy Ajgist jest tutaj,

Gdy z nami mówisz, czy wyszedł gdzieś z domu.

ELEKTKA

Owszem. Bądź pewna, że gdyby był tutaj,

Z domu bym wyjść nie mogła. Bawi na wsi.

CHÓR

To ja już mogę w takim stanie rzeczy

Bezpieczniej z tobą rozmawiać i śmielej.

ELEKTRA

Więc nie ma go tu. Mów, co tylko zechcesz.

CHÓR

Pytam więc: Powiedz, czy brat twój wnet wróci,

Czy jeszcze zwleka? To chciałabym wiedzieć.

ELEKTRA

Przyrzeka powrót, lecz słów swych nie spełnia.

CHÓR

Lubi człek zwlekać z wielkich dzieł spełnieniem!

ELEKTRA

O, nie przez zwłokę ja-m go ocaliła!

CHÓR

Ufaj! Szlachetny on, pomoże bliźnim!

ELEKTRA

Wierzę. Inaczej bym dawno umarła.

(W prawej bramie ukazuje się Chryzotemida z darami ofiarnymi w ręku)

CHÓR

Nie mów już teraz nic! Bo widzę, z domu

Chryzotemida, twa siostra, zrodzona

Z twojego ojca i twej matki idzie

Z nagrobną w ręku ofiarą dla zmarłych.

CHRYZOTEMIDA

Cóż ty tu znowu, siostro, opowiadasz

I tak wychodzisz przed bramę pałacu?

Przez tyle czasu nie chcesz się nauczyć,

By namiętnościom nie folgować próżno?

Ja też wiem przecież, jaką czuję boleść

W tej naszej doli. I gdybym moc miała,

Pokazałabym, czego ja im życzę!

Lecz wśród tej burzy lepiej zwinąć  żagle,

Niż bohaterkę grać  — bez szkody wroga!

I tobie radzę iść za mym przykładem.

Wprawdzie nie w moich słowach leży słuszność,

Lecz w twoim sądzie; mam jednak jak wolna

Żyć  —  — to we wszystkim władców słuchać muszę.

ELEKTRA

Grzech to, że córka rodzona o takim

Ojcu nie pomni, a dba tu o matkę!

Bo wszystkie do mnie zwracane te rady

Od niej przejęłaś; nie twoje to słowa!

Musisz więc przyznać, żeś zła, lub - jeżeliś

Dobra - nie umiesz czcić pamięci drogich.

Mówiłaś właśnie, że gdybyś moc miała,

Pokazałabyś swą dla nich nienawiść;

A mnie, choć wszystko dla ojca chcę zrobić,

Pomóc w tym nie chcesz. Przeciwnie - przeszkadzasz!

Czyż to już razem nie złość i tchórzostwo?

Ty więc ode mnie się ucz! Cóż mi z tego,

Gdybym przestała płakać? I tak żyję!

Smutne to życie, wiem, lecz mnie wystarczy.

Płaczę, lecz przez to czczę pamięć zmarłego!

-  - Jeśli to jeszcze ma tam jakąś cenę.-  -

Ty nienawidząc, nienawidzisz słowem,

Lecz czynem z ojca trzymasz mordercami.

Ja więc, chociażby ktoś chciał mi dać wszystkie

Te przyjemności, co ciebie dziś pieszczą,

Nie mogłabym się im poddać. Ty sobie

Miej stół obfity, opływaj we wszystko:

Mnie niech za pokarm wystarczy jedynie

Spokój sumienia! Nie chcę też twej sławy;

Boś ty niemądra: mogąc się zwać dzieckiem

Najzacniejszego ojca, zwij się córką

Matki! Tak światu pokażesz swą podłość,

Że ojca zdradzasz zmarłego i bliskich!

CHÓR

Tylko bez gniewu, błagam! Bo myśl dobra

Kryje się w sercach was obu: i tylko

Ty z jej słów, ona niech z twoich skorzysta.

CHRYZOTEMIDA

Ja, o niewiasty, przywykłam już jakoś

Do takich słów jej. I nic bym nie rzekła,

Gdybym o strasznej nie słyszała groźbie,

Co ma uciszyć te głośne jej jęki.

ELEKTRA.

Cóż to za „groźba", mów. Jeśli być może

Większe niż to nieszczęście, już zamilknę!

CHRYZOTEMIDA

Powiem ci wszystko, co tylko wiem sama.

Bo chcą cię, jeśli nie przestaniesz jęczeć,

Wysłać stąd kędyś, gdzie nigdy już słońca

Masz nie oglądać. Tam w ścianach sklepionych,

Daleko stąd, piać będziesz swoje skargi.

Namyśl się więc i nie miej do mnie żalu

Później w tej kaźni. Teraz czas mieć rozum.

ELEKTRA

Naprawdę zrobić to postanowili?

CHRYZOTEMIDA

Tak, gdy do domu wróci tylko Ajgist.

ELEKTRA

Ależ niech wraca szybko, niech to zrobi!

CHRYZOTEMIDA

Zuchwała! Coś ty za słowo wyrzekła?

ELEKTRA

Niech wraca tylko z myślą tego czynu!

CHRYZOTEMIDA

I cóż ty w tym masz za korzyść? Gdzież rozum!

ELEKTRA

Od was chcę uciec, od was! Jak najdalej!

CHRYZOTEMIDA

I nic o życie to obecne nie dbasz?

ELEKTRA

Piękne to życie moje, wprost cudowne!

CHRYZOTEMIDA

Lecz może piękne być, gdy zechcesz myśleć.

ELEKTRA

Nie ucz mnie złą być dla mych drogich osób!

CHRYZOTEMIDA

Tego nie uczę cię, lecz władzy słuchać.

ELEKTRA

Ty płaszcz się przed nią! Nie w mym to zwyczaju.

CHRYZOTEMIDA

Pięknie to jednak nie wpaść w zło przez upór.

ELEKTRA

Wpadniem, gdy trzeba, by ojca mścić krzywdę!

CHRYZOTEMIDA

Ojciec mi wszystko na pewno wybacza.

ELEKTRA

Słowom tym tylko źli przyklasną ludzie.

CHRYZOTEMIDA

Więc nie usłuchasz? Nie zgodzisz się ze mną?

ELEKTRA

Nie! Nigdy nie chcę być tak bezrozumną!

CHRYZOTEMIDA

Idę więc dalej, dokąd mnie wysłano.

ELEKTRA

Dokąd to? Komu niesiesz tę ofiarę?

CHRYZOTEMIDA

Matka na ojca grób mnie z tym posyła.

ELEKTRA

Co?! Na grób swego największego wroga?

CHRYZOTEMIDA

Bo sama go zabiła! - chcesz powiedzieć.

ELEKTRA

Któż jej ofiarę tę radził, przypomniał?

CHRYZOTEMIDA

Strach jakiś nocny, zdaje się, to sprawił.

ELEKTRA

Bogi ojczyste! Teraz mi pomóżcie!

CHRYZOTEMIDA

Jakto? Czy strach ten dodał ci otuchy?

ELEKTRA

Odpowiem, gdy mi powiesz o tej zjawie.

CHRYZOTEMIDA

Nie umiem; chyba w krótkich tylko słowach.

ELEKTRA

Mów, ile wiesz. Już nieraz słów niewiele

Zgubiło ludzi lub z nieszczęść podniosło!

CHRYZOTEMIDA

Podobno miała widzenie, jak ojciec,

Twój i mój ojciec, wróciwszy do życia,

Z nią po raz wtóry żył. Potem wziął berło,

Które sam niegdyś miał, a dziś ma Ajgist,

I przy domowym posadził ognisku:

Z berła zaś drzewo wyrosło i liści

Gąszcz cieniem okrył cały kraj mykeński.

Tyle słyszałam od kogoś, kto przy tym

Był, gdy się słońcu z tego snu zwierzała.

Więcej zaś nic już nie wiem, oprócz tego,

Że przez ten właśnie strach mnie tam wysyła.

Lecz ja na bogów ojczystych cię błagam,

Usłuchaj mnie, by nie wpaść w zło przez upór!

Bo jeśli dzisiaj pogardzisz mą radą,

Potem - w nieszczęściu - znów szukać jej będziesz!

ELEKTRA

Ale, kochana, z tego, co masz w ręku,

Niczego na grób nie stawiaj; bo nie masz

Prawa. Grzech składać od wrogiej kobiety

Ojcu w ofierze dary i libacje.

Rzuć to na wiatry lub zakop głęboko

W ziemi, skąd nigdy nic z tego nie wyjdzie

Na wierzch, na ojca grób. Lecz dla niej w ziemi

Niech dar ten przetrwa, aż sama raz skona!

W istocie, gdyby nie była kobietą

Z wszystkich najgorszą, nigdy by tym darem

Znienawidzonym nie czciła człowieka,

Którego przecież ręką swą zabiła!

Bo pomyśl: czyliż zmarły w grobie może

Z radością przyjąć ten. dar od kobiety,

Przez którą zginął haniebnie, swych członków

Jak wróg pozbawion; która w włosy jego

Ręce wytarła, by z krwi je oczyścić!

Czyż sądzisz, że to zmyje z niej tę zmazę

Zabójstwa? Nigdy! Więc, wyrzuć to wszystko.

Obetnij ty z swej głowy bujne loki

I z mojej — chociaż mam nędzne. Lecz daj mu

To co nieszczęsna mam: ten włos ofiarny

I tę przepaskę, choć bez kosztowności.

A proś go, padłszy nad grobem, by z ziemi

Niósł nam zbawienną pomoc przeciw wrogom

I by syn jego, Orest, w pełni życia

Na jego wrogów szedł z dłonią zwycięską!

Abyśmy później hojniejszą niż teraz

Ręką mu mogły grób zdobić darami...

Myślę też, myślę, że i on w zesłaniu

Lecz i ty, siostro, w ofierze o pomoc

Dla siebie proś i dla mnie, i dla ojca,

Dla najdroższego ze wszystkich na świecie;

Bo Hades chce go pomścić razem z nami!

Tych strachów sennych na nią coś współdziałał  -

CHÓR

Zbożne są słowa tej panny. Ty zasię,

Jeśli-ś roztropna, zrobisz to, kochana.

CHRYZOTEMIDA

Zrobię. Bo słowo sprawiedliwe sporu

Wśród dwóch nie żywi, ale czyn przyśpiesza!

Spróbuję więc to spełnić. A wy, drogie,

Milczcie, na bogów, o tym, milczcie, błagam!

Bo gdyby matka o tym posłyszała,

Przykry by dla mnie był plon tej śmiałości.

(Chryzotemida odchodzi na prawo. Elektra, pozostaje na scenie)

PIERWSZE STASIMON

CHÓR

Jeśli mnie wieszcze nie myli przeczucie,

jeśli mnie mądra nie opuszcza rada,

Przyjdzie wnet z mocą sprawiedliwą w ręku

Dike, co przyjście swe już zapowiada.

Przyjdzie, o! dziecka, niebawem:

W pierś mą wstępuje otucha,

Gdy o tych snach niedawnych,

Dobrze wróżących, słucham.

Nie zapomina o tym nigdy

Hellenów wódz, wasz rodzic!

Nie zapomina ów spiżowy

topór dwusieczny,

że ku swej hańbie śmiertelnie weń ugodził!

Nadejdzie rychło i wieloramienna,

spiżowonoga Erynia, co w groźnej

Czyha zasadzce. Bo biada, gdy grzeszne

i krwią splamione żądze cudzołożne

Ludzi opadną występnych!

Przeto mam wiarę niezłomną,

Że znak ten nam jest dany,

Którego nie zapomną

Za taki właśnie grzech przeklinać

sprawcy i ich wspólnicy!

Bo niczym snów są dziwy, niczym

znaków proroczych,

jeśli nie sprawdzi się widmo owej nocy.

O, rydwanowe Pelopsa wyścigi

Minionych czasów!

Ileż bolesnych ściągnęłyście nieszczęść

Na ziemię naszą!

Bo odkąd Myrtil utopion, snem śmierci

Odpoczął w morzu,

Ze złocistego - nieszczęsny! - haniebnie

Strącony wozu,

Nigdy już odtąd, nigdy tego domu

Nie opuściło nieszczęść przekleństwo i sromu!

Koniec wersji demonstracyjnej.

DRUGIE EPEISODION

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TRZECIE EPEISODION

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZWARTE EPEISODION

Niedostępny w wersji demonstracyjnej