Andrzej Zbylitowski

EPITALAMIUM

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

PRZEDMOWA.

DO NAJMOŻNIEJSZEGO W PÓŁNOCNYCH KRAINACH PANA, ZYGMUNTA III, KRÓLA POLSKIEGO ETC. ETC.

EPITALAMIUM I.

EPITALAMIUM II.

EPITALAMIUM III.

EPITALAMlUM IIII.

EPITALAMIUM V.

EPITALAMIUM VI.

EPITALAMIUM VII.

EPITALAMIUM VIII.

EPITALAMIUM IX.

EPITALAMIUM X.

EPITALAMIUM XI.

EPITALAMIUM XII

MODLITWA.

DOKOŃCZENIE.

EPITALAMIUM

na wesele Zygmunta III, 1592

Zbylitowski Andrzej

PRZEDMOWA.

W cesarskiej bibliotece publicznej w Petersburgu znajduje się jedyny znany obecnie egzemplarz "Epitalamium", które dotychczas w większości spisów bibliograficznych prac A. Zbylitowskiego bywało pomijane. Nie wiedział nic o tym utworze Wiszniewski, Maciejowski, Sobieszczański i Turowski; inni wiedzieli coś, ale bardzo niedokładnie, i dopiero pierwszy prof. Wierzbowski, pomieściwszy wiadomość o tym poemaciku w swej "Bibliografii", wskrzesił istotnie jego pamięć.

Egzemplarz petersburski, drukowany in 4, nie posiada oprawy, lecz wprost na pierwszej stronicy ma wypisany tytuł; od owej tytułowej stronnicy rozpoczyna się paginacya, choć liczby stronnicowe występują dopiero na str. 3, gdzie u góry znajduje się cyfra 3. a u dołu a" i ciągną, się aż do str. 17, która ma u dołu literę c. Wszystkich stronnic jest 18; ostatnia, podobnie jak tytułowa, nie jest niczem osłonięta.

Tytuł zajmuje całą pierwszą stronnicę: otacza go ramka podwójna z linij prostych, między któremi rzucone arabeski (podajemy poniżej przybliżona podobiznę samego tylko napisu na karcie tytułowej); takaż sama ramka, ale bez arabesek, czyli podwójny margines otacza resztę stron książki. Początkowe litery, szczególnie w Epitalamium I, ozdobne, papier ładny, dość gładkir druk zwyczajny gocki z łacińskim w nagłówkach.
Na str. 18 znajduje się następująca rękopiśmienna notatka:

"Bentkowski nie wiedział na pewno o tem dziełku Zbylitowskiego, nie wiedział z pewnością, w polskim, czy też łacińskim języku miało ono być wydanem. Mylnie r. 1585 oznacza jako czas wydania. Kalinowski." *)
Poemacik ten ze względu na mnogość ustępów, nacechowanych prawdziwem natchnieniem, jak również z powodu zawartych w nim uwag o elekcyach królów polskich i o Kochanowskim, stanowi jeden z cenniejszych zabytków naszej literatury z czasów Zygmuntowskich i jako taki ze wszech miar na uwagę zasługuje.

Petersburg, 25 września 1893 r.

* To ostatnie nazwisko jest wypisane także na karcie tytułowej ("Kalinowski Wiktor. 22 listopada 1857 r. Petersburg").
Jan Łoś

DO NAJMOŻNIEJSZEGO W PÓŁNOCNYCH KRAINACH PANA, ZYGMUNTA III, KRÓLA POLSKIEGO ETC. ETC.

Nie o zbrojach (Panie mój) ani jako swoje
Morzem wojska Grekowie pławili do Troje, Muza moja wspomina, ani jako mężny
Ajaks hufce szykował i Hektor potężny, Ani jako tebańskie mury potłuczone,
Ani jako bogate Kartago zburzone; Tym to zlecam, którym są miłe krwawe boje.
Lecz ja (królu sarmacki) wolę teraz twoje Pociechy niezliczone wspomnieć piórem moim,
A pieśń jaką zaśpiewać o małżeństwie twoim. A ty, o zacny królu, z zwykłej łaski twojej
I dobroci bądź wdzięczen, proszę, pracy mojej, I daru niewielkiego, który nauczony
Tobie przez mię posyła syn pięknej Latony, — I twojej oblubieńcy, której dziś korona
Droga na wdzięczną głowę szczęśliwie włożona.

W. K. M.

Wierny poddany,
naniższy dworzanin i trukcas

Andrzej Zbylitowski.
ANDRZEJA ZBYLITOWSKIEGO
NA WESELE
NAJAŚNIEJSZEMU PANU ZYGMUNTOWI III
Z ŁASKI BOŻEJ KRÓLOWI POLSKIEMU
WIELKIEMU KSIĄŻĘCIU LITEWSKIEMU
ETC. ETC.
I ARCYKSIĘŻNIE I. M. RAKUSKIEJ ANNIE
Z ŁASKI BOŻEJ NOWOKORONOWAJSTEJ

KRÓLOWEJ POLSKIEJ
ETC. ETC.

EPITALAMIUM I.

Nadobnej Mnemozyny córy nauczone

I wiecznego Jowisza, którym poświęcone

Krynice z rogu skały helikońskiej płyną,

I z których daru zacni poetowie słyną,

Uczyńcie, śliczne Muzę, pióro me wyprawne

Na rytm panu mojemu, żebym jego sławne

Goście wdzięczną ucieszył pieśnią i zabawić

Mógł uszy cnej królowej, a tak się postawić

Z swą kameną, jak niegdy Maro, co trojańskie

Opisał krwawe boje i nawy spartańskie,

Albo jako Pindarus tebański, jak dawny

Mityleński poeta i Homerus sławny:

Żebym króla zacnego (północnej krainy,

Głębokiej Wisły pana i szerokiej Dźwiny

I Karpatu wielkiego i Bieszczad wysokich

I zachodnich bałtyckich morskich wód głębokich)

Małżeństwo mógł wysłowić i jego dzielności,

Rozum, męstwo, urodę i insze grzeczności,

Któremi jest od wiecznych bogów ozdobiony,

Czym ledwie Rzymski Numa był od nich uczczony

I Nestor i Annibal i Scypionowie

I Aleydes i Hektor i oni wodzowie

Lacedemońscy, którzy Trojej dobywali

I męstwem Ilionu pięknego dostali:

Ulikses nielękliwy i Pirrhus serdeczny

I śmiały Menaelaus, Achilles waleczny.

Sam poczni, piękny Phebe z Kalliopą swoja,

Przez twego daru za nic moje rytmy stoją,

Bo ty masz w twojej władzy i pegaskie stoki

I Helikon i Libetr i Parnas wysoki.

EPITALAMIUM II.

Córa pięknej Diony między boginiami

W niebie gładsza, a Thetys zaś między nimfami,

Które na oceanie głębokim mieszkają,

Za piękną (której Leda matką była) mają.

Daleko nad Cyprydę i grecką Helenę

I nad śliczną trojańską gładsza Poliksenę,

Mężny królu sarmacki, oblubieńca twoja:

Sparta takiej nie miała ani sławna Troja.

Jej dziwnie śliczne oczy i twarz tak rumiana,

Jako biała lilia różą przesypana;

Ledwie tak wdzięcznej barwy bywa rana zorza,

Gdy przed słońcem wypada z głębokiego morza.

Gwoździkowi podobna w ogrodzie pełnemu

Albo więc szarłatowi prawie czerwonemu.

Nuż przyjemność łaskawa, wstydem ozdobiona:

Taka bywa Cynthia, w złotą obleczona

Szatę, kiedy po brzegach Eurotowych chodzi,

Gry czyniąc rozmaite a tańce wywodzi,

Sama nad Oready wszytkie nacudniejsza

I urodą nad insze boginie przedniejsza.

Dobroć zaś, obyczaje, jej ludzkość i cnoty

Kto może wypowiedzieć i insze przymioty,

Któremi ją łaskawy Bóg obdarzył z nieba,

Ze nie wiem, czegoby jej jeszcze więcej trzeba.

Mówi-li co, wejźrzy-li swoim wdzięcznym okiem,

Równa się, mężny królu, boginiom wysokiem:

Zgoła wszytko Bóg wieczny grzecznie w niej usadził,

Że żadnej niewdzięczności tam nic nie przysądził.

Jakową wdzięczność między boginiami miała

Erycyna, gdy złote jabłko otrzymała:

Taki ma dank i taką gładkość przed inszemi

Zacna, królowa między dziewkami ślicznemi.

Koniec wersji demonstracyjnej.

EPITALAMIUM III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITALAMlUM IIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITALAMIUM V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITALAMIUM VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITALAMIUM VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITALAMIUM VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITALAMIUM IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITALAMIUM X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITALAMIUM XI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITALAMIUM XII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MODLITWA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DOKOŃCZENIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej