Miron

FANTAZYE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

BEZ BOGA

ODSŁONA I.

SCENA I.

SCENA II.

SCENA III.

SCENA IV.

SCENA V.

SCENA IV.

SCENA VII.

SCENA VIII.

SCENA IX

SCENA X.

ODSŁONA II.

SCENA I.

SCENA II.

SCENA III.

SCENA IV.

SCENA V.

ODSŁONA III.

SCENA I.

SCENA II.

SCENA III.

SCENA IV.

OSTATNI SEN TASSA.

ZE SMUTNYCH POWIEŚCI.

FANTAZYE

Miron

BEZ BOGA

ODSŁONA I.

Opustoszała gotycka komnata; w głębi kolumnada, po prawej okno, po lewej drzwi, na przodzie sceny stół rzeźbiony i dwa takież krzesła.

SCENA I.

(MAURYCY czyta książkę — KLARA słucha.)

MAURYCY.

Być albo nie być? oto jest pytanie!

Być jest to cierpieć.....

KLARA.

Cierpieć? i dla czego?

Czyż duch człowieka nie jest stworzyć w stanie

Szczęścia dla siebie przez zwycięztwo złego?

O! mnie się zdaje, że gdyby nie chcieli

Ludzie tu cierpieć, to by przed ich wolą

Pierzchło cierpienie...

MAURYCY.

Nie! — bo by stanęli

W przeznaczeń drodze.

KLARA

Więc próżno z tą dolą

Rozstać się pragną? więc bez celu jęczą

Wciąż o królestwo ciszy i radości?

Nie! nie napróżno w łzach miljony klęczą

I wznoszą ręce swoje do przyszłości!

MAURYCY.

Na tej granicy co życie oddziela

Od tych tajemnic, sfinx niemy spoczywa.

I tego co go badać się ośmiela

Takiem spojrzeniem do walki wyzywa,

Że przed nią rozum lub życie utraca.

KLARA.

Nie! tam na straży stoi anioł Boży.

I woła: badać to daremna praca!

Niechaj duch w wierze ślepej się ukorzy

I ma nadzieję, bo Bóg wszech miłości

Wciąż nad nim czuwa. Ale dość już tego!

Ja nie chcę błąkać się w owej ciemności

W którą myśl grzeszna wiodła ducha twego.

MAURYCY.

Ależ ja badam!

KLARA.

Co, Boga bez Boga?

Oh! powiedz szczerze jak dawno przestałeś

Modlić się? powiedz?

MAURYCY.

Boleść ziemi sroga

Złamała skrzydła.....

KLARA.

Tyje sam złamałeś!

Tak! ty sam w przepaść rzuciłeś się ciemną,

Ale ja tobie podam dłoń pomocy.

Jeśli ty pójdziesz jak brat z siostrą, ze mną.

MAURYCY.

I gdzież wywiedziesz mnie z tej czarnej nocy?

KLARA.

Do światła! Co dzień razem się będziemy

Modlić....

MAURYCY.

Twój pacierz jasny, biały, hoży,

Czyż powie czego strzeże tam sfinx niemy?

KLARA.

Powie ci czego strzeże anioł Boży!

A teraz zamknij tę księgę trującą

I spoczniej chwilę, — ja pójść muszę w góry

Po świeże kwiaty...

MAURYCY.

Co? w takie gorąco?

(patrzy w okno)

Od wschodu czarne zbierają się chmury

Na strasznę burzę...

KLARA.

Czyż się czego boję?

Maurycy.

Błagam cię zostań, potem pójdziesz ze mną.

KLARA.

Nie! dziś widziało we śnie serce moje

Matkę, i ona strojna w szatę ciemną

Nie jak zazwyczaj w biel, rzekła ze łzami:

Czuwaj i módl się, więc za świętą radą

Pójdę by grób jej ustroić kwiatami.

Ona tak lubi pewno lilje blade.

(odchodzi).

SCENA II.

MAURYCY 

(sam).

O gwiazdo jasna! o duchu radosny

Wiarą i ciszą, co robisz na ziemi?

Tyś zabłysnęła mej duszy żałosnej

Nadzieją szczęścia; jam tu z snami swemi.

Skrył się przed światem z pragnieniem: na zawsze.

Bom ja żyć nie mógł tam gdzie czoło zgina

Prawda przed fałszem, gdzie łzy coraz krwawsze

Płyną napróżno — i piorun kaina

Głowę omija.... ha! ty świecie trupi

Tyś widać z swego tańca szalonego

Około słońca, tak chory i głupi.

Ja cię nie cierpię — ja com chciał dla twego

Życia dać życie.. lecz po cóż własnemi

Rękami krwawić nawpół przyschłe rany?

Wszak już nie pójdę tam z swemi pieśniami.

(Z ironią)

Gdzie ten co wierzy zwie się obłąkany!

Oh! nigdy, nigdy — w tej ruinie starej

Chcę życie dosnuć z hasłem: aby dalej!

Z starym Sylwestrem obok białej Klary

Którą.....

SCENA III.

MAURYCY

— Sylwester

( wchodząc z listem ).

SYLWESTER.

Duch wszelki Pana Boga chwali!

A to nowina! ledwie oczom wierzę!

MAURYCY.

Cóż to Sylwestrze?

SYLWESTER.

Jest list od Hrabiego!

MAURYCY.

Co od Hrabiego? a cóż to za zwierzę

Ten?...

SYLWESTER.

Hrabia? prawda! jam ci jeszcze tego

Nie mówił — oto lat dwadzieścia blisko,

Jak on po swego rodzica pogrzebie

Natychmiast smutne opuścił zamczysko.

I w świat pojechał, snać tak wprost przed siebie,

Bo kędy jechał wcale nie powiedział.

I od tej pory nie dał mi o sobie

Już żadnej wieści, a jam tu wciąż siedział

Jak ślepy puszczyk na zapadłym grobie,

I nie zważając na ludzkie gadania,

Czekałem wierząc, że on znowu wróci,

I że w nagrodę mojego czekania

Ujrzę przed śmiercią jak znów się oenci

Uśpione życie w tej ruinie starej.

I patrz! Bóg spełnił me gorące chęci,

Ot! mam już pismo....

MAURYCY.

I cóż za zamiary

Kryje ten powrót?

SYLWESTER.

Widać coś się święci

W nagłem przybyciu i w tem piśmie, oto

Niech Pan przeczyta

MAURYCY

 ( czyta list ).

"Za godzinę stanę

W zamku, gdyż idę od miasta piechotą.

I oprócz ciebie niechaj tam zastanę

Jednego tylko sługę. Do widzenia.

Hrabia Cezarjusz. "

SYLWESTER.

Cóż na to Pan powie?

Wszak to dość ciemne?

MAURYCY

( zamyślony ).

Tak jest bez wątpienia !

SYLWESTER.

Ale na Boga! toż mam zamęt w głowie

I nic nie myślę, co Pan zrobi z sobą?

Bo trudno zostać, gdy rozkaz zabrania?

MAURYCY.

Co? ja? ach! prawda? ( po chwili ) ja zostanę z tobą.

SYLWESTER.

Jakto?

MAURYCY.

Czy nie masz gdzie w składzie przebrania?

SYLWESTER.

Czego?

MAURYCY.

Liberyi!

SYLWESTER.

Et! znów!....

MAURYCY.

Tak mój stary,

Sam sobie nie dasz już rady w potrzebie

A kto wie jakie czart knuje zamiary.

SYLWESTER.

Co Pan powiada?

MAURYCY

( zamyślony ).

Tak! tak! błagam ciebie

Daj klucze żywo; pójdę się przebiorę....

SYLWESTER.

No! weź Pan, tylko tę barwę zieloną,

Bo tamte drugie z wieku już zbyt chore.

( Maurycy śpiesznie odchodzi ).

SCENA IV.

SYLWESTER

( sam ).

I cóż poradzić z głową tak szaloną?

Ale że serce to ma szczero-złote.

Bo umie uczcić moją siwą głowę.

I całem sercem kocha mą sierotę.

( po chwili )

Ciekawym jednak czy podróże owe

Dziki charakter Hrabiego zmieniły?

Dałby Bóg wielki! bo w młodości swojej

On, nie jednego wtrącił do mogiły,

Nie jednej także.....

( chodzi czas niejaki po scenie a potem zbliżywszy się do stołu )

Ten stół źle tu stoi

Trzeba go.... ( chce go posunąć do okna )

Starość nie radość! nie mogę!

( zbliża się do okna )

Okrutnie parno! a to co? już kwiaty

Niesie na matki grób me dziecię drogie?

Czemuż tak wcześnie? wszak to Małgorzaty

Dzień śmierci, przecie pojutrze przypada?

Niech wiekuista światłość jej tam świeci.

( słychać dzwonek kościelny )

A co? Sylwestrze, aszmość sobie gada,

Baje bez końca, a czas strasznie leci.

SCENA V.

MAURYCY

  ( wchodzi ubrany to zieloną liberyę ) 

SYLWESTER.

MAURYCY.

No jam już gotów, spojrzyj na mnie stary.

SYLWESTER

( nie patrząc stoi zamyślony, Maurycy zbliża się

doń i kładąc mu rękę na ramieniu. )

MAURYCY.

O czem tak dumasz? czyż wiedzieć nie można?

SYLWESTER.

Eh! myślę o tem, czy Hrabia Cezary

Innym powróci; bo choć rzecz bezbożna

Źle na bliźniego mówić, ale Panie,

On był od dziecka strasznie popędliwy,

Pomnę, raz rodzic dał mu na wiązanie

Siwego źrebca, więc malec szczęśliwy

Wsiadłszy nań zręcznie, do wsi pomknął cwałem,

Gdzie wiejskie dzieci w piasku się bawiły.

W tem, któreś grudką czy drzewa kawałem

Rzuciło z psoty i koń co miał siły

Spłoszony nagle, począł biedz z powrotem.

A panicz wściekły, że mu suknie nowe

Lecąc obryzgał i piaskiem i błotem,

Zeskoczył z siodła i na dzieci owe

Wpadłszy, tak pobił i skłuł ostrogami

Że jedno zmarło, a drugie oślepło.

MAURYCY.

Zapewne ojciec skarał go rózgami?

SYLWESTER.

Nie! bo go kochał.

MAURYCY.

Kochał? więc zakrzepło

Uczucie w sercu mu tylko dla nędzy?

Oh! są skielety podobne na ziemi!

SYLWESTER.

Lecz pokrzywdzonym dal sporo pieniędzy.

MAURYCY.

Tak! płacił krzywdzie pieniędzmi takiemi

Z których w dzień sądu Bóg jej krew wytoczy

Na jego głowę.

SYLWESTER.

W parę lat znów potem,

Wybiegł raz w pole wesół i ochoczy

Z gromadą druhów, ganiać się za kotem,

Czy tam za lisem i zgraja myśliwska

Najpierwej z wrzawą wpadłszy na łan kmiecy

Potratowała zboża i pastwiska,

I zbiczowała nie jednemu plecy,

A potem zaraz po ściganiu owem

W lesie zrobiła na jelenie łowy,

A że z nich jeden im uszedt parowem

Gdzie stać był winien Jan, młody gajowy

Który do domu zszedł ze stanowiska

Bo mu konała matka, więc Cezary

Przodem, s za nim czereda myśliwska

Do chaty zaraz poszła z groźbą kary

I....

MAURYCY.

Cóż na Boga! i cóż uczyniła?

SYLWESTER

Wszystkich wraz z chatą na węgiel spaliła.

MAURYCY.

Piekło!

SYLWESTER.

Aj prawda! trzeba pójść zmieść kurze.

Odkryć obrazy i meble pownosić.

Co tu roboty....

( patrzy w okno )

Zda. się słyszę burzę?

( odchodzi )

Trzeba i Klarce te wieści ogłosić,

Boby biedaczka mogła się zatrwożyć

Nagłym widokiem.

MAURYCY.

I ile możności

Trzeba koniecznie tak będzie ułożyć,

Żeby nie widział jej ten...

SYLWESTER 

( n. s. )

Dziś dla gości

Dam na posiłek z sadu jabłka świeże

I wino z lochu.... 

( odchodzi )

Koniec wersji demonstracyjnej.

SCENA IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODSŁONA II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODSŁONA III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OSTATNI SEN TASSA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZE SMUTNYCH POWIEŚCI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej