Jan Kochanowski

Fraszki

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

FRASZKI PIERWSZE

DO GOŚCIA

NA SWOJE KSIĘGI

O ŻYWOCIE LUDZKIM

NA STARĄ

SEN

RAKI

NA NABOŻNĄ

NA NIESŁOWNĄ

EPITAFIUM KOSOWI

NA BARBARĘ

Z ANAKREONTA

NA PODUSZKĘ

NA POSŁA PAPIESKIEGO

NA MATEMATYKA

O KSIĘDZU

O GOSPODYNIEJ

O CHŁOPCU

NA PANY

NA SOKALSKIE MOGIŁY

O DOKTORZE HISZPANIE

O ŚLACHCICU POLSKIM

O FRASZKACH

O ŚMIERCI

DO PANIEJ

O ŻYWOCIE LUDZKIM

KSIĘGI WTÓRE

KU MUZOM

DO JADWIGI

O ROZWODZIE

NA LIPĘ

DO PETRYŁA

Z GRECKIEGO

DO PRZYJACIELA

O KOŹLE

DO JANA

O KAPELANIE

O KAZNODZIEI

EPITAFIUM ANDRZEJOWI BZICKIEMU, KASZTELANOWI CHEŁMSKIEMU

DO DZIEWKI

DO SNU

NA FRASZKI

O PROPORCYJEJ

O STARYM

NA ZACHOWANIE

O ŁAZARZOWYCH KSIĘGACH

DO JĘDRZEJA

DO STANISŁAWA PORĘBSKIEGO

O BEKWARKU

O ALEKSANDRZECH

NAGROBEK OPIŁEJ BABIE

DO WENERY

NA HISTORYJĄ TROJAŃSKĄ

DO SWYCH RYMÓW

DO ANNY

DO ANDRZEJA TRZECIESKIEGO

O FRASZKACH

DO ANNY

O MIŁOŚCI

O RZYMIE

DO MIKOŁAJA MIELECKIEGO

NA MOST WARSZEWSKI

NA TENŻE

NA TENŻE

KSIĘGI TRZECIE

DO GÓR I LASÓW

DO PANA

NA LIPĘ

DO MIŁOŚCI

DO MIŁOŚCI

DO DZIEWKI

DO POETÓW

NA HERETYKI

DO MAGDALENY

DO FRASZEK

DO MIŁOŚCI

NA DOM W CZARNOLESIE

NAGROBEK STANISŁAWOWI STRUSOWI

NAGROBEK KOTOWI

EPITAFIUM JÓSTOWI GLACOWI

NA ZDROWIE

MODLITWA O DESZCZ

CZŁOWIEK BOŻE IGRZYSKO

NAGROBEK GĄSCE

TEMUŻ

DO DZIEWKI

MARCINOWA POWIEŚĆ

O FLISIE

FRASZKI DODANE

NA SŁOWNIK MĄCZYŃSKIEGO

ŹLE DOPIJAĆ SIĘ PRZYJACIELA

PRZYMÓWKA CHŁOPSKA

Fraszki

Jan Kochanowski

Wybór

Fraszki tym książkom dzieją; kto się puści na nie
Uszczypliwym językiem, za fraszkę nie stanie.

FRASZKI PIERWSZE

DO GOŚCIA

Jesli darmo masz te książki,
A spełna w wacku pieniążki,
Chwalę twą rzecz, gościu-bracie,
Bo nie przydziesz ku utracie;
Ale jesliś dał co z taszki,
Nie kupiłeś, jedno fraszki.

NA SWOJE KSIĘGI

Nie dbają moje papiery
O przeważne bohatery;
Nic u nich Mars, chocia srogi,
I Achilles prędkonogi;
Ale śmiechy, ale żarty
Zwykły zbierać moje karty.
Pieśni, tańce i biesiady
Schadzają się do nich rady.
Statek tych czasów nie płaci,
Pracą człowiek próżno traci.
Przy fraszkach mi wżdy naleją,
A to wniwecz, co się śmieją.

O ŻYWOCIE LUDZKIM

Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy,
Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy;
Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy,
Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.
Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,
Wszystko to minie jako polna trawa;
Naśmiawszy się nam i naszym porządkom,
Wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom.

NA STARĄ

Teraz by ze mną zygrywać się chciała,
Kiedyś, niebogo, sobie podstarzała.
Daj pokój, prze Bóg! Sama baczysz snadnie,
Że nic po cierniu, kiedy róża spadnie.

SEN

Uciekałem przez sen w nocy,
Mając skrzydła ku pomocy,
Lecz mię miłość poimała,
Choć na nogach ołów miała.
Hanno, co to znamionuje?
Podobno mi praktykuje,
Że ja, będąc uwikłany
Tymi i owymi pany,
Wszytkich inszych łatwie zbędę -
Tobie służyć wiecznie będę.

RAKI

Folgujmy paniom nie sobie, ma rada;
Miłujmy wiernie nie jest w nich przysada.
Godności trzeba nie za nic tu cnota,
Miłości pragną nie pragną tu złota.
Miłują z serca nie patrzają zdrady,
Pilnują prawdy nie kłamają rady.
Wiarę uprzejmą nie dar sobie ważą,
W miarę nie nazbyt ciągnąć rzemień każą.
Wiecznie wam służę nie służę na chwilę,
Bezpiecznie wierzcie nierad ja omylę.

NA NABOŻNĄ

Jesli nie grzeszysz, jako mi powiadasz,
Czego się, miła, tak często spowiadasz?

NA NIESŁOWNĄ

Miałem nadzieję, że mi zyścić miano,
Tak jako było z chucią obiecano;
Ale co komu rzecze białagłowa,
Pisz jej na wietrze i na wodzie słowa.

EPITAFIUM KOSOWI

Z żalem i z płaczem, acz za twe nie stoi,
Mój dobry Kosie, towarzysze twoi
W ten grób twe ciało umarłe włożyli,
Którzy weseli wczora z tobą byli.
Śmierć za człowiekiem na wszelki czas chodzi;
Niech zdrowie, niech nas młodość nie uwodzi,
Bo ani wzwiemy, kiedy wsiadać każą,
A tam ani płacz, ani dary ważą.

NA BARBARĘ

Jakoś mi już skaczesz słabo,
Folguj sobie, miła Barbaro, proszę cię.
Czart rozskakał tego swata,
Nie dba nic, choć kto ma lada co przed sobą.
Okazuje swoje sztuki,
Alboć nie wie, że masz w Nuremberku towar?
Ale ty wżdy nie bądź głupia,
Nieznajomym nie daj dudkować przed sobą,
Nie zwierzaj się leda komu,
Nie puszczaj mnichów do dobrego mieszkania.
I kapłanów się wystrzegaj,
Raczej sama zawżdy letanije śpiewaj!
A chcesz li mię słuchać dalej,
Moja Barbaro, nie szacuj dobrych ludzi!
Zawżdy raczej szukaj zgody,
Niech za cię skacze, kto młotem dobrze robi.
Możesz odpruć i te wzorki,
Czyście tak nama z paciorkowym biczykiem.
A nie dufaj w żadne czary,
I pod pierzem szpetny staroświetski bieret.
Wiedzże, co masz czynić z sobą,
Bo lisi ogon za towar nie uchodzi.
A łotrowie, co to widzą,
W oczy pięknie, w kącie szykują swe draby.
Domyślajże się ostatka,
Wszakeś już swym dziatkom marcypan rozdała.

Z ANAKREONTA

Ciężko, kto nie miłuje, ciężko, kto miłuje,
Naciężej, kto miłując łaski nie zyskuje.
Zacność w miłości za nic, fraszka obyczaje,
Na tego tam naraczej patrzają, kto daje.
Bodaj zdechł, kto się naprzód złota rozmiłował,
Ten wszytek świat swoim złym przykładem popsował.
Stąd walki, stąd morderstwa; a co jeszcze więcej,
Nas, chude, co miłujem, to gubi napręcej.

NA PODUSZKĘ

Szlachetne płótno, na którym leżało
Owo tak piękne w oczu moich ciało,
Przecz tego smutny u Fortuny sobie
Zjednać nie mogę, aby głowie obie
Pospołu na twym wdzięcznym mchu leżały,
A zobopólnych rozmów używały?
Więcej nie śmiem rzec, bo i tak się boję,
Że z tych słów Zazdrość myśl rozumie moje.

NA POSŁA PAPIESKIEGO

Pośle papieski rzymskiego narodu,
Uczysz nas drogi, a sam chybiasz brodu.
Nawracaj lepiej niżli twój woźnica,
Strzeż nas tam zawieźć, gdzie płacz i tesknica.

NA MATEMATYKA

Ziemię pomierzył i głębokie morze,
Wie, jako wstają i zachodzą zorze;
Wiatrom rozumie, praktykuje komu,
A sam nie widzi, że ma kurwę w domu.

O KSIĘDZU

Z wieczora na cześć księdza zaproszono,
Ale mu na noc małpę przywiedziono.
Trwała tam chwilę ta miła biesiada,
Aż ksiądz zamieszkał i mszej, i obiada!

O GOSPODYNIEJ

Proszono jednej wielkimi prośbami,
Nie powiem o co, zgadniecie to sami.
A iż stateczna była białagłowa,
Nie wdawała się z gościem w długie słowa,
Ale mu z mężem do łaźniej kazała,
Aby mu swoję myśl rozumieć dała.
Wnidą do łaźniej, a gospodarz miły
Chodzi by w raju, nie zakrywszy żyły.
A słusznie, bo miał bindasz tak dostały,
Żeby był nie wlazł w żadne famurały.
Gość poglądając dobrze żyw, a ono
Barzo nierówno pany podzielono.
Nie mył się długo i jechał tym chutniej:
Nie każdy weźmie po Bekwarku lutniej.

O CHŁOPCU

Pan sobie kazał przywieść białągłowę,
Aby z nią mógł mieć tajemną rozmowę.
Czekawszy chłopca dobrze długą chwilę,
Tak żeby drugi uszedł był i milę,
Pojźrzy pod okno, a ci sobie radzi!
I rzecze z góry do onej czeladzi:
"Po diable, synku, folgujesz tej paniej:
Jam kazał przywieść, a ty jedziesz na niej."

NA PANY

Ciężko mi na te teraźniejsze pany:
Siebie nie baczą, a ganią dworzany.
"W on czas - pry - czystych zapaśników było,
Szermierzów, gońców, aż i wspomnieć miło.
A dziś co młodzi pacholcy umieją?
Jedno w się wino jako w beczkę leją."
Prawda, że wielka w sługach dziś odmiana,
Ale też trudno o takiego pana,
O jakich nam więc starszy powiadali;
Oni się w męstwie, w dzielności kochali,
Dziś leda Żyda z workiem pieprzu wolą -
Nie dziw, że rzadko za tarczami kolą.

NA SOKALSKIE MOGIŁY

Tusmy się mężnie prze ojczyznę bili
I na ostatek gardła położyli.
Nie masz przecz, gościu, złez nad nami tracić,
Taką śmierć mógłbyś sam drogo zapłacić.

O DOKTORZE HISZPANIE

"Nasz dobry doktor spać się od nas bierze,
Ani chce z nami doczekać wieczerze."
"Dajcie mu pokój! najdziem go w pościeli,
A sami przedsię bywajmy weseli!"
"Już po wieczerzy, pódźmy do Hiszpana!"
"Ba, wierę, pódźmy, ale nie bez dzbana."
"Puszczaj, doktorze, towarzyszu miły!"
Doktor nie puścił, ale drzwi puściły.
"Jedna nie wadzi, daj ci Boże zdrowie!"
"By jeno jedna" - doktor na to powie.
Od jednej przyszło aż więc do dziewiąci,
A doktorowi mózg się we łbie mąci.
"Trudny - powiada - mój rząd z tymi pany:
Szedłem spać trzeźwio, a wstanę pijany."

Koniec wersji demonstracyjnej.

O ŚLACHCICU POLSKIM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O FRASZKACH

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O ŚMIERCI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO PANIEJ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O ŻYWOCIE LUDZKIM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KSIĘGI WTÓRE

KU MUZOM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO JADWIGI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O ROZWODZIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA LIPĘ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO PETRYŁA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Z GRECKIEGO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO PRZYJACIELA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O KOŹLE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO JANA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O KAPELANIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O KAZNODZIEI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITAFIUM ANDRZEJOWI BZICKIEMU, KASZTELANOWI CHEŁMSKIEMU

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO DZIEWKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO SNU

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA FRASZKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O PROPORCYJEJ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O STARYM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA ZACHOWANIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O ŁAZARZOWYCH KSIĘGACH

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO JĘDRZEJA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO STANISŁAWA PORĘBSKIEGO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O BEKWARKU

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O ALEKSANDRZECH

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NAGROBEK OPIŁEJ BABIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO WENERY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA HISTORYJĄ TROJAŃSKĄ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO SWYCH RYMÓW

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO ANNY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO ANDRZEJA TRZECIESKIEGO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O FRASZKACH

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO ANNY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O MIŁOŚCI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O RZYMIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO MIKOŁAJA MIELECKIEGO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA MOST WARSZEWSKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA TENŻE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA TENŻE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KSIĘGI TRZECIE

DO GÓR I LASÓW

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO PANA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA LIPĘ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO MIŁOŚCI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO MIŁOŚCI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO DZIEWKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO POETÓW

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA HERETYKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO MAGDALENY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO FRASZEK

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO MIŁOŚCI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA DOM W CZARNOLESIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NAGROBEK STANISŁAWOWI STRUSOWI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NAGROBEK KOTOWI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITAFIUM JÓSTOWI GLACOWI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA ZDROWIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MODLITWA O DESZCZ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZŁOWIEK BOŻE IGRZYSKO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NAGROBEK GĄSCE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TEMUŻ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO DZIEWKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MARCINOWA POWIEŚĆ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O FLISIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

FRASZKI DODANE

NA SŁOWNIK MĄCZYŃSKIEGO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŹLE DOPIJAĆ SIĘ PRZYJACIELA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZYMÓWKA CHŁOPSKA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej