Władysław Syrokomla

GARŚĆ PSZENNA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

GARŚĆ PSZENNA

CIEŚLA.

GARŚĆ PSZENNA; CIEŚLA

Syrokomla Władysław

GARŚĆ PSZENNA

I.

Stary Szczepan, wójt od wieka,

Był jedynym wójtem w świecie,

A takiego jak on człeka,

I ze świecą nieznajdziecie.

Głowa tęga, dusza prawa;

Tak za swoję stał gromadę,

Ze najkrętsza przyjdzie sprawa,

On najlepszą dawał radę;

I co w świecie rzecz nieznana,

Lub należy do rzadkości,

Ze lubionym był od pana

I lubionym w całej włości.

Tak wszystkiemu czyniąc zadość

Był jak ojcem swojej wioski;

Ale starość to nie radość,

Przyszedł w końcu wiek dziadowski:

Już o kiju suwa kroki,

Oko blaskiem już nic pała,

W plecach urósł garb szeroki,

Mądra broda pobielała.

Więc przed swemi tak się biedzi:

»Czas odpocząć mi nareszcie!

Rada w radę— i sąsiedzi

Już innego wójta weźcie!

Moja głowa trzech nie zliczy,

Bo zwyczajnie stara, siwa.»—

A gromada jak zakrzyczy:

—»Dolaż nasza nieszczęśliwa!

Cóżto waści? panie-bracie!

Przykro ojczyć w swej chudobie ?

Czy nam zguby pożądacie?

Z taką mową idźcie sobie!

A dopóki ręka Boska

Trzyma waści w równej mierze,

Póty cała nasza wioska,

Wójta sobie nie wybierze.»

W prośby, w groźby on i oni;

Rzeczy wzięły rzewną postać,—

I dowiedli jak na dłoni,

Ze on wójtem musi zostać.

Lecz starości gdy dogonim,

Życie ludzkie jak na włosku:

Więc im radził po ojcowsku,

By następcę wybrać po nim,—

Bo się potem swar obudzi,

Walka pocznie się złowroga

I zgorszenie dobrych ludzi,

I obraza Pana Boga.

»Na to zgoda!—zawołali,—

Szczepan mówi święte słowa!

Ale na co szukać dalej?

Jest tu dziatwa Szczepanowa,

Ma trzech synów—dzielne chłopcy,

Każdy wart być na urzędzie,

Im wioskowy ład nie obcy,

Niech z nich jeden wójtem będzie,

Ale który??»—ot i spory,

Już się teraz powaśnili;

Jeden mówi, że Hrehory,

Drugi mówi, że Wasili,

Insi znowu z włości grona

Piszą karby na Szymona.

Ojciec widzi, że mozoła,

Ze do gwarnej przyjdzie zwady,

Siwe włosy zgarnął z czoła

I tak mówi do gromady:

»Jest tu lepszych gospodarzy

I w wyborze ciężka bieda,

Lecz jeżeli wam się marzy,

Że się który syn mój przyda,

Wasza łaska w tem widocznie,

Lecz do wójta droga długa!

Nim gromadzie służyć pocznie,

Niech pokaże co zasługa.

Ot widzicie! właśnie pora

Poznać jakie w którym czyny:—

Pan  na wiosnę szle Hrehora

Do Królewca na wiciny;

Wasil rusza w pańskiej sprawie

Aż w Krakowskie, panie-bracie!

Szymon został przy mnie w chacie,

W Ukrainę szlę Szymona,

Niechaj soli nam przystawi,

Bo w miasteczku nazbyt droga;

Wiem że każdy z nich się sprawi,

W tem już łaska Pana Boga.

Ale który z cudzej strony

Większą korzyść nam przyniesie,

Będzie wójtem postawiony,

Będzie ojczyć w naszej strzesie.

Za rok może o tej porze

Bóg mi życia nieodbierze,

Wszystkich trzech zbadamy szczerze,

Nie omylim się w wyborze!»

I gromada w serce bierze

Pana wójta złote słowa.

Niewiesz, dziatwo Szymonowa,

Żeć gromadzkie oko strzeże!

Koniec wersji demonstracyjnej.

II.

Jak-raz za rok tejże pory

Już z Królewca statki płyną,

I najstarszy syn Hrehory

Już powrócił z swą wiciną.

I zebrała się gromada,

Dano miodu, dano piwa;

I Hrehory opowiada

Troje cudów, troje dziwa:

Jaki byt u Niemców miły,

Jaki przepych niesłychany,

A najbardziej mu się wbiły

Kapelusze i kaftany.

»Co tu mówić o siermiędze?

Krój dziwaczny, niesłychany,

Zaraz po niej znaczno nędzę!

Skrojmyż świty na kaftany,

A słomiane kapelusze,

Pańszczyznowy ubior chłopa!

Już u Niemców — przyznać muszę,

Zaraz znaczna—Europa!»

Stary ojciec słucha skromnie,

Na kominku popiół grzebie,

I z westchnieniem rzekł do siebie:

»Ten niebędzie wójtem po mnie!»

III.

Wraca Wasil z pod Krakowa:

Opowiada tonem zucha,

A gromada wszystkie słowa

Najuważniej zdala słucha.

»Co to!—mówi—mowa jaka,

Proszę pana, jakie pieśnie!

Każdy nóci Krakowiaka

Gdy my piejem tak boleśnie.

Gdzież tu piosnka brzmi swobodniej?

Każde słowo, każda nota

Tak goryczy łzą zatruta,

Że aż echo wzdycha od niej !

Wiecie, bracia, co poradzę?

Rzućmy nasze piosnki stare,

W Krakowiaka tańczmy miarę,

A ja rej wam poprowadzę.»

Stary ojciec słucha skromnie,

Na kominku popioł grzebie,

I z westchnieniem rzekł do siebie:

»Ten nie będzie wójtem po mnie!

IV.

Wraca Szymon z Ukrainy,

Opowiada dziwne dziwy;

Lecz ze swymi tak szczęśliwy!

Ukraińca nieznać z miny.

»Dobrze—mówi—w tamtej stronie,

Milę dojrzy choćby ślepy,

Ciągłe stepy, ciągłe stepy,

Niedojrzane okiem błonie!

A jak spojrzy w kraj daleki,

Aż zatęskni się wędrowiec

Do swych sosen, do swej rzeki,

Do swych wzgórków gdzie jałowiec,

Że chociażby w Ukrainie

Nasypano góry złota,

Popędziłaby tęsknota

Do swej wioski—ku rodzinie.

Jedna tylko rzecz nielada,

Czego sobie ztamtąd życzę,

To pszenica!—z niebem gada!

A kłosiska gdyby bicze!

Więc tamecznych plonów cuda

Uzbierałem mieszek spory;

Ej sprobujmy! nuż się uda

Ukraińskie mieć nam zbiory!

A każdemu z was sąsiedzi

Dam po garści dla początku...»

Ojciec słuchał w swym zakątku,

Westchnął zamiast odpowiedzi;

W tem westchnieniu zamiast słowa

Wrzała chlubna myśl wójtowa,

Myśl ojcowska—znać ją z twarzy:

Syn mej wiosce korzyść zdarzy.

V.

I zawołał z uniesieniem:

»Z głupich ust głupia nowina!

Kto Niemieckiem chce odzieniem

Pokryć ciało Słowianina;

Kto ku obcym skłonił duszę,

O pilścianej czapce marzy,

Kto słomiane kapelusze

Znalazł sobie niedotwarzy,

W obce stroje niech się stroi,

Niechaj zdrów zakrywa oczy,—

Latem czoło skwar uznoi

A w jesieni deszcz przemoczy!

Głupi! jeszcze więcej głupi,

Kto rozumie, że szczęśliwy,

Że swojskiego ducha skupi

W jakiej piosnce z cudzej niwy,

Kto pogardza grunt ojcowski,

Kto ku cudzym rzeczom skory!

Nie przyniosą nic dla wioski

Ni Wasili, ni Hrehory !

Lecz kto w obcej będąc ziemi

Miał ku swoim chęć niemarną;

Kto pszeniczne zebrał ziarno,

By je krzewić między swemi;

Kto o świcie mówi skromnie,

Kto zatęsknił po swej stronie,—

Ten zostanie wójtem po mnie:

Będziesz wójtem ty, Szymonie!»

A gromada ze słów rada,

Daje okrzyk, bije w dłonie,

Plon z pszenicy przepowiada:

»Będziesz wójtem ty, Szymonie!»

CIEŚLA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej