Stanisław Ignacy Witkiewicz

GYUBAL WAHAZAR

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

AKT PIERWSZY

AKT DRUGI

AKT TRZECI 

AKT CZWARTY 

GYUBAL WAHAZAR

czyli

Na przełęczach bezsensu

Nieeuklidesowy dramat w czterech aktach

Krótka sztuka w trzech aktach

i czterech odsłonach

Stanisław Ignacy Witkiewicz

M o t t o:
Es ist doch teuer zu Macht zu kommen -
Die Macht verdummt.
Friedrich Nietzsche
Poświęcone

Tadeuszowi Langierowi

OSOBY:

G y u b a l W a h a z a r - wygląda na lat 40. Czarne, długie, wiszące wąsy. Czarne, rozwichrzone włosy; czarne oczy. Piana leje się z pyska przy lada sposobności.* Jasnozielone, bardzo szerokie portki i fioletowe długie buty spod tych portek widne. Kaftan bordo. Czarny miękki kapelusz. Tytan. Głos ochrypły.

Ś w i n t u s i a M a c a b r e s c u - dziesięcioletnia dziewczynka, blondynka, ubrana biało z różowymi wstążkami. Piękna jak aniołek. Oczy czarne, olbrzymie.

D o n n a S c a b r o s a M a c a b r e s c u - jej matka, lat 26, blondynka bardzo piękna. Aniołkowata jak i córka. Oczy jasne.

D o n n a L u b r i c a T e r r a m o n - lat 23. Ruda z czarnymi oczami przyjaciółka

D o n n y S c a b r o s y.

P r z y j e m n i a c z e k - ośmioletni synek D o n n y L u b r i k i. Blondyn, przeważnie milczący,

M i k o ł a j K w i b u z d a - młynarz. Lat 50. Gruby. Ogolony zupełnie. Blondyn o czerwonym pysiu.

J ó z e f R y p m a n n - medyk. Wysoki, chudy. Wąsy krótkie. Blondyn.

L i d i a B o c h n a r z e w s k a - szwaczka. Brunetka. Lat 30. Dość ładna ale wulgarna.

J a b u c h n a M u s i o ł e k - służąca, lat 23. Ładna. Ciemne włosy. Jasne oczy.

F l e t r y c y D y m o n t - literat Chudy, mały, lat 38. Blondyn. Duże włosy. Ogolony zupełnie.

O j c i e c U n g u e n t y - lat 92 (dziewięćdziesiąt dwa). Główny kapłan przeniewierczej sekty Perpendykularystów. Siwy brunet. Ogolony zupełnie. Teoretyk. Czarna, długa, obcisła szata z białymi guzikami w jeden rząd. Czarna, wysoka, spiczasta czapka z czarnymi skrzydłami po bokach.

O j c i e c P u n g e n t y - zakonnik, lat 54. Główny Fafułat przeniewierczego zakonu Pneumatyków Bosych. W sandałach. Brat rodzony O j c a U n g u e n t e g o i zupełnie do niego podobny. Różni się czarną, do kolan sięgającą brodą i olbrzymimi, czarnymi, do pasa zwisającymi włosami. Brązowy habit w żółte kółka.Przepasany żółtym sznurem.**

C z t e r e c h P e r p e n d y k u l a r y s t ó w - ogoleni zupełnie, starsi panowie, ubrani  zupełnie tak samo jak O. U n g u e n t y, tylko bez skrzydeł na czapkach, które mają ścięte  szpice.

D w ó c h P n e u m a t y k ó w B o s y c h - w sandałach. Ubrani jak O. P u n g e n t y,  tylko bez żółtych kółek. Czterech katów - w czerwonych trykotach i czerwonych stosowanych kapeluszach "en bataille" z czarnymi piórami. Mają również i czarne, króciutkie, do pół odległości między biodrami a kolanami sięgające,spódniczki. 

I Kat - siwy, z krótko przystrzyżonymi siwymi wąsami, włosy krótkie. 

II i III K a t - czarni brodacze.

IV K a t, M o r b i d e t t o - młodzieniec o okrutnej, kobiecej twarzy. Oczy skośne, zielone. Duże, rude, kędzierzawe włosy. 

S z e ś c i u l u d z i g w a r d i i p r z y b o c z n e j W a h a z a r a - ubrani  w angielskiego kroju uniformy khaki z białymi wyłogami. Czarne stosowane kapelusze  z błękitnymi piórami, włożone normalnie. Ogoleni. 

B a r o n O s k a r v o n d e n B i n d e n G n u m b e n - dowódca gwardii 

W a h a z a r a. Piękny, ogolony pan, lat 30. Ubrany jak żołnierze. tylko ma złote epolety z czerwonymi paskami.

Tłum ludzi z prośbami - R o b o t n i c y, P a n o w i e w c y l i n d r a c h, B a b y, eleganckie D a m y, D a n d y s i i D a n d y s k i.

* Bardzo łatwo wykonać przez uprzednie wpakowanie sobie w usta pastylek Vichy albo okruchów  Piperaziny mag. Klawego (przyp. aut.)

** Kolory zasadnicze w strojach i dekoracjach mają być następujących odcieni: żółty - kadmium cytrynowe , czerwony - cynober francuski , czarny - czerń słoniowa.  

(Przyp. aut.)

AKT PIERWSZY

Poczekalnia przy audiencjonalnej sali w pałacu Wahazara. Drzwi wprost i na lewo. Czarne ściany. Okien nie ma. Czerwony deseń: jedna linia nieregularnych zygzaków zakończonych na szpicach żółtymi płomieniami. Dwie żółte kolumny w czerwone spiralne pasy. W kącie przy lewych drzwiach stolik z olbrzymim błękitnym syfonem z sodową wodą i szklanką. Obok na wieszadle na ścianie wprost wisi szynel wojskowy koloru bordo ze złotymi galonami i złotym szamerowaniem. Krzeseł nie ma zupełnie. Prawą ścianę stanowi olbrzymia oszklona szafa biblioteczna. Na prawo od drzwi, wprost, wisi olbrzymi, kubistyczny, ale mimo to bardzo podobny portret Wahazara. Na ziemi czarny dywan z czerwonym środkiem, z żółtą promienistą gwiazdą. Tłum ludzi z prośbami skupiony koło drzwi wprost. Pojedyncze osoby przechodzą to tu, to tam w zdenerwowaniu. Wszyscy trzymają ogromne, zapisane z jednej strony arkusze papieru, które z odwrotnej strony wyglądają zupełnie tak jak dywan: czarne z czerwonym środkiem i żółtą gwiazdą. Jedna lampa u góry. Dwie palą się, zwrócone ku sobie reflektorami, na dwóch kolumnach. Drzwi na lewo wypoduszkowane jaskrawoczerwonymi piernatami. Nad drzwiami olbrzymi, purpurowy wypchany ptak z niebieskim łańcuchem w dziobie. W tłumie: Donna Scabrosa ze Świntusią, Donna Lubrica z Przyjemniaczkiem, Fletrycy Dymont, Lidia, Jabuchna, O. Pungenty z dwoma Pneumatykami Bosymi, Robotnicy, Panowie w cylindrach, Baby i eleganckie Damy, Dandysi i Dandyski. Scabrosa w jasnobłękitnej, Lubrica w zielonej sukni. Fletrycy - beret na głowie, gumowy jasnoszarozielony płaszcz, białe rękawiczki. Świntusia ubrana biało z różowymi wstążkami. Jabuchna we fioletowej zniszczonej sukni i zielonoseledynowej chustce. Przyjemniaczek ubrany ciemnobłękitno. Lidia w grubej żałobie. Wszyscy szepczą, potem rozmawiają coraz głośniej; wreszcie zaczynają się pojedyncze krzyki.

I PAN W CYLINDRZE patrząc na zegarek 
Jest trzecia w nocy. Proponuję, żebyśmy po prostu poszli sobie. 

DANDYSKA w sukni pomarańczowej 
To są niemożliwe rzeczy! Sześć godzin czekam tu stojąc. 

I BABA szara chustka, łachmany 
Tu chodzi o zupełne odwartościowanie wszelkiej oceny faktów. Ja wytrzymam. 

II PAN W CYLINDRZE
Proszę mi nie zawracać głowy oceną faktów. 

I DAMA czarno ubrana
Nie mamy na to żadnych kryteriów. 

II BABA czerwona chustka, łachmany 
Tak. W państwie sześciowymiarowego kontinuum wszelkie kryteria są rzeczą w istocie zbyt banalną. 

DANDYS rozcierając kolana 
Och! jakże mnie boli! 

ŚWINTUSIA 
Posmaruj sobie olejkiem kamforowym.

SCABROSA
Cicho, dziecinko! Do rozpaczy doprowadza mnie ta mała swoją wytrzymałością. 

II DAMA ubrana czerwono, pada na kolana zwrócona twarzą ku drzwiom na lewo 
Tam jest ON! Nasz władca! Jedyny pan wszystkich żywiołów i bezkresnych pól ogólnej grawitacji! 

II BABA
Wariatka! Ona myśli, że nikt z nas nie zna teorii Einsteina. Teraz już w szkole średniej uczą bezwzględnego rachunku różniczkowego. 

I BABA
Niech żyje Gauss! Niech żyją ogólne spółrzędne! Wszyscy wiemy już, co to są tensory!!! 

II DAMA bijąc pokłony przed drzwiami 
Chciałabym się zaczekać na śmierć! Myślę, że lecę z nieskończoną szybkością w otchłań absolutnej pewności. Każda sekunda jest nieskończonością. 

I PAN W CYLINDRZE
A ja mam dosyć! Chodźmy wszyscy do jego gabinetu i powiedzmy mu, że nie wytrzymamy. 

DANDYSKA gdacząco 
Tak, tak, tak. Idźmy. 

Idzie ku drzwiom. II Dama łapie ją za nogę.

II DAMA śmiejąc się histerycznie
Nie idźcie tam! Słyszycie? Gniewa się nasz władca, nasz okrutny bożek.
Wszyscy nasłuchują. Zza drzwi na lewo słychać grzmotliwe bełkotania Wahazara i jęki męskie.

I PAN W CYLINDRZE
A! To po prostu jest świństwo! Ja nie mogę.

FLETRYCY podchodząc do niego
Ile czasu książę już czeka?

I PAN W CYLINDRZE
Pięć godzin! To nie do zniesienia!
Mnie swój papier i ciska o ziemię. Fletrycy wybucha śmiechem.

FLETRYCY
Cha, cha, on myśli, że on czeka! Czy książę wie, ile czasu ja czekam? Trzy mie-sią-ce! Trzy - po sześć godzin dziennie. Chodzi mi o wystawienie moich dramatów.

GŁOSY
Tak! Tak! I my także! Ja czekam czterdzieści pięć dni! Ja dwa tygodnie!

II DAMA ciągle na kolanach, przekrzykując innych
Ja się zaczekam! Wnętrzności mi puchną od czekania! Tak wszystko się we mnie wypina i czeka, bez końca czeka. W piekle nie ma żadnych mąk. Tam tylko czekają. Piekło jest jedną wielką poczekalnią.

GŁOSY
Idziemy! Ja już nie mogę! Walić we drzwi! Idźmy!
Tłum kotłuje się na miejscu. Rozpychając tłum wchodzi przez drzwi środkowe Gnumben. Ci, którzy go zobaczyli, cichną. Robi się zupełna cisza. Gnumben przechodzi przez salę, patrząc na wszystkich jadowicie i badawczo.

I PAN W CYLINDRZE do Gnumbena
Panie kapitanie, tu jedna pani zwariowała od czekania. (wskazuje na II Damę, która nie przestaje bić pokłonów) Tak nie można. To jest...

GNUMBEN zimno
Milczeć!

I Pan milknie. Wszyscy rozstępują się w milczeniu przed wychodzącym Gnumbenem. 
Gnumben exit. I Pan podnosi swój zmięty papier i starannie go rozprostowuje na lędźwiach, klnąc cicho. 

II DAMA wskazując na szynel wiszący koło stolika 
Patrzcie! Tam jest symbol jego władzy. Czysta Forma jego potęgi, czekająca, aby się rozprężyć w  rozkosznych ruchach jego straszliwego ciała! 

I PAN W CYLINDRZE prasując papier 
A, kanalie! A, cholera! A, psiakrew! A, żeby to morowa zaraza! 

FLETRYCY do 7 Pana
Uspokój się, książę. To jest pyszny kawał. Ja trzymam się przez to, że patrzę na wszystko jak na kawałek fantastycznej powieści. 

I BABA
Tak, żyjąc tak jak my, można nie czytać zupełnie wagonowych romansów. Życie samo jest... 
Roztwierają się drzwi na lewo i, kopnięty z całej siły, wylatuje z nich Mikołaj Kwibuzda, w ubraniu zawalanym mąką, z ogromnym workiem w rękach. Wywala się obok II Damy na  worek, który pęka. Mąka rozsypuje się. Drzwi przez chwilę otwarte. Wszyscy zdrętwieli z przerażenia, patrzą na lewo. Panowie zdjęli cylindry, Fletrycy zdjął beret. 

II DAMA
To on, nasz jedyny - bożek wiecznego oczekiwania. Przyjdź! Niech się spełni ofiara męki!!! 
Z drzwi na lewo wypada Gyubal Wahazar tocząc biała pianę po swoim bordo kaftanie. Ryczy. 

WAHAZAR
Haaaaaaaaaaaaa!!!!! (staje i wkłada ręce w kieszenie od portek. W tej chwili wyjmuje prawą rękę i wskazuje na II Damę) Wyrzucić mi tę padlinę!! (II Pan w cylindrze i jeden z Robotników chwytają II Damę i wywlekają ją szybko przez drzwi środkowe) Dobra! 
(do I Pana w cylindrze) Wal pierwszy!!
Wskazuje na drzwi na lewo. I Pan się waha. 

I PAN W CYLINDRZE uniżenie 
Może po Waszej Jedyności. Apres vous... Proszę... 
Wahazar chwyta go za kark, wtłacza do gabinetu i zatrzaskuje wypoduszkowane, czerwone  drzwi za sobą. Chwila ciszy. Wracają: II Pan i Robotnik, którzy wywlekli II Damę. 

ROBOTNIK
Wzięli ją do żółtego domu.

II PAN ocierając czoło
Och! Co za okropność! Przeczekała się. Czy może być coś potworniejszego!

II BABA
Czy prędzej, czy później wszystkich nas to czeka: przeczekamy się na wylot.
Za drzwiami na lewo słychać piekielne przekleństwa Wahazara. Wszyscy nasłuchują.

FLETRYCY na tle ciszy
A czasem, jeśli się trafi na dobrą chwilę, wszystko z nim można zrobić. Trzeba się tylko wziąć ostro: poufale i brutalnie. Dziwna jest psychologia tego drania.

KWIBUZDA wstając
A, to ja muszę spróbować.

I BABA
Ale się strzeżcie, Mikołaju. Jak nie pójdzie od razu - to śmierć.
Ze drzwi na lewo wychodzi Rypmann. Przez chwilę otwarcia drzwi słychać potworny ryk
Wahazara.

RYPMANN
Czy wszyscy mają papiery w porządku?

GŁOSY
Tak jest, panie doktorze! Wszyscy! Wszystko w porządku!

RYPMANN
Ciszej. Boję się bardzo o stan serca Jego Jedyności. Puls ma 146 na minutę. Proszę nie wyprowadzać go z równowagi, inaczej będę musiał przerwać audiencję.

DANDYSKA
Bój się pan Boga, panie doktorze! Czekam już siódmą godzinę. Nóg nie czuję zupełnie.
Siada na ziemi.

RYPMANN
Kpisz pani, czy co u licha? Tu są ludzie, którzy czekają miesiącami, po dziesięć godzin dziennie, a ona wyjeżdża z siódmą godziną! Wielka dama!

I BABA
Ten niesamowity erotyzm Jego Jedyności przeraża mnie wprost.

RYPMANN
Nadludzkie siły ma ten człowiek. Jestem doktor i nic nie rozumiem. To są jakieś nieznane źródła psychicznej  energii. W głowę zachodzę, a nawet dalej jeszcze, co to ma znaczyć. 

FLETRYCY
Narkotyki?

RYPMANN
Ale gdzie tam! Jego Jedyność jest najwzorowszym ze wszystkich znanych mi abstynentów. Śpi godzinę, czasem półtorej. A pracuje jak sześćdziesiąt parowych hipopotamów. Ambasadora Illirii nie mogę się jeszcze docucić po dzisiejszej audiencji. Wypracowali nowy projekt wychowania dziewczynek. Arcydzieło. Palce lizać. 

DONNA SCABROSA
To coś dla mnie. Jestem tu po raz pierwszy. Panie doktorze, niech pan mnie objaśni. 

ŚWINTUSIA 
I mnie także. Ja chcę być damą dworu Jego Jedyności. Chcę mieć to napisane na czerwonym bilecie, jak mała księżniczka Valpurgii. 

RYPMANN do Scabrosy
Owszem. To jest rzecz najłatwiejsza. Podziwiam panią. (Kwibuzda wychodzi przez drzwi środkowe. Wszyscy słuchają rozmowy Scabrosy z Rypmannem.) Mało jest matek, które się na to decydują, a skutki tego są wprost cudowne. Tylko zupełna separacja jest wyma... 
Drzwi na lewo otwierają się i wypada I Pan, kopnięty silnie w zadek. Za nim Wahazar - cały kaftan ma w pianie. Dandyska podnosi się z ziemi. 

WAHAZAR ryczy
Haaaaaaaaaaaaa!!!! Ty świńtucho, ty trzepiecino!!! Ty wągrowaty gnidoszu!!!! (I Pan pada na ziemię) Ty śmiesz przychodzić z pomiętym papierem i jeszcze śmiesz podpisywać się "książę" - co? Ty krzywulcu! Ty wieloszparkowy syzygambie!!! (patrzy po obecnych) Słuchać!!!! Mówiłem, że wobec mnie są wszyscy równi. Ty, stara ropucho, i ty, zdegenerowany miejski chamie, i ty, lafiryndo, i ty, wielki zdechlaku. 
(wskazuje po kolei na I Babę, na Robotnika, na Dandyskę i na I Pana, który wstaje i stoi "na baczność")
Jesteście nic, absolutnie nic. Dla was oddaję się rzeczy najtrudniejszej: zupełnej samotności. Nie mam równych sobie. Nie tak jak cesarze i królowie - ja jestem w innym wymiarze ducha. Jestem geniusz życia tak wielki, że Napoleon, Cezar, Aleksander i tym podobne fidrygasy - to jest nic wobec mnie: pyłki takie same jak wy! Rozumiecie, suszone klapzdry? Ja mam mózg jak beczka. Mógłbym być, czym bym tylko zechciał, czym by mi się tylko zamarzyło. Rozumiecie? Hę???

FLETRYCY drżącym głosem
Zdaje się, że do pewnego stopnia zaczynam to trochę pojmować.

WAHAZAR
Ja ci dam "pewny stopień"! Czy nie chcesz do pewnego stopnia umrzeć, ty wszawy skorpionie? Hę???

FLETRYCY nieprzytomnie
Ja... nic... Ja... wasza Jedyności...

WAHAZAR łagodniej
Więc milcz i słuchaj. Widzę, że jesteś dość inteligentny. (do wszystkich) Poświęcam się dla was. Nikt z was ocenić tego nie potrafi i tego od was nie żądam. Wiem, że mówicie o mnie rzeczy potworne. Nie chcę o tym nic wiedzieć. Nie mam donosicieli i mieć nie będę, tak samo jak nie mam ministrów. Jestem sam jak Bóg.
Sam wszystkim rządzę i za wszystko odpowiadam, i to tylko przed sobą samym. Mogę się skazać na śmierć, jak mi przyjdzie ochota - jeśli uznam definitywnie, że się mylę. Nie mam ministrów - w tym jest moja wielkość. Jestem jeden, samotny duch - jak para w maszynie, jak elektryczna energia w baterii. Ale za to naprawdę mam maszynę pod sobą, a nie żywą miazgę. Moi urzędnicy to automaty, takie, jakie widujecie na stacjach. Wkładam centa i wychodzi czekoladka, a nie miętowy cukierek: cze-ko-lad-ka. (do Fletrycego)
Rozumiesz to? Hę??

FLETRYCY
Tak, teraz zupełnie rozumiem. Pierwszy raz...

WAHAZAR przerywa mu
No i chwała Bogu. Ciesz się, żeś zrozumiał, i stul pysk. (wzniosłym tonem) Wiodę was do szczęśliwości takiej, o jakiej nawet nie potrafilibyście marzyć teraz. Ja jeden wiem. Każdy będzie w swoim pudełku  z watą, jak bezcenny klejnot - samotny, jeden jedyny w nadludzkim dostojeństwie swojej najgłębszej istoty tak jak ja teraz jestem. Tylko ja cierpię jak wszyscy diabli, bo się poświęcam dla was i znoszę nawet to, że uważacie mnie za dzikiego chama, takiego jak wy wszyscy - (do I Pana) razem z - tobą, mości książę. Jestem czysty jak dzieweczka samotna, gdy myśli o białych kwiatach metafizycznej miłości do Jedynego Bóstwa. Jestem sam jak dziwny metafizyczny kwiat, wyrosły w ciemnym ośrodku wszechbytu, jestem samotny jak perła we wnętrzu zapomnianej w głębiach ostrygi... (Fletrycy wybucha histerycznym śmiechem i pada w kurczach na ziemię.) Śmiej się, idioto. Wiem, że nie umiem mówić twoim parszywym literackim językiem. Śmiej się. Nie mam ci tego za złe. Każdy z was może mi wszystko powiedzieć w oczy, ale nikt z was się na to nie odważy, bo za to śmierć, moi drodzy państwo. Trudno. Ale donosicieli nie mam. W tym jest część mojej wielkości. I mówię wam: nowych ludzi można tylko stworzyć niszcząc, a nie kładąc wszystkim do głowy piękne myśli, jak to robi pan Fletrycy. Niech się sobie bawi, a ja będę niszczył, w imię najpiękniejszych skarbów, w imię tych cudownych kwiatków, które zakwitną w duszach waszych dzieci, kiedy się ockną na pustyni ducha i wyć będą o jedną kroplę tego czegoś, tego niezmiennego, wielkiego, a tak małego, że znaleźć to można w każdym robaczku, w każdej trawce, w każdym kryształku ukrytym w skale... 

FLETRYCY wstając, przerywa mu 
Czy i w pluskwie, która cię gryzie w nocy, o, Wasza Psychiczna Nieeuklidesowości? 

WAHAZAR zimno, ale drżącym głosem 
Co?

FLETRYCY brutalnie
Pytam się, czy i w pluskwie? stary kabotynie! 

WAHAZAR gwiżdże na palcach; ttum się rozstępuje; wpada z szalona szybkością sześciu Gwardzistów z 
Gnumbenem na czele
Rozstrzelać natychmiast tego błazna!!! 
Wskazuje na Fletrycego. 

GNUMBEN
Rozkaz. Brać go.
Wskazuje Fletrycego swoim ludziom. Gwardziści z szaloną szybkością wywlekają Fletrycego, który jak flak poddaje się.

WAHAZAR kończąc rzecz swoją
Otóż. tego choć troszkę chcę wam dać. I dam, choćbyście mieli przejść przez takie męki, wobec których to, co jest teraz, wyda się wam nieludzką rozkoszą.
Wszyscy słuchają struchlali.

I BABA
No dobrze, Wasza Jedyności, ale co to jest to to, o to właśnie chodzi. Ja słyszałam już o tym, ale niedobrze rozumiem, chociaż znam dobrze teorię Einsteina.

WAHAZAR wycierając nadmiar piany z kaftana
Tego, widzisz, moja stara, ja sam nie wiem. Tu ani mnie, ani tobie sam Einstein nie pomoże. Mógłbym wiedzieć to, ale nie chcę. Straciłbym siłę działania. (do wszystkich) Rozumiecie? Hę? (Milczenie) Gdybym dobrze wiedział, o co mi chodzi, gdybym to rozumiał tak, jak ta stara, i zresztą ja także rozumiem Einsteina, nie mógłbym nic dla was zrobić. (za sceną słychać salwę karabinową) O - już o jednego literata mniej. Zaraz lżej się robi w powietrzu. Sam nie lubię pisać i nie znoszę grafomanów. Sobacze plemię, psiakrew! Więc?

STARY ROBOTNIK
No dobrze, Wasza Jedyność, ale sami mówicie, że teraz nic, tylko męka. Wierzę, że nasze wnuki, ale my: co my będziemy mieć z tego?

WAHAZAR
Prawdopodobnie nic i wcale nie jest to tak tragiczne, jak się wydaje. Musimy wyjść poza osobowość - inaczej nie stworzymy nic. Chcę całej ludzkości przywrócić to, co utraciła, i za tę cenę dąży do tego, aby stać się - jeżeli się już nie stała - zupełnie czymś takim jak ul, mrowisko, stado szarańczy, gniazdo os czy coś podobnego.

I BABA
No tak, ale my, starzy, też chcielibyśmy odpocząć. Wyście, Wasza Jedyność, żyli kiedyś, używaliście. A my nic. Ciągle to samo, tylko coraz gorzej. 

SCABROSA
Tak. On użył wszystkiego aż po uszy. Ja go znam. 

WAHAZAR do Scabrosy
Proszę nie przerywać tam! (do Baby) Czy myślicie, że o was tu chodzi, o was jako takich? Ależ nic podobnego. Kto wam to powiedział? Tu o mnie nawet nie chodzi: o mnie samego. Ja cierpię z was wszystkich najbardziej. Cieszcie się, że cierpicie razem z takim człowiekiem jak ja. Nie zmuszajcie mnie do pustych deklamacji, a nade wszystko do myślenia. Przecież żebym chciał, tobym przemyślał wszystko dziś w nocy, jutro bym wstał zupełnie innym człowiekiem i nic, dosłownie nic nie mógłbym zrobić. Wy narzekacie, że musicie czasem poczekać ze dwa miesiące z prośbą. Żydzi też czekali Mesjasza i dlatego wydali teraz Cantora, Husserla, Bergsona - o, jakże nienawidzę tego blagiera - Marxa i Einsteina. Nie myślcie, że jestem filosemitą, ale to jest fakt. 

I BABA
No tak, Żydzi czekali i przeczekali się już kiedyś i jak przyszedł Mesjasz, to go zabili. 

WAHAZAR
Babo, nie wyprowadzaj mnie z cierpliwości. Nie ty, to twoja wnuczka będzie szczęśliwa. 

STARY ROBOTNIK
Ale ja, ja. Co mnie z tego?

WAHAZAR przedrzeźnia go 
Ja! Ja! Ja! Żebym ja tak myślał, to byście byli teraz kupą baranów. A tak czekacie przynajmniej na coś. 
(śmieje się) Pewno myślicie, że za dużo gadam, że przez ten czas mógłbym wszystko załatwić. Dobra! No! dawaj papier, który z brzegu! 
Wyrywa papier Staremu Robotnikowi.

RYPMANN podczas tego łapie go za rękę i bada mu puls 
Wasza Jedyność: 175. Ani minuty więcej. Koniec. 

Wpada Kwibuzda z butelką wina w ręku.

KWIBUZDA przedzierając się przez tłum
Te - Gyubal! Zaraz tu do mnie. Ja mam interes. (uderza pięścią w kark Wahazara) Czytasz czy nie, cholero, bo ci gnaty połamię.
Wahazar milcząc czyta dalej prośbę Starego Robotnika. Rypmann mierzy mu gorączkę pod kaftanem.

I BABA z podziwem
Że też jednak nikt nie odważy się go zabić!

WAHAZAR wyrywa sobie spod pachy termometr i ciska go o ziemię
A widzisz, babo! Ja mam taki fluid.
Drze w kawałki prośbę Starego Robotnika.

KWIBUZDA trochę straci! kontenans, próbuje drugi raz, bije pięściąWahazara w głowę
Będziesz mi odpowiadał, te, gmatwek jeden! Młyn musi iść. Ja czasu nie mam na twoje fanaberie!!!

WAHAZAR budząc się jakby ze snu
Że co?

KWIBUZDA z rozpaczą
Że młyn musi dziś iść!! Podpisuj, cholero, i wypijemy na zgodę.
Napięcie w tłumie wzrasta.

WAHAZAR obłędnie
Hm... To ciekawa historia!

KWIBUZDA zupełnie nieprzytomnie
Podpisz, psiaparo, i pij!!!!!

WAHAZAR
No i cóż ci z tego przyjdzie?

KWIBUZDA ogłupiały
Ni-nic: że młyn pójdzie, jak podpiszesz. (z nagłą furią) Nie żartuj, ty skurczyflaku, bo ani zipniesz, jak cię zajadę!!!!

WAHAZAR biorąc papier Kwibuzdy
Jestem zdania wprost przeciwnego, ale podpisać mogę. (podpisuje ołówkiem atramentowym i oddaje papier Mikołajowi) A wina pić z wami nie będę, Mikołaju. Idźcie prędzej do młyna.
Ściska go za rękę; Kwibuzda wychodzi łapiąc się za głowę.

RYPMANN na tle szeptów, które wybuchnęły po poprzednim napięciu 
Wasza Jedyność, ani jednej prośby więcej, bo śmierć. Tylko tę jedną panią pozwalam jeszcze załatwić 
Waszej Jedyności. Córka jej chce być damą dworu nowego typu. (do Scabrosy) Proszę bliżej. Reszta może opuścić salę. 
Tłum wśród szemrania wychodzi powoli, tłocząc się w drzwiach: Zostaje tylko Donna Scabrosa ze Świntusią, Donna Lubrica z Przyjemniaczkiem i Lidia Bochnarzewska. 

SCABROSA podchodząc 
Nie poznajesz mnie, wuju Macieju?

WAHAZAR niepewnie
Nie.

SCABROSA
Nie pamiętasz, jakeś był prezesem syndykalistów? Jestem Dzinia, córka barona Vessanyi, który uratował ci życie i zginął. Dwa lata za to byłam twoją wychowanicą. Przecież ty jesteś Maciej de Korbowa. 

WAHAZAR
Może nim byłem i może to jest wszystko prawda, ale nie ma to nic do rzeczy. Przekreśliłem moją przeszłość zupełnie. Proszę dalej. 

RYPMANN
Tak, pani, Jego Jedyność nie znosi w tym stanie zdrowia żadnych wspomnień. 

SCABROSA
A więc dobrze. Chodzi o to, że córka moja uparła się gwałtem, aby być damą dworu Waszej Jedyności. 
Chodź, Świntusia. Przywitaj się z dziadzią. 

WAHAZAR do Świntusi 
Chodź, dzieciątko. Bardzo mnie cieszy, że jesteś taka rozsądna. 

ŚWINTUSIA 
Dziadziu, ale ja nie chcę czekać jak ci wszyscy i mama nawet. Ja chcę wszystko od razu. 

WAHAZAR
I będziesz miała od razu, moje dziecko. (do Scabrosy) Śliczny aniołek. Zrobię dla niej, co będę mógł. 
Damy dworu wychowuję na idealne typy mechanicznych matek. (do Świntusi dając jej cukierki, które wydobył z kieszeni od portek) Masz tu cukierki, moje złotko. (bierze ją pod brodę) Jakie mądre oczki masz, mój ptaszku.

RYPMANN niespokojnie
Wasza Jedyność, może niedobrze Waszej Jedyności? Może wody sodowej?

WAHAZAR
Myślisz, że dostaję bzika z przepracowania, panie Rypmann? Ależ przeciwnie, świetnie się czuję. Daj zresztą wody, jak chcesz. (Rypmann idzie do stolika z syfonem i nalewa. Do Scabrosy) A jakże pani - czy zgadza się pani na zupełną separację? Właśnie dziś zrobiliśmy ostateczny plan wychowania dziewczynek. Cudowna rzecz. Ale wszelkie mamy won na czery wiatry.
Rypmann przynosi wodę sodową. Wahazar pije.

SCABROSA
Ale może bym ja także, Wasza Jedyność... Może się znajdzie jakie miejsce... Może jeden jedyny wyjątek,
Wasza Jedyność?

WAHAZAR oddając szklankę Rypmannowi
Nie, pani: nie znoszę zwykłych kobiet w moim najbliższym otoczeniu, a w ogóle dążę do tego, żeby je zmechanizować zupełnie. Rozdzielam kobiety na tak zwane "kobiety prawdziwe" - te mechnizuję bez miłosierdzia, i kobietony, które przetwarzam w mężczyzn przy pomocy odpowiedniego szczepienia pewnych gruczołów. Panie Rypmann! Prawda?

RYPMANN
Tak jest, Wasza Jedyność. (do Scabrosy) Niesłychane otrzymaliśmy rezultaty.

SCABROSA
Ależ, Wasza Jedyność, ja bym chciała być sobą... Tylko sobą, tylko żeby mi choć trochę było lepiej...

WAHAZAR
Ani słowa. Masz pani w sobie coś z kobietona. Za mądre masz oczka! Cha,cha.
Śmieje się.

LUBRICA podchodząc do nich
Błagam Waszą Jedyność: to jest moja przyjaciółka...

WAHAZAR
Co? I pani tutaj? Pani, która zamęczasz mnie od roku swoją nieszczęśliwa miłością do mnie? (Lubrica zakrywa twarz rękami) O tak, wstydź się, pani - nie nadajesz się do mechanizacji. Dobrze, że to sobie przypomniałem. (do Rypmanna) Oto mądra baba. Świetnego mielibyśmy z niej urzędnika do Głównej 
Komisji Sekt Pochodnych. Co? Panie Rypmann?

RYPMANN
Tak jest, Wasza Jedyność. To nie jest okaz mechanicznej matki. 

WAHAZAR
Tak więc obie te panie, panie Rypmann, odeślesz pan do Komisji Rewizyjnej. A propos: wszystkie stare baby w IV dystrykcie robotniczym mają być rozstrzelane do jutra, do dziewiątej z rana. Bon! 

LUBRICA
Gyubalu Wahazar, strzeż się przekleństwa gatunku! To się mści. Stworzysz społeczeństwo, w którym samice  będą pożerały swoich mężów, jak to czynią pewne owady. Będziecie trutniami, których będziemy wyrzynać,  kiedy staną się zbyteczni. 

WAHAZAR
Cha! Cha! Cha! (do Rypmanna) Panie Rypmann, jak ona ślicznie mówi. Co za inteligencja. Cudownego zrobimy z niej urzędnika. 

LUBRICA pada na kolana.
Błagam cię, Gyubalu Wahazar! Miej litość choćby tylko nad nami. 

SCABROSA
A ona, moja Świntusia! Czymże będzie? Co chcesz z niej uczynić? 

WAHAZAR
To określi Komisja Nadnaturalnego Doboru po dwóch tygodniach wychowania przedwstępnego. Mój system jest "inébranlable". Transponuje moje własne męczarnie na wartości wszechświatowe. Jestem pierwszym  męczennikiem mego sześciowymiarowego kontinuum. Nikt nie ma prawa męczyć się mniej niż ja. A do tego jestem zupełnie samotny. 

ŚWINTUSIA
Dziadziu, nie kłam. Nie jesteś sam. Ktoś chodzi za tobą i szepce ci do ucha jakieś niezrozumiałe rzeczy.

WAHAZAR zmieszany
Bajki. Nasłuchałaś się miejskich plotek, moja dziecinko.

SCABROSA pada przed nim na kolana
Wasza Jedyność! Proszę jej wierzyć. Ona jest jasnowidząca. Koło niej kręci się ciągle wir jakichś astralnych ciał nieznanych istot.

WAHAZAR
Bzdury. Proszę mi nie zawracać głowy.

ŚWINTUSIA tajemniczo
Dziadziu, to nie są bzdury. Ja czuję, że ten ktoś jest blisko.

WAHAZAR spoglądając na zegarek
Już czwarta dochodzi. Muszę iść...

ŚWINTUSIA
Nie uciekniesz. Stój, tam gdzie stoisz, i patrz mi w oczy. Ja widzę dno. A na dnie pełzają okropne czerwone robaki z czarnymi głowami. Widzę to, co jest za tobą. Po co się męczysz, dziadziu, przestań się męczyć.

WAHAZAR
Mój fluid nie działa. Panie Rypmann, słabo mi... Rypmann podtrzymuje go.

SCABROSA
Wasza Jedyność! Ta chwila jest jedyna. Jeszcze czas jest zawrócić. Wysłuchaj nas i mojej Świntusi!

RYPMANN badając puls Wahazara
Wasza Jedyność - spać, spać natychmiast. Pulsu nie ma wcale. (do kobiet) To jest tak zwana wewnętrzna narkoza. On się truje wydzielinami jakiegoś niezbadanego gruczołu. Mówiłem zawsze, że przyszłość całej medycyny jest w gruczołach.

ŚWINTUSIA
Dziadziu, jesteś teraz tam, gdzie ja. Widzisz to samo. Pomyśl jeszcze chwilkę, a zrozumiesz wszystko.

WAHAZAR
Świntusia, nie mów tak. Jakiś straszliwy świat łagodnej, cichej piękności otwiera się przede mną.
(słabnącym głosem) Panie Rypmann, wody... (Rypmann leci po wodę; Wahazar chwieje się) To nic. Gruczoły. 
Rozpina kołnierz kaftana. 

ŚWINTUSIA 
To nie są gruczoły. On chodzi koło ciebie i kusi cię. To nie jest diabeł. To jesteś ty sam. Sam kręcisz się wokół siebie jak wąż. Widzisz teraz łąkę zieloną i budkę. A w budce siedzi piesek z czerwoną wstążeczką. 
To samo widzę co wieczór i zasypiam. 
Wahazar patrzy na nią jak zahipnotyzowany. Donny klęczą z dwóch stron. 

LUBRICA
Gyubalu Wahazar, wysłuchaj podszeptów twego prawdziwego "Ja". 

SCABROSA
W imię najwyższej myśli, którą kochasz - nie czyń z nas automatów. 
Wahazar wypija wodę którą mu podaje Rypmann. 

WAHAZAR
Czekajcie, czekajcie, to jest jedyna chwila.

RYPMANN
Wasza Jedyność! Spać! 
Przez drzwi wprost wchodzi czterech Katów. Podchodzą cicho, zdejmują kapelusze, kłaniają się nimi nisko i wkładają je pod pachy. 

PRZYJEMNIACZEK który dotąd stał nieruchomo przy lewej kolumnie 
Dzień dobry panom katom. Należę do bloku męskiego. 
Kobiety oglądają się i krzyczą z przestrachu, po czym nie wstając zasłaniają oczy rękami i tak pozostają. Morbidetto milcząc, z jadowitym uśmiechem, podchodzi do Wahazara wpatrzonego w Świntusię. Wahazar drgnął. Wypuszcza szklankę, która pada na podłogę i rozbija się. 
Morbidetto zagląda mu w twarz, stając po jego lewej ręce. Wahazar nagle wstrząsa się i budzi się z osłupienia. 

WAHAZAR ryczy
Haaaaaaaaaa!!!!! (piana bucha mu z pyska) Jutro te dwie flądry do Komisji Nadnaturalnego Doboru! 
Wystrzelać wszystkie baby w dystrykcie IV!!!! Skasować wszystkie pozwolenia wyjątkowych małżeństw!!! 
Zwołać dziś wszystkich pedagogów trzeciej klasy na nadzwyczajne posiedzenie!!! Haaaaaaaa!!! 
Toczy pianę. Lidia cały czas stoi nieruchomo oparta o prawą kolumnę. 

RYPMANN
A teraz spać, Wasza Jedyność!!
Kat Morbidetto bierze pod rękę Wahazara i prowadzi go powoli na lewo. Wahazar obciera pianę cieknącą mu z pyska.

WAHAZAR idąc powoli
Dziękuję ci, mój Morbidetto. Miałem chwilę słabości.
Wychodzą. Za nimi powoli idzie reszta Katów.

RYPMANN bierze za rękę Świntusię
A ty, moje dziecko, pójdziesz ze mną do naszego pałacowego internatu.
Scabrosa odkrywa twarz i milcząc wyciąga do niej ręce na klęczkach.

ŚWINTUSIA
Nie bój się, mamo. Ja się nie boję tych ryków. Mnie się nic nie stanie.
Rypmann delikatnie wyprowadza ją na lewo.

PRZYJEMNIACZEK
A to paradna historia!! Ja należę do bloku męskiego i nic mnie to nie obchodzi.
Scabrosa wybucha płaczem. Lubrica wstaje i przyciska Przyjemniaczka do tzw. "łona".
Wchodzi Gnumben przez drzwi środkowe.

GNUMBEN zimno
Panie pozwolą. Pokazuje lewą ręką drzwi środkowe.

LUBRICA do Scabrosy
Chodź, Dzinia. Mój Przyjemniaczek załatwi kiedyś tę sprawę.
Scabrosa wstaje ciężko i wycierając oczy idzie ku drzwiom środkowym. Za nią idzie Lubrica z Przyjemniaczkiem w objęciach, za nimi Lidia; Gnumben stoi w miejscu na lewo, prawym profilem zwrócony do widowni.

Sala Nr 17 w więzieniu na ulicy Genialnych Pauprów. Ciemnobrązowe ściany i żółte kolumny. Pełno dymu. Na prawo i na lewo słoma. Wprost widowni drewniane schodki do góry, zakończone żelaznymi drzwiami, w które co pięć minut wali ktoś z całej siły młotem.
Oświetlają salę pomarańczowe lampki, w dwa rzędy wysoko na ścianach umieszczone.
Światło ich jest czerwonawe i przyćmione przez gęste zwoje wlokących się dymów. Całe towarzystwo, y compris czterech Katów z wyjątkiem Wahazara, Kwibuzdy i Gnumbena.
Świntusia ubrana w sukienkę w czerwone i żółte desenie. Właśnie Lidia kończy jej coś napinać z tyłu. Na lewo na słomie Kaci i Lubrica z Przyjemniaczkiem. Na prawo na słomie:
Ojciec Unguenty i dwóch Pneumatyków, Scabrosa i Rypmann (bez chałata). Wszyscy leżą apatycznie na słomie. Donny Lubrica i Scabrosa ubrane po męsku w szare garnitury.

LUBRICA do Morbidetta

I cóż, panie kacie?! Może pan nas zabawi rozmową? Może pan wymyśli dla nas jakieś nieznane tortury? 

MORBIDETTO ziewając, znacząco 
Z czasem to przyjdzie. Tylko myślę, że niedługo tu zostaniemy. Nie warto zaczynać. Nasz mistrz życia jest dość prędki w swoich działaniach. 

LUBRICA
I nierównie cięższy w myślach. 

MORBIDETTO
Szczególniej w tych, których wcale nie wypowiada. 

LUBRICA
A mówią na mieście, a nawet tu, między nami, że kacie, wiesz wszystko. 

MORBIDETTO
Znam go w chwilach gniewu i furii. Ale nie rozumię pewnych odruchów jego spokoju i łagodności. 

LUBRICA
Czy nie są to momenty odpoczynku? 

MORBIDETTO
Nie, stanowczo nie. To są programowe zniżenia lotu, zaczajenia się, jakieś nieludzkie świadome upadki. Ale to nie jest słabość. 

LUBRICA
Na czym opierasz to przypuszczenie?

MORBIDETTO
Na tym, że siedzę tu z wami. Jeśli mnie zdołał on uwięzić, MNIE, to znaczy, że duch jego nie zna słabości. 
Czy wiecie, że od tej chwili zacząłem wierzyć w jego bezwzględną, ponadczłowieczą siłę. 

LUBRICA
A dotąd w co wierzyłeś? 

MORBIDETTO
We mnie samego, w moje absolutne, metafizyczne świństwo. Teraz nie wierzę w nic. 
Kryje głowę między rękami. 

SCABROSA
Jeśli ten łajdak zwątpił już we wszystko, to znaczy, że jesteśmy zgubieni bez ratunku. 

RYPMANN
Zapominacie, państwo, że ja jestem uwięziony, ja, Rypmann, słynny doktor Rypmann! Teoria gruczołów przepadła albo też stanie się cud, który potwierdzi moją koncepcję rozpadu psychicznych atomów. (z nagłą rozpaczą) Eeee! Głupie gadanie. Śmierć nas czeka - oby tylko bez tortur. Bądźmy zadowoleni, jeśli bez tortur. Ja jego znam.

MORBIDETTO
No, no, no, doktorku! Nie wiadomo, kto z nas był ważniejszą osobą w tej całej historii. Pamiętaj, że za donos - słuszny czy niesłuszny - jest śmierć w torturach, właśnie tak samo jak za zdradę.

RYPMANN
Ale przecież nie zdradziłem nikogo ani nie doniosłem ani półsłowem. Byłem zawsze skromnym uczonym - niczym więcej.

MORBIDETTO
To tak jak ja. Ja byłem tylko skromnym katem. Torturowałem, jak mi kazano. A to, że nasz władca lubił, żebym to ja właśnie robił, to nie moja rzecz. Nie chcę wglądać w sprawy zbyt osobiste.

SCABROSA
Co za potworność! Więc on??...

MORBIDETTO
Nareszcie domyśliła się, naiwna kura!

RYPMANN
Czego się domyśliła?

LUBRICA
Tak, tak. Czegoś się domyśliła? Dziniu, powiedz.

SCABROSA
Ja nic. To on...
Wskazuje na Morbidetta.

MORBIDETTO
Ja też nic. Ani nic nie myślałem, ani się nie domyślałem.

RYPMANN
Mądra sztuka. On wie, co robi.

Kiwa znacząco głową. 

MORBIDETTO swobodnym tonem
A może ja wcale nie jestem uwięziony? Może nasz władca wsadził mnie tu, ażebym poznał bliżej wasze myśli? Hę? cóż wy na to? 

RYPMANN niespokojnie, przekonuje siebie samego
Mógłby kogoś lepszego wziąć na obserwację niż nas. 

MORBIDETTO patrząc na niego spod oka 
No, no, no, doktorku. Czy aby nie zbyteczna skromność? 

RYPMANN wstając 
Daję słowo, że nie. Byłem skromnym uczonym. Miałem swoje czysto teoretyczne cele. Żyłem tylko dlatego, aby dokończyć pewnej pracy. Nic więcej. 

MORBIDETTO
Teeeek, gruczoły. Wiemy coś o tym. Komisja Nadnaturalnego Doboru i pewne nocne wycieczki w IV dystrykcie.

RYPMANN ze sztuczną wesołością 
Jak Boga kocham, Morbidetto, wy chyba żartujecie. Lepiej powiedzcie, czy nie macie papierosa. Czwarty dzień nie palę. Wściec się można. 

MORBIDETTO wyciągając zza trykotu na piersiach pudełko papierosów 
Masz, doktorku. Ja nie palę, ale mam zawsze na wszelki przypadek przy sobie. 
Rypmann chciwie rzuca się na pudełko. 

RYPMANN
"Figaro" Laurensa. (zapala) Och! Co za rozkosz! Ale to naprawdę jest podejrzane. 

MORBIDETTO wstając 
Głupi jesteś jak stołowe nogi, doktorku. Odwalacie jakiegoś Sherlocka Holmesa. Daję wam słowo największej kanalii, że jestem zupełnie en regle aresztowany. A być zaaresztowanym przez Jego Jedyność to gorzej niż śmierć, mogą być tortury. 
"Tor" wymawia cienko, "tury" grubo.

RYPMANN
Psiakrew! Zimno mi się robi. Wszystko - tylko nie to. O Boże! Boże!!! 

MORBIDETTO
Można by skończyć samobójstwem. Ot, co.

RYPMANN płaczliwie
Bójcie się Boga. Czy nie ma już zupełnie nadziei. Milczenie.

STARY KAT NR l
Módlcie się, każdy do tego bóstwa, o którym zapomniał w szczęściu i używaniu.

RYPMANN
Ja nie mam takiego bóstwa! Ja wierzyłem tylko w jedno: w sprowadzenie życia do procesów chemicznych, do tego, co nazwałem rozpadem psychicznych atomów. Musimy przyjąć nowy rodzaj hipotetycznych cząsteczek - inaczej nie wybrniemy.

MORBIDETTO ironicznie
Niewiele ci teraz pomogą cząsteczki, doktorku, jakie byś nie przyjął.

RYPMANN
Czuję ohydną pustkę, ohydną - mówię wam.

O.UNGUENTY
Wierzę ci. mój synu. Nie chciałbym być tobą ani na sekundę. Jak słucham waszych rozmów, to myślę sobie: czy warto, aby mędrcy, prorocy i artyści trudzili się dla takiej bandy, dla takiej ohydnej miazgi zgniłych robaków? (do Rypmanna) Widziałeś więzienny klozet? Zupa z żywym wermiszelem! To samo mam wrażenie patrząc na was, moi panowie. I to są szczyty ludzkości! Pożal się, Boże!

RYPMANN
Wstyd mi, ale się boję. Jestem przynajmniej szczery.

MORBIDETTO
Jak już nic nie ma do stracenia, każdy jest szczery. I wtedy wyłazi z niego ohydny, płaski robak. Nie ma odwagi - jest udawanie. Ale dobrze udawać jest największą sztuką. Nie jesteśmy artystami - udawajmy chociaż dobrze. Panie Rypmann, bądź pan trochę mniej szczery. Nie psuj pan tu i tak już zgniłego powietrza.

RYPMANN drżącym głosem
Postaram się. Zrobię wszystko.

O. UNGUENTY
Czyż nic ci nie mówi to, że tu są kobiety? Bądźże pan dżentelmenem, panie Rypmann. Och, jakże daleka jest moja prawda od Rzeczywistości! O, Rzeczywistości - czymże jesteś właściwie?

ŚWINTUSIA 
Przestańcie mówić. Niech się stanie cisza. 

MORBIDETTO
I na cóż ta cisza? Aby usłyszeć, jak z naszych dusz uchodzą smrodliwe, najsmrodliwsze na świecie psychiczne gazy?

RYPMANN
Słuchajcie, Morbidetto, wy byliście o cztery dni dłużej na wolności niż ja. Powiedzcie jeszcze raz dokładnie, co było? 

MORBIDETTO
Nic. Albania - ambasador rozchorował się z wyczerpania. Potem przez szesnaście godzin torturowaliśmy oficerów 145 pułku. Po czym wsadzono mnie w auto i jestem tutaj. 

RYPMANN
To straszne...

ŚWINTUSIA 
To wcale nie jest straszne. Przez to zstąpi na nas coś bardzo dziwnego. Tylko trzeba wytrzymać. 

O. UNGUENTY
Słuchajcie tej dzieweczki. Przez nią mówi ten sam duch, który we mnie zmienia się w pojęcia. 

MORBIDETTO
Bzdury. Nic się nie stanie. Uwierzmy raz, że stało się to najgorsze, czego każdy z nas oczekiwał całe życie, wtedy właśnie, kiedy mu było zbyt dobrze. 

ŚWINTUSIA 
Niech się stanie cisza. Ja wiem coś świętego. Powiem wam wszystkim i wszyscy będziecie tacy sami jak ja. 
Spotkamy się jeszcze raz w Nieskończoności. I jeszcze raz, i jeszcze raz - i tak ciągle w nieskończoność. 

O. UNGUENTY z zachwytem
Mów dalej, dziecinko. Teoria Mnogości w karykaturze dziecięcego ducha. Wszystko przetwarzamy w  Nieskończoność - tu, tu na ziemi. O, wielka wiaro, która płyniesz w Nieskończoności Istnienia! Och, co za nędzną kreaturą jest Einstein. Jako fizyk taki wielki, jako filozof takie nic, taki wygnany pyłek, taki biedny robaczek!

ŚWINTUSIA
Ty tego też nie rozumiesz, Ojcze Unguenty. To jest poza mną, poza Nieskończonością. To jest ta chwila, a nie inna, a jednak moja, moja...
Przyciska powietrze do piersi. Drzwi się otwierają. Wpada dzienne światło. Słychać rumor i wepchnięty przez kogoś z góry stacza się po schodach Gyubal Wahazar w szynelu z aktu II.

WAHAZAR waląc się u stóp schodów
Haaaaaaaaaaaa!!!!!!! (podnosi się zaraz) Nędznicy!! Zwycięża pseudodemokracja i niwelacja, i autokracja wcielona w nieistnienie zaświatowych potęg!! Zwycięża wszystko nad wszystkim, zwycięża nic nad wszystkim, zwycięża wszystko nad niczym, nad Niczym, przez wielkie N!!!! Słyszycie, metafizyczne kurtyzany! Słyszycie, mędrcy i ty dzieciątko bogoziemne, przyziemne, ty baranku, ty baranico na zmarznięte mózgi, ty owco, ty, ty, ty!!!! Świntusia!!!!
Wali się znowu na ziemię, tocząc pianę.

RYPMANN
Jak to? Wasza Jedyność...???

MORBIDETTO
Wszystko przepadło! Więc nasz ustrój jest na nic?

WAHAZAR wstając
Na nic! Na nic! Wszystko to była komedia! Jestem strącony, uwięziony. Jutro czeka mnie śmierć w torturach. Mnie i wszystkich moich wyznawców. Jesteście moi wyznawcy. Giniecie wraz ze mną. Zwyciężył mnie on, on, on!!!!
Wali się tocząc pianę.
DONNY
SCABROSA I

LUBRICA
Kto?????? Ktooooooooo?!?!?!

ŚWINTUSIA
Ktoooooooooo?!?!?!?!?!?!

WAHAZAR wstając
On! On mnie zwyciężył! On - ten przeklęty, którego się zawsze bałem. I wierzyłem, że mnie od niego uwolnią oni. (wskazuje Rypmanna i Kata IV) I ci mnie zawiedli. Jestem sam w upadku, jak byłem sam w potędze. Jestem jeden. To mi wystarcza.
Wali się na ziemię, tocząc pianę z pyska.

MORBIDETTO
Ja wiedziałem, że jest ktoś silniejszy od niego. Ja to przeczuwałem, jak męczyłem tego porucznika. Ukazał  mi się wtedy nowy świat. Ja wiem, kto jest on. To ten, którego nie znam. Ten, którego przeczuwałem. 
Wahazarze, powiedz!

WAHAZAR leżąc z oczami zakrytymi rękoma 
Tak. To on. ON. Zginęliśmy wszyscy. 

RYPMANN
Ja także to wiedziałem. Widziałem go w snach i na jawie. Znam jego twarz. Tylko nie mogę go sobie przypomnieć. To był ten, ten, ten!! Och!! Jakaż męka nie móc sobie przypomnieć!!!! 

WAHAZAR odkrywając twarz 
Tak - obaj myślicie o nim. To był on. Jedyny on. Ja byłem niczym. Zwyciężył mnie na wieki. Na nic - wszystko na nic. Już chciałem być z nim w zgodzie, (wskazuje na O. Unguentego) z Ojcem Unguentym.
Chciałem przyjąć jego wiarę, opartą na Absolutnej Wiedzy! Wszystko na nic. On mnie zwyciężył, bo tłum czuje, kto jest z nim naprawdę! Och, co za męka!! Czyż mogłem wiedzieć, że będę z wami? Z wami, którymi pogardzam i których czciłem! Z wami, dla których walczyłem, przeciw waszym i moim wrogom i przeciw wam samym! Och! Och! To nie do zniesienia! Ja umrę! Zabijcie mnie! Niech się to już raz skończy! Pada z lewej, strony na słomę i wyje głucho. 

MORBIDETTO
Cha! Cha! Cha!!! Oto jest rozwiązanie. Zdradzić go czy nie?! Może za tę zdradę czeka nas życie, nowe życie od początku: życie bez Wahazara! Któż jest w stanie wyobrazić sobie piękność takiego życia? Nikt. 

O. UNGUENTY
Ale któż weźmie po nim ten piekielny ciężar? NIKT. On jeden miał tę siłę. Ten, który po nim przyjdzie, musi być mniejszy duchem od niego. To jest natężenie graniczne siły ducha w wypadku naszego gatunku Istnień Poszczególnych. 

RYPMANN zaciągając się rozkosznie papierosem
Nic, tylko zatrucie jadem nieznanych gruczołów. Zawsze to mówiłem, że ten cały Wahazar to blaga.
Gdybym mógł znaleźć te gruczoły, z każdego człowieka zrobiłbym nowego Wahazara. Co mówię - z człowieka?! Z hieny, z szakala czy nawet z pluskwy - to wszystko jedno - chodzi o czas. Pokraka psychiczna! Jeśli ON, ten, który po nim nastąpił, pozwoli mi, zobaczycie rzeczy straszliwe: panowanie gruczołów nad gatunkiem. Rozpad atomów psychicznych już się zaczął. Nie ma Wahazara. Zmora prysła.
Mogę umrzeć dla czegokolwiek bądź, tylko nie dla niego.

MORBIDETTO
Dajmy pokój przyszłości. O ile wybrniemy z tej matni, dość będziemy mieli czasu na rozmawianie o tym, kim mamy właściwie być. Faktem jest, że cały Wahazar jest tylko głupią sugestią. Pluje na Wahazara.
Słyszycie wszyscy?! Był zawsze marionetką w moich rękach. Ja mam instynkt okrucieństwa - przyznaję to, ale kto mnie śmiał zużytkować, mnie zużytkować przez marny podstęp... Och! Zbyt to jest ohydne, abym mógł o tym mówić. (wskazuje na Wahazara) Oto ten. Ta nędzna kukła z wieczną pianą u pyska. Pluję na siebie i od tej chwili zaczynam Nowe Życie. Będę kanalią naprawdę.

ŚWINTUSIA
Kłamiesz! Kłamiesz! Jesteś niczym. To on cię wywlókł z nicości. Zabijasz siebie tymi słowami.

O. UNGUENTY
Zaprawdę: "am bam powiadam wam" - jak rzekł Tytus Czyżewski. Ona mówi prawdę. Nie wiadomo, co nas czeka. Chowam się w moją mądrość, jak ślimak w skorupę, i czekam, czekam. Czekałem lata całe, mogę poczekać jeszcze. Ale z wami, niedoszłe Tytany, nie będę tworzył Życia Nowego. Jeden Wahazar godnym był przymierza ze mną, a oto mamy w miejsce jego zgniłą kupkę bezwładnej materii. Przebaczam wszystkim.
Zawija się w płaszcz z głową i zdaje się spać.

ŚWINTUSIA
Wszyscy kłamią. Jak dziwnie wszystko się przedstawia! Jestem najstarsza z was wszystkich i wierzę, że dziadzio zwycięży.

RYPMANN
Madame Scabrosa, proszę ukrócić tę małą. Mam dosyć tego. Zaczynam mieć nadzieję i nie Zniosę krakania niedorosłych wroniąt.

SCABROSA
Nic nie chcę wiedzieć. Świntusia jest damą dworu - niech się bawi. Ja skończyłam życie. Mogę zostać kochanką tego, co nastąpił. Byle tylko nie leżeć na słomie. Och! Sprężynowe materace. Och! Bifsteki z jajami. O! majonezy. Chcę mieć prymus i maleńki pokoik. Świntusia, wyrzekam się ciebie na wieki. Niech przyjdzie ON.
Zakrywa się kołdrą. 

MORBIDETTO
Tak nie można. Zróbmy bunt. Rozświećmy nową gwiazdę, tu w tej norze. Stwórzmy projekt Nowego Życia, które by zaćmiło wszystkie plany tego biednego marzyciela. Jestem obiektywny. Mam sąd ścisłe określony. 
Ojcze Unguenty, z tobą stworzymy potworny duumwirat przyszłości. Jestem gotów uwierzyć we wszystko. 

O. UNGUENTY zawinięty 
Na razie nie. Musiałbym wprzód uwierzyć w twoją twórczą siłę, Morbidetto. Nie znam cię i muszę przyznać się - na razie pogardzam tobą. 
Zawija się jeszcze bardziej, jęcząc z bólu. 

LUBRICA
Nie - ja nie wytrzymam z tą podłością. Ja kocham Gyubala jak brata. Jestem z nim w nieszczęściu. W tym jest moja wyższość nad wami. 
Idzie do Wahazara, siada przy nim i gładzi go po głowie. Wahazar leży jak martwy. 

MORBIDETTO
Mówię wam: zróbmy jawny bunt więźniów. Wyjdźmy z okrzykiem: "Niech żyje On." Wszystko jedno, że go nie znamy. Może ich jest wielość, może to tajny rząd, który starałem się kiedyś uformować, przyszedł do władzy. Może o nas tylko zapomniano. Przypomnijmy się światu. Kto za mną? 

PRZYJEMNIACZEK
Ja. Ja należę do bloku męskiego. Mnie wszystko jedno. 
Morbidetto idzie ku drzwiom. Za nim Przyjemniaczek. Za nimi Scabrosa, Lidia, Rypmann, trzech Katów, O. Pungenty, Pneumatycy Bosi i czterech Perpendykularystów. 

O. UNGUENTY
Wstrzymajcie się. To śmieszne. Ja przeczuwam wszystko. 

ŚWINTUSIA rzuca się do O. Unguentego 
Tak, ojcze. My zostaniemy tutaj. Ty i ja. Niech się dzieje, co chce. Ja wierzę, że dziadzio zwycięży. On jest dobry, tylko trochę zwariował. Nie chcę z nim mówić teraz, boby mnie nie zrozumiał.
O. Unguenty przyciska ja do piersi, jęcząc z bólu. Morbidetto wali we drzwi, stojąc na schodkach. Koło niego skupieni inni.

MORBIDETTO
Hullo... Stróż... Otworzyć tam...
Bije pięściami. Drzwi się otwierają i dzienne światło wpada do ciemnicy. Widać postać Mikołaja Kwibuzdy we drzwiach.

KWIBUZDA
A co tam?

MORBIDETTO
Chcemy wyjść. W imię tego, który nastąpił Jeśli jest ich wielość - uczcimy ich także. Wszystko jedno.

KWIBUZDA
Taaak? Chcecie wyjść? To nic dziwnego. Któż by nie chciał wyjść z lochu? Tak. Ale to nie jest tak proste, jak by się wydawać mogło.

MORBIDETTO
Nie żartuj, Mikołaju. Puść nas. Weźmiemy ze sobą Wahazara i poniesiemy go temu, który nastąpił. Daj nam tylko wyjść.

RYPMANN
No, panie Kwibuzda. Powiedz pan nareszcie, co się stało.

KWIBUZDA
Ano nic. Wszystko w porządku.

ŚWINTUSIA krzyczy
Ludzie! Zawróćcie, póki czas!

SCABROSA
Panie Mikołaju, to nieładnie trzymać nas tak w lochu. Puść nas. Prosimy cię bardzo. My wszyscy nienawidzimy Wahazara. Naprawdę. Ja nie żartuję.

MORBIDETTO
Eeee! Co tam będziemy prosić. Walmy sami, kiedy ten idiota nas nie puszcza.
Wali pięścią w brzuch Kwibuzdę i wydostaje się na wierzch. W tej chwili słychać Straszliwy ryk Wahazara. Wszyscy się zatrzymują i jednocześnie, wepchnięty na powrót, Morbidetto wali się na dół ze schodków. We drzwiach tłoczą się Gwardziści z Gnumbenem na czele. Wszyscy patrzą, na Wahazara.

WAHAZAR wstając, ryczy i toczy pianę 
Haaaaaaaaaa!!!!!! (Lubrica, przerażona wywala się na ziemię. Przez drzwi tłoczą się Gwardziści, rozpychając więźniów. Drzwi się zamykają) Haaaa!" Teraz wiem wszystko!!! I wyście mogli myśleć, że mnie mógł ktoś uwięzić? Wy, nędzne dychępki? Haaaaa!!!! Wszawe plemię duchowych niedojadków. Ja i więzienie! Cha! Cha! Teraz wiem wszystko i wyciągnę z tego konsekwencje. Sami mnie zmuszacie. A kto mnie zmusza, sam za to odpowiada.
Wszyscy u drzwi padają na kolana i czołgają się w kierunku Wahazara. Gwardia, pokładając się ze śmiechu, okłada pełzających kolbami. 

GŁOSY 
Wasza Jedyność!!!! Łaski!!!! My nic nie chcieliśmy! Psychoza więzienna! Mania prześladowcza! 

RYPMANN
Stan niepalenia. Łaski!! 

WAHAZAR śmiejąc się dziko 
Cha, cha, cha, cha, cha, cha!!! Pełzajcie, kundlowate paprochy? Pełzajcie, wszawe gangliony!! Tu, tu, bliżej! 
Lizać słomę, choleryczne padła. Tytłać się do woli, papuzie ślepe kiszki!!! Cha, cha, cha! 

GNUMBEN podchodzi do Wahazara i salutuje
Rozkazy wykonane, Wasza Jedyność! 

WAHAZAR dobywając rewolwer z tylnej kieszeni od portek 
Masz w nagrodę śmierć na posterunku, kapitanie. (strzela w Gnumbena, który wali się bez jęku na ziemię.
Gwardziści stają na "baczność". Do pełzających) Wstać!!! (Wszyscy wstają) Durnie! Joiopy! Psychiczne koczkodany! Przebaczam wam wszystko. Jesteście wolni. Lubrica, wstańże, u ciężkiej cholery! Dzinia! 
Hullo! Nie robię z was kobietonów. Możecie robić, co się wam żywnie podoba. (Lubrica podnosi się i całuje 
Wahazara w rękę. Wahazar nie zwraca na to uwagi) Panie Rypmann, pan prowadzi dalej swoje laboratorium. Tylko ostrożnie z gruczołami. Pańska teoria jest genialna, ale w praktyce: ho, ho, ho, panie Rypmann, trochę ostrożniej. (do podoficera gwardzistów) Teee, plutonowy, zostajesz kapitanem i dowódcą gwardii. Rozumiesz?

PLUTONOWY salutując
Rozkaz, Wasza Jedyność.

WAHAZAR do Świntusi
Ty, moje dziecko, zostajesz nadal damą dworu. (do O. Unguentego) Jestem na wpół nawrócony na twoją wiarę, Ojcze Unguenty. Sam nie dam rady. Przypuszczam cię do spółki. "Wahazar, Unguenty et Comp." Co?
O. Unguenty milczy.

ŚWINTUSIA rzucając się do matki
A co? Nie mówiłam? Mamo, podziękuj mi. Przeze mnie nawrócił się dziadzio na Nową Wiarę.
Scabrosa ściska Świntusię.

LUBRICA
A ja?

WAHAZAR
Bądź, czym chcesz, tylko odczep się ode mnie, moja kochana. Oto wszystko, czego od ciebie wymagam. (do O. Pungentego) A wy, Ojcze Pungenty, jesteście równi zeru w tej całej aferze. Bądźcie sobie dalej zerem z waszymi Pneumatykami.

O. PUNGENTY
Dziękuję Waszej Jedyności za to uwięzienie. Wymyśliłem w skupienia nową sektę. Polega to na tym...
Przez drzwi wchodzi Kwibuzda, ubrany jak w akcie I.

WAHAZAR
Potem się rozmówimy. (do O. Unguentego) No, Ojcze Unguenty, proszę na konferencję definitywną.
Zgadzacie się czy nie? Panie profesorze. dawny uczeń prosi, i to uczeń nie byle jaki - sam Gyubal Wahazar prosi. Hę? Czy nie za wiele zaszczytu? (pauza) No, Ojcze Unguenty, zgoda?

O. UNGUENTY leżąc
Hm. Mój Boże. Owszem. Zawsze marzyłem o przymierzu z tobą. Macieju. Tylko dziwną trochę formę przybrało to wszystko. Ale w zasadzie zgadzam się. Trudno - nic lepszego od ciebie nie znajdę. Śmierć bliska, a droga daleka.

WAHAZAR
Bon! A teraz proszę ze mną na ucztę. Świntusia, podaj mi rękę.
Świntusia podbiega do niego.

ŚWINTUSIA
Mój dziadzio! Mój kochany dziadzio! Ja wiedziałam, że się nawrócisz.

WAHAZAR głośno
Powiem ci w tajemnicy, moje dziecko, że ja wiedziałem to także. Tylko na co ja się właściwie nawróciłem?
Zupełnie zapomniałem, kim byłem, a dobrze nie wiem, kim jestem.

ŚWINTUSIA
Później się dowiesz, dziadziu. Ja ci wszystko sama opowiem. Chodźmy teraz.

WAHAZAR
No! Perpendykuły! Brać Fafułata i nieść go do zamku. Gwardia baczność! Równy krok! Marsz!!!
Gwardia idzie naprzód. Perpendykularyści chwytają O. Unguentego, który jęczy, układają go na nosze i idą za gwardią. Za nimi Wahazar pod rękę ze Świntusią. Za nimi Kaci i reszta publiczności. Podbiega do Wahazara Morbidetto.

MORBIDETTO
Wasza Jedyność... Czy ja?... Czy będzie mi wolno?...

WAHAZAR zatrzymuje się
Im więcej niebezpieczną bestią jesteś, mój drogi Morbidetto, tym więcej mi się podobasz. (Morbidetto całuje go w rękę) Tylko tortur zaniechamy zupełnie. Będziesz teraz torturować tylko mnie. Zgoda?

MORBIDETTO schylony
Ja nie wytrzymam. Ja pęknę!! (nagle podskakuje z radości) Ależ to wściekła komedia jest to wszystko!

WAHAZAR
No, no. Bez przesady. Chodźmy.
Idzie ku drzwiom ze Świntusią. Za nimi wszyscy pozostali.

Koniec wersji demonstracyjnej.

AKT DRUGI
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT TRZECI 
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT CZWARTY 
Niedostępny w wersji demonstracyjnej