William Shakespeare

HAMLET

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

AKT PIERWSZY

Scena pierwsza

Scena druga

Scena trzecia

Scena czwarta

Scena piąta 

AKT DRUGI

Scena pierwsza

Scena druga

AKT TRZECI

Scena pierwsza

Scena druga

Scena trzecia

Scena czwarta

AKT CZWARTY

Scena pierwsza

Scena druga

Scena trzecia

Scena czwarta

Scena piąta 

Scena szósta

Scena siódma 

AKT PIĄTY

Scena pierwsza

Scena druga

HAMLET

William Shakespeare Tłum. Józef Paszkowski

OSOBY:

Klaudiusz - król duński
Hamlet - syn poprzedniego,a synowiec teraźniejszego króla
Poloniusz -szambelan
Horacy - przyjaciel Hamleta
Laertes - syn Poloniusza
Ksiądz

DWORZANIE:
Woltymand
Korneliusz
Rozenkranc
Gildenstern
Ozryk

OFICEROWIE:
Marcellus
Bernardo
Francisko - żołnierz
Rajnold - sługa Poloniusza
Rotmistrz
Poseł
Duch ojca Hamleta
Fortynbras - książę norweski
Gertruda - królowa duńska,matka Hamleta
Ofelia - córka Poloniusza
Panowie, damy, oficerowie, żołnierze, aktorowie, grabarze, majtkowie, posłowie i inne osoby.
Rzecz odbywa się Elzynorze

AKT PIERWSZY

Scena pierwsza

Taras przed zamkiem.
Francisko na warcie. Bernardo zbliża się ku niemu.

BERNARDO
Kto tu?

FRANCISKO
Nie, pierwej ty sam mi odpowiedz;
Stój, wymień hasło!

BERNARDO
"Niech Bóg chroni króla."

FRANCISKO
Bernardo?

BERNARDO
Ten sam.

FRANCISKO
Bardzo akuratnie
Stawiacie się na czas, panie Bernardo.

BERNARDO
Tylko co biła dwunasta. Idź, spocznij,
Francisko.

FRANCISKO
Wdzięcznym wam za zluzowanie,
Bom zziąbł i głupio mi na sercu.

BERNARDO
Miałżeś
Spokojną wartę?

FRANCISKO
Ani mysz nie przeszła.

BERNARDO
Dobranoc. Jeśli napotkasz Marcella
I Horacego, z którymi tej nocy
Straż mam odbywać, powiedz, niech się śpieszą.  
Horacy i Marcellus wchodzą  

FRANCISKO
Zda mi się, że ich słyszę. - Stój! kto idzie?  

MARCELLUS
"Lennicy króla."  

HORACY
"Przyjaciele kraju."

FRANCISKO
A zatem dobrej nocy.

MARCELLUS
Bądź zdrów, stary.  
Kto cię zluzował?  

FRANCISKO
Bernardo. Dobranoc.
Odchodzi.

MARCELLUS
Hola! Bernardo!

BERNARDO
Ho! czy to Horacy
Z tobą, Marcellu?  

HORACY
Niby on.

BERNARDO
Witajcie.

HORACY
I cóż? Czy owa postać i tej nocy 
Dała się widzieć?  

BERNARDO
Ja nic nie widziałem.

MARCELLUS
Horacy mówi, że to przywidzenie.
I nie chce wierzyć wieści o tym strasznym
Dwa razy przez nas widzianym zjawisku;
Uprosiłem go przeto, aby z nami
Przepędził część tej nocy dla sprawdzenia
Świadectwa naszych oczu i zbadania
Tego widziadła, jeżeli znów przyjdzie.

HORACY
Nic z tego, ręczę, że nie przyjdzie.

BERNARDO
Usiądź
I ścierp, że jeszcze raz zaszturmujemy
Do twego ucha, które tak jest mocno
Obdarowane przeciw opisowi
Tego, czegośmy przez dwie noce byli
Świadkami.

HORACY
Dobrze, usiądźmy; Bernardo!
Opowiedz, jak to było.

BERNARDO
Przeszłej nocy,
Gdy owa jasna gwiazda na zachodzie
Tę samą stronę nieba oświecała,
Gdzie teraz błyszczy, i zamkowy zegar
Bił pierwszą, Marcel i ja ujrzeliśmy. . .

MARCELLUS
Przestań; spojrzyjcie tam: nadchodzi znowu.
Duch się ukazuje.

BERNARDO
Zupełnie postać nieboszczyka króla .

MARCELLUS
Horacy, przemów doń, uczony jesteś.

BERNARDO
Możeż być większe podobieństwo? powiedz.  

HORACY
Prawda; słupieję z trwogi i zdumienia.  

BERNARDO
Zdawałoby się, że chce, aby który 
Z nas doń przemówił.  

MARCELLUS
Przemów doń, Horacy.  

HORACY
Ktoś ty, co nocnej pory nadużywasz  
I śmiesz przywłaszczać sobie tę wspaniałą 
Wojenną postać, którą pogrzebiony 
Duński monarcha za życia przybierał?  
Zaklinam cię na Boga: odpowiadaj.  

MARCELLUS
To mu się nie podoba.  

BERNARDO
Patrz, odchodzi.

HORACY
Stój! mów; zaklinam cię: mów.  
Duch znika

MARCELLUS
Już go nie ma.  

BERNARDO
I cóż, Horacy? Pobladłeś, drżysz cały.  
Powieszże jeszcze, że to urojenie?  
Co myślisz o tym?  

HORACY
Bóg świadkiem, że nigdy
Nie byłbym temu wierzył, gdyby nie to
Tak jawne, dotykalne przeświadczenie
Własnych mych oczu.

MARCELLUS
Nie jestże to widmo
Podobne, powiedz, do zmarłego króla?

HORACY
Jak ty do siebie. Taką właśnie zbroję
Miał wtedy, kiedy Norweżczyka pobił:
Tak samo, pomnę, marszczył czoło wtedy,
Kiedy po bitwie zaciętej na lodach
Rozbił tabory Polaków. Rzecz dziwna!

MARCELLUS
Tak to dwa razy punkt o tejże samej
Godzinie przeszło marsowymi kroki
To widmo mimo naszych posterunków.

HORACY
Co by to w gruncie mogło znaczyć, nie wiem;
Atoli wedle kalibru i skali
Mojego sądu, jest to prognostykiem
Jakichś szczególnych wstrząśnień w naszym kraju.

MARCELLUS
Siądźcie i niech mi powie, kto świadomy,
Na co te ciągłe i tak ścisłe warty
Poddanych w kraju noc w noc niepokoją?
Na co te lanie dział i skupywanie
Po obcych targach narzędzi wojennych?
Ten ruch w warsztatach okrętowych, kędy
Trud robotnika nie zna odróżnienia

Między niedzielą a resztą tygodnia?  
Co powoduje ten gwałtowny pośpiech,  
Dający dniowi noc za towarzyszkę?  
Objaśniż mi to kto?  

HORACY
Ja ci objaśnię.  
Przynajmniej wieści chodzą w taki sposób:  
Ostatni duński monarcha, którego 
Obraz dopiero co nam się ukazał,  
Był, jak wiadomo, zmuszony do boju 
Przez norweskiego króla, Fortynbrasa,  
Zazdroszczącego mu jego potęgi.  
Mężny nasz Hamlet (jako taki bowiem  
Słynie w tej stronie znajomego świata) 
Położył trupem tego Fortynbrasa,  
Który na mocy aktu, pieczęciami  
Zatwierdzonego i uświęconego 
Wojennym prawem, był obowiązany 
Części swych krajów ustąpić zwycięzcy,  
Tak jak nawzajem nasz król, na zasadzie 
Klauzuli tegoż samego układu,  
Byłby był musiał odpowiednią porcję  
Swych dzierżaw oddać na wieczne dziedzictwo 
Fortynbrasowi, gdyby ten był przemógł.  
Owóż syn tego, panie, Fortynbrasa,  
Awanturniczym pobudzony szałem,  
Zgromadził teraz zebraną po różnych 
Kątach Norwegii, za strawę i jurgielt,  
Tłuszczę bezdomnych wagabundów w celu,  
Który bynajmniej nie trąci tchórzostwem,  
A który, jak to nasz rząd odgaduje,  
Nie na czym innym się zasadza, jeno  
Na odebraniu nam siłą oręża 
W drodze przemocy wyż rzeczonych krain,  
Które utracił był jego poprzednik;
I to, jak mi się zdaje, jest przyczyną
Owych uzbrojeń, powodem czat naszych
I źródłem tego wrzenia w całym kraju.

BERNARDO
I ja tak samo sądzę; tym ci bardziej,
Że to zjawisko w wojennym przyborze
Odwiedza nasze czaty i przybiera
Na siebie postać nieboszczyka króla,
Który tych wojen był i jest sprężyną.

HORACY
Znak to dla oczu ducha płodny w groźbę.
Gdy Rzym na szczycie stał swojej potęgi,
Krótko przed śmiercią wielkiego Juliusza,
Otworzyły się groby i umarli
Błądzili jęcząc po ulicach Rzymu;
Widziane były różne dziwowiska:
Jako to gwiazdy z ogonem, deszcz krwawy,
Plamy na słońcu i owa wilgotna
Gwiazda rządząca państwami Neptuna,
Zmierzchła, jak gdyby na sąd ostateczny.
I otóż takie same poprzedniki
Smutnych wypadków, które jako gońce
Biegną przed losem albo są prologiem
Wróżb przyjść mających, nieba i podziemia
Zsyłają teraz i naszemu państwu.
Duch powraca.
Patrzcie! znów idzie. Zastąpię mu drogę,
Choćbym miał zdrowiem przypłacić. Stój, maro!
Możeszli wydać głos albo przynajmniej
Dźwięk jakikolwiek przystępny dla ucha:
To mów!
Jestli czyn jaki do spełnienia, zdolny
Dopomóc tobie, a mnie przynieść zaszczyt:
To mów!  
Maszli świadomość losów tego kraju,  
Które, wprzód znając, można by odwrócić:  
To, mów!  
Alboli może za życia pogrzebałeś 
W nieprawy sposób zgromadzone skarby,  
Za co wy, duchy, bywacie, jak mówią,  
Skazane nieraz tułać się po śmierci.  
Kur pieje.
Mów! Stój! Mów! - zabież mu drogę, Marcellu.  

MARCELLUS
Mamże nań natrzeć halabardą?  

HORACY
Natrzyj.
Jeśli nie stanie.  

BERNARDO
Tu jest!

HORACY
Tu jest!
Duch znika.

MARCELLUS
Zniknął 
Krzywdzim tę postać tak majestatyczną,  
Chcąc ją przemocą zatrzymać; powietrze  
Tylko chwytamy i czcza nasza groźba 
Złośliwym tylko jest urągowiskiem.  

BERNARDO
Chciał coś podobno mówić, gdy kur zapiał.

HORACY
Wtem nagle wzdrygnął się jak winowajca
Na głos strasznego apelu. Słyszałem,
Że kur, ten trębacz zwiastujący ranek,
Swoim donośnym, przeraźliwym głosem
Przebudza bóstwo dnia, i na to hasło
Wszelki duch, czy to błądzący na ziemi,
Czy w wodzie, w ogniu czy w powietrzu, spiesznie
Wraca, skąd wyszedł; a że to jest prawdą,
Dowodem właśnie to, cośmy widzieli.

MARCELLUS
Zadrżał i rozwiał się, skoro kur zapiał,
Mówią, że ranny ten ptak, w owej porze,
Kiedy święcimy narodzenie Pana,
Po całych nocach zwykł śpiewać i wtedy
Żaden duch nie śmie wyjść z swego siedliska:
Noce są zdrowe, gwiazdy nieszkodliwe,
Złe śpi, ustają czarodziejskie wpływy,
Tak święty jest ten czas i dobroczynny.

HORACY
Słyszałem i ja o tym i po części
Sam daję temu wiarę. Ale patrzcie,
Już dzień w różanym płaszczu strząsa rosę
Na owym wzgórku wschodnim. Zejdźmy z warty.
Moja zaś rada, abyśmy niezwłocznie
O tym, czegośmy tu świadkami byli,
Uwiadomili młodego Hamleta;
Bo prawie pewien jestem, że to widmo,
Milczące dla nas, przemówi do niego.
Czy się zgadzacie na to, co nam zrobić
Zarówno serce, jak powinność każe?

MARCELLUS
Jak najzupełniej, i wiem nawet, gdzie go 
Na osobności zdybiemy dziś z rana.  
Wychodzą.  

Scena druga

Sala audiencjonalna w zamku.
Król, Królowa, Hamlet, Poloniusz, Laertes, Woltymand, Korneliusz, panowie i orszak.  

KRÓL  
Jakkolwiek świeżo tkwi w naszej pamięci 
Zgon kochanego, drogiego naszego
Brata Hamleta, jakkolwiek by przeto
Sercu naszemu godziło się w ciężkim 
Żalu pogrążać, a całemu państwu 
Zawrzeć się w jeden fałd kiru, o tyle 
Jednak rozwaga czyni gwałt naturze,  
Że pomnąc o nim nie zapominamy 
O sobie samych. Dlatego - z zatrutą,  
Że tak powiemy, od smutku radością,  
Z pogodą w jednym, a łzą w drugim oku,  
Z bukietem w ręku, a jękiem na ustach,  
Na równi ważąc wesele i boleść -  
Połączyliśmy się małżeńskim węzłem 
Z tą niegdyś siostrą naszą, a następnie 
Dziedziczką tego wojennego państwa.  
Co wszakże czyniąc, nie postąpiliśmy 
Wbrew światlejszemu waszemu uznaniu,  
Które swobodnie objawione dało 
Temu krokowi sankcje. Dzięki za to. -  
A teraz wiedzcie, że młody Fortynbras,  
Czyli to naszą leceważąc wartość,  
Czyli to sądząc, że z śmiercią drogiego
Brata naszego w królestwie tym znajdzie
Nieład i bezrząd, i na tym jedynie
Budując płonną nadzieję korzyści,
Nie zaniedbując naglić nas przez posłów
O zwrot tych krain, które prawomocnie,
Za sprawą świętej pamięci Hamleta,
Brata naszego, z rąk jego rodzica
Przeszły na własność Danii. Tyle o nim.
Terazże o nas i o celu, w jakim
Tu się zeszliśmy. Wzywamy tym pismem
Stryja młodego Fortynbrasa, dzisiaj
Króla Norwegii, który, z sił opadły,
Obłożnie chory, może i nie słyszał
O tych zabiegach swojego synowca,
Aby powstrzymał go od dalszych kroków
W tej sprawie, aby mu wzbronił zbierania
Wojsk i zaciągów złożonych wszak z jego
Wiernych poddanych. Wam zaś, Korneliuszu
I Woltymandzie, poruczamy zanieść
To pismo, łącznie z pozdrowieniem naszym,
Władcy Norwegii, nie upoważniając
Was do wchodzenia z nim w nic więcej nad to,
Co treść powyższych słów naszych zakreśla.
Bywajcie nam więc zdrowi i niech pośpiech
Chwali gorliwość waszą.

KORNELIUSZ I WOLTYMAND
Jak we wszystkim,
Tak i w tym starać się będziem jej dowieść.

KRÓL
Nie wątpię o tym. Bywajcież nam zdrowi.
Korneliusz i Woltymand wychodzą.
Miałeś nas o coś prosić, Laertesie;  
Jakiż jest przedmiot tej prośby? Mów śmiało.  
Nie traci próżno słów, kto się udaje 
Z słusznym żądaniem do monarchy Danii.  
Czegóż byś pragnął, czego bym nie gotów 
Spełnić wprzód jeszcze, niżeliś zapragnął?  
Głowa nie bliżej jest pokrewna sercu,  
Ręka nie skorsza ku przysłudze ustom 
Jak tron nasz ojcu twemu, Laertesie,
Czegóż więc żądasz?  

LAERTES
Pozwolenia waszej
Królewskiej mości na powrót do Francji,  
Skąd chętnie wprawdzie tu przybyłem, aby  
Złożyć powinny hołd przy koronacji 
Waszej królewskiej mości, ale teraz,  
Gdym już dopełnił tego obowiązku,  
Życzenia moje i myśli, wyznaję,  
Ciągną mię znowu do Francji; ku czemu  
O przychylenie się i przebaczenie 
Kornie śmiem waszą królewską mość błagać.  

KRÓL 
Cóż na to ojciec waszmości? Przystajeż 
Na to Poloniusz?

POLONIUSZ
Usilnymi prośby 
Poty kołatał do mojego serca,  
Ażem do życzeń jego mimochętnie 
Przyłożył pieczęć zezwolenia. Racz mu 
Wasza królewska mość nie bronić jechać.  

KRÓL
Jedź więc, rozrządzaj według woli czasem
I łaską naszą. Do ciebie się teraz
Zwracam, kochany synowcze Hamlecie,
Synu mój.

HAMLET
na stronie
Trochę więcej niż synowcze,
A mniej niż synu.

KRÓL
Jakiż tego powód,
Że czarne chmury wciąż cię otaczają?

HAMLET
I owszem, panie, jestem wystawiony
Bardzo na słońce.

KRÓLOWA
Kochany Hamlecie,
Zrzuć tę ponurą barwę i przyjaźnie
Wypogodzonym okiem spójrz na Danię;
Przestań powieki ustawicznie spuszczać
W ziemię, o drogim ojcu rozmyślając.
Co żyje, musi umrzeć; dziś tu gości,
A jutro w progi przechodzi wieczności;
To pospolita rzecz.

HAMLET
W istocie, pani,
Zbyt pospolita.

KRÓLOWA
Gdy wszystkim jest wspólna,
Czemuż się tobie zdaje tak szczególna?

HAMLET
Zdaje się, pani! bynajmniej, jest raczej;  
U mnie nic żadne "zdaje się " nie znaczy,  
Niczym sam przez się ten oczom widzialny 
Czarnej żałoby strój konwencjonalny;  
Wietrzne z trudnością wydawane tchnienie,  
Obficie z oczu ciekące strumienie,  
Żałość na widok stawiana obliczem,  
Miną, gestami - to wszystko jest niczem.  
To tylko zdaje się, bo potajemnie 
Można być obcym temu; ale we mnie 
Jest coś, co w ramę oznak się nie mieści,  
W tę larwę żalu, liberię boleści.  

KRÓL 
Godzien pochwały, Hamlecie, ten smutek,  
Którym oddajesz cześć pamięci ojca;  
Lecz wiedz, że ojciec twój miał także ojca  
I że go także utracił tak samo 
Jak tamten swego. Dobry syn powinien
Jakiś czas boleć po śmierci rodzica;  
Lecz uporczywie trwać w utyskiwaniach 
Jest to bezbożny okazywać upór,  
Sprzeciwiający się wyrokom niebios;  
Jest to niemęskie okazywać serce,  
Niesforny umysł i płochą rozwagę.  
Bo skoro wiemy, że coś jest zwyczajnym,  
Jak każda inna rzecz najpowszedniejsza,  
Na cóż, stawiając opór konieczności,  
Brać to do serca? Wstydź się, jest to grzechem 
Przeciw naturze, przeciw niebu, przeciw
Zmarłemu nawet; jest to na ostatek 
Wbrew rozumowi, który od skonania 
Pierwszego z ludzi aż do śmierci tego,  
Którego świeżą opłakujem stratę,  
Ciągle i ciągle woła: Tak być musi!
Rzuć więc, prosimy cię, te płonne żale
I pomnij, że masz w nas drugiego ojca,
Niechaj się dowie świat, żeś ty najbliższym
Naszego tronu i naszego serca;
Co się zaś tyczy twojego zamiaru
Wrócenia nazad do szkół wittenberskich,
Jest on życzeniom naszym wręcz przeciwny;
Przeto wzywamy cię, abyś się zgodził
Na pozostanie tu pod czułą pieczą
Naszego oka, jako nasz najmilszy
Dworzanin, krewny i syn.

KRÓLOWA
O, Hamlecie,
Nie daj się matce prosić nadaremnie;
Pozostań z nami, porzuć myśl jechania
Do Wittenbergi.

HAMLET
Ze wszystkich sił moich
Będęć posłusznym, pani.

KRÓL
To mi piękna,
Co się nazywa, synowska odpowiedź!
Pójdź, ukochana żono, ta uprzejma,
Nieprzymuszona powolność Hamleta
Rozpromieniła mi serce; dlatego
Każdy wzniesiony dziś na zamku toast
Moździerze wzbiją w obłoki i niebo,
Wtórząc radosnym królewskim wiwatom,
Odpowie ziemi równym grzmotem. Idźmy.
Król, Królowa i wszyscy prócz Hamleta wychodzą.

HAMLET
Bogdaj to trwałe, zbyt wytrwałe ciało 
Stopniało, w lotną parę się rozwiało!  
Lub bodaj Ten, tam w niebie, nie był karą 
Zagroził samobójcy! Boże! Boże!  
Jak nudnym, nędznym, lichym i jałowym 
Zda mi się cały obrót tego świata!  
To nie pielony ogród, samym tylko 
Bujnie krzewiącym się chwastem porosły.  
O wstydzie! że też mogło przyjść do tego!  
Parę miesięcy dopiero, jak umarł!  
Nie, nie, i tego nie ma - taki dobry,
Taki anielski król, naprzeciw tego 
Istny Hyperion naprzeciw satyra;
A tak do matki mojej przywiązany,  
Że nie mógł ścierpieć nawet, aby lada 
Przyostry powiew dotknął się jej twarzy.  
Ona zaś - trzebaż, abym to pamiętał! -  
Wieszała mu się u szyi tak chciwie,  
Jakby w niej rosła żądza pieszczot w miarę 
Zaspokajania jej. I w miesiąc potem. . .  
O, precz z tą myślą! ... Słabości, nazwisko 
Twoje: kobieta. - W jeden marny miesiąc,  
Nim jeszcze zdarła te trzewiki, w których 
Szła za biednego mego ojca ciałem,  
Zalana łzami jako Niobe - patrzcie! -  
Boże mój! zwierzę, bezrozumne zwierzę 
Dłużej by czuło żal - zostaje żoną 
Mojego stryja, brata mego ojca,
Lecz który tak jest do brata podobny 
Jak ja do Herkulesa. W jeden miesiąc,  
Nim jeszcze słony osad łez nieszczerych 
Z zaczerwienionych powiek jej ustąpił,
Została żoną innego! Tak prędko,
Tak lekko, skoczyć w kazirodne łoże!
Nie jest to dobrym ani wyjść nie może
Na dobre. Ale pękaj, serce moje,
Bo usta milczeć muszą.
Horacy, Bernardo i Marcellus wchodzą. 

HORACY
Przyjm pozdrowienie nasze, drogi książę.

HAMLET
Miło mi widzieć panów w dobrym zdrowiu.
Wszak to Horacy! albo zapomniałem,
Jak się sam zowie.

HORACY
Ten sam i jak zawsze
Królewiczowskiej mości biedny sługa.

HAMLET
Dobry przyjaciel raczej; weź to miano,
A mnie daj tamto. Cóż cię z Wittenbergi
Sprowadza? - Wszak to Marcellus?

MARCELLUS
Tak, panie.

HAMLET
Bardzom rad widzieć pana. Dobry wieczór.
Ale na serio, powiedz mi, Horacy,
Co cię przywiodło z Wittenbergi?

HORACY
Skłonność
Do próżniackiego życia, mości książę.

HAMLET
Tego by nie śmiał mi powiedzieć nawet
Twój nieprzyjaciel i sam też źle czynisz,
Chcąc ucho moje przymusić do wiary
W własne zeznanie twoje przeciw tobie.  
Wiem, żeś nie próżniak; jakiż więc być może 
Cel przebywania twego w Elzynorze?
Nauczysz się tu pić tęgo.  

HORACY
Przybyłem 
Na pogrzeb ojca twego, mości książę.  

HAMLET
Nie żartuj ze mnie, szkolny towarzyszu;  
Przybyłeś raczej na ślub matki mojej.  

HORACY
W istocie, prędko nastąpił po tamtym.  

HAMLET
Oszczędność, bracie, oszczędność! Przygrzane  
Resztki przysmaków z pogrzebowej stypy 
Dały traktament na ucztę weselną.  
O mój Horacy, wolałbym był ujrzeć  
Najzawziętszego mego wroga w niebie 
Niż dożyć tego dnia. Mój biedny ojciec!...  
Zda mi się, że go widzę.  

HORACY
Gdzie? !

HAMLET
Przed duszy
Mojej oczyma.

HORACY
Widziałem go niegdyś;  
Był to król, jakich mało.  

HAMLET
Człowiek, powiedz;  
Chociażby wszystko w tym fałszywym świecie 
Było tym, czym się na pozór wydaje,
Jeszcze by drugi taki się nie znalazł.

HORACY
Zda mi się, że go widziałem tej nocy.

HAMLET
Widziałeś? kogo?

HORACY
Króla, ojca waszej
Książęcej mości.

HAMLET
Króla? mego ojca? !

HORACY
Zawieś na chwilę zdumienie, o panie,
I bacznym uchem racz wysłuchać tego
Nadzwyczajnego doniesienia, które,
Zgodnie z świadectwem tych dwóch zacnych ludzi,
Mam ci uczynić.

HAMLET
Mów, na miłość boską!

HORACY
Przez dwie już noce po sobie idące,
Wśród głuchej ciszy północnej, ciż sami
Oficerowie, Marcel i Bernardo,
Straż odbywając przy zamku, miewają
Następujące widzenie:
Postać podobna do świętej pamięci
Ojca twojego, panie, uzbrojona
Jak najkompletniej od stóp aż do głów
Staje przed nimi, uroczystym krokiem
Przechodzi mimo, z wolna i poważnie;
Trzykroć przeciąga przed ich zdumiałymi
I struchlałymi oczyma tak blisko,
Że ich nieledwie buławą dotyka;  
Oni zaś stoją jak wryci i, jakby 
Zgalareceni przerażeniem, nie śmią 
Przemówić do niej ani słowa. Mając  
Wieść o tym sobie przez nich udzieloną 
Jak najtajemniej, udałem się z nimi 
Następnej nocy samotrzeć na wartę;  
I rzeczywiście o tym samym czasie,  
W taki sam sposób, co do joty zgodnie 
Z przywiedzionymi szczegółami, przyszło 
Widziadło. Znałem ojca twego, panie:  
Te ręce mniej są do siebie podobne.  

HAMLET
Gdzie się to działo?  

HORACY
Na tarasie, panie.

HAMLET
Nie przemówiłżeś do tego zjawiska?  

HORACY
I owszem, ale żadnej odpowiedzi 
Nie otrzymałem. Raz tylko podniosło 
Głowę i zdało się chcieć coś powiedzieć;  
Ale w tej chwili zapiał kur poranny,  
Na głos którego zerwało się nagle 
I znikło nam sprzed oczu.  

HAMLET
Osobliwe!

HORACY
Jak żyw tu stoję, mości książę, jest to  
Rzetelna prawda i mieliśmy sobie  
Za obowiązek donieść o tym waszej 
Książęcej mości. 

HAMLET
Zaprawdę, to widmo
Niespokojności mię nabawia. Macież
Tej nocy wartę?

WSZYSCY TRZEJ
Mamy, mości książę.

HAMLET
Było więc uzbrojone?

WSZYSCY TRZEJ
Tak jest, panie.

HAMLET
Od stóp do głowy?

WSZYSCY TRZEJ
Od czaszki do kostek.

HAMLET
Nie widzieliście więc jego oblicza?

HORACY
I owszem: miało przyłbicę wzniesioną.

HAMLET
Groźnież na twarzy wyglądało?

HORACY
Smutno
Bardziej niż gniewnie.

HAMLET
Blado czy rumiano?

HORACY
O, bardzo blado.

HAMLET
I wzrok w was wlepiało?

HORACY
Nieporuszenie.

HAMLET
Szkoda, żem tam nie był.  

HORACY
Byłbyś był, panie, osłupiał.  

HAMLET
Być może,  
Być może. Długoż bawiło?  

HORACY
Tak długo,  
Jak długo by ktoś przy średnim pośpiechu 
Sto musiał liczyć.  

MARCELLUS I BERNARDO
O, dłużej.  

HORACY
Nie wtedy,
Kiedy ja byłem.  

HAMLET
Siwąż miało brodę?  

HORACY
Zupełnie taką, jaką u zmarłego 
Króla widziałem: czarną, posrebrzoną.  

HAMLET
Będę dziś z wami na warcie: być może,  
Iż przyjdzie znowu.  

HORACY
Przyjdzie niezawodnie.

HAMLET
Skoro przybiera postać mego ojca,  
Muszę z nim mówić, choćby całe piekło,  
Rozwarłszy paszczę, milczeć mi kazało.  
Co do was, moi panowie, jeśliście 
Tę okoliczność dotąd zataili,
Trzymajcież ją i nadal pod zamknięciem,
I co bądź zdarzy się tej nocy, bierzcie
Wszystko na rozum, ale nie na język;
Nagrodzę wam tę dobroć. Bądźcie zdrowi.
Pomiędzy jedenastą a dwunastą
Zejdziem się na tarasie.

WSZYSCY TRZEJ
Słudzy waszej
Książęcej mości.

HAMLET
Bądźcie przyjaciółmi,
Tak jak ja jestem waszym. Do widzenia.
Horacy, Marcellus, Bernardo wychodzą.
Duch mego ojca! uzbrojony! Coś tu
Złego się święci, coś tu krzywo idzie,
Oby już była noc! tymczasem jednak
Milcz, serce moje! Zbrodnie i spod ziemi
Wychodzą, aby stać się widomemi.
Wychodzi.  

Scena trzecia

Pokój w domu Poloniusza.
Laertes i Ofelia.

LAERTES
Już rzeczy moje zniesione na pokład;
Bądź zdrowa, siostro; a gdy wiatr przyjaźnie
Zadmie od brzegu i który z okrętów
Zdejmie kotwicę, nie zasypiaj wtedy,
Lecz donoś mi o sobie.

OFELIA
Wątpisz o tym?

LAERTES
Co się zaś tyczy Hamleta i pustych 
Jego zalotów, uważaj je jako 
Mamiący pozór, kaprys krwi gorącej;  
Jako fiołek młodocianej wiosny,  
Wczesny, lecz wątły, luby, lecz nietrwały,  
Woń, kilka tylko chwil upajającą,  
Nic więcej.  

OFELIA
Więcej nic?  

LAERTES
Nie myśl inaczej.  
Natura ludzka, kiedy się rozwija,  
Nie tylko rośnie co do form zewnętrznych;  
Jak w budującej się świątyni - służba 
Duszy i ducha zwiększa się w niej także.  
Być może, iż on ciebie teraz kocha,  
Że czystość jego chęci jest bez plamy;  
Ale zważywszy jego stopień, pomnij,  
Że jego wola nie jest jego własną.  
On sam jest rodu swego niewolnikiem;
Nie może, jako podrzędni, wybierać 
Dla siebie tylko, od jego wyboru
Zależy bowiem bezpieczeństwo, dobro 
Całego państwa, przeto też i jego  
Wybór koniecznie musi być zależny  
Od życzeń i od przyzwolenia tego 
Wielkiego ciała, którego jest głową.  
Jeżeli zatem mówi, że cię kocha,  
Rozwadze twojej przystoi mu wierzyć 
O tyle tylko, o ile on zgodnie
Ze stanowiskiem przez się zajmowanym
Będzie mógł słowa swojego dotrzymać,
To jest, o ile powszechny głos Danii
Przystanie na to. Uważ, jaka hańba
Grozi twej sławie, jeśli łatwowiernie
Poszeptom jego podasz ucho, serce
Sobie uwięzisz i skarb niewinności
Otworzysz jego zapędom bez wodzy.
Strzeż się, Ofelio, strzeż się, luba siostro;
I stój w odwadze twej skłonności, z dala
Od niebezpieczeństw i napaści pokus.
Wstydliwe dziewczę za wiele już waży,
Gdy przed księżycem wdzięki swe odsłania;
Na samą cnotę pada rdza obmowy;
Robak zbyt często toczy dzieci wiosny,
Nim jeszcze pączki zdążyły otworzyć;
I kiedy rosa wilży młodość hożą,
Wpływy złośliwych miazm najbardziej grożą.
Strzeż się więc; tarczą najlepszą w tej próbie
Niedowierzanie, nawet samej sobie.

OFELIA
Treść tej nauki postawię na straży
Mojego serca. Nie idź jednak, bracie,
Za śladem owych fałszywych doradców,
Którzy nam stromą i ciernistą ścieżkę
Cnoty wskazują, a sami tymczasem
Kroczą kwiecistym szlakiem błędów, własnych
Rad niepamiętni.

LAERTES
Bądź o mnie spokojna
I bądź mi zdrowa. Lecz oto nasz ojciec.
Poloniusz wchodzi.
Podwójne błogosławieństwo, podwójne 
Szczęście przynosi: szczęśliwe spotkanie,  
Które mi zdarza sposobność ku temu.  

POLONIUSZ
Laertes jeszcze tu? Dalej na okręt!  
Wiatr wzdyma żagle, czekają na ciebie,  
Raz jeszcze daję ci błogosławieństwo 
Na drogę.  
kładzie rękę na głowę synowi  
Weź je i wraź sobie w pamięć 
Tych kilka przestróg: Nie bądź skorym myśli 
Wprowadzać w słowa, a zamiarów w czyny.  
Bądź popularnym, ale nigdy gminnym.  
Przyjaciół, których doświadczysz, a których 
Wybór okaże się być ciebie godnym,  
Przykuj do siebie żelaznymi klamry;  
Ale nie plugaw sobie rąk uściskiem 
Dłoni pierwszego lepszego socjusza.  
Strzeż się zatargów, jeśli zaś w nie zajdziesz,  
Tak się w nich znajduj, aby twój przeciwnik 
Nadal się ciebie strzec musiał. Miej zawżdy 
Ucho otworem, ale rzadko kiedy
Otwieraj usta. Chwytaj zdania drugich,
Ale sąd własny zatrzymuj przy sobie.  
Noś się kosztownie, o ile ci na to 
Mieszek pozwoli, ale bez przesady;
Wytwornie, ale niewybrednie; często  
Bowiem ubranie zdradza grunt człowieka  
I pod tym względem Francuzi szczególniej 
Są pełni taktu. Nie pożyczaj drugim 
Ani od drugich; bo pożyczkę daną 
Tracim najczęściej razem z przyjacielem,
A braną psujem rząd potrzebny w domu.
Słowem, rzetelnym bądź sam względem siebie,
A jako po dniu noc z porządku idzie,
Tak za tym pójdzie, że i względem drugich
Będziesz rzetelnym. Bądź zdrów, niech cię moje
Błogosławieństwo utwierdzi w tej mierze.

LAERTES
Z pokorą żegnam cię, ojcze i panie.

POLONIUSZ
Idź już; czas nagli, wszystko w pogotowiu.

LAERTES
Bądź zdrowa, siostro, i pamiętaj na to,
Com ci powiedział.

OFELIA
Zamknęłam to w sercu,
A ty masz klucz od niego.

LAERTES
Bądź mi zdrowa.
Wychodzi.

POLONIUSZ
Cóż to on tobie powiedział, Ofelio?

OFELIA
Coś, co tyczyło się księcia Hamleta.

POLONIUSZ
W porę mi o tym wspominasz. Słyszałem,
Że on cię często nawiedzał w tych czasach
I że znajdował z twojej strony przystęp
Łatwy i chętny. Jeżeli tak było
(A udzielono mi o tym wiadomość
Jako przestrogę), muszę ci powiedzieć,
Że się nie cenisz tak, jakby przystało
Dbałej o sławę córce Poloniusza.  
Jakież wy macie stosunki? Mów prawdę.  

OFELIA
Oświadczył mi się, ojcze, z swą skłonnością.  

POLONIUSZ
Z skłonnością? Hm, hm! Mówisz jak dzierlatka 
Niedoświadczona w rzeczach niebezpiecznych.  
Wierzyszli tym tak zwanym oświadczeniom?  

OFELIA
Nie wiem, co myśleć mam, mój ojcze.  

POLONIUSZ
Nie wiesz?
To ja ci powiem: Masz myśleć, żeś dziecko,  
Gdy oświadczenia te bez poświadczenia 
Rozsądku bierzesz za dobrą monetę.  
Nie radzę ci się z nim świadczyć, inaczej  
(Że tej igraszki słów jeszcze użyję) 
Doświadczysz następstw niedobrych.  

OFELIA
Wynurzał 
Mi swoją miłość bardzo obyczajnie.  

POLONIUSZ
Tak, tak, bo czynić to jest obyczajem.  

OFELIA
I słowa swoje stwierdził najświętszymi,  
Jak być mogą, przysięgami.  

POLONIUSZ
Plewy
Na młode wróble! Wiem ja, gdy krew kipi,  
Jak wtedy dusza hojną jest w kładzeniu 
Przysiąg na usta. Nie bierz tych wybuchów
Za ogień, więcej z nich światła niż ciepła,
A i to światło gaśnie w oka mgnieniu.
Bądź odtąd trochę skąpsza w przystępności
I więcej sobie waż rozmowę swoją
Niż wyzywanie drugich do rozmowy.
Co się zaś księcia Hamleta dotyczy,
Bacz na to, że on jeszcze młodzieniaszek
I że mu więcej jest wolno, niż tobie
Może być wolno kiedykolwiek. Słowem,
Nie ufaj jego przysięgom, bo one
Są jak kuglarze, czym innym, niż szaty
Ich pokazują: orędownicami
Bezbożnych chuci, biorącymi pozór
Świętości, aby tym łacniej usidlić
Naiwne serca. Krótko mówiąc, nie chcę,
Abyś od dziś dnia czas swój marnowała
Na zadawanie się z księciem Hamletem.
Pamiętaj, nie chcę tego. Możesz odejść.

OFELIA
Będęć posłuszną, panie.
Wychodzą.

Scena czwarta

Taras zamkowy. Wchodzą Hamlet, Horacy i Marcellus.

HAMLET
Ostry wiatr wieje; przejmujące zimno.

HORACY
W istocie: bardzo szczypiące powietrze.

HAMLET
Która godzina?

HORACY
Dwunasta dochodzi.

MARCELLUS
Dwunasta biła już.  

HORACY
Już? Nie słyszałem.  
Zbliża się zatem czas, o którym widmo 
Zwykło się jawić.  
Odgłos trąb i wystrzałów za sceną.  
Co to znaczy, panie?

HAMLET
To znaczy, że król czuwa z czarą w ręku,  
Zgraje opilców dworskich przepijając;  
Każdy zaś taki sygnał trąb i kotłów  
Jest triumfalnym hasłem nowej miary 
Przezeń spełnionej.  

HORACY
Czy to taki zwyczaj?

HAMLET
Zwyczaj zaiste; moim jednak zdaniem,
Lubom tu zrodzon i z tym oswojony,
Chlubniej byłoby taki zwyczaj łamać 
Niż zachowywać. Te biby na zabój  
W pośmiech i wzgardę tylko nas podają 
U innych ludów: beczkami nas mienią  
I trzodzie chlewnej właściwy przydomek 
Hańbi nazwisko nasze. W rzeczy samej,  
Choćbyśmy zresztą byli bez zarzutu,  
To jedno już by starło z naszych czynów 
Zaszczytną cechę ich wnętrznej wartości.  
I pojedynczym ludziom się to zdarza:  
Niejeden skutkiem naturalnych przywar -
Czyli to rodu (czemu nic nie winien
Bo któż obiera sobie pochodzenie),
Czy to jakiegoś krwi usposobienia,
Które częstokroć rwie tamy rozumu,
Czy to nałogu przeciwnego formom
Przyzwoitości - niejeden, powiadam,
Upośledzony w taki sposób jaką
Szczególną wadą, bądź to organicznie,
Bądź przypadkowo - choćby jego cnoty
Były skądinąd jako kryształ czyste
I mnogie, jako być mogą w człowieku -
Tą jedną skazą zarażony będzie
W opinii ludzi. Jedna drachma złego
Niweczy wszelkie szlachetne pierwiastki.
Duch wchodzi.

HORACY
Widzisz go, panie.

HAMLET
Aniołowie Pana
Zastępów, miejcie mię w swojej opiece!
Błogosławionyś ty czy potępiony,
Tchnieszli tchem niebios czy wyziewem piekieł.
Maszli zamiary zgubne czy przyjazne,
Przychodzisz w takiej postaci, że muszę
Wydobyć z ciebie głos. Hamlecie, królu,
Ojcze mój, władco Danii, odpowiadaj!
Nie pozostawiaj mię w nieświadomości;
Powiedz, dlaczego święte kości twoje,
Na wieki w trumnie złożone, przebiły
Śmiertelny całun; dlaczego grobowiec,
W którym widzielim cię zstępującego,
Podniósł swe ciężkie marmurowe wieko,
Żeby cię zwrócić ziemi? Co to znaczy?
Że ty, trup, znowu w kompletnym rynsztunku
Podksiężycowy ten padół odwiedzasz,
Czyniąc noc straszną i nas, niedołężnych 
Synów tej ziemi, wstrząsając myślami,  
Przechodzącymi metę naszych pojęć?  
O, powiedz, co to jest! Co za cel tego?
Czego chcesz od nas?

HORACY
Daje ci znak, panie,
Abyś z nim poszedł, jakby chciał sam na sam 
Pomówić z tobą.  

MARCELLUS
Jak uprzejmym gestem
Wzywa cię, panie, w ustronniejsze miejsce.  
Nie idź z nim jednak.  

HORACY
Nie chodź, mości książę.  

HAMLET
Chce ze mną mówić: pójdę.  

HORACY
Nie czyń tego,  
Łaskawy panie.  

HAMLET
Czegóż bym się lękał?  
To życie szpilki złamanej niewarte,  
A dusza moja, jak on, nieśmiertelna.  
Patrz, znowu na mnie kiwa... Pójdę za nim.  

HORACY
A gdyby on cię zaprowadził, panie,  
Nad przepaść, na brzeg owej groźnej skały,
Która się stromo spuszcza w morską otchłań,
I tam przedzierzgnął się w inne postacie,
Jeszcze straszniejsze, które by ci mogły
Odjąć, o panie, przytomność umysłu
I w obłąkanie cię wprawić? Zważ tylko!
Już samo tamto miejsce bez żadnego
Innego wpływu budzi rozpaczliwe
Usposobienie w każdym, kto spostrzeże
Morze na tyle sążni tuż pod sobą
I słyszy jego huk.

HAMLET
Wciąż na mnie kiwa.
Idź już, idź; pójdę z tobą.

MARCELLUS
Zostań, panie.

HAMLET
Puść mnie!

HORACY
Wstrzymaj się, panie, pozostań!

HAMLET
Los mój mnie woła i najmniejszą żyłkę
Mojego ciała czyni tak potężną
Jak najsilniejszy nerw lwa nemejskiego.
Duch nie przestaje kiwać.
Ciągle mnie wzywa! Puśćcie mnie!
wyrywając się
Na Boga!
W upiora zmienię tego, co mnie dłużej
Wstrzymywać będzie. - Idź, śpieszę za tobą.
Duch i Hamlet wychodzą.

HORACY
Imaginacja w szał go wprawia.

MARCELLUS
Idźmy 
W trop za nim; tu nie w porę posłuszeństwo.  

HORACY
Idźmy.  
Na czymże się to skończy?  

MARCELLUS
Widno
Jest coś chorobliwego w państwie duńskim.  

HORACY
Niebo zaradzi temu.

MARCELLUS
Spieszmy za nim.
Wychodzą.  

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena piąta 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT DRUGI

Scena pierwsza

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena druga

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT TRZECI

Scena pierwsza

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena druga

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena trzecia

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena czwarta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT CZWARTY

Scena pierwsza

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena druga

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena trzecia

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena czwarta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena piąta 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena szósta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena siódma 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT PIĄTY

Scena pierwsza

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena druga

Sala w zamku.
Hamlet i Horacy.

HAMLET
Dosyć już o tym; słuchaj teraz dalej.
Pamiętasz całą okoliczność?

HORACY
Pamiętam, mości książę.

HAMLET
W duszy mojej
Wrzał jakiś rodzaj walki, skutkiem której
Ani na chwilę nie zmrużyłem oka.
Zdawało mi się, żem był w położeniu
Gorszym niż więzień przykuty do galer.
Nagle, i niech się święci ona nagłość!
Trzeba ci bowiem wiedzieć, że nie wszystko
Bywa po diable, co czynimy nagle.
Że, owszem, czasem niezastanowienie
Lepiej nam służy niż najumiejętniej
Skombinowane plany; co dowodzi,
Że jakieś dobre bóstwo kształt nadaje
Naszym działaniom z gruba obciosanym.

HORACY
To pewna.

HAMLET
Nagle przywdziałem kapotę 
I wyskoczywszy z kajuty, po macku
Szukałem miejsca, gdzie spali; znalazłem 
Wreszcie mych śpiochów, wyjąłem im pakiet 
I powróciłem z nim do mego kąta.  
Strach tak dalece zrobił mię niepomnym 
Na delikatność, żem rozpieczętował 
Dokument w którym odkryłem, cóż na to 
Powiesz, Horacy! królewskie szelmostwo:  
Jawne wezwanie, mnóstwem różnych racji 
Naszpikowane, w imię dobra Danii;  
I Anglii dobra, z którym się istnienie 
Takiego jak ja upiora nie zgadza,
Aby za odebraniem niniejszego,
Bez ceremonii i bez zwłoki, nawet 
Na wyostrzenie miecza nie czekając,  
Głowa mi była zdjęta.  

HORACY
Czy podobna?

HAMLET
Oto dokument; przejrz go w wolnej chwili.
A teraz, chceszli wiedzieć, com ja zrobił?  

HORACY
Błagam cię, panie, powiedz.  

HAMLET
Tak wplątany 
W hultajskie sidła, nie zdołałem jeszcze 
Do mego mózgu z prologiem wystąpić,  
Gdy on już zaczął swoją rolę. Siadłem 
I napisałem inny list; jak tylko 
Mogłem najpiękniej. Dawniej, naśladując
Przykład uczonych naszych i statystów,
Za ujmę miałem sobie pięknie pisać
I zadawałem sobie wielką pracę
Nad zapomnieniem tego kunsztu; teraz
Wyświadczył mi on kapitalnie ważną
Przysługę. Chceszli usłyszeć, co w sobie
Mój list zawierał?

HORACY
Pragnę, mości książę.

HAMLET
Oto zaklęcia jak najuroczystsze
Ze strony króla: jeśli Anglia szczerze
Chce mu dać dowód hołdowniczej wiary;
Jeśli stosunki między nami mają
Kwitnąć jak palma; jeśli pokój stale
Ma nam zaplatać swą girlandę z kłosów
I stać jak koma między okresami
Naszej przyjaźni (takich szumnych "jeśli "
Było tam więcej), aby w takim razie
Angielski władca wraz po odczytaniu
I rozpoznaniu treści tego pisma,
Nie namyślając się i ćwierć sekundy,
Oddawców jego, bez spowiedzi nawet,
Ze świata sprzątnąć kazał.

HORACY
Jakżeś, panie,
Zapieczętował to pismo?

HAMLET
Tu właśnie
Najwidoczniejszy był wpływ Opatrzności;
Miałem przy sobie sygnet mego ojca,
Rżnięty zupełnie tak jak pieczęć Danii.
Złożywszy tedy list na wzór tamtego 
I opatrzywszy stemplem i adresem,
Niepostrzeżenie wsadziłem podrzutka 
W miejsce prawego pomiotu. Nazajutrz
Mieliśmy bitwę morską; wiesz już resztę.  

HORACY
Tak więc Rozenkranc i Gildenstern poszli 
Na śmierć niechybną.  

HAMLET
Samić jej szukali;  
Sumienie moje spokojne w tej mierze:
Własne to wścibstwo wtrąciło ich w przepaść.  
Biada podrzędnym istotom, gdy wchodzą 
Pomiędzy ostrza potężnych szermierzy.  

HORACY
Cóż to za człowiek z tego króla!  

HAMLET
Mamże 
Jeszcze się wahać? On mi zabił ojca,  
Zhańbił mi matkę i niecnie się wcisnął 
Między elekcję a moje nadzieje.  
Na życie moje tak podstępnie godził.  
Nie będzież to czyn najzupełniej zgodny 
Z słusznością dać mu odwet tym ramieniem?  
I nie byłożby to krzyczącą rzeczą 
Pozwolić, aby się taki rak dłużej 
Wpośród nas szerzył?  

HORACY
Wkrótce mu zapewne 
Doniosą z Anglii o skutku poselstwa.

HAMLET
Zapewne, trzeba mi przeto się śpieszyć.
Życie człowieka zdmuchnąć jest to tyle
Co zliczyć jeden. Przykro mi jednakże,
Żem się zapomniał względem Laertesa;
W obrazie bowiem jego losu widzę
Wierne odbicie mojej własnej doli.
Cenię go bardzo; słysząc wszakże owe
Przechwałki jego boleści, nie mogłem
Być panem siebie.

HORACY
Cicho, ktoś nadchodzi.
Wchodzi Ozryk

OZRYK
Stokroć szczęśliwa chwila, która nam pozwoliła waszą książęcą mość ujrzeć znowu.

HAMLET
Pokornie dziękuję waćpanu. (na stronie do Horacego)Czy znasz tę muchę wodną?

HORACY
Nie, mości książę.

HAMLET
Tym lepiej dla zbawienia duszy twojej, bo znać go jest występkiem. Ma on pod dostatkiem ziemi, i żyznej. Niech bydlę będzie panem między bydlętami, wraz będzie miało swój żłób przy królewskim stole. To istny gawron, ale, jak powiadam, hojnie uposażony błotem.

OZRYK
Łaskawy książę, jeżeli wasza książęca mość masz czas wolny, miałbym szczęście zakomunikować mu coś z polecenia jego królewskiej mości.

HAMLET
Z całym natężeniem ducha gotów jestem to coś odebrać. Zrób pan właściwy użytek ze swojej czapki; czapka stworzona na głowę.

OZRYK
Dziękuję waszej książęcej mości; bardzo dziś gorąco.

HAMLET
Gdzież tam! raczej bardzo zimno; wiatr z północy.  

OZRYK
W istocie, mości książę, zimno jakoś.  

HAMLET
Podobno jednak masz waćpan słuszność; parno jest i gorąco jak na moje usposobienie.  

OZRYK
Nadzwyczajnie, mości książę; tak jest parno, że wypowiedzieć tego nie umiem. Łaskawy książę, król jegomość kazał mi waszej książęcej mości oznajmić, że wielki na waszą książęcą mość zakład stawił. Rzecz się tak ma...  

HAMLET
Nie zapominajże, waćpan, bardzo proszę.  
Pokazuje mu, aby włożył kapelusz.  

OZRYK
Nie, mości książę; doprawdy, dla własnej mojej wygody. Od niejakiego czasu jest tu na dworze Laertes, nieporównany młodzian, pełen najwytworniejszych przymiotów, nadzwyczaj miły w towarzystwie i dystyngowany w obejściu. Na honor, jest to, że użyję poetycznego wyrażenia, istny inwentarz albo kalendarz ukształcenia, bo znajdziesz w nim, mości książę, kwintesencję tego wszystkiego, co prawdziwe ukształcony człowiek znaleźć pragnie.  

HAMLET
Mości panie, zalety jego nie cierpią upośledzenia w ustach waćpana; jakkolwiek wyliczenie ich inwentarzowe nabawiłoby arytmetykę pamięciową zawrotu głowy i jeszcze by mogło rzecz oddać tylko in crudo ze względu na wysoki stopień jego ogłady. Co do mnie, sprowadzając pochwały do najprostszych wyrzutów, mam go za młodego człowieka wielkich nadziei; za siewek cnót tak rzadkich i szacownych, że bez przesady mówiąc, podobne do niego jest zwierciadło, w którym się przegląda; kto zaś idzie w jego ślady, jest jego cieniem, niczym więcej.  

OZRYK
Opis waszej książęcej mości ze wszech miar trafny.  

HAMLET
Do czegóż to zmierza, mój panie? W jakimże celu chuchamy na tę doskonałość naszym ułomnym oddechem?

OZRYK
Jak to, mości książę?

HORACY
Czyż można nie rozumieć ojczystego języka? Ale myślę, że się porozumiecie.

HAMLET
Co znaczy wyjechanie na harc z tym panem?

OZRYK
Wasza książęca mość mówi o Laertesie?

HORACY
Worek jego już próżny; wyszyplił całą gotówkę dowcipu.

HAMLET
Nie inaczej, o Laertesie.

OZRYK
Widzę, że książę pan nie jesteś nieumiejętny.

HAMLET
Cieszę się, że pan to widzisz, lubo zaprawdę, niewiele mogę na tym zyskać. Cóż dalej?

OZRYK
Widzę, że książę pan nie jesteś nieumiejętny w ocenianiu znakomitej wyższości Laertesa.

HAMLET
Nie mogę tego przyznać, nie porównawszy się z nim poprzednio; znać bowiem drugich dokładnie jest to znać samego siebie.

OZRYK
Mówię o jego wyższości w władaniu bronią, powszechna bowiem opinia uważa go za nieporównanego w tym kunszcie.

HAMLET
W jakimże on rodzaju broni tak jest mocny?

OZRYK
Na rapiery i florety.

HAMLET
W dwóch aż rodzajach broni tak odrębnych! Cóż dalej?

OZRYK
Król jegomość stawił w zakład sześć berberyjskich koni; on zaś, ile wiem, sześć francuskich szpad i puginałów, z należącymi do nich przyborami, jak to: pendentami, pasami i tak dalej. Spomiędzy tych rynsztunków trzy są w istocie bardzo ozdobne, pasujące do rękojeści, nader misternie wyrobione i świeżego pomysłu.  

HAMLET
Co pan nazywasz rynsztunkami?

HORACY
Wiedziałem, książę, że będą ci potrzebne komentarze, zanim dowiesz się końca.  

OZRYK
Rynsztunki, mości książę, to pendenty.  

HAMLET
Wyrażenie to byłoby bardziej z rzeczą spokrewnione, gdybyśmy armaty mogli nosić u boku; tymczasem jednak przyjmijmy je za pendenty. Tak więc sześć berberyjskich koni z jednej strony, a z drugiej sześć francuskich rożnów z ich przyborami i trzy świeżego pomysłu rynsztunki. To prawdziwie francuski zakład przeciw duńskiemu. O cóż on stawiony?  
OZRYK
Król jegomość założył się, że w spotkaniu z waszą książęcą mością w dwunastu pchnięciach z obojej strony Laertes nie osiągnie przewagi trzech trafień. Szansa więc jego do szansy Laertesa ma się jak dwanaście do dziewięciu; i zaraz by się to rozstrzygnęło, gdybyś książę pan raczył przychylnie odpowiedzieć.  

HAMLET
A gdybym odpowiedział: nie?  

OZRYK
Chciałem powiedzieć, gdybyś książę pan raczył osobą swoją odpowiedzieć temu zadaniu.  

HAMLET
Będę się tu przechadzał w tej sali; jest to czas, w którym używam wytchnienia. Jeśli ten pan ma ochotę i królowi jegomości to dogadza, mogę im służyć zaraz. Niech przyniosą florety. Rozegram ten zakład na rzecz króla; jeżeli zaś mi się nie powiedzie, zyskam tylko na własny mój rachunek trochę konfuzji i kontuzji.  

OZRYK
Mamże donieść w tym sposobie?  

HAMLET
W tym duchu; z przyozdobieniami, jakie się panu stosowne wydadzą.

OZRYK
Polecam waszej książęcej mości moje usługi.
Wychodzi.

HAMLET
Uniżony, uniżony. Dobrze czyni, że się sam poleca, żaden ludzki język nie uczyniłby tego.

HORACY
Ta czajka lata z skorupą od jaja na głowie.

HAMLET
On komplementy stroił już do cycka, nim go ssać zaczął. Jest to jedna z baniek tego wietrznego świata, wydęta tchnieniem mody i przybrana w konwencyjną szatę; rodzaj szumowiny różnorodnych pierwiastków, łudzącej oczy zarówno najciemniejszej, jak najświatlejszej opinii; ale dmuchnij tylko, natychmiast pryśnie bąbel.
Wchodzi Dworzanin.  

DWORZANIN
Mości książę, jego królewska mość przesłał waszej książęcej wysokości pozdrowienie przez Ozryka, który wróciwszy oznajmił mu, że książę czekasz na niego, w tej sali. Przysyła on mnie teraz z zapytaniem, czy wasza książęca mość trwasz w chęci fechtowania się z Laertesem, czyli też żądasz zwłoki.

HAMLET
Stały jestem w mych postanowieniach, a te są zgodne z życzeniami króla. Jeśli on gotów, moja gotowość nie zostanie w tyle, tak teraz, jak kiedykolwiek, pod warunkiem, że zawsze będę do tego równie sposobny jak teraz.

DWORZANIN
Król i królowa, i wszyscy inni nadejdą tu niebawem.

HAMLET
W stosowną porę.

DWORZANIN
Królowa życzy sobie, abyś, książę, przemówił kilka uprzejmych słów do Laertesa, nim się z nim spotkasz.

HAMLET
Dobrze mi radzi.
Dworzanin wychodzi.

HORACY
Przegrasz ten zakład, książę.  

HAMLET
Nie sądzę; od czasu jego wyjazdu do Francji nie przestawałem się ćwiczyć; wygram przy korzystnych warunkach. Nie uwierzysz jednak, jak mi coś ciężko na sercu; ale to nic.  

HORACY
Drogi książę.  

HAMLET
To dzieciństwo; jakiś rodzaj przeczucia, które by mogło zastraszyć kobietę.  

HORACY
Jeżeli dusza twoja, panie, czuje wstręt jakowy, bądź jej posłuszny. Pójdę ich wstrzymać od przybycia tu; powiem, że się, książę, nie czujesz usposobiony.  

HAMLET
Daj pokój; drwię z wróżb. Lichy nawet wróbel nie padnie bez szczególnego dopuszczenia Opatrzności. Jeżeli się to stanie teraz, nie stanie się później, jeżeli się później nie stanie, stanie się teraz; jeżeli nie teraz, to musi się stać później; wszystko polega na tym, żeby być w pogotowiu, ponieważ nikt nie wie, co ma utracić, cóż szkodzi, że coś wcześniej utraci?  
Król, Królowa, Laertes, dworzanie i słudzy z floretami i inne osoby wchodzą na scenę.  

KRÓL 
Synu Hamlecie, weź tę dłoń z rąk moich.  
Łączy rękę Laertesa z ręką Hamleta.  

HAMLET
Przebacz mi, waćpan, krzywdęm ci wyrządził;  
Lecz przebacz jako honorowy człowiek.  
Wszyscy tu wiedzą i pan sam wiesz pewnie,  
Jak ciężka trapi mię niemoc umysłu.  
Oświadczam przeto, iż to, com uczynił  
W grubiański sposób ubliżającego 
Twojemu sercu, czci twej lub stopniowi,
Nie było niczym innym jak szaleństwem.
Czyliż to Hamlet skrzywdził Laertesa?
Nie; Hamlet bowiem nie był samym sobą.
Skoro więc Hamlet nie sam był krzywdzącym,
Więc Hamlet temu nic nie winien; Hamlet
Zaprzecza temu. Któż więc temu winien?
Jego szaleństwo. W takim razie Hamlet
Sam raczej także został pokrzywdzony;
Szaleństwo jego było jego wrogiem.
Oby to moje wyparcie się jawne
Wszelkiej złej względem waćpana intencji
Mogło mię w jego szlachetnym uznaniu
Tak uniewinnić, jak gdybym był na wiatr
Wypuścił strzałę, która poza domem
Trafiła brata mojego.

LAERTES
Dość na tym
Mojemu sercu, które by mię było
W tym razie głównie skłaniało do zemsty;
Wszakże stosując się do praw honoru,
Muszę się z dala mieć od pojednania,
Dopóki starsi mężowie, uznanej
W rzeczach honoru powagi,
Nie upoważnią mię do tego kroku
I nie wyrzekną, że sławy mej żadna
Nie kazi plama. Tymczasem atoli
Przyjmuję, panie, ofiarę twych uczuć
Jako prawdziwą i uwłaczać onej
Nie myślę.

HAMLET
Z serca dziękuję waćpanu
Swobodnie mogę teraz ten braterski
Zakład rozegrać. Podajcie mi floret.

LAERTES
Podajcie i mnie także.

HAMLET
Laertesie,
Biegłość twa wobec mojego fuszerstwa 
Jak gwiazda błyszczeć będzie wpośród nocy.  

LAERTES
Żartujesz ze mnie, książę.  

HAMLET
Nie, na honor.

KRÓL 
Podaj im, Ozryk, florety. Hamlecie,
Znasz już warunki zakładu?  

HAMLET
Znam, panie.
Wasza królewska mość zawarowałeś 
For słabszej stronie.  

KRÓL 
Nie skutkiem obawy:
Widziałem dawniej was obu. Laertes 
Postąpił odtąd, dlatego for daję.  

LAERTES
Ten jest za ciężki dla mnie, dajcie inny.  

HAMLET
Ten mi do ręki. Sąli to florety 
Równej długości?  

OZRYK
Równej, mości książę.  

KRÓL 
Postawcie kubki z winem tu na stole.

Gdy Hamlet zada pierwszy cios lub drugi,
Lub gdy zwycięsko odparuje trzeci,
Niech wtedy działa zagrzmią z wszystkich wałów;
Król spełni toast za zdrowie Hamleta
I w puchar jego wrzuci perłę, droższą
Niż te, co czterech z rzędu duńskich królów
Diadem zdobiły. Przynieście puchary.
Niech trąby kotłom, a kotły armatom,
Armaty niebu, a niebiosa ziemi
Oznajmią grzmiącym echem, że król pije
Na cześć Hamleta. Zacznijcie teraz;
A wy, sędziowie, baczcie pilnym okiem.

HAMLET
Dalej więc!

LAERTES
Jestem w pogotowiu, panie.
Składają się.

HAMLET
To raz.

LAERTES
Nie.

HAMLET
Niechaj sędziowie rozstrzygną.

OZRYK
Dotknięcie było jawne.

LAERTES
Dobrze; dalej!

KRÓL
Stójcie! Hej! wina! Ta perła do ciebie
Należy, synu; piję za twe zdrowie.
Oddajcie puchar księciu.
Odgłos trąb i huk dział.

HAMLET
Poczekajcie:
Niech się załatwię pierwej z drugim pchnięciem.  
Dalej!
Składają się.  
To drugi raz; cóż waćpan na to?  

LAERTES
Dotknąłeś, mości książę; nie zaprzeczam.  

KRÓL 
Nasz syn wygrywa.

KRÓLOWA  
On tłustej kompleksji 
I tchu krótkiego. Hamlecie, masz chustkę,  
Obetrzyj sobie czoło; matka pije 
Za powodzenie twoje.

HAMLET
Dobra matko.

KRÓL 
Gertrudo, nie pij.

KRÓLOWA 
Chcę pić. Wybacz, panie.  

KRÓL  
na stronie
Zatruty był ten kielich;  
już za późno.  

HAMLET
Nie mogę teraz pić, pani, za chwilę.  

KRÓLOWA 
Czekaj, obetrę ci twarz.

LAERTES
do Króla
Teraz, panie,
Ja go ugodzę.

KRÓL
Powątpiewam o tym.

LAERTES
na stronie
Lecz jest to niemal wbrew memu sumieniu.

HAMLET
No, Laertesie; żarty ze mnie stroisz.
Proszę cię, natrzyj z całą gwałtownością,
Bo mógłbym myśleć, że mię masz za fryca.

LAERTES
Sam tego żądasz, książę; dobrze zatem.
Składają się.

OZRYK
Chybione z obu stron.

LAERTES
Pilnuj się teraz.

Laertes rani Hamleta; po czym w zapale przemieniają florety i Hamlet rani Laertesa.

KRÓL
Hola, rozdzielcie ich, zbyt się zaparli.

HAMLET
Nie jeszcze, jeszcze.
Królowa pada

OZRYK
Patrzcie, co się dzieje
Z królową.

HORACY
Z obu krew ciecze. O! panie,
Tyś ranny.

OZRYK
Jestżeś ranny,  
Laertesie?

LAERTES
Jak bekas w własne złowiłem się sidło;  
Słusznie ofiarą padam własnej zdrady.  

HAMLET
Cóż to królowej?  

KRÓL 
Omdlała z przestrachu,  
Widząc cię rannym.  

KRÓLOWA 
Nie, nie, ten to napój.  
Ten napój, drogi Hamlecie! ten napój...  
Jestem otruta.
Umiera.

HAMLET
O podłości! Hola!  
Pozamykajcie drzwi! Szukajcie zdrajcy!
Laertes pada.

LAERTES
Oto tu leży. Zgubionyś, Hamlecie.  
Nie uratująć żadne leki świata;  
I pół godziny życia nie ma w tobie.  
Narzędzie zdrajcy sam trzymasz w swym ręku 
Nie przytępione i zatrute. Wpadłem 
W ten sam dół, którym wykopał pod tobą.  
Już nie powstanę, królowa otruta;  
Nie mogę więcej mówić; król, król winien.  

HAMLET
Więc i to ostrze zatrute? Trucizno,  
Dokończ swojego dzieła.  
Przebija Króla.  

OZRYK
i inni
Zdrada!
Zdrada!

KRÓL
Ratujcie! to nic, nic, draśniętym tylko.

HAMLET
Wszeteczny, zbójczy, przeklęty Duńczyku,
Wysącz ten kielich. A co? jest w nim perła?
Idź w ślad za moją matką.
Król umiera.

LAERTES
Sprawiedliwą
Śmierć poniósł; on to sam jad ten przyrządzał.
Przebaczmy sobie wzajem, cny Hamlecie,
Niech duszy twojej nie cięży śmierć moja
I mego ojca - ani twoja mojej!
Umiera.

HAMLET
Niechaj ci nieba jej nie pamiętają!
Zaraz za tobą pójdę. O Horacy!
Umieram. Żegnam cię, matko nieszczęsna!
Wam, co stoicie tu bladzi i drżący,
Tylko jako niemi widzowie tragedii,
Mógłbym ja, gdybym miał czas, wiele rzeczy
Powiedzieć, ale śmierć, ten srogi kapral,
Stoi nade mną. Umieram, Horacy.
Ty pozostajesz. Wytłumacz mą sprawę
Tym, co jej z bliska nie znają.

HORACY
Nic z tego,
Więcej mam w sobie krwi rzymskiej niż duńskiej.  
Jeszcze tam trochę jest wina!  

HAMLET
Człowieku,  
Jeśli masz serce, oddaj mi ten kielich!  
Oddaj, na Boga! Jak upośledzone 
Imię by po mnie pozostało, gdyby 
Ta tajemnica nie miała wyjść na jaw!  
O, mój Horacy! Jeśli kiedykolwiek 
W poczciwym sercu, twoim miałem miejsce,  
Wyrzecz się jeszcze na chwilę zbawienia  
I ponieś trudy oddychania dłużej  
W zepsutej atmosferze tego świata 
Dla objaśnienia moich dziejów.  
Marsz w odległości i wystrzały.  
Cóż to 
Za zgiełk wojenny?  

OZRYK
To młody Fortynbras,  
Wracając z polskiej wojny, daje salwy 
Angielskim posłom.  

HAMLET
Żegnam cię, Horacy;  
Potęga jadu mroczy zmysły moje.  
Już się angielskich posłów nie doczekam!  
Lecz przepowiadam ci, że wybór padnie 
Na Fortynbrasa. Za nim, konający,  
Głos daję; powiedz mu to i opowiedz,  
Co poprzedziło. Reszta jest milczeniem.  
Umiera.

HORACY
Pękło cne serce. Dobranoc, mój książę;
Niechaj ci do snu nucą chóry niebian!
Marsz za sceną
Po co ten odgłos aż tu?
Fortynbras i posłowie angielscy z orszakiem swoim wchodzą.

FORTYNBRAS
Niech zobaczę
Na własne oczy!

HORACY
Cóż to chcecie widzieć?
Chcecieli ujrzeć coś nadzwyczajnego
Lub żałosnego nad wszelkie wyrazy,
Przestańcie szukać dalej.

FORTYNBRAS
Czy zniszczenie
Tron tu obrało sobie? Dumna śmierci,
Jakież dziś święto w twym ciemnym królestwie,
Żeś tak morderczo za jednym zamachem,
Tyle książęcych głów ścięła!

PIERWSZY POSEŁ
Ten widok
Zbyt jest okropny. Spóźniony nasz przyjazd.
Głuche są uszy tego, który miał nam
Dać posłuchanie, aby się dowiedzieć,
Że zadość stało się jego żądaniu
I że Rozenkranc wespół z Gildensternem
Straceni; któż nam podziękuje za to?

HORACY
Nie on zapewne, chociażby ku temu
Miał odpowiednie warunki żywota;
Nigdy on bowiem ich śmierci nie pragnął.  
Lecz skoro po tych fatalnych wypadkach
Wy z polskiej wojny, a wy z granic Anglii
Tak bezpośrednio przybywacie, każcież,  
Aby te zwłoki wysoko na marach 
Na widok były wystawione; mnie zaś 
Pozwólcie i wszem wobec, i każdemu 
Nieświadomemu prawdy opowiedzieć,  
Jak się to stało. Przyjdzie wam usłyszeć 
O czynach krwawych, wszetecznych, wyrodnych,
O chłostach trafu, przypadkowych mordach,  
O śmierciach skutkiem zdrady lub przemocy,  
O mężobójczych planach, które spadły 
Na wynalazcy głowę. O tym wszystkim 
Ja wam dać mogę wieść dokładną.  

FORTYNBRAS
Pilno
Nam to usłyszeć. Niechaj się w tym celu 
Niezwłocznie zbierze czoło waszych mężów.  
Co się mnie tyczy, z boleśnią przyjmuję,  
Co mi przyjazny los zdarza; mam bowiem
Do tego kraju z dawien dawna prawa,
Które obecnie muszę poprzeć.  

HORACY
O tym
Będę miał także coś do powiedzenia,  
Zgodnie z życzeniem tego, co już nigdy 
Nie wyda głosu, ale pierwej muszę 
Wypełnić tamto, aby obłęd ludzki  
Więcej tymczasem klęsk i niefortunnych 
Przygód nie zrządził.

FORTYNBRAS
Niech czterech dowódców
Złoży Hamleta, jako bohatera,
Na wywyższeniu, niewątpliwie bowiem
Byłby był wzorem królów się okazał
Dożywszy berła; a gdy orszak ciało
Jego niosący postępować będzie,
Niechaj muzyka i salwy rozgłośnie,
Czym był, zaświadczą. Podnieście te zwłoki,
Bo nie to miejsce, lecz pobojowisko
Godne oglądać takie widowisko.
Każcie dać ognia z dział.  
Marsz pogrzebowy. Wychodzą unosząc zwłoki, po czym huk dział słyszeć się daje.