Zofia Bukowiecka

HENRYŚ SKOWRONEK

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

WSTĘP DO CZYTELNIKÓW.

ROZDZIAŁ 1.

ROZDZIAŁ III.

HENRYŚ SKOWRONEK

OPOWIADANIE

Bukowiecka Zofia

WSTĘP DO CZYTELNIKÓW.

Henryk Pestalozzi, o którym wspominam często w historyi Henrysia Skowronka, urodził się w Szwajcaryi 1746 r., a więc 160 lat temu, jako syn ubogiego lekarza, który umarł, kiedy Henryk był jeszcze dzieckiem. Wychowany przez słabowitą matkę, doznał nieraz biedy, to go też zapewne nauczyło rozumieć nędzę i sieroctwo innych dzieci. Razem z żoną pracował potem nad poprawą małych żebraków, brał ich do swego domu, wychowywał i przyzwyczajał do pracy. Pisał też Pestalozzi powiastki i piosenki, pisał zwłaszcza o tem, jak należy dzieci uczyć i że najlepszym nauczycielem jest wielka miłość dla wszystkich biedaków, którzy najczęściej dlatego źle robią, bo niema ich kto kierować ku dobremu. Rząd szwajcarski pomógł Pestalozzemu w założeniu wielkiego domu wychowawczego dla dzieci żebraków, ale wybuchła wielka wojna, i zburzono mu jego szkołę. Nie zniechęcał się tem, po wojnie założył jeszcze większą, która stała się tak sławną, że różni uczeni i różni książęta panujący przyjeżdżali z całej Europy, żeby tę szkołę zwiedzać.

Umarł Pestalozzi 1827 r., chociaż jednak od tak dawna nie żyje, imię jego staje się coraz głośniejszem, bo coraz więcej ludzi zaczyna rozumieć, że trzeba wszystkie ubogie dzieci uczyć pracy, wszystkim pomódz do zostania uczciwymi i cnotliwymi obywatelami ojczyzny.

W Niemczech i Szwajcaryi powstało dużo szkół ludowych, które nazwano szkołami Pestalozzego dla uczczenia szlachetnego nauczyciela, ja także pragnę, aby nazwisko jego znane było w Polsce, szkoły założyć nie mogę, więc przynajmniej napisałam powiastkę o Henrysiu Skowronku, którego Henryk Pestalozzi, choć dawno już wtedy nie żył, nauczył swoim przykładem, jak trzeba pracować i jak żyć uczciwie. Powiastki tej nie wymyśliłam sama, czytałam kiedyś bardzo podobną i chciałam ją naśladować. Oby wam się podobała i zachęciła ubogie dzieci do wytrwania w dobrem!

Zofia Bukowiecka.

Była zima, jedna z tych srogich zim, które zostają długo w pamięci biedaków. Listopad straszył przymrozkami, co będzie w grudniu i styczniu? Wiatr jeszcze nie wszystkie liście zdarł z drzew, a sadzawka w Saskim ogrodzie pokryła się już grubą skorupą lodu, i dorożkarze bili w ręce, bo zgrabiały im dłonie od zimna.

— Co będzie? co będzie? — pytali ze strachem biedacy.

Biedakiem, prawdziwym biedakiem był Jakób Skowronek, wyrobnik, ojciec pięciorga dzieci, z których najstarszy, Henryś, miał dopiero dziesięć lat, a wiek najmłodszego w kołysce liczono na miesiące.

Pięcioro to liczna gromadka! pięć ust wyżywić, pięciu malcom sprawić ubranie — trudna sprawa dla wyrobnika, który rzadko ma pewny zarobek, przytem Jakób, wyznać to muszę ze wstydem, nie należał wcale do pracowitych i mało się troszczył o swoich malców, a matka tych malców umarła.

Bóg wziął do siebie panią Skowronkową, żeby odpoczęła po pracy i trudach, ale osierocona gromadka była od tego czasu bardzo opuszczona. Bo matka najlepiej dziecku dogodzi, nawet taka biedna matka. Skowronkowa posługiwała u bogatych lokatorów, prała ich bieliznę, a za zarobione pieniądze kupiła zawsze trochę kartofli lub kaszy, żeby mieć z czego ugotować dzieciom gorącej zupy na obiad. Przytem myła i czesała swoich malców, łatała ich podarte sukienki, a dwoje najstarszych, Henrysia i Anusię, posyłała do szkółki, bo, choć sama nie umiała czytać wiedziała, że bez nauki źle ludziom na świecie.

Ale odkąd wyniesiono z suteryny trumnę Skowronkowej, nie było komu zadbać o opuszczone dzieciaki. -Jakób zarobione pieniądze przepijał z desperacyi w szynku, a głodni malcy żebrali chleba. Henryś i Anusia chodzili wprawdzie rano do szkoły, lecz przez resztę dnia włóczyli się razem z młodszą siostrzyczką, Ludwinią, po ulicach i wyciągali ręce, prosząc o jałmużnę. W suterynie zostawał tylko maleńki i jego opiekunka, trzechletnia Rózia. Tak, Rózia miała dopiero trzy lata, a nikt jej nie bawił, owszem, ona to musiala kołysać braciszka, ona także karmiła dziecko, to znaczy, że kładła mu w buzię woreczek, w którym był pokruszony chleb razowy. Maleńki krzywił się, wypychał języczkiem gałgan z ust, bo pamiętał, że mleko matczynej piersi było daleko smaczniejsze, niż kwaśne, czarne okruchy..

Rózi przykrzyło się w mieszkaniu, nudno to spędzać dni przy kołysce maleńkiego, który krzyczał, gdy bolał go brzuszek. Przytem suteryna była bardzo zimna, w piecu nie palono wcale, Rózia siedziała też całemi godzinami skurczona w kącie izdebki, a najchętniej wsuwała się, jak mały psiaczek, w siennik starszego rodzeństwa w słomie, gdzie było jej cieplej i zaciszniej.

Dopiero wieczorem wracały do domu starsze dzieci Skowronka i dzieliły się między sobą kromkami chleba, wyżebranemi na mieście, a pieniądze, otrzymane z jałmużny, oddawały ojcu. Wyrobnik kupował bułkę chleba na śniadanie dla malców, sam zaś szedł do szynku, żeby przepić resztę groszy, nie dbając wcale o swoje sieroty. Najbiedniejsza z nich wszystkich była Anusia, kaszlała, bo zaziębiła się na ulicy, kulała, bo odmroziła nogi, chodząc boso po bruku. Nie miała ani pończoch, ani trzewików, a choć owijała stopy gałganami, puchły one coraz bardziej. To też Anusia chodziła skrzywiona i smutna, nie lubiła szkoły, nie lubiła żebraniny, byłaby najchętniej właziła na cały dzień do siennika, jak Rózia, bo w sienniku odpoczęłyby jej nogi.

Gorzej jeszcze działo się z młodszą siostrzyczką, Ludwinią. Ta miała zdrowe nogi, ale za to bolały ją bardzo oczy, widziała tak mało, że musiała się trzymać ściany domów, żeby nie wpaść do rynsztoka. Ojciec powinien był zaprowadzić córkę do doktora. Jakób Skowronek nie myślał jednak o tem wcale, Ludwinia więc radziła sobie sama, zawiązywała oczy brudnym gałganem, co, iak wiadomo, nie jest dobrem lekarstwem na spuchnięte i czerwone powieki.

W ubogiem gnieździe wyrobnika zdrowym i zadowolonym był tylko najstarszy Henryś. Cierpiał on biedę, jak i inni, ale zuch z natury, znosił chłód i głód, a nie tracił miny, bo tak czynić winni dzielni chłopcy. Henryś obiecał matce, że będzie chodził do szkoły, i dotrzymał słowa, jak przystało na prawdziwego obywatela, który zna swoją godność, uczył się nawet dobrze, chociaż książek pożyczać musiał od kolegów, ale resztę dnia spędzał na płataniu figlów i żebractwie. Nie przyszło mu nawet na myśl, że chłopiec dziesięcioletni może już pracować i pomagać młodszemu rodzeństwu zamiast wyciągać rękę na ulicy, jak stary dziad kaleka. Henryś nie lubił żebrać, wstydził się piszczeć i prosić o jałmużnę, ale pamiętał dobrze twardy ojcowski kułak, wiedział biedak nawet, jak kij smakuje, i z obawy przed kijem wyciągał chudą rączynę, żeby choć kilka groszy przynieść do domu.

Zdarzyło się raz, że, żebrząc tak, od drzwi do drzwi, wszedł Henryś do jakiejś kuchni, kiedy kucharka odcedzała garnek kartofli. Była miłosierna, a nie miała chleba pod ręką, rzuciła więc w czapkę chłopca sześć gorących ziemniaków, a on je porwał, schował pod kurtkę, żeby nie wystygły, i co tchu w piersiach pobiegł do domu.

Z daleka już usłyszał płacz Rózi, próbowała ona wyjść na schody, bo w sienniku było zimno od wilgotnej ściany, po której płynęła woda.

— Cicho, nie bucz! przyniosłem ci właśnie coś dobrego — zawołał Henryś. Chwycił dziewczynkę, sprowadził do suteryny i wetknął jej w rączki dwa gorące kartofle.

— Co to? co to? — pytała Rózia. — Cieple, o o o! jakie cieple! — powtarzała, śmiejąc się z radości. Przekładała kartofle z rączki do rączki, dotykała niemi buzi, nawet skostniałych nóżek, umorusała je przytem porzędnie, bo sama była czarna, jak murzynek. Dopiero kiedy wystygły, włożyła kartofle do ust i jadła je powoli, żeby nacieszyć się każdą okruszyną.

Henryś stanął tymczasem nad kołyską braciszka. Maleńki leżał na brudnej i podartej pościeli, a ta pościel, nigdy nie odmieniana, tak brzydko pachniała, że trudno było przybliżyć do niej nos. Biedny najmłodszy Skowronek wyglądał też zupełnie, jak wyglądają maleńkie ptaszki, zanim porosną w piórka. Miał dużą głowę na bardzo chudej szyjce, chude rączki i nóżki, jak patyczki, a przytem duży brzuszek, wydęty od chleba razowego. W takim brzuszku pokarm nie przerabia się na krew, to też maleńki był blady, a nawet żółty, zupełnie jak świeca woskowa w kościele.

Henryś nigdy jeszcze nie patrzał tak uważnie na braciszka, jak właśnie dziś, kiedy mógł mu dać trochę ciepłego pożywienia. Tulił chude rączki w swoich i rozgrzewał je, chuchając mocno, tak mocno, że aż poczerwieniał.

— Poczekaj, raku, dostaniesz i ty coś dobrego — pocieszał braciszka, który krzywił już usteczka do płaczu. Ale nie rozpłakał się, o nie, bo Henryś roztarł kartofle między palcami i włożył w otwarty dziobek Skowronka ciepłą okruszynę.

— Ho, ho! taki bal to rozumiem! — myślał zapewne maleńki, któremu kwaśny woreczek z razowym chlebem nie mógł przecież smakować. — Taki bal! taki bal! — zdawał się powtarzać, bo kręcił chudą szyjką z widocznem zadowoleniem i otwierał łakomie usteczka, zupełnie, jak pisklę, kiedy matka tłustą muchę przyniesie do gniazda.

— Henlisiu, mój kochany Henlisiu, daj nam codzień golących kaltofli! — prosiła Rózia, oblizując się z takim smakiem, że języczek zamiatał okruszyny z buzi aż do uchu.

— Gdybym je miał! — westchnął biedny opiekun rodzeństwa — łatwiej już dostać kromkę chleba.

— Ale ja chcę golących kaltofli, takich golących, jak piec u klawca na górze. Mój Henrysiu, mój dobly Henrysiu, popłoś bardzo o kaltofle, ci lóżni państwo, do któlych chodzisz, pewnie codzień gotują kaltofle, niech nam dadzą, proś ich baldzo, powiedz, że Lózia chce kaltofli, że Lózi i maleńkiemu zimno.

— Tere-fere, oni nie tylko kartofle jedzą. Gdybyś wiedziała, jak pachnie w ich kuchniach! Raz buchnęła na schody para z wylanego na blachę sosu, mało nosa nie zgubiłem, tak wąchałem. Ale ty się na tem nie znasz, knocie.

— Znam się, właśnie, że się znam, weź mię z sobą, ja także wejdę do kuchni, tam musi być baldzo ladnie i baldzo ciepło, może cieplej, niż u pana Lacińskiego.

— Nie wezmę, jesteś jeszcze za mała, zmarzłabyś na ulicy, ale przestań buczyć i zakołysz maleńkiego, żeby usnął. Mam w kabzie sześć groszy, pójdę na targ, kupię furę kartofli, kulawa Jagusia ugotuje je w swoim garnku i będę miał czem nakarmić was wszystkich, chude smyki.

Wybiegł pędem z suteryny, ale potem zwolnił kroku i szedł poważnie, jak przystoi człowiekowi, który ma zamiar żywić całą rodzinę. Niestety, kartofle były w tym roku bardzo drogie, bo zgniło ich wiele na polu od deszczów, za sześć groszy trudno kupić duży zapas, Henryś jednak nie stracił fantazyi, wytargował się z przekupką i kupione ziemniaki zebrał w czapkę, żeby je zanieść Jagusi.

Kulawa Jagusia była stara, chuda, mała, a mieszkała w nizkim drewnianym domku, tuż obok suteryny Skowronków. Jagusia chodziła sama nad Wisłę, gdzie obrabiają drzewo, żeby przynieść trochę drzazeg do pieca, nie odmówiła jednak pomocy Henrysiowi, pożyczyła mu nawet garnka, bo w czapce nie mógł przecież ugotować kartofli. Umył je najprzód w wodzie, którą sam przyniósł z podwórza. Ziemniaki były zdrowe, wcale nie zmarznięte, Jagusia kręciła głową nad rozumem Henrysia, bo nie dał się oszukać przekupce. Teraz stał nad garnkiem i patrzał długo, bardzo długo. Nie nudziło mu się wcale to patrzenie. Na wodzie zaczęły się pokazywać najprzód małe kulki powietrza, a potem jakby koła i zmarszczki. Raz wpadł do wody węgiel, wyjął go ostrożnie patyczkiem i rzucił w śmiecie, potem oblizał patyk, bo chciał się przekonać, czy czuć już w wodzie smak kartofli.

Ale nie poczuł nic, woda nie zagotowała się jeszcze, tymczasem ogień przygasł, sięgnął nieśmiało po drzazgi, a patrzył z pod oka na starą, czy nie oberwie czasem kułaka, jak go dostawał tyle razy od ojca. Jagusia mruczała pod nosem, bo czuła, że będzie musiała zginać stare plecy, szukając drzazeg nad Wisłą, nie gniewała się jednak, pomogła nawet Henrysiowi przestawić garnek na fajerkę, z której zdjęła rynkę ze swoim obiadem. Zaczęły się na wodzie pokazywać coraz większe koła i fałdy, potem zabełkotało coś w garnku...

— Gotuje się, gotuje! — krzyknął Henryś i chciał zdjąć garnek z ognia, żeby go zanieść do domu, ale Jagosia wyśmiała pana kucharza, bo kartofle były jeszcze surowe, należało czekać, aż zmiękną.

Czekać, hm, nie jest to rzecz miła, nikt czekać nie lubi, Henryś czekał jednak, próbował tylko co chwila patyczkiem, czy kartofle jeszcze twarde, kosztował wodę, mieszał w garnku, póki Jagusia nie powiedziała mu, że czas już odcedzić ziemniaki. Dobrze, że nie poparzył palców, tak się śpieszył z tą robotą! Potem przez wdzięczność za oddaną przysługę położył trzy najpiękniejsze kartofle na stole staruszki, resztę wsypał w połę kurtki i pobiegł ze swym skarbem do domu.

Anusia i Ludwinia dzieliły się właśnie kawałkiem chleba który wyżebrały na mieście, kiedy Henryś wpadł, jak wicher, do suteryny.

— Zgadnijcie, co przynoszę, zgadnijcie, co mam gorącego! Nie wierzycie, smyki, to dotknijcie się ręką. A co, ciepłe, prawda? może jeszcze spróbujesz i ty, i ty! — krzyczał, biegając od jednej siostry do drugiej.

— To są moje kaltofle, moje cieple kaltofle, Henlyś ugotował dla mnie kaltofli! — wołała Rózia i ciągnęła brata za ubranie. Ale on nie myślał oddać jej całego skarbu. Podzielił ziemniaki na cztery części, a dwa największe schował do kołyski braciszka. Maleńki spał już, dopiero więc jutro skosztuje kartofli, reszta rodzeństwa zje zaraz swoje porcye.

Byłaż to radość, była! Skowronkowie od czterech miesięcy nie jedli nic gorącego, to też wszystkie trzy siostry rzuciły się na szyję Henrysiowi, dziękując mu za kolacyę, a Henryś, choć nadrabiał miną, choć wyśmiewał panny i nazywał je facetkami, sam poczuł łzy w oczach.

— Ach, gdybym mógł codzień przynieść im gorących kartofli — myślał. Wiedział, że nie będzie mógł, i dlatego posmutniał.

Wtem wszedł do suteryny ojciec, chwiał się na nogach i potykał, dzieci wiedziały, co to znaczy, wiedziały, że jest pijany, że bić je będzie przy każdej sposobności. Wystraszone, jak stado kuropatw, zbiły się w kątku i przysiadły na sienniku, żadne z nich nie biegło witać taty, jak on nie zagadał do żadnego.

Jakób zapalił małą naftową lampkę, która stała na framudze okna, bo stołu nie było w suterynie, obejrzał się dookoła i wtedy dojrzał dzieci, skulone pod ścianą.

— Czemu tam stoicie? czyście przylepione do muru? Czemu nie oddajecie mi pieniędzy? — Patrzał srogo, a mówił grubym, ochrypłym głosem. Anusia zbliżyła się pierwsza do ojca, drżały jej ręce, kiedy wyjmowała z gałganka kilka miedziaków, potem Ludwinia oddala uzbierane grosze. Tylko Henryś nie ruszał się z  miejsca, był bardzo blady i dygotał ze strachu.

— No, a ty, łobuzie, kiedyż nareszcie wy-leziesz z kąta? — zawołał wyrobnik.

— Nie mam ani grosza, tatusiu — tłómaczył się Henryś zaledwie dosłyszalnym głosem.

Jakób podszedł go chłopca.

— Nie masz ani grosza! gdzież latałeś cały dzień? próżniak, darmozjad, nie użebrał ani trojaka, a skąd ja wezmę pieniędzy dla tych smarkatych?

— Jadłyśmy już, tatusiu, nie jesteśmy głodne — wołały przestraszone dziewczyny, chciały choć obronić Henrysia.

Ale popsuły tylko jego sprawę.

— Nie jesteście głodne? a któż to karmi moje dzieci, kiedy mnie tu niema?

— Henryś! — zawołały wszystkie trzy dziewczynki.

— Henryś upiekł wam szczura czy żabę? gadajcie mi ty zaraz prawdę!

— Henryś ugotował nam kartofli, nie by go, tatusiu, on taki dobry — prosiły siostry.

Tego było za wiele na cierpliwość pijaka.

— Kartofle wam gotował, więc to tak, więc zamiast żebrać, będziesz tracił czas i pieniądze na kupowanie kartofli. Gzy nie wiesz, że pieniądze należą do mnie, że nie wolno ci Henryś Skowronek ich marnować na zbytki. Gadaj zaraz ile dzisiaj zarobiłeś?

— Tylko sześć groszy, tatusiu — szlochał Henryś.

— Sześć groszy? Śmiesz tak kłamać, gdzie podziałeś resztę, pieniędzy?

— Nie kłamię, tatusiu, doprawdy nie klamię, byłem na targu, potem gotowałem kartofle, nie miałem czasu, daruj, tatusiu, nie bij. nic gniewaj się, już nigdy...

Jakób groził pięściami, szarpał syna, ale nie wybił go tego wieczora. Spoglądał tylko raz po raz na kij, stojący przy drzwiach. Potem mruczał, sapał, zaglądał w każdy kąt suteryny, jakgdyby szukał tam kogo i, natrafiwszy na łóżko, padł na nie, jak długi.

Wystraszone dzieci stały jeszcze chwilę pod ścianą, dopiero, kiedy usłyszały, że ojciec chrapie, zabrały się i one do włażenia w siennik. Nic zdejmowały z siebie sukienek, ceremonia udawania się na spoczynek trwała w suterynie bardzo krótko. Zagrzebane w zgniłej słomie, tuliły się do siebie biedne Skowronięta, jak zziębnięte ptaki, ogrzewając się jedno o drugie. Dziś jednak tylko Rózia usnęła prędko, Anusia i Ludwinia obejmowały, płacząc, szyję brata, całowały jego twarz i ręce: jakże był dobrym dla nich, ileż sprawił im radości, a tatuś złajał go za to i omal nie obił! Chciały mu pieszczotą wynagrodzić strach przed ojcowskim kijem, który Anusia postanowiła wyrzucić choćby za to miała być karana, choćby nawet głowę jej ucięto, wyrzuci kij — myślała, zasypiając.

Nazajutrz dzień był taki jasny, że nawet do suteryny zajrzało trochę światła, dzieci wyszły z siennika, ale musiały obejść się bez śniadania, bo wyrobnik nie kupił im chleba. Z ubieraniem też nie miały kłopotu, ptaki czyszczą dziobkiem swoje piórka, kąpią je w rynnie, nasze Skowronięta nie znały tego zwyczaju. Od śmierci matki twarzyczki ich mył tylko deszcz i śnieg, a włosy czesał wiatr. Całe szczęście, że nie było w nich pierzy, bo nie sypiały na poduszkach, źdźbła słomy sterczały wprawdzie na czuprynach, ale te i palcami sczesać można.

Tego dnia ojciec wyszedł pierwszy z domu. Henryś mógł więc swobodnie nakarmić kartoflem maleńkiego, drugi oddał Rózi, a sam poszedł z Anusią do szkoły. J Ludwinia podreptała za nimi aż na ulicę, prędko jednak została w tyle za rodzeństwem, bo co krok potykała się o bruk. Była mała, chuda, mizerna, jak wszystkie Skowronięta, że zaś chore oczy dokuczały jej i narażały na różne wypadki, siadała najczęściej na schodach przed sklepami i  wyciągała rękę do przechodniów, nie wiedząc, ze to bardzo brzydko napierać się ludziom o pieniądze. Żebrała, gdyż nigdy nic innego robić jej nie nauczono, Ludwinia nie umiała się nawet bawić, dzieci z podwórka odpędzały od siebie niewidomą dziewczynkę, wypychały ją na ulicę, bo zawadzała im w sieni.

Inaczej było z Henrysiem. Zdrów, silny, chociaż chowany o głodzie i chłodzie, zazdrościł chłopcom z warsztatów, którzy pracowali dzielnie i wesoło, podczas gdy on całemi godzinami stał bezczynnie na ulicy, wstydząc się przechodniów, bo musiał wyciągać do nich rękę. Stawał najchętniej blizko księgarni, żeby choć zda leka módz rzucić okiem na książki, wystawione za oknami. Trzeba wam wiedzieć, że Henryś nad wszystko cenił książki, byłby je chciał przeczytać od pierwszej do ostatniej. Elementarz swój umiał już na pamięć, ale prócz elementarza miał jeszcze własną bibliotekę, o której nie wiedział nikt, nawet Kozia, boć przed nią krył pod siennik tajemnicze skarby.

Tak, pod siennik, proszę mi wierzyć. Dogodniej zapewne mieć w swoim gabinecie szafę biblioteczną, ale biblioteka Henrysia mieściła się doskonale pod siennikiem, były to bo wiem tylko kawałki gazet i różne zadrukowane ćwiartki papieru, które nasz mały przyjaciel zbierał po śmietnikach. Nie tylko zbierał, lecz i odczytywał wszystko, co zawierała jego biblioteka. Najczęściej niewiele rozumiał z wiadomości, jakie mu się przesylabizować udało, bo papiery były udarte, bez początku i końca, nie tracił jednak nadziei, że kiedyś nareszcie dostanie mu się do rąk prawdziwa książka najmniej pożądana gazeta.

Jak sądzicie, czy spełnią się jego marzenia? Zobaczymy, tymczasem w ów pamiętny ranek Henryś był głodny, bo wyszedł z domu bez śniadania, lekcye poszły dobrze, ale żebrać fe! stracił zupełnie ochotę do takiego procederu i, gdyby nie strach przed kijem ojca, byłby wrócił do domu kołysać maleńkiego.

Wtem z bocznej ulicy wyjechały sanki, zaprzężone w parę ślicznych koni. Siedziała w sankach młoda okutana futerkiem panienka. Konie się zatrzymały, ale kręciły niecierpliwie głowami, przyczem dzwonki janczarów tak raźnie dzwoniły dzyn-dzyn-dzyn, że furman z trudnością mógł utrzymać rumaki. Nie zsiadł więc z kozła, tylko skinął ręką na Henrysia i kazał mu iść do sklepu po cukier, rodzenki i orzechy. Usłuchał chętnie, wziął z rąk panienki sześć błyszczących złotówek i zniknął za szklanemi drzwiami, chciał jak najprędzej spełnić polecenie, ale w sklepie czekało już dużo osób, musiał więc długo stać razem z innymi, zanim odważono towary, wsypano do torebek i zawinięto w jeden wielki arkusz papieru.

A panienka niecierpliwiła się tymczasem, furman mruczał, że ulicznik gotów zawsze porwać, co się da, i uciec, gdzie pieprz rośnie, ale niesłusznie posądzał biedaka bo w tej chwili właśnie Henryś wybiegł ze warów i oddał panience dwadzieścia gruszy reszty.

— Rozwiąż paczkę, sznurek i Len duży arkusz papieru możesz zabrać dla siebie, razem z dziesiątką, którą zarobiłeś za fatygę, torebki zmieszczą się pojedyńczo w pudełku — powiedziała panienka, potem kiwnęła przyjaźnie główką Henrysiowi i pojechała, a on pobiegł uszczęśliwiony do domu. Nie potrzebował już dziś żebrać, ojcu odda dziesiątkę, a arkusz, śliczny, duży. zadrukowany arkusz, odczyta jak najprędzej.

Rozłożył go na ziemi, przyjrzał się numerom stronic i próbował je zebrać w jedną całość. Opowiadanie zaczynało się od początku, litery były wyraźne, to też radość Henrysia nie znała granic, że jednak w suterynie było już ciemno, zapalił lampkę, postawił ją na framudze, sam kląkł przy oknie i czytał, co następuje.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ROZDZIAŁ 1.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej