Stanisław Brzozowski

ICH REWIZJONIZM

Konwersja: Nexto Digital Services

ICH REWIZJONIZM

Stanisław Brzozowski

Nie ma dnia, w którym by myśl mieszczańska nie święciła jakiegoś nowego triumfu.

Tylko są to triumfy dziwnej natury.

Nie płyną one z dzieł przez myśl tę dokonanych, nie z jej własnej żywotności, nie z zadowolenia własnej dumy przez własną siłę — nie. Duma ta i radość płyną jedynie z niepowodzeń w obozie nieprzyjaciół: —oni nie zwyciężają, więc jeszcze ja mam prawo żyć. Słońce jeszcze nie wschodzi, jeszcze więc nie minęła moja godzina...

Myśl mieszczańska triumfuje w oczekiwaniu kamiennego gościa — ale jest to brawura, która ginie za najlżejszym szmerem.

Myśl społeczna mieszczaństwa żyje niepowodzeniami walki robotniczej, każdy najbardziej znikomy wypadek świadczący o nowej trudności napotkanej przez dzieło wyzwolenia pracy wprawia w zachwyt myśl nawet „postępową" klas posiadających.

Wypowiada się w tym wiernie dziejowe stanowisko współ, czesnego mieszczaństwa. Z dniem każdym staje się ono coraz bardziej przeszkodą tylko w życiu ludzkości; tak też odczuwa swoją rolę.

Myśl mieszczańska stara się dowieść żywotności swojej przez powstrzymanie w rozwoju myśli robotniczej.

Póki walka i praca klasy robotniczej nie osiągną skutku, poty będę istnieć — tak formułuje się stanowisko klasy mieszczańskiej.

Dlatego też, gdy usiłuje ona swoje prawa dziejowe uzasadnić, mówi o rewizjonizmie:

— Rewizjonizm!

Myśl mieszczańska miałaby drogę o wiele pewniejszą do stwierdzenia swojej siły, drogę, po której szła ona, dopóki reprezentowała żywą i rozwijającą się klasę — drogę twórczości i pracy.

Doprawdy nie jest to zbyt dumny i pewny grunt mówić: póki socjalizmowi się nie powodzi, ja mogę istnieć. Czuć się zawisłym od niepowodzeń, jakie napotyka w swoim rozwoju coraz to liczniejsza, coraz bardziej uświadomiona część ludzkości, czuć się zależnym w swym istnieniu od tego tylko, że inni łamią się z trudnościami i giną, szczególniej, gdy się samemu przyczynia do wytwarzania tych trudności — jest podstawą, na której bardzo tylko wątpliwej wartości filozofia da się zbudować. Gdy się nie opiera swej roli na swym pozytywnym znaczeniu dla ludzkości, jeżeli się opiera ją jedynie na trudnościach wewnętrznych i zewnętrznych, z jakimi walczy kierunek życia, którego niesłuszności dowieść się nie może, jeżeli się żyje tylko tym, że ludzkość nie jest w stanie zrealizować myśli, wielkość której się pojmuje — reprezentuje się tylko niemoc, tylko niedołęstwo, tylko niedolę ludzkości.

Ludzkość wolna i rządząca sama sobą — byłaby wielka. Niech będzie mała; byle dla nas miejsce w niej się znalazło.

Giordano Bruno mówił, iż myśl wykonywa ten ruch, te loty, do których nie jest zdolne nasze nędzne ciało, myśl czyni w duchu te postępy, których nie może wykonać „ignobile e dissolubile composto". Więzić myśl, przykuwać ją do swego własnego istnienia, którego się nie szanuje — to się nazywa upadłością myśli.

A swego istnienia mieszczaństwo nie szanuje.

Jego sztuka mówi nam o obrzydzeniu, jakie czuje ono dla siebie.

Koniec wersji demonstracyjnej.