Zuzanna Morawska

JASEŁKA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

AKT I.

AKT II.

JASEŁKA

Morawska Zuzanna

AKT I.

Scena I.

Scena w półmroku, w głębi żłobek, przy którym siedzi N. M. P. z dzieciątkiem Jezus.

Woły ryczą.

Powoli wypływa na niebo nader jasna gwiazda.

CHÓR ZA SCENĄ.

Już wschodzi, już wschodzi w wielkiej światłości

Złocista, złocista gwiazda

Bóg dobry, Bóg dobry w swej łaskawości

Jak dobry, jak dobry gazda,

Zsyła nam, zsyła nam promień jasności.

Z boku sceny obórka, w której śpią pasterze. Zrywają się nagle, przecierają oczy, wołając razem rytmicznie:

A coto, a coto, co się to stało

Że nagle, że nagle tak rozjaśniało?

MARCIN.

wychodzi z obórki, inni za nim.

A patrzcież wszyscy razem, jak to świeci tam

na niebie...

PIOTR.

oglądając się i trzymając za serce

Jakby mnie kto tknął żelazem...

WALEK.

Nikt nie dotknął mnie, ni ciebie, jednak

serce młotem bije..

MARCIN.

Znać, że żyje, znać, że żyje i do światła chce się wznieść. Gwiazda wszystkich będzie wieść (pokazuje na niebo).

Wszyscy podchodzą do żłobka, klękają i odchodzą. Muzyka gra, pastuszkowie wchodzą z darami.

MARCIN.

Dzieciątko, coś w żłobie,

Ja przynoszę tobie

Trochę jagód z lasu

Com zebrał zawczasu

(stawia kobiałkę).

PIOTR.

Ja trzewiczki niosę

Na Twe nóżki bose.

(stawia trzewiczki łykowe).

WALEK.

A ja orzechy

Dam Ci dla uciechy

(sypie z góry orzechy).

ANTEK.

A my nic nie mamy

A więc ci zagramy.

JASIEK.

Poskaczemy też, jak trzeba,

Że dzieciątko z swego żleba

W każdziuteńki czas

Pojrzy na nas.

Skacze, wyrabiając rozmaite figle, inni grają na fujarkach. Wychodzą — z drugiej strony wchodzą trzej królowie, niosąc w ampułkach kadzidło, mirrę i złoto. Muzyka przyciszona za sceną. Królowie w milczeniu składają dary, — odchodzą tą stroną co i pasterze. — Z tej strony, którą weszli królowie, wchodzi kobieta z trojgiem dzieci.

KOBIETA

(klękając przy żłobku)

Cóż ci przyniosę, o mój Jezu miły.

Chyba łzy gorzkie, co z mych oczu płyną;

Nie mam opału, ziemniaki pogniły,

A dzieci moje z głodu, zimna giną.

DZIEWCZYNKA

(ciągnąc matkę za fartuch).

Matko, nie można tak smucić dziecięcia!

Dziecina właśnie po to na świat idzie,

By nas uchronić od głodu, zmarznięcia

A też i po to, by dopomóc w biedzie...

Chłopcy trzymają płachtę z suchemi liśćmi.

1 CHŁOPIEC.

Myśmy zebrali troche suchych liści.

Co je wiatr rozwiał po zmarzniętym śniegu,

Niechaj dziecina wszelkie dobro ziści

W dniach swego życia przebiegu.

2 CHŁOPIEC.

Więc liść rzucamy, o dziecino raiła,

Tutaj przy żłobku, tutaj pod Twe stopy,

By Ci Mateńka pod nóżki ścieliła,

Gdy wyjdziesz na świat z tej ubogiej szopy.

Rzucają z płachty liście, odchodzą. Wpada z drugiej strony kilkoro wystrojonych dzieci.

TANECZNICA.

Przestraszacie tylko Dziecię,

Przez nie łzy jeno na świecie,

Hukniem raźno podkówkami

To się rozśmieje dzieciątko

Na to narodzenia świątko!

Tańczą, bijąc podkówkami, muzyka raźno gra za sceną.

Wchodzi chłopiec z matką, wołając:

Idźcież sobie z temi krzyki,

Bo się dziecina przestraszy;

Ja mu przynoszę czyżyki

Miłym będzie mu śpiew ptaszy.

Stawia klatkę, — odchodzi. Z drugiej strony wchodzą 2 przekupki z koszem zieleniny.

1 PRZEKUPKA.

Przechowałam trochę zieleniny

Będzie do rosołku dla dzieciny.

2 PRZEKUPKA.

Ja przynoszę obwarzanki,

Pierniki i z miodem grzanki.

Stawiają kosze i odchodzą. — Wchodzi przekupień z kiełbaskami, wołając:

Świeże kiełbaski, gorące,

Jak me serce gorejące!

Niech się pożywi dziecina,

Bo mróz doskwierać poczyna.

JADWIGA.

Niechaj się krzewi i światłem goreje,

W Tobie, Dzieciątko, pokładam nadzieję.

Pochylają głowy i odchodzą. Z drugiej strony wchodzi Sobieski, z nim kilku rycerzy. Sobieski w płaszczu hetmańskim i wieńcu dębowym.

SOBIESKI.

Zwyciężyliśmy Turka, poganina,

Niechajże gwiazda, co świecić poczyna,

Rozświeca drogę memu narodowi

I chwile szczęścia wszystkim nam przepowie.

Gwiazda to się ściemnia, to znów jaśnieje. Sobieski odchodzi wraz z rycerzami. Wchodzi Stanisław August w płaszczu rozdartym na troje, poplamionym, bez oznak królewskich.

STANISŁAW AUGUST.

Jezu, coś się dziś jak człek zrodził,

Wiesz, żem narodowi źle bardzo przewodził;

Byłem za słaby, byłem zbyt leniwy,

Więc złem się zielem rozrastały niwy...

Dziś, jako żebrak, w trójrozdartej szacie

Błagam Cię, Jezu, w Twoim majestacie

Karaj mnie srodze — przebacz narodowi,

Niech on przed Tobą błędy swe wypowie.

Bije się w piersi i odchodzi. Z drugiej strony wchodzi Kościuszko.

KOŚCIUSZKO.

(chyląc się)

Tak, naród zbłądził, lecz nie karz go Panie,

On się poprawi, daj mu zmiłowanie!

Wszak on krwią swoją użyźnia tę ziemię,

Pozwól mu powstać, on zedrze to brzemię,

Co nęka lud Twój... O Panie nad Pany,

Ty idziesz za świat odnieść srogie rany...

Więc daj, o Panie, daj, święta Dziecino,

Niech lud nasz żyje, a ziemie nie zginą!

Korzy się przed żłobkiem, odchodzi. Kurtyna spada.

Koniec wersji demonstracyjnej.

AKT II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej