Meredith George

Jaśnie pani i generał

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

ROZDZIAŁ VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

Jaśnie pani i generał

Meredith George

ROZDZIAŁ I

Wyprawę za miasto planował generał Ople na długo przed wynajęciem powozu z parą kuców; prawdę mówiąc, myślał o niej od chwili wyjścia ze służby czynnej. Falisty gościniec powiódł go najpierw przez pewną miejscowość znaną ze swej łąki, w której generał zakochał się od razu; jadąc później brzegiem parku cały zachwyt przerzucił na park, lecz też nie na długo, bo gdy wreszcie znalazł się o rzut kamieniem od rzeki, oświadczył, że jedynie ta okolica naprawdę go pociąga i tu spędzi resztę życia. Widać jasno, iż był to człowiek zamiłowany w przygodach, choć wojenny rynsztunek porzucił na zawsze.

Powozik zaprzężony w dwa kuce wynajęty został z zamiarem konkretnym: miał posłużyć generałowi do dokonania przeglądu — mówił — wszystkich rezydencji, dworów, dworków, włości, panie, i posiadłości w granicach szybkiej komunikacji z ukochanym Londynem. A podobny był nasz generał do bohatera owej słynnej powieści Coelebsa, co gdy raz uparł się znaleźć żonę, to wiadomo, że bez niej do domu nie wróci. Każdy dom do wynajęcia, byle na otwartej przestrzeni i niedaleko ukochanej stolicy, budził zachwyt generała.

I byłby wynajął pierwszy z brzegu, gdyby nie córka, która mu towarzyszyła, panna osiemnastoletnia, zdolna już zająć się całym gospodarstwem. Fortuna, trzymana w cuglach pewną rączką Elżbiety Ople, przywiodła generała do miejsca, które było koroną wygód i komfortu. Długo można by licytować zalety tego wyboru na publicznym przetargu; generał w swej skromności wziął z języka faktorów jedno słowo: bijou. Lecz później ruszył własnym konceptem; coś więcej niż zwykłe ukontentowanie podsunęło mu szczęśliwą nazwę: „rezydencja dżentelmeńska". I mówił, że to mająteczek.

Był tam domek dla służby, nie większy niż dwie budki szyldwacha: w jednej klitce para staruszków mogła siedzieć skurczona we dwoje, w drugiej ułożyć się do snu ciasno jak w beczce; było podwórko wiodące do stajni i skrawek murawy, który nawet mógłby uchodzić za łąkę, gdyby nie był tak mały; grządki na warzywa odgradzał murek, ogródek kwiatowy otaczała kępa drzew. Podglądanie przez osoby postronne było wykluczone. Wygodne to, mawiał generał, bezpieczne jak twierdza i z polorem pańskości — idealny dom dla prawdziwego angielskiego dżentelmena.

Było tego wszystkiego razem pół akra i dwa pręty — akurat tyle, by obudzić czułość w sercu generała. Mądrą decyzją zatrzymał parę staruszków, bo przywykła do ciasnoty, i nie kupił krowy, bo wymagałaby pastwiska. Staruszka pilnowała dzwonka u gwy,ównego wejścia, a miało ono wygląd okazały dzięki ostrym sztachetom o pozłacanych czubkach; męża jej zatrudnił generał do pomocy w ogrodzie. Niezmiernie lubił to zajęcie, póki mógł je wykonywać jak prawdziwy dżentelmen, to znaczy przez nikogo nie podglądany. Od strony gościńca drzewa kryły go doskonale. Niebezpieczny był tylko sąsiedni dom, trzymający jakby straż nad całą posiadłością, a zwłaszcza okienko na poddaszu, które celowało prosto w ogród generała. Dom ten był pusty.

Lecz któż by przypuszczał lub życzył, by wygodna rezydencja z cieplarniami, ptaszarnią, sadzawką, szopą na łodzie i tysiącem innych uroków stworzonych dla ludzi majętnych miała świecić pustką! Nie minęły dwa lata, jak nabyła ją pewna dama. Fama, biegnąca w czarnej chmurze pyłu za jej powozem, głosiła, iż to ekscentryczka. Wyraz ten mówi niewiele, nie budzi lęku. Odnosi się najczęściej do arystokratycznych dam w pewnym wieku, które stronią od świata. I na pewno zawsze oznacza osobę zamożną.

Generał Ople bardzo był ciekaw tej damy. Żywił uczucie pełnego pokory szacunku dla arystokracji i szczery podziw dla bogactwa. Śmiało wyznawał, że Londyn — na przykład —  to dla niego ósmy cud świata. A gdyby ten cud splądrować, to każdy szeregowiec, panie, stałby się niezależnym dżentelmenem do końca swych dni. Koszmarny sen! — wzdrygał się zaskoczony: odrażająca zawiść wobec tych, co obłowili się na wojnie, mogła przyjść tylko we śnie. Łup wojenny to miła rzecz, którą umysły wojaków lubią się niekiedy bawić całkiem abstrakcyjnie. Generał zabrnąwszy tak daleko ratował się salwą ciężkich westchnień, podobnie jak człowiek, który toczy walkę z własnym ja.

Dama przybyła w zapowiedzianym terminie; sąsiedzi złożyli bilety wizytowe, lecz zlekceważyła wszystkie manifestując swą ekscentryczność; wyjątkiem był bilet pani Baerensowej, która natychmiast uzyskała audiencję. Dzięki przemyślnym staraniom generała jego bilet, jako najbliższego sąsiada, zosta? wręczony bezpośrednio po bilecie rektora, głowy parafii; otóż rektorowi udzielono posłuchania, dla generała Wilsona Ople lady Camper była nieobecna.

— Należy do wyższych sfer i nie chce się ze mną zadawać — stwierdził generał z pokorą.

Niemniej poczuł się dotknięty; przecież całkiem wbrew sobie, bez najmniejszej, dalibóg, chęci naprzykrzania się, jako generał armii brytyjskiej musi tu reprezentować armię pod nieobecność rang wyższych. Jest zatem urażony w godności zawodowej — tak tłumaczył swe odczucia. Lecz kładł przecież w swój zawód całe serce, więc uczciwie należy stwierdzić, iż poczuł się dotknięty w uczuciach; on jednak mówił, że nie — i obstawał przy sponiewieraniu dystynkcji wojskowych.

Codzienny spacer dla zdrowia zmuszał go do przejścia pod oknami lady Camper, które nie kryły się skromnie jak w rentierskiej samotni wdowca — sam z siebie żartował — tylko niczym wódz, panie, niczym na wojnie generalissimus w siodle panowały, dalibóg, całkowicie nad gościńcem i niziną, aż po wybrzuszony gąszcz parku. Mijał te okna szybkim krokiem, nieznacznie podając tułów do przodu, jak gdyby spieszył na powitanie przyjaciela, który z daleka wyciąga dłoń; obserwowała to pokojówka zastanawiając się, czemu ten pan o wspaniałej postawie i niezwykle lśniącej, srebrzystej czuprynie tak dziwnie chodzi.

Gdy generał przejeżdżał tamtędy, kuc dostawał zawsze w prawe ucho szpicrutą; krewkie zwierzę irytowało się i w efekcie generał na oczach lady Camper przelatywał pod jej domem jak strzała. Nie lubił jednak szybkiej jazdy i minąwszy posiadłość sąsiadki natychmiast zwalniał tempo.

Zresztą ani on, ani jego córka nie przykładadali wagi do tak błahych wydarzeń. Mijając okna lady Camper na piechotę czy w dzikim galopie, generał starannie unikał ich wzrokiem. Elżbieta rzucała obojętne spojrzenie jak na przydrożne drzewa. Rozmowa ich o lady Camper była wymianą zdawkowych uwag na temat jej zamiłowania do samotności, które tym bardziej dziwiło generała, że słyszał od córki, iż lady Camper jest wciąż piękna i wcale nie tak stara, jak powinna być, panie, każda ekscentryczka.

Opowieść rektora jeszcze bardziej podnieciła jego ciekawość: lady Camper bez ogródek oświadczyła rektorowi, iż nie zawsze chodzi do kościoła, ponieważ nie jest w stanie wysłuchać całego nabożeństwa, bywa tam tylko od czasu do czasu, dla zachowania pozorów. Można jednak liczyć na nią przy każdej kweście, a ławkę swą zawsze otworzy dla biednych, choć tylko dla biednych. Zwiedziła Europę, zna również Wschód. Szkice akwarelowe z tych podróży zdobią ściany jej pokoju, a na biureczku w salonie leży para pistoletów. Wyznała, że kiedyś ogromnie jej się przydały. Ze słów rektora wynikało, że lady Camper ma dla mężczyzn dużo pogardy, którą dziwnie przeplata ubolewaniem nad słabością kobiet.

— Dalibóg, nie może być przykładem słabości — orzekł generał mając w pamięci jej pistolety.

Otóż od szachistów obserwujących grę kobiet i znających sposób poruszania się po linii prostej lub skokiem figur czarnych czy białych słyszymy, że gdy godny uwagi mężczyzna zapanuje nad myślami damy, to już sam ten fakt można uznać za wykonany przez nią ruch. Lecz cały gmach wiedzy o kobietach, zbudowany na tak na pozór bystrym spostrzeżeniu, zawali się jak domek z kart, kiedy się przekonamy, że zupełnie tak samo jest z mężczyzną i jego myślami, gdy zaprzątnie je godna uwagi dama; tak samo, w takim samym stopniu i proporcjonalnie do trudności, które będzie musiał pokonać. Stało się tak z generałem Ople i nie powiem nic więcej ponad to, że istnieje pole działania szersze od szachownicy.

Twierdzę też z całą stanowczością, że figury stojące na jednym polu wcale nie muszą być do siebie podobne — w przeciwnym razie można by posądzać naszego generała o naturę kobiecą. A był to nie tylko dzielny oficer, zahartowany w ogniu niejednej bitwy; był również władcą i pogromcą płci pięknej i — co naprawdę dziwne — wrodzona skromność ani mu w tych podbojach nie przeszkadzała, ani się zatraciła. Nie mijał się nigdy z zasadami honoru, rzecz jasna, lecz niejedną ofiarę miał na sumieniu. Cóż robić? Serca dla niego mdlały...

Jeszcze teraz, z bujną siwą czupryną i starannie utrzymanym siwym wąsem, o twarzy ogorzałej, rysach wyrazistych i ujmującym spojrzeniu, z wdziękiem umiał spuszczać oczy i była w nim wciąż beczka prochu, do której tylko lont przytknąć...

A wrażliwość na wdzięki kobiece miał wręcz pożałowania godną. Z drugiej jednak strony chroniła płeć piękną resztka jego nieśmiałości: generał nie był przedsiębiorczy, raczej cierpiał tylko i wzdychał, póki nie okazano mu zachęty. Zdobywał istoty czułe i delikatne, gdy znęcone jego delikatnością dobrowolnie szły na zgubę. Bystre zaś i inteligentne niewiasty zupełnie odejmowały mu śmiałość i napełniały lękiem. Wiecznie gotowe do zadawania pytań i wymagające szybkich, błyskotliwych odpowiedzi, nigdy nie syte dowcipów, i to świeżych, nie tych, które łatwo znaleźć w każdym piśmie i wbić sobie jak młotem do głowy; we wszystkim oczytane, skłonne do kpinek i prześmiewek — tego rodzaju kobiety budziły w generale zgrozę.

A jednak nasz łatwopalny oficer myślał teraz o takiej właśnie kobiecie — i to myślał bezustannie! Przypuśćmy, iż lady Camper zostanie zmuszona pewnej nocy do użycia pistoletów we własnej obronie. Na wieść, iż jest w kłopotach, pospieszy do niej niezwłocznie i męstwo zyska zapewne dostęp na warunkach łagodniejszych, bez przymusu popisania się dowcipem. A gdy minie pierwsze wzburzenie., kto wie, czy dama nie uzna męskiej wyższości i pięknym, starym zwyczajem nie osunie się mdlejąc w jego ramiona... Pogrążał się czasem w takich marzeniach i tylko podobnej sytuacji, jak sądził, mógłby zawdzięczać znajomość z niezwykłą kobietą, która była jego sąsiadką. Lecz żaden ze słynnych włamywaczy nie kwapił się z pomocą...

Po jakimś czasie generał dowiedział się, że lady Camper ma siostrzeńca i że młody człowiek służy w kawalerii. Spotkał go przy furtce, przyjął i odwzajemnił uprzejmy ukłon; spodobał mu się wygląd i wzięcie młodzieńca i opowiadając o nim Elżbiecie spytał, czy go przypadkiem gdzie nie widziała.

Odparła, że owszem, wydaje jej się, że go już widziała, i pochwaliła jego jazdę na koniu. Generał odkrył w nim doskonałego wioślarza. Pewnego dnia, gdy wybrał się z córką w górę rzeki, młody człowiek przemknął koło nich, lecz natychmiast cofnął swą łódź wspaniałym uderzeniem wioseł i płynąc burta w burtę odważył się nawiązać rozmowę, przy czym nie omieszkał użalić się na zamiłowanie ciotki do samotności. Należący do pokrewnych broni panowie mieli wspólny temat do rozmowy i tę samą pasję.

Elżbieta wyznała potem ojcu, iż przysłuchiwanie się jego rozmowie z panem Rollesem na tematy wojskowe sprawiło jej ogromną przyjemność. Generał zapewnił ją, iż doznał nie mniejszej. Zaczął odtąd szukać towarzystwa Rollesa i zdarzało się nieraz, iż gawędzili ze sobą przez parkan: niepodobna było tego uniknąć.

Jakaś mimochodem rzucona wzmianka, jakaś mglista, nie dokończona aluzja pozwoliły generałowi domyślić się, że lady Camper nie była szczęśliwa w małżeństwie. Cierpiał na myśl o jej niedoli, lecz dama przecie nie miała więcej nad czterdzieści lat, szkodę można by zapewne jeszcze naprawić, pod warunkiem że pozwoli się przekonać, przebaczy mężczyznom i wyrzeknie się samotności.

— Gdyby — mówił generał do córki — lady Camper przypadkiem skłonna była do zawarcia ponownego związku małżeńskiego, to można by mieć nadzieję, że usposobienie jej złagodnieje. Zyskalibyśmy wtedy przyjemne sąsiedztwo.

Elżbieta szczerze pragnęła takiego obrotu sprawy. Rzadko bywało, by nie zgadzała się z ojcem, widząc w nim — jak wszyscy dokoła — wzór człowieka rozsądnego.

Bo takim był istotnie: skromnego mniemania o własnej osobie, której nic jednak nie mógł zarzucić, żył w zgodzie z samym sobą; i słusznie mógł twierdzić, iż nie ma powodu ani do chełpienia się sukcesami, ani do narzekań na swój los — póki nie został przez lady Camper poddany ciężkiej próbie.

ROZDZIAŁ II

Dotykamy tutaj tragicznej materii naszego opowiadania, domagającej się wszechstronnego wyjaśnienia, gdyż generał nigdy sam nie potrafił wytłumaczyć, co w tym wszystkim wydało mu się tak okrutne. Nie był przecież szczęśliwym wybrańcem losu, nie wynosił się ponad innych, nie należał do tych, których surowa Opatrzność ku przestrodze innym słusznie strąca z wyżyn. Był człowiekiem skromnym, żyjącym w cieniu, poprzestawał na małym; „dżentelmeńska rezydencja" w pełni zaspokajała jego ambicje. Mógł śmiało przyznać, że cieszył się uznaniem, lecz przecież nie był gwiazdą! Wolał raczej wchłaniać światło niż je rozsiewać. Czemuż więc ze wszystkich ludzi właśnie on miał być poddany tak okrutnej próbie?

Był jednym z nas; nie gorszy i nie uderzająco lub niepokojąco lepszy. Gorzko rozmyślając nad niepojętym przeznaczeniem miał dziwne uczucie, iż niezasłużona kara spadła dlatego, że porządek rzeczy tam, w górze, jest pozbawiony sensu, po prostu — rozdaje się tam ciosy na oślep. Tego rodzaju przekonanie oznaczało dla generała powrót do początków abecadła, ponowną mozolną wspinaczkę umysłu na wielką górę Poznania.

Lecz do rzeczy. Zawarł znajomość z lady Camper dzięki temu, że przysłała ogrodnika z prośbą o ścięcie gałęzi wiązu, który rósł na jego gruncie i zasłaniał jej widok na rzekę. Generał po naradzie z córką doszedł do przekonania, iż chętnie spełni życzenie lady Camper, lecz nie wypada mu dać pisemnej odpowiedzi na ustną prośbę i najlepiej zrobi prosząc ją o rozmowę. Kazał więc przekazać lady Camper wiadomość, że niezwłocznie złoży jej uszanowanie, i zabrał się do robienia toalety. Bądź co bądź lady Camper była bratanicą earla.

Stawił się przed Elżbietą jak do raportu; córka wygląd ojca pochwaliła, i słusznie: kapelusz, surdut, spodnie i buty generała godne były prezentacji na dworze królewskim. Szkarłatna jedwabna chustka na szyi dodawała mu wiele uroku, czego — co najważniejsza — był w pełni świadomy.

— Tylko nie denerwuj się, papo — powiedziała Elżbieta.

— Wcale się nie denerwuję — odparł generał. — Zapewniani cię, moja droga, że nie jestem zdenerwowany — powtórzył dając tym dowód, iż nie panuje nad sobą. — Przeżywałem gorsze chwile, możesz mi wierzyć.

Obrócił się do córki z promiennym uśmiechem, skinął głową i śmiało wyruszył na spotkanie losu.

Nie było go półtorej godziny.

Powrócił nieco zgaszony, lecz bynajmniej nie można mówić o całkowitym zaćmieniu; gdy bowiem nasze przeżycia wymagają pewnego przemyślenia, przestajemy jaśnieć pełnią blasku, co nie znaczy, że nas mrok ogarnia — po prostu światło staje się łagodniejsze. Sumę swych wrażeń zamknął generał następującą refleksją:

— Tak, moja droga, rzeczywistość bardzo daleka jest od naszych wyobrażeń.

Lady Camper była urocza, łaskawa, pełna sąsiedzkiej uprzejmości, niezmiernie życzliwa, gotowa przyjąć w ofierze najmniejszą gałąź wiązu i tylko ze szczególnych powodów domagała się aż tak wiele.

Elżbieta wyraziła chęć poznania tych powodów, wcale nie ukrywając, iż życzenie lady Camper uważa za dość dziwaczne, ale generał prosił, by pamiętała, że mają do czynienia z kobietą niepospolitą, „niezwykle wykształconą i naprawdę bardzo piękną". To już dodał mówiąc głośno do siebie.

A powody były następujące: zamiłowanie do powietrza i ładnych widoków; chciała również móc zaglądać do ogrodu sąsiadów bez wchodzenia na poddasze.

Elżbieta wydała lekki okrzyk i poczerwieniała.

— Po prostu, kochanie, jesteśmy przedmiotem zainteresowania jaśnie pani — powiedział generał.

Upewnił córkę, że zachowanie lady Camper, było pełne wdzięku. Znała ona — rzecz dziwna, dalibóg — wiele historii z jego przeszłości, o których sądził, iż nie są znane nikomu. — Takie tam nic wielkiego — dodał, z czego Elbieta domyśliła się, iż chodzi o dawne konkiety ojca z lat jego świetności. Lady Camper raczyła też łaskawie opowiedzieć mimochodem to i owo o sobie: miała w żyłach krew walijską i urodziła się w górach.

— Ma wygląd romantyczny — opowiadał dalej generał — a mąż jej, zanim został kaleką, namiętnie podróżował i nigdy nie interesowała go sztuka. To rzeczywiście dziwne, mąż takiej kobiety!

Pod osłoną listowia zabrał się do wiązu własnoręcznie i nazajutrz złożył uszanowanie lady Camper, by zapytać, czy nic więcej nie mąci jej widoku.

— Nic — odpowiedziała. — A teraz zobaczymy, co zrobi ta para ptaszków.

A więc nie mogła znieść pary ptaków mieszkających na tym drzewie.

— Tak, to prawda, ćwierkają, dalibóg, już wczesnym rankiem — rzekł generał Ople.

— Ćwierkają o każdej porze.

— Ale czyż śpiew ptaków...   — bronił nieśmiało praw przyrody.

— O ile mają gniazdo. Nie znoszę ćwierkania włóczęgów.

Generał przyznał jej całkowitą słuszność. I tak należy postępować, gdy się ma do czynienia z kobietą posiadającą rozum, w przeciwnym razie ani się obejrzysz, człowieku, a jesteś igraszką huraganu: zerwie kapelusz, rozwieje poły surduta, słowem — zaskoczy i ośmieszy. A generał Ople zawsze zważał na każdy krok, by nie wpaść znienacka w trzęsawisko śmieszności. Wielkiej katastrofy udało mu się dotychczas uniknąć; trafiały się czasem mniejsze — z nadmiaru ostrożności — lecz miał szczęście i nikt żadnej nie spostrzegł.

Poprosił, żeby wolno mu było przedstawić córkę. Lady Camper przysłała bilet wizytowy.

Elżbieta Ople ujrzała wysoką damę o ładnych rysach, przenikliwym spojrzeniu i przyjemnym głosie; o manierach wytwornych i pięknej postawie, lecz (oczom młodości nic nie ujdzie) zbliżającą się jak nic do pięćdziesiątki. Zdradzały to zbyt żywe rumieńce. Była bardzo ujmująca i twarz jej przykuła uwagę Elżbiety tylko dlatego, że ojciec w swej rycerskości wobec lady Camper nie zgadzał się dać jej ani o rok więcej ponad czterdzieści.

Elżbieta obawiała się, że rumieńce te są sztuczne, i naiwność młodości sprawiała, że krew w niej cierpła na tę myśl. Tak bardzo uwielbiamy naturę, dopóki ta pani nie żałuje nam swych darów, że każdy fałsz budzi obrzydzenie, a należałoby pamiętać, iż imitacja nie tyle jest kłamstwem, co — praktycznie biorąc — wyrazem hołdu dla oryginału.

Nasz młody detektyw w spódnicy nie potrafił jednak opanować uczucia dziecinnego zgorszenia.

Lady Camper powiedziała o niej:

— Robi wrażenie porządnej i trudno więcej wymagać od młodej dziewczyny.

— Będzie skarbem dla porządnego człowieka. Pewnego dnia... - rzekł z westchnieniem generał.

— Miejmy nadzieję, że ten dzień jest daleki.

— Jednakże — odparł generał — wszystkie dziewczęta pragną wyjść za mąż.

Lady Camper wbiła w niego przeszywające spojrzenie czarnych oczu, lecz nie rzekła ani słowa.

— Ma niezwykle badawcze spojrzenie — wyznał generał córce — ale, dalibóg, gotów jestem poddać się inspekcji, nie mam, panie, nic do ukrycia. — I nawet chciał się roześmiać beztrosko, lecz zaraz się zakrztusił, skierował wzrok na kominek i surowym spojrzeniem musztrował szereg stojących na gzymsie drobiazgów.

Generał Ople jak bohater bronił damy pomawianej o to, że wynosi się ponad innych. Upewniał każdego, że spotyka ją powszechne niezrozumienie: jest to kobieta wyjątkowa, uprzejma, przystępna, niezwykle rozumna. Wynosząc pod niebiosa jej cnoty i walety twierdził, że jest pobożna, miłosierna, dowcipna i naprawdę utalentowana. Szczególny nacisk kładł na artystyczne talenty, opisując jej umiejętność władania pędzlem, piękne akwarele i parę naprawdę świetnych, pomysłowych karykatur.

Ponieważ o niczym innym nie mówił, przyjaciele jego mieli wkrótce dość tej damy; nikt za nią nie przepadał. Pollingtonowie, Wardensowie, Wilderowie, Baerensowie, Goslingowie i inni znajomi wyrażali się o jaśnie pani i generale z przekąsem. Byli to ludzie związani z City, szczerze podziwiali generała, lecz gorzko ubolewali nad jego żałosnym upadkiem: leżał u stóp kobiety wymalowanej na różowo jak bilet kolejowy. Że tego nie dostrzegał, najlepiej świadczyło, w jakim był stanie. Siostra pani Pollingtonowej, bardzo miła wdówka nazwiskiem Barcop, osierocona przez właściciela wielkiego magazynu w City, była zmrożona spadkiem atencji ze strony generała. Przestał bywać na przyjęciach tłumacząc nieobecność obowiązkiem dotrzymywania towarzystwa lady Camper.

A przecież generałowi, który tak się przed nią płaszczył, lady Camper nie raczyła nawet oddać wizyty! Mówiono o tym szeroko, temat zrodził wiele ironicznych uwag. Jaśnie pani raczyła jednak odwiedzić generała.

Stanęła przed bramą zupełnie niespodziewanie, pociągnęła za dzwonek i została wpuszczona jak każdy inny gość. Trzeba trafu, że generał był w ogrodzie, lecz nie przy krzewach i kwiatach, tylko zajęty kopaniem ziemi — i z tej racji bez surduta, brudny, zgrzany, prezentował się niezbyt okazale. Od adoracji ziemi — matki róż — można bez oczyszczenia się p i jść prosto przed oblicze damy, ale nie jest to możliwe (przynajmniej tak generał sądził), gdy człowieka przyłapią na adoracji gleby, która rodzi kapustę. Lubił kapustę tak samo jak róże, a nawet w głębi duszy więcej miał uznania dla warzyw niż kwiatów, lecz choć szczycił się otwarcie swym ogrodem warzywnym, nie robiąc z tego tajemnicy przed nikim, to jednak zachwiał się jak pod ciosem, gdy doniesiono mu o niezwykłym zaszczycie, jaki lady Camper raczyła mu wyświadczyć. Wsunął szybko ręce w rękawy roboczej kurtki wierząc, iż uda mu się przemknąć do mieszkania i poświęcić parę chwil na uporządkowanie swego wyglądu; i byłoby mu się to udało z każdym, tylko nie z lady Camper: nie lubiła siedzieć sama w pokoju.

Przechadzała się po trawniku, gdy generał zmierzał ukradkiem ku domowi, i gdyby w dalszym ciągu pozostała obrócona doń plecami, zdołałby może obejść ją dokoła niepostrzeżenie, jak cień — tarczę słonecznego zegara. Ale lady Camper miała niebezpiecznie dobry słucha Odwróciła się akurat w chwili, gdy generał przeżywając męki niezdecydowania zamarł w dziwacznej pozie: z jedną nogą wyprężoną do przodu, drugą wspartą na samym czubku wielkiego palca — wyglądał jak w napadzie szału. Doprawdy, trudno było o fatalniejszy moment.

Oczywiście nie miał wyboru i poddał się z miejsca.

Zaczął się gęsto tłumaczyć, na próżno w swym oszołomieniu wysilając umysł. Lady Camper powiedziała z prostotą, że ogród jest przytulny jak gniazdko, i wąchała kwiaty; pozwoliła ofiarować sobie różę Niel i różę Rohan, i Celinę, i Falcot, i La France.

— Bardzo piękna — powiedziała o róży La France — ale pachnie olejkiem do włosów.

— Rzeczywiście. Że też nigdy tego nie zauważyłem. Nigdy — generał wciągnął nosem zapach jak niuch tabaki. — Dalibóg, powiadam, że nigdy w życiu... — Zamilkł i niedorzecznym uśmiechem prosił, aby wolno mu było nie kończyć zdania, zresztą zupełnie prostego.

— Mam nos — zauważyła lady Camper. Jak przystało na wysoko urodzoną damę o wykwintnych manierach, starała się, wedle relacji generała, aby czuł się swobodnie, i jeżeli mimo to stojąc przed nią w roboczym ubraniu był nadal zażenowany, to jedynie z własnej winy — w kwestiach stroju i poprawnego wyglądu odznaczał się wielką pedanterią.

Na prośbę lady Camper zaprowadził ją do ogrodu warzywnego, następnie pokazał małe jak dłoń podwórko, stajnię, wozownię, po czym wrócili na trawnik przed domem.

— Dom jak stworzony dla młodej pary — orzekła lady Camper.

— Nie jestem już młody — generał schylił głowę z westchnieniem stosownym dla takiego wyznania. — Dalibóg, powiadam, nie jestem już młody, ale dom mój nazywam dżentelmenską rezydencją. Dobrze mówię, tak... dżentel...

— Dobrze, dobrze — lady Camper gwałtownie potrząsnęła głową, przymknęła oczy i uniosła brwi, jakby ją coś nagle zabolało.

Wyraz ten dostrzegał generał na jej twarzy za każdym razem, gdy wspominał o swej „rezydencji".

Może to gniazdko przypomina jej inne, szczęśliwsze dni? Może w takim właśnie domku dla młodej pary zamieszkała po ślubie z sir Scrope'em Camperem, zanim odziedziczyła jego dobra i tytuł? Generał nie miał pojęcia, o co jej chodziło.

Gdy raz jeszcze wspomniał w rozmowie, że w tej rezydencji jest sam sobie panem, dziwny odruch powtórzył się, i to z siłą paroksyzmu. Postanowił więc nie budzić w lady Camper bolesnych wspomnień, lecz gdy tylko powziął to postanowienie, tym gorliwiej myślał o swej rezydencji, nazywając ją w duchu wybitnie sobiepańską. Wreszcie myśl pokierowała językiem błędnie i generał zamiast „sobiepańska" głośno powiedział — Sobiepanieńska!

Elżbiety nie było w domu — nie potrafił powiedzieć, dokąd poszła. Służąca wyjaśniła, że panienka wiosłuje na rzece,

— Sama? — spytała lady Camper.

— Tak sądzę — odparł generał.

— Biedne dziecko. Brak jej matki.

— Żałosna to była strata dla nas obojga, zapewniam panią.

— Nie wątpię. Elżbieta jest za ładna, by wychodzić sama.

- Mogę jej ufać.

— Dziewczynie?

— Jest w niej duch męski.

— To wspaniale! Przekonamy się o tym.

Generał nieśmiało przytoczył parę dowodów.

Duch męski jako temat musiał być miły damie; słuchała z wielką uprzejmością.

— Mimo wszystko — rzekła — nie powinien pan zezwalać, by wychodziła sama.

— Pokładam w niej całkowite zaufanie — odparł generał i lady Camper na tym poprzestała. Zaproponowała przechadzkę ścieżką w stronę rzeki, gdzie mogli spotkać powracającą Elżbietę,

Generał zgłosił gotowość, jakkolwiek bez zapału. Lady Camper powiedziała, że nie lubi siedzieć sama w cudzym pokoju, więc nie mógł jej opuścić, by skoczyć na górę i zmienić ubranie; ale jak tu spojrzeć światu w oczy? Przy boku uwielbianej kobiety w sfatygowanej kurtce, a Bóg tylko raczy wiedzieć, jak prezentuje się z tyłu! Trzymał się więc w pewnej odległości za  lady Camper, by oszczędzić jej kłopotliwego widoku, zwłaszcza że dobrze wiedział, jak tylne szeregi lubią krytykować tych, co idą przodem!

— Chodźmy — rzekła dama. Generał zrobił susa i zatrzymał się jak człowiek, któremu nie wypaliła strzelba.

— Idziesz pan, generale? Odruchowo podążył za nią.

Nie spotkali na drodze żywej duszy prócz dziecka, któremu lady Camper dała sztukę srebra, ponieważ było ładne jak obrazek. Miłosierny gest odcisnął się natychmiast w sercu generała jak piękna podobizna na sztancy powleczonej gorącym woskiem. Zdumiewająca dama jakby czytając w jego myślach powiedziała:

— Nie, nic podobnego. Zrobiłam to dla własnej przyjemności

Nagle zawołała: — Otóż i oni!

Generał ujrzał na końcu ścieżki, nad wodą, swoją córkę w towarzystwie pana Reginalda Rollesa.

Znowu obrazek i jakże wdzięczny! Młoda panna i kawaler, oboje ubrani na biało, w czapeczkach wioślarskich, stali obok siebie wyszedłszy zaledwie ze swych łodzi, które powierzali opiece przewoźnika. Elżbieta wyciągnęła ramię i palcem wskazywała kierunek, a pan Rolles dla większej jasności ustnie go objaśniał. I raczej to on, nie Elżbieta, zmieszał się na widok nadchodzących osób.

— Siostrzeniec mój, jak panu zapewne wiadomo, wybrał zawód żołnierza — powiedziała lady Camper. — Tak, żołnierza. Bardzo lubię ten zawód.

Na taką pochwałę generał skłonił się lekko. Lady Camper mówiła dalej:

— Zależy mu na pensji. Choć sam pan wie, jak marne są pobory oficerów niższej rangi.

— Ja również, dalibóg — rzekł generał —  wielce sobie cenię moje pół pensji, byłem przecie zawodowym oficerem, panie, bardzo sobie cenię, jak rzekłem. A jakże!

— Dlaczego wystąpił pan z wojska? Zdradzała obiecujące zainteresowanie jego osobą. Sumiennie wyznał jej prawdę:

— Nie śmiałem ubiegać się o stopień wyższy niż generała brygady, dalibóg, nie śmiałem. Mogę przyjmować i spełniać rozkazy, lecz boję się odpowiedzialności.

— Szkoda — odrzekła — że w przeciwieństwie do mego siostrzeńca Reginalda mógł pan sobie na to pozwolić, nie będąc zależny od swego zawodu.

Wypowiedziała tę uwagę tak dobitnie, że generał mimo pokory, z jaką mówił o swych możliwościach, poczuł się mile połechtany jej przypuszczeniem, iż jest człowiekiem majętnym.

Odchrząknął i rzekł tylko:

— W niewielkim stopniu.

Nagle przyszło mu do głowy, że może w pewnej chwili będzie musiał zdać i z tego sprawę, więc dodał z naciskiem:

— Dalibóg, w bardzo niewielkim stopniu. Wystarcza akurat na utrzymanie pozycji dżentelmena z myślą o godności własnej.

— Ostrzegam — brzmiała tajemnicza odpowiedź, wypowiedziana tak, by doszła uszu obojga młodych. Lady Camper była zresztą dla nich, a zwłaszcza dla Elżbiety, bardzo łaskawa. Pochwaliła jej marynarski kostium i opaleniznę zdobytą dzięki uprawianym sportom i przebywaniu na powietrzu.

Sama zaś wyraziła żal, iż nie może rozstać się z parasolką.

— Tak łatwo dostaję piegów!

Generał zastanawiał się nad zagadkowym ostrzeżeniem, z miną zdradzającą najwyższe roztargnienie wbił wzrok w sztuczne rumieńce lady Camper.

— Tak, bardzo łatwo dostaję piegów — powtórzyła i zniżyła parasolkę, by zasłonić twarz przed niepożądaną dociekliwością.

— A ja opalam się na brązowo — rzekła Elżbieta.

Na to lady Camper przyłożyła pączek róży Falcot do policzka dziewczyny: zetknęły się strumienie barw i siłą rzeczy nakazały porównanie opalonej słońcem twarzy dziewczyny z bujną, przyćmioną złocistością róży, mieniącą się w głębi delikatnym brązem.

Po kwiat, wyróżniony takim przywilejem, Reginald wyciągnął rękę; lady Camper dała mu różę, następnie spojrzała na generała, lecz on ze zwykłym sobie wyrazem zadowolenia patrzał w przestrzeń.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ROZDZIAŁ III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej