Aleister Crowley

JOGA

Konwersja: Nexto Digital Services

JOGA

Aleister Crowley

Życie, takie jakim je znamy, jest pełne cierpienia.

Wystarczy wspomnieć tylko, że każdy człowiek otrzymał wyrok, lecz nie zna daty jego wykonania. Nikomu nie wydaje się to przyjemne. Podobnie, każdy robi wszystko co w jego mocy, by wyrok ten odroczyć, a gdyby był w stanie go odwrócić, poświęciłby wszystko, co tylko ma.

Stąd też praktycznie wszystkie religie i wszystkie filozofie zaczynają bez osłonek od obiecywania swoim zwolennikom nagrody w postaci nieśmiertelności.

Żadna religia nie upadła jak dotąd z nadmiaru obietnic. Obecny rozpad religii wiąże się z tym, że ludzie proszą o dowody. Prędzej wyrzekliby się znaczących korzyści materialnych, jakie dobrze zorganizowana religia przynosi Państwu, aniżeli zgodzili na oszustwo czy fałszerstwo, czy też jakikolwiek system, który, nawet jeśli nie jest winny, to w ostateczności nie jest w stanie dowieść swojej niewinności.

Gdy jest się po części bankrutem, najlepiej podejść na nowo do problemu bez z góry przyjętych założeń. Zacznijmy wątpić w każde stwierdzenie. Odnajdźmy sposób na poddawanie każdego stwierdzenia testowi eksperymentu. Czy istnieje choć ziarno prawdy w twierdzeniach rozmaitych religii? Niechaj nam wolno będzie znaleźć odpowiedź na to pytanie.

Początkową trudność sprawia niezmierne bogactwo materiału do sprawdzenia. Krytyczne sprawdzenie wszystkich systemów byłoby niekończącym się zadaniem; lista świadectw jest zbyt długa. Teraz każda religia jest równie dobra i każda wymaga wiary. Odrzucimy więc to pytanie z braku możliwości potwierdzenia. Lepiej więc sprawdzić, czy nie istnieje jakaś kwestia, co do której wszystkie religie są zgodne: bo jeśli tak jest, może okazać się ona godna zbadania.

Nie należy jej z pewnością szukać w dogmatach. Nawet tak prosta idea jak przekonanie o wyższym i wieczystym bycie jest negowana przez jedną trzecią rasy ludzkiej. Legendy tyczące się cudów są pewnie uniwersalne, lecz z braku naocznych dowodów mijają się ze zdrowym rozsądkiem.

Więc co z początkiem religii? Jak to się stało, że tyle nieudowodnionych twierdzeń zostało przyjętych przez ludzi wszelkiego rodzaju ? Czyż to nie graniczy z cudem?

Istnieje jednak jeden rodzaj cudu, który z pewnością się wydarza, a jest nim działanie geniuszu. Nie znajdziemy jego analogii w przyrodzie. Nie do pomyślenia jest nawet jakiś "super-pies" przekształcający świat psów, podczas gdy w historii ludzkości zdarza się to z dużą regularnością. Dzisiaj mamy trzech "super-ludzi", będących ze sobą w niezgodzie. Co wspólnego odnajdziemy u Chrystusa, Buddy i Mahometa? Czy jest coś, co ich łączy?

Żaden punkt w doktrynie, żaden punkt w etyce, żadna teoria "życia po życiu", a jednak w historii ich życia odnajdziemy pewną tożsamość, mimo wielu różnic.

Budda urodził się księciem, a zmarł jako żebrak.

Mahomet urodził się żebrakiem, a zmarł jako książę. 

Chrystus pozostał nieznany jeszcze wiele lat po swojej śmierci. 

Wielkie żywoty każdego z nich spisane były przez dewotów i jest w nich coś wspólnego - przemilczenie. Nie wiemy nic o życiu Chrystusa między dwunastym a trzydziestym rokiem jego życia. Mahomet zniknął w jaskini. Budda po opuszczeniu swojego pałacu przez wiele lat przebywał na pustyni. 

Każdy z nich, doskonale cichy podczas swojego zniknięcia, gdy wrócił, natychmiast zaczął nauczać nowego prawa. 

Jest to zadziwiające i sprawia, że kusi nas sprawdzenie, czy również innym wielkim nauczycielom religii nie wydarzyło się coś podobnego. 

Mojżesz wiódł spokojne życie, póki go nie wygnano z Egiptu. Skrył się wtedy w krainie Midian i nie wiadomo, co tam porabiał, a przecież natychmiast po powrocie postawił całe miejsce na głowie. Potem znowu zniknął na górze Synaj na kilka dni i powrócił z Tablicami Prawa w rękach. 

Święty Paweł (znowu), po przygodach w drodze do Damaszku, udał się na Pustynię Arabską, gdzie przebywał przez wiele lat, a po powrocie obalił Cesarstwo Rzymskie. Nawet w legendach dzikich plemion znajdziemy podobny schemat. Ktoś, kto nie jest nikim szczególnym, udaje się na odosobnienie, by wrócić jako wielki uzdrowiciel; i nikt nie wie właściwie, co mu się przydarzyło. 

We wszystkich mitach i bajkach pojawia się ten sam zbieg okoliczności. Nikt odchodzi, by wrócić jako Ktoś. Nie da się tego wyjaśnić w jakiś zwyczajny sposób. Nie ma jakiejkolwiek poszlaki, która by kazała nam twierdzić, że ludzie ci byli od początku wyjątkowi. Mahomet z trudem dosiadał wielbłąda, gdy miał trzydzieści pięć lat, nie mówiąc już o jakimkolwiek talencie do czegoś innego. Święty Paweł posiadał trochę talentu, ale plasuje się na końcu tej piątki. Żaden z nich nie posiadał narzędzia władzy, takiego jak rząd czy pieniądze. Mojżesz był znaczącą postacią w Egipcie, zanim go opuścił; wrócił jako obcy człowiek. Chrystus nie był w Chinach i nie ożenił się z córką cesarza. Mahomet nie dysponował liczebną i zdyscyplinowaną armią. Budda nie zjednoczył organizacji religijnych. 

Święty Paweł nie spiskował z ambitnym generałem. Każdy z nich powrócił biedny; każdy z nich powrócił samotny. 

Jaka była istota ich władzy? Co im się wydarzyło na odosobnieniu? 

Historia nie pomoże nam rozwiązać tego problemu, bo historia milczy. Posiadamy jedynie zapiski, jakie oni sporządzali. 

Byłoby znaczące, gdybyśmy znaleźli w nich jakieś punkty wspólne. 

Z poprzednio wymienionych wielkich nauczycieli jedynie Chrystus milczy; pozostała czwórka coś nam mówi; jedni więcej, inni mniej.

Budda szczegółowo omawia, co się z nim działo, i nie starcza nam tutaj miejsca na przytoczenie tego. Sens tego wszakże jest taki, że powierzono mu w opiece tajemną siłę świata.

O doświadczeniu świętego Pawła wiemy jedynie, że miał zwidy jakoby został porwany do Nieba i tam widział i słyszał rzeczy, o których nie ma prawa mówić.

Mahomet mówi dziwne rzeczy o tym, że odwiedził go anioł Gabriel, który przekazał mu słowa Boga.

Mojżesz powiada, że ujrzał Boga.

Pomimo iż wszystkie te stwierdzenia na pierwszy rzut oka wydają się odmienne, mają jednak coś wspólnego. Opisują doświadczenia, które jeszcze pięćdziesiąt lat temu zwane były ponadzmysłowymi, dzisiaj nazywa się je duchowymi, a za pięćdziesiąt lat nada im się właściwą nazwę dla fenomenu, jaki one opisują.

Teoretycy różnych religii nie mają problemu z ich wyjaśnianiem, ale różnią się między sobą.

Mahomet twierdzi, że Bóg istnieje i że naprawdę wysłał do niego anioła Gabriela, ale inni się z nim nie zgadzają. I jeśli chodzi o naturę tego przypadku, nie da się dostarczyć wiarygodnego dowodu.

Brak dowodów silnie jest odczuwany przez chrześcijaństwo (i w mniejszym stopniu przez islam), co sprawia, że jak na pniu produkowane są cuda, by wesprzeć jego chwiejną strukturę. Myśl nowożytna, odrzucając te cuda, przyswoiła teorie mówiące o epilepsji i szaleństwa. Tak jakby organizacja mogła powstać z dezorganizacji ! Nawet jeśli epilepsja była przyczyną tych wszystkich ruchów, które wyniosły cywilizację po cywilizacji ze stanu barbarzyństwa, to byłby to tylko argument na rzecz epilepsji.

Oczywiście, wielcy ludzie nigdy nie podlegają standardom maluczkich, a ten, którego misją jest obalenie świata, z trudem może uniknąć tytułu rewolucjonisty. Manie danego okresu zawsze dostarczają sposobności do nadużyć. Manią Kajfasza był judaizm, a faryzeusze powiedzieli mu, że Chrystus "bluźni". Piłat był lojalnym Rzymianinem; przed nim oskarżono Chrystusa o "bunt". Za czasów wszechwładzy papieża ważne było, aby udowodnić wrogowi "herezję". Dziś, w czasach oligarchii medycznej staramy się dowieść "szaleństwo" naszym przeciwnikom i (w krajach purytańskich) atakujemy ich "moralność". Powinniśmy zatem porzucić wszelką retorykę i bez żadnych uprzedzeń dociec zjawisk, które przydarzyły się tym wielkim przywódcom ludzkości.

Nie trudno zauważyć, że oni sami niezbyt dobrze rozumieli to, co im się przytrafiło. Jedynie Budda wyjaśnia swój system dogłębnie i tylko on nie jest wśród nich dogmatykiem. Możemy przypuszczać, że inni sądzili, iż zbyt klarowne wyjaśnienia nie są wskazane dla ich następców; taką metodę na pewno przyjął święty Paweł.

Dlatego najlepszym dokumentem, jakim dysponujemy, jest system Buddy; lecz jest on tak złożony, że żadne krótkie wyjaśnienie nie będzie mogło nam służyć. W przypadku zaś innych, skoro nie mamy zapisków samych Mistrzów, musimy opierać się na zapiskach ich najbliższych uczniów. 

Metody doradzane przez nich są zadziwiająco do siebie podobne. Rekomendują "cnoty" (rozmaitego rodzaju) , samotność, nie niepokojenie się, umiarkowanie w jedzeniu i na koniec praktykę, którą niektórzy z nich nazywają modlitwą, a inni medytacją. (Pierwsze cztery po dokładnym zbadaniu mogą się okazać jedynie warunkiem dla ostatniego.) 

Kiedy poszukujemy znaczenia modlitwy i medytacji, odnajdujemy, że są one jednym. Bo czym jest stan modlitwy i medytacji ? Ograniczeniem umysłu do pojedynczego aktu, stanu lub myśli. Kiedy usiądziemy w spokoju i przeszukamy zawartość naszych myśli, odnajdziemy zasadniczą ich cechę, którą jest błądzenie i rozproszenie. Każdy, kto miał do czynienia z dziećmi i niewytrenowanymi umysłami, wie dobrze, że obce jest im skupienie uwagi, choćby nawet były bardzo inteligentne i obdarzone dobrą wolą. 

A zatem my, obdarzeni wytrenowanymi umysłami, chcąc kontrolować te błądzące myśli, zrozumiemy, że możemy je wprowadzić w wąski kanał, połączone ze sobą w doskonale racjonalny sposób; lecz jeśli spróbujemy zatrzymać ten nurt, miast sukcesu, po prostu przerwiemy wał kanału. Umysł zostanie zalany i miast łańcucha myśli otrzymamy chaos pomieszanych wyobrażeń. 

Działalność umysłowa jest tak wielka i tak zwyczajna, że aż trudno nam zrozumieć, jak ktoś mógł wpaść na pomysł, że jest ona słabością i przeszkodą. Może jest tak, gdyż podczas praktyk nabożnych ludzie zauważają, że ich myśli nachodzą na siebie. W każdym przypadku spokój i samokontrola wyżej są cenione od niepokoju. Darwin w swojej pracy podkreśla ten znaczący kontrast na przykładzie małpy w klatce. 

Ogólnie mówiąc, im większe, mocniejsze i bardziej rozwinięte jest zwierzę, tym mniej się porusza, a jego ruchy są powolne i zasadne. Porównajcie bezustanną aktywność bakterii z rozsądną statecznością bobra; i z wyjątkiem niewielu zorganizowanych wspólnot zwierzęcych, takich jak pszczoły, najwyższą inteligencję wykazują te, które prowadzą samotny tryb życia. Jest to również prawda o człowieku. Psycholodzy zmuszeni zostali traktować stan umysłu tłumów tak, jakby był zupełnie jakościowo odmienny od stanu umysłu jednostek. 

Uwalniając nasz umysł z zewnętrznych wpływów, czy to przypadkowych czy emocjonalnych, osiągamy moc widzenia jakiejś prawdy o rzeczach. 

Kontynuujmy jednak naszą praktykę. Bądźmy panami naszych umysłów. Wkrótce odnajdziemy sprzyjające po temu warunki. 

Nie będzie potrzeby wmawiać sobie, że wszystkie zewnętrzne wpływy są niekorzystne. Nowe twarze, nowe sceny będą nam przeszkadzać; nawet nowe nawyki, które przyjęliśmy po to, by kontrolować umysł, na samym początku będą nas niepokoić. Będziemy musieli porzucić nawyk obżerania się i jeść tylko wtedy, kiedy się jest głodnym, słuchając wewnętrznego głosu, kiedy mamy dość.

Ta sama reguła odnosi się do snu. Zdecydowaliśmy się kontrolować nasze umysły, a więc czas medytacji musi dominować nad pozostałymi czynnościami. Musimy ustalić godziny praktyki. Ażeby sprawdzić nasz postęp, musimy mieć notes, długopis i zegarek, gdyż medytacji (tak jak wszystkie fizjologiczne sprawy) nie da się zmierzyć uczuciami. Będziemy zatem mierzyć, jak często podczas pierwszego kwadransa godziny umysł zbacza z idei, na której miał się skoncentrować. Będziemy tak praktykować dwa razy dziennie i z czasem zrozumiemy, jakie warunki są dla nas korzystne, a jakie nie. Kiedy będziemy tak długo praktykować, dość szybko nastąpi zniecierpliwienie i zrozumiemy, że musimy wprowadzić nowe elementy do naszej praktyki, które by mogły nam pomóc. Wciąż będą pojawiać się nowe problemy, z którymi będziemy musieli się uporać. Na przykład, zapewne odnajdziemy swój niepokój. Żadna pozycja nie będzie dla nas przyjemna, mimo że wcześniej tego nie zauważyliśmy! Problem ten rozwiąże praktyka asany, którą opiszemy później.

Myśli o zdarzeniach z codziennego życia będą nas dręczyć; musimy tak zaplanować nasz dzień, aby nic nie mogło się wydarzyć. Nasze myśli będą nam przywoływać nadzieje i lęki, miłości i nienawiści, ambicje, zazdrości i wiele innych emocji. Wszystko to musi zostać odcięte. Musimy nie mieć żadnych zainteresowań w życiu poza uspokojeniem naszego umysłu.

Jest to przedmiot zwyczajnych klasztornych ślubów ubóstwa, czystości i posłuszeństwa. Gdy nie masz żadnej własności, nie masz o co się troszczyć i niepokoić; nikt nie niepokoi się o czystość, ani też czystość nie może rozproszyć twojej uwagi; a gdy ślubujesz posłuszeństwo, nie martwisz się o to, co robisz : po prostu jesteś posłuszny.

Jest wiele innych przeszkód, które napotkasz na swojej drodze i z którymi musisz się uporać. Ale zbliżmy się na chwilę do chwili, kiedy jesteś bliski sukcesu.

Na samym początku twojej walki trudno ci będzie przezwyciężyć sen; i będziesz zbaczał z przedmiotu twej medytacji, nawet nie zauważając tego; lecz później, kiedy odczujesz, że "robisz to już dobrze", będziesz zszokowany tym, że całkiem zapomniałeś o sobie i o swoim otoczeniu. Powiesz : "Na Boga! Musiałem chyba spać!" lub "Po co ja w ogóle medytowałem?", a nawet "Co ja robiłem?", "Gdzie ja jestem?", "Kim jestem?". Może cię to zatrwożyć i trwoga ta się nie zmniejszy, kiedy odzyskasz pełną świadomość i zamyślisz się nad tym, że naprawdę zapomniałeś, kim jesteś i co robisz!

Jest to tylko jedna z wielu przygód, która może ci się przydarzyć; jedna z najbardziej typowych. Do tego czasu godziny medytacji wypełnią ci większość dnia i prawdopodobnie cały czas będziesz oczekiwał, że coś się wydarzy. Możesz się nawet przestraszyć ideą, że twój umysł może zniknąć; lecz nauczysz się rozpoznawać symptomy zmęczenia umysłowego i będziesz starał się ich unikać. Należy je bardzo dokładnie odróżnić od bezczynności! 

Czasami będziesz odczuwał jakąś walkę między wolą a umysłem; kiedy indziej czuł będziesz, że są one w harmonii; ale istnieje też trzeci stan, który należy odróżnić od dwóch poprzednich. Jest to oznaka bliskiego sukcesu. Pojawia się wtedy, gdy umysł zmierza ku wybranemu przedmiotowi, nie tak jakby był posłuszny woli posiadacza umysłu, lecz jakby nic nim nie kierowało lub też jakby kierowały nim bezosobowe siły; jakby spadał mocą swojej wagi, a nie był spychany. 

Prawie zawsze, kiedy ktoś staje się tego świadom, posępna odwieczna walka między kowbojską wolą a byczym umysłem zaczyna się od nowa. 

Jak każdy proces fizjologiczny, świadomość tego oznacza zaburzenia i chorobę. 

Rozpatrując naturę tej pracy nad kontrolą umysłu, student z trudnością zauważa fakt, że dwie sprawy są w nią włączone - osoba postrzegająca i rzecz widziana - osoba poznająca i rzecz poznawana; zaczyna uznawać je za warunek konieczny dla wszelkiej świadomości. Jesteśmy zbyt przyzwyczajeni, ażeby przyjąć, że istnieją sprawy o których nie dane było by nam sądzić. Przyjmujemy, na przykład, że nieświadomość jest tępa; a przecież nic nie jest bardziej pewne od organów cielesnych, które funkcjonują w ciszy. Najlepszy sen jest wtedy, gdy nie ma snów. Nawet podczas gier zręcznościowych naszym najlepszym osiągnięciom towarzyszy myśl "Nie wiem, jak to zrobiłem" i nie potrafimy ich powtórzyć. W chwili, kiedy zaczynamy myśleć świadomie o naszych czynach, stajemy się "nerwowi" i przegrywamy. 

Faktycznie istnieją trzy główne klasy pociągnięć: złe pociągnięcia, które wiążemy ze zbłąkaną uwagą; dobre pociągnięcia, które wiążemy ze stałą uwagą; i doskonałe pociągnięcia, których nie rozumiemy, a które spowodowane są tym, że nawyk stałej uważności jest niezależny od woli, a więc może działać swobodnie w swej własnej harmonii. 

To samo zjawisko odnosi się do powyższego jako dobra oznaka. 

W końcu, pojawia się coś, czego natura będzie przedmiotem dalszej dyskusji. Na razie, wystarczy powiedzieć, że świadomość "ja" i "nie-ja", widzącego i rzeczy widzianej, poznającego i rzeczy poznawanej zostaje wymazana. 

Pojawia się wtedy zazwyczaj intensywne światło, intensywny dźwięk i uczucie tak nieodpartej rozkoszy, że zasoby języka wciąż i wciąż się wyczerpują, kiedy próbujemy to opisać. 

Jest to wybuch, który poraża umysł. Tak silny i przerażający, że ci , którzy go doświadczyli, znajdują się w śmiertelnym niebezpieczeństwie utraty wszelkiego zmysłu proporcji.

Dzięki temu światłu wszelkie inne zdarzenia w życiu jawią się jako ciemność. Ktokolwiek to przeżył, nie może tego zanalizować ani oszacować. Może jedynie powiedzieć, że w porównaniu z tym całe ludzkie życie jest zwykłym odpadkiem. Niestety wiele zeznań wykracza poza to oszczędne stwierdzenie, i źle. Ci, którzy tego doświadczyli argumentują, że "skoro jest to coś, co przekracza życie ziemskie, musi być czymś niebiańskim". Jedną z tendencji występujących w ich umysłach jest nadzieja osiągnięcia Nieba, którą wpoili w nich nauczyciele i rodzice, lub też którą sami sobie wytworzyli. Nie mając jakichkolwiek dowodów na to mówią "To jest To".

W Bhagawad-Gicie wizja tego stanu oczywiście przypisywana jest zjawie Wisznu, który był "lokalnym" bogiem tego okresu.

Anna Kingsford, która pławiła się w hebrajskim mistycyzmie i była feministką, przeżyła taką samą wizję. Lecz "boską" postać , którą ujrzała, nazywała raz "Adonai", raz "Marią". Ta kobieta , mimo umysłu pełnego zgniłej miazgi i całkowitego braku pozycji społecznej, wykształcenia i charakteru moralnego , zrobiła w świecie religii o wiele więcej, aniżeli jakakolwiek inna osoba przez wiele pokoleń. Ona jedyna udostępniła teozofię, a gdyby nie teozofia, to powszechne zainteresowanie takimi sprawami nigdy by się nie pojawiło. To zainteresowanie ma się tak do Prawa Thelemy, jak modlitwy Jana Chrzciciela miały się do chrześcijaństwa.

Znajdujemy się teraz w miejscu, kiedy warto powiedzieć, co się przydarzyło Mahometowi. Tak czy inaczej ten fenomen pojawił się w jego umyśle. Będąc większym ignorantem od Anny Kingsford, choć na szczęście mając większe morale, powiązał swoje doświadczenie z historią "Zwiastowania", którą musiał chyba usłyszeć w dzieciństwie, i rzekł "Objawił mi się Gabriel". Lecz pomimo swej ignorancji, swego całkowitego fałszywego zrozumienia prawdy, moc wizji była taka, że był on w stanie wytrwać prześladowania i założył religię, do której dzisiaj należy jeden człowiek na ośmiu.

Historia chrześcijaństwa ujawnia dokładnie ten sam znaczący fakt. Jezus Chrystus wyrósł na bajkach Starego Testamentu i był zmuszony przypisywać swoje doświadczenia "Jehowie", chociaż jego szlachetny duch mógł nie mieć w ogóle nic wspólnego z monstrum, które zawsze nakazywało gwałt na dziewicach i mordowanie dzieciątek, a którego rytuały niegdyś i teraz celebrowane są ofiarą z człowieka.

Podobnie, wizje Joanny d'Arc były całkowicie chrześcijańskie. Ona, podobnie, jak wszyscy o których mówiliśmy wcześniej, czuła, że jakaś siła zmusza ją do robienia wielkich rzeczy. Oczywiście, można powiedzieć, że w takiej argumentacji istnieje pewien fałsz. Może jest prawdą, że wszyscy ci wielcy ludzie "widzieli Boga", ale nie oznacza to, że każdy, kto "ujrzy Boga", będzie robił wielkie rzeczy. Jest to wystarczająca prawda. W istocie, większość ludzi, którzy twierdzą, że "widzieli Boga", i którzy bez wątpienia go widzieli tak, jak ci, o których wcześniej mówiliśmy, poza tym nic nie zrobili.

Lecz może ich milczenie nie jest oznaką ich słabości, lecz ich siły. Może ci "wielcy" ludzie są bankructwem ludzkości; może lepiej by było nic nie powiedzieć; może jedynie niezrównoważony umysł chciałby coś zmieniać lub wierzy w możliwość zmieniania czegoś. Są też tacy, którzy uznają życie w Niebie za nieznośne, jeśli istnieje choćby jedna istota, która nie może się tym cieszyć. Są też tacy, którzy wolą zawrócić z samego progu sali ślubnej , ażeby pomagać spóźnionym gościom.

Taka była postawa Gotamy Buddy. Z pewnością nie był on jedyny.

Znowu można by wskazać, że życie kontemplacyjne jest generalnie przeciwstawne życiu aktywnemu i że wymaga drobiazgowej równowagi uchronienie się przed tym, by jedno nie zdominowało drugiego.

Jak to zobaczymy później, "wizja Boga" lub "unia z Bogiem", czyli "samadhi", jakkolwiek to nazwiemy, posiada wiele rodzajów i wiele stopni, choć istnieje nieprzebyta otchłań między ostatnim z nich a największym ze wszystkich fenomenów zwyczajnej świadomości. Podsumowując, twierdzimy, że istnieje tajemne źródło energii, które wyjaśnia fenomen Geniuszu. Nie wierzymy w żadne ponadzmysłowe wyjaśnienia, lecz podkreślamy, że źródło to może zostać osiągnięte dzięki stosowaniu się do określonych reguł, a stopień sukcesu zależy od zdolności poszukującego, a nie łaski jakiejkolwiek Istoty Boskiej. Twierdzimy, że krytyczny fenomen, który determinuje sukces jest zdarzeniem w mózgu, pokrótce nazywanym zjednoczeniem podmiotu i przedmiotu. Proponujemy zastanowić się nad tym fenomenem, zanalizować jego naturę, dokładnie określić fizyczne, umysłowe i moralne warunki sprzyjające temu, ustalić jego przyczynę, a dzięki temu wytworzyć go w sobie, abyśmy mogli odpowiednio badać jego skutki.

ROZDZIAŁ I

ASANA

Problem, który stoi przed nami, możemy wyrazić prosto. Człowiek pragnie kontrolować swój umysł, jak najdłużej myśleć na jeden temat bez zakłóceń.

Jak już wcześniej zaznaczyliśmy, pierwsza trudność wyłania się z ciała, które nie przestaje przypominać o swojej obecności, przyprawiając swoją ofiarę o swędzenie i inne niedogodności. Pragnie się przeciągać, drapać, kichać. Przypadłości te są tak częste, że Hindusi (na swój naukowy sposób) wymyślili praktykę, by je uspokoić.

Słowo "asana" oznacza postawę; lecz tak, jak to jest z innymi dyskusyjnymi słowami, jego właściwe znaczenie jest odmienne i różnie rozumiane przez rozmaitych autorów. Największym autorytetem w kwestiach jogi jest Patańdżali. Powiada on: "Asana jest tym, co trwałe i przyjemne". Można nazywać tak skutek praktyki zakończonej sukcesem. I znowu Sankhja powiada: "Postawa jest tym, co zrównoważone i łatwe". I znowu: "Każda zrównoważona i łatwa postawa jest asaną; nie ma innej reguły".

W pewnym sensie jest to prawda, każda bowiem postawa wcześniej czy później przestaje być przyjemna. Zrównoważenie i łatwość świadczą o najwyższym zaawansowaniu, co wykażemy później. Książki hinduskie, takie jak Sziwa Sandita przytaczają nieskończone możliwości postaw; wiele z nich, z pewnością większość, są nie do wykonania przez przeciętnego, dorosłego Europejczyka. Inni kładą nacisk na to, że głowa, szyja i kręgosłup winny być wyprostowane ze względu na obieg prany, czym się zajmiemy we właściwym miejscu. Pozycje przedstawione w Liber E (Equinox I i VII) stanowią najlepszy przewodnik.

Ostateczna asana praktykowana jest przez joginów , którzy pozostają w jednej pozycji bez poruszenia, z wyjątkiem spraw najwyższej wagi, przez całe życie. Nie powinno się ich krytykować nie zgłębiwszy wcześniej przedmiotu. Wiedzy takiej jak dotychczas nie przedstawiono.

Jednakże można by bezpiecznie stwierdzić, że skoro wielcy ludzie, o których wcześniej wspomnieliśmy, nie wykonywali przedtem tego typu praktyk, to dla ich następców nie są one wskazane. Przyjmijmy zatem wygodną pozycję i obserwujmy, co się dzieje. Istnieje rodzaj szczęśliwego środka między sztywnością a klarownością; muskuły mają nie być napięte, a jednak nie należy pozwolić, by były sflaczałe. Trudno jest odnaleźć właściwe do opisu słowo. "Związane" jest pewnie najlepszym. Korzystny jest pewien rodzaj czujności fizycznej. Pomyśl o tygrysie gotowym do skoku lub o wioślarzu czekającym na wystrzał. Po pewnym czasie nastąpi spięcie i zmęczenie. Student musi teraz zacisnąć zęby i przejść przez to. Mniej wyraźne uczucia swędzenia ustąpią, jeśli się przestanie o nich myśleć, lecz spięcie i zmęczenie może narastać do końca praktyki. Na początku można próbować przez pół godziny do godziny. Uczeń nie powinien się przejmować , jeśli przebieg wychodzenia z asany obejmować będzie kilkanaście minut najgorszych męk.

Sporego wysiłku wymagać będzie postępowanie takie z dnia na dzień, jako że w większości przypadków niewygoda i ból zamiast maleć, będą rosły.

Z drugiej zaś strony, jeśli uczeń nie zwraca na to uwagi, nie obserwuje swojego ciała, może zajść zjawisko przeciwne. Zacznie sobie folgować, nie zauważając, że tak się dzieje. Ażeby tego uniknąć, należy wybrać pozycję, która jest raczej trudna i niezgrabna, dzięki czemu nawet najdrobniejsze zmiany nie będą w stanie doprowadzić do folgowania sobie. W innym bowiem razie, w ciągu kilku pierwszych dni uczeń może sobie wyobrazić, że osiągnął właściwą pozycję. Albowiem wszystkie te praktyki wydają się bardzo łatwe, co sprawia, że uczeń dziwi się, o co tyle zamieszania, czy tylko po to, by udowodnić mu jego talent. Podobnie jest z człowiekiem, który nie będąc nigdy w klubie golfowym osiąga wynik frapujący doskonałego gracza w golfa.

Być może nagroda nie jest tak odległa; pewnego dnia zdarzy się, że ból nagle zniknie i zapomni się o obecności ciała. Wtedy to właśnie zrozumie się, że podczas całego poprzedniego życia ciało znajdowało się na granicy świadomości, a świadomość jest świadomością bólu. W tej właśnie chwili doznamy nieopisanego uczucia ulgi, że ta pozycja, która była tak bolesna, jest nie tylko samym ideałem wygody fizycznej, lecz że również wszystkie inne możliwe pozycje ciała są nieprzyjemne. Uczucie to oznacza sukces.

Nie będzie już więcej trudności w praktyce. Będzie się wchodziło w asanę z tym samym uczuciem, co zmęczony człowiek wchodzi do gorącej wanny. A kiedy się jest w tej pozycji, można zaufać ciału, że nie będzie wysyłało sygnałów, które zakłócą umysł.

Inne skutki tej praktyki opisywane są przez Hindusów, ale w tej chwili nie są one przedmiotem naszej uwagi. Pokonaliśmy pierwszą przeszkodę, pora więc na następne.

ROZDZIAŁ II

PRANAJAMA I JEJ ODPOWIEDNIK W MOWIE: MANTRAJOGA

Związek między oddechem a umysłem będzie dogłębnie omówiony w rozdziale o Magicznym Mieczu, lecz warto już teraz przytoczyć kilka praktycznych szczegółów. Jeśli chodzi o różne znaczące teorie dotyczące metody i rezultatu, warto się odnieść do różnych hinduskich podręczników i do pism Czuang Tsy.

Ale w tym sceptycznym systemie, lepiej zająć się stwierdzeniami, które nie poddają się wątpieniu.

Ostateczna idea medytacji, dotycząca uspokojenia umysłu, może być traktowana jako wstęp do uspokojenia świadomości wszystkich funkcji ciała. O tym właśnie mówił rozdział o asanie. Można by jednak przytoczyć fakt, że niektórzy jogini praktykują ją aż do momentu zatrzymania bicia serca. Niezależnie od tego, czy jest to pożądane czy nie, nie wydaje się mieć znaczenia dla początkującego. Ważne jest, by oddech swój spowolnił i uczynił bardzo regularnym. Reguły tej praktyki opisane są w Liber CCVI.

Najlepszym sposobem na odliczanie oddechu, kiedy już się osiągnęło jakąś umiejętność, z zegarkiem jako świadkiem, jest powtarzanie mantr. Oddziaływanie mantry na myśli bardzo przypomina oddziaływanie Pranajamy na oddech. Myślenie zanika w powtarzającym się cyklu i jakakolwiek niepokojąca myśl jest wyrzucana siłą mantry tak, jak kawałki kitu odpadają z koła napędowego; a im szybciej obraca się koło, tym trudniej jest czemukolwiek do niego się przylepić.

Oto właściwy sposób praktykowania mantry. Wymawiaj ją głośno i przeciągle, jak najbardziej możesz, dziesięciokrotnie, potem zaś nie tak głośno i szybciej dziesięć razy więcej. Kontynuuj ten proces, póki nie zostanie nic poza szybkim ruchem warg; ruch ten powinien być kontynuowany z wrastającą szybkością i malejącą intensywnością aż umysłowy szemr całkowicie wchłonie ciało fizyczne. Do tego czasu uczeń jest całkowicie wyciszony, z mantrą obracającą się w jego mózgu. Powinien jednak rozwijać jej szybkość aż do granic możliwości, a potem przerwać praktykę poprzez odwrócenie powyżej opisanego procesu.

Każde zdanie może być stosowane jako mantra i przypuszczalnie to Hindusi mają rację myśląc, że każdy człowiek posiada najlepiej mu pasującą mantrę. Dla niektórych płynne mantry z Koranu mogą się wydawać zbyt łatwe, a potok myśli przejawia się swobodnie nie zakłócając ich. Niektórzy wymawiając mantry, medytują nad ich znaczeniem. Oznacza to, że uczeń może konstruować dla siebie mantrę, która będzie mu przedstawiać Wszechświat w dźwięku, tak jak pentakl robi to w formie. Zdarza się także, że mantra jest "dana", to znaczy słyszana w jakiś niewytłumaczalny sposób podczas medytacji. Niektórzy, na przykład, wykorzystują słowa : "I staram się widzieć we wszystkim wolę Boga". Innym, zaangażowanym w zabijanie myśli, przychodzą słowa "zepchnij to", jawnie odnoszące się do działania ośrodków zakazowych, które wykorzystywali. Trzymając się tego, osiągną "rezultat".

Idealna mantra powinna być rytmiczna; można by nawet powiedzieć muzyczna. Po to jednak, by utrzymywać uwagę, powinno się kłaść nacisk na poszczególne sylaby. Najlepsze mantry są średniej długości. Gdy mantra jest za długa, łatwo ją można zapomnieć, jeśli się nie praktykuje bardzo ciężko przez długi czas. Z drugiej zaś strony, mantra pojedynczych sylab, takich jak Aum, zbytnio szarpie. Idea rytmu zostaje zagubiona. Oto kilka użytecznych mantr :

1. "Aum"

2. "Aum tat sat aum". Mantra ta to czysty spondej.

3. "Aum mani padme hum"; dwa trocheje między dwiema cezurami.

4. "Aum siwaja wasi"; trzy trocheje. Zauważcie, że "si" oznacza spoczynek, absolutny lub męski aspekt Bóstwa; "wa" jest energią, manifestacją lub żeńską stroną Bóstwa. Dlatego mantra ta wyraża cały bieg Wszechświata, od Zera do końca i z powrotem do Zera.

5. "Allah". Sylaby tej mantry są równo zaakcentowane, z pewną przerwą między nimi, i często fakirzy łączą je z rytmicznym ruchem ciała do przodu i do tyłu. 

6. "Hua allahu alazi lailaha illa Hua".

Oto przykłady niektórych dłuższych mantr: 

7. Słynna Gajatri. 
"Aum ! tat sawitur warenyam
Bhargo dewaśja dimahi 
Dhijo jo na pratjodajat"
Skanduj ją jak trocheiczne tetrametry. 

8. "Qol; Hua Allahu achad; Allahu Assamad; lam yalid walam yulad; walam yakun lahu kufwan achad".

9. A oto i najświętsza ze wszystkich możliwych mantr. Pochodzi ze Steli Objawienia. 

"A ka dua
Tuf ur biu
Bi aa czefu
Dudu ner af an nuteru"

Tyle wystarczy do wyboru.

Istnieje wiele innych mantr. Sri Sabapaty Swami podaje poszczególne mantry dla poszczególnych czakr. Lecz niech uczeń sam wybierze sobie mantrę i osiągnie w niej mistrzostwo. 

Nie zacząłeś nawet kierować mantrą, a ona bez przerwy krąży w tobie podczas snu. Jest to łatwiejsze, aniżeli się wydaje. 

Niektóre szkoły doradzają mantrowanie za pomocą muzyki i tańców. Z pewnością wiele znaczących efektów osiąga się, jeśli chodzi o "magiczne" moce. Wątpliwe jest jednak, czy wielkie skutki duchowe są równie dostępne. Osoby pragnące je studiować powinnny zapamiętać, że Pustynia Sahary jest położona trzy dni drogi od Londynu, a bez wątpienia Sidi Aissaua z przyjemnością przyjmie nowych uczniów. Ta dyskusja o przybliżonej nauce mantra-jogi zaprowadziła nas daleko poza temat pranajamy.

Pranajama jest wysoce skuteczna w uspokajaniu emocji i zachcianek; i, czy to z powodu mechanicznej presji jaką wywiera, czy to dzięki wpływowi na przemianę materii w płucach, wydaje się korzystna dla zdrowia. Szczególnie, usuwa problemy związane z trawieniem. Oczyszcza zarówno ciało, jak i niższe funkcje umysłu i powinna być praktykowana nie krócej niż przez godzinę przez poważnego ucznia.

Cztery godziny wydają się lepsze, złoty człowieku; szesnaście to za dużo dla większości ludzi.

ROZDZIAŁ III

JAMA I NIJAMA

Hindusi stawiają te dwie praktyki na czele swojego programu. Są to "wartości moralne" i "dobre uczynki", które mają sprzyjać uspokojeniu umysłu.

Jama obejmuje niezabijanie, prawdomówność, niekradzenie, wstrzemięźliwość i niebranie żadnych darów.

W systemie buddyjskim, sila, "cnota", jest również nakazywana. Istnieje pięć jej form dla ludzi świeckich : Nie będziesz zabijał. Nie będziesz kradł. Nie będziesz kłamał. Nie będziesz popełniał cudzołóstwa. Nie będziesz pił odurzających napojów. Mnisi muszą przestrzegać znacznie więcej form.

Przykazania Mojżesza znane są wszystkim. Podobne do nich są przykazania dane przez Chrystusa w "Kazaniu na Górze".

Niektóre z nich są jedynie "cnotami" niewolnika, wymyślonymi przez pana po to, by go kontrolować. Prawdziwe znaczenie hinduskiej jamy jest takie, że łamiąc którąś z tych cnót, pobudzasz umysł.

Kolejni teologowie starali się wpłynąć na nauki Mistrzów, nadając mistyczne znaczenie tym cnotom. Kładli na nie nacisk dla własnego interesu, przemieniając je w purytanizm i formalizm. Dlatego też "nie zabijaj", co początkowo oznaczało "nie podniecaj się na widok skradającego się tygrysa" zostało zinterpretowane w ten sposób, że zbrodnią jest pić wodę , której się nie przecedziło, w obawie przed zabiciem jakichś małych zwierzątek.

Lecz ta nieustanna troska, ten lęk przed zabiciem czegokolwiek przez nieuwagę są w gruncie rzeczy znacznie gorsze od bezpośredniego konfliktu z niedźwiedziem grizzly. Gdy szczekanie psa zakłóca twoją medytację, najprościej jest zastrzelić psa i nie myśleć o tym więcej.

Podobna trudność z żonami zmusiła niektórych Mistrzów do zalecania celibatu. We wszystkich tych kwestiach należy zachować zdrowy rozsądek. Nie da się ustalić jakiejś reguły. "Nie-otrzymywanie darów", na przykład, jest raczej istotne dla Hindusa, który byłby dogłębnie zaniepokojony, gdyby ktoś mu dał orzech kokosowy. Lecz Europejczyk, odkąd chodzi w długich spodniach, bierze rzeczy tak, jak przychodzą.

Jedyny problem dotyczy wstrzemięźliwości, która jest skomplikowana przez wiele spraw, takich jak energia. Tyle że umysł każdego beznadziejnie uwikłany jest w ten przedmiot, który niektórzy ludzie mieszają z erotologią, inni zaś z socjologią. Nie będzie jasnego zrozumienia tej kwestii, póki będzie ona uznawana jedynie za dziedzinę atletyki.

Możemy zatem uwolnić się od jamy i nijamy dzięki takiej radzie : niechaj uczeń sam zadecyduje, jaka forma życia, jaki kod moralny najmniej podnieca jego umysł. Lecz, kiedy już to stwierdzi, niechaj się tego trzyma, unikając oportunizmu. I niechaj daleki będzie od przypisywania sobie zasługi za to, co czyni, czy też za to, czego się wyrzeka - jest to czysto praktyczny kod, niemający w sobie żadnej wartości.

Czystość, która towarzyszy chirurgowi w pracy, przeszkodziłaby inżynierowi w robieniu czegokolwiek.

(Kwestie etyczne są odpowiednio omówione w Thien Tao, w Konx Om Pax i powinny być tam studiowane. Zobacz także Liber XXX z A.A. Także w Liber CCXX, Księdze Prawa, powiedziane jest : "CZYŃ SWOJĄ WOLĘ NIECHAJ BĘDZIE CAŁYM PRAWEM". Zapamiętaj, że dla celów tej rozprawy cały przedmiot jamy i nijamy dotyczy życia tak, aby żadna emocja ani żadna namiętność nie zakłócała umysłu.)

ROZDZIAŁ IV

PRATJAHARA

Pratjahara jest pierwszym procesem w mentalnej części naszego zadania. Poprzednie praktyki, asana, pranajama, jama i nijama, dotyczyły czynności ciała, podczas gdy mantra związana jest z mową, pratjahara jest czysto umysłowa.

A czym jest pratjahara ? To słowo stosowane jest przez rozmaitych autorów w różnym znaczeniu. To samo słowo wykorzystuje się do opisu praktyki i rezultatu. Dla naszych obecnych celów oznacza ono raczej proces strategiczny aniżeli praktyczny. Jest retrospekcją, a więc rodzajem ogólnego badania zawartości umysłu, którą chcemy kontrolować : asana została osiągnięta, wszystkie nagłe przyczyny podniecenia zostały usunięte i wolno nam myśleć o tym, o czym myślimy.

Jest nam przeznaczone doświadczenie bardzo zbliżone do asany. Na początku będziemy bardzo skłonni schlebiać sobie, że nasze myśli są bardzo spokojne; jest to błąd w obserwacji. Podobnie Europejczyk stojąc po raz pierwszy na skraju pustyni nic tam nie zobaczy, podczas gdy Arab może mu opowiedzieć rodzinną historię każdej z pięćdziesięciu osób, które widzi, ponieważ nauczył się jak patrzeć. Tak też i w praktyce myśli będą się mnożyć i coraz bardziej napierać.

Kiedy tylko dokładnie obserwowaliśmy ciało, wydawało się ono strasznie niespokojne i pełne bólu; teraz, gdy obserwujemy umysł, widzimy jego niepokój i ból (spójrz na zrobiony przez siebie diagram).

Podobna krzywa może zostać wykonana dla rzeczywistej i widocznej bolesności asany.

Świadomi tego faktu, rozpoczynamy próby kontroli : "Nie tak wiele myśli, proszę!" "Nie myśl tak szybko, proszę !" "Nigdy więcej takich myśli, proszę!" Jedynie wtedy odkryjemy, że to co wydawało nam się igraszkami świnek morskich jest w istocie zwijaniem się węża morskiego. Próba tłumienia kończy się podnieceniem.

Kiedy nic nie podejrzewający uczeń po raz pierwszy zwróci się do swojego świętego, lecz przebiegłego guru i poprosi o magiczne moce, ten mędrzec zgodzi się na to i wskaże mu z wielką uwagą i tajemniczością pewien punkcik na jego ciele, na który nie zwracał on nigdy uwagi i powie mu : "Ażeby osiągnąć moc magiczną, którą poszukujesz, wystarczy myć się siedem razy w Gangesie przez siedem dni, bardzo uważnie dbając o to, by nie myśleć o tym jednym punkcie". Oczywiście, nieszczęsny młodzieniec strawi cały tydzień na rozmyślaniu o tym.

Zdecydowanie zadziwiające jest to, z jakim uporem myśl, a nawet cały potok myśli, wciąż i wciąż powracają. Staje się to wręcz koszmarem. Frapujące również jest to, iż się nie stało świadomym tego, że trzeba dostać się na zakazany obszar po to, by go przejść. Jednakże z dnia na dzień kontynuuje się poszukiwanie myśli i próby ich zbadania. I wcześniej czy później przechodzi się do następnej fazy, dharany, próby skupienia umysłu na pojedynczym przedmiocie.

Zanim jednak do tego przejdziemy, musimy rozważyć, co uznaje się za sukces w pratjaharze. Jest to bardzo rozległy przedmiot, a różni autorzy przyjmują rozbieżne opcje. Jeden z nich ma tu na myśli tak drobiazgową analizę, że każda myśl rozpada się na ilość elementów (zobacz Psychologia haszyszu, Sekcja V, w Equinox II).

Inni przyjmują pogląd, że sukces w praktyce zbliżony jest do doświadczenia, które osiągnął Sir Humphrey Davy biorąc tlenek saletry, kiedy wykrzyknął : "Wszechświat jest stworzony wyłącznie z idei!".

Inni powiedzą, że oddaje to uczucie Hamleta : "Nie ma dobra ani zła, lecz to myślenie je stwarza", intepretowane dosłownie jak to czyniła pani Eddy.

Jednakże przede wszystkim chodzi o osiągnięcie władzy nad myślami. Na całe szczęście, istnieje niezła metoda na osiągnięcie tego. Jest ona podana w Liber III. Jeśli Sekcje 1 i 2 zostały przerobione (jeśli to konieczne, z pomocą innej osoby), wkrótce będziesz w stanie dotrzeć do ostatniej sekcji.

U niektórych ludzi moc ta może zakwitnąć tak nagle, jak to się zdarzyło w asanie. Bez jakiegokolwiek osłabienia czujności, umysł nagle zostanie wyciszony. Pojawi się cudowne uczucie spokoju i odpoczynku, całkiem odmienne od letargicznego uczucia spowodowanego przez przejedzenie. Trudno jest powiedzieć, czy taki ostateczny rezultat jest dostępny wszystkim, a nawet większości ludzi. Nie wydaje się to istotne. Jeśli osiągnąłeś moc badania, jak powstają twoje myśli, możesz przejść do następnej fazy.

ROZDZIAŁ V

DHARANA

Teraz, kiedy już umiemy obserwować umysł, a więc w pewnej mierze wiemy, jak on działa, i kiedy zaczęliśmy rozumieć elementy kontroli, możemy postarać się o zebranie razem wszystkich mocy umysłu i skupienie ich na pojedynczym punkcie.

Wiemy, że przeciętnie wykształconemu umysłowi dość łatwo przychodzi bez rozpraszania się myślenie o przedmiocie, który go szczególnie interesuje. Jest takie ludowe powiedzenie "To mi chodzi po głowie". Póki przedmiot jest skomplikowany, a myśli przechodzą swobodnie, nie ma problemu. Gdyby Ziemia przestała kręcić się wokół Słońca, w końcu by na nie wpadła.

W chwili zatem, kiedy uczeń weźmie pojedynczy przedmiot i wyobrazi go sobie, czy też zwizualizuje, dojdzie do tego, że nie jest on znowu jego wytworem jak przypuszczał. Inne myśli nachodzić będą jego umysł, co sprawi , że przez prawie całą minutę na śmierć zapomni o swoim przedmiocie. Kiedy indziej sam przedmiot zacznie robić sztuczki.

Powiedzmy, że wybrałeś biały krzyż. Będzie poruszał swoim słupem do góry i do dołu, wyciągał go, zmieniał jego pochylenie, nierówno trzymał swoje ramiona, stawał do góry nogami, wypuszczał gałęzie, ukazywał pęknięcia i zmieniał postacie, zmieniał swój kształt jak ameba, zmieniał rozmiar i odległość, zmieniał stopień swojego oświetlenia i w tym samym czasie zmieniał swój kolor. Będzie bazgrał i plamił, rozwijał wzory, unosił się, opadał, wił i obracał; chmury zakryją jego oblicze. Nie ma takiej zmiany, której nie mógłby dokonać. Nie wspominając już o jego całkowitym zniknięciu, czy też zastąpieniu go przez coś innego!

Komukolwiek coś takiego się wydarzyło, nie powinien wyobrażać sobie, że medytuje. Oznacza to tylko, że nie jest w stanie w najmniejszym stopniu skupić swojego umysłu. Może musi minąć kilkanaście dni, by odkrył, że nie medytuje. Kiedy tak się stanie, uporczywość przedmiotu rozwścieczy go. Dopiero teraz zaczną się prawdziwe kłopoty, dopiero teraz, gdy Wola wchodzi do gry i sprawdzane jest jego człowieczeństwo. Gdyby nie czynił tego dla rozwoju Woli, którą otrzymał osiągając asanę, z pewnością by się poddał. A jednak, zwyczajna fizyczna agonia, którą dotąd przeszedł, jest takim sobie drobiażdżkiem w porównaniu z okropną nudą dharany.

Przez pierwszy tydzień może cię to dziwić i możesz nawet mieć wrażenie, że osiągasz postęp. Lecz kiedy praktyka pokaże ci co robisz, będzie tylko gorzej i gorzej.

Trzeba pamiętać o tym, że wykonując tę praktykę siedzi się w asanie, z notesem i długopisem obok siebie oraz zegarkiem przed sobą. Nie należy na samym początku praktykować dłużej niż przez dziesięć minut za jednym razem, ażeby uniknąć przemęczenia umysłu. Sam pewnie dojdziesz do wniosku, że cała twoja siła woli nie jest w stanie trzymać się przedmiotu przez dłużej niż trzy minuty, a nawet skupić się na nim przez dłużej niż trzy sekundy, czy też trzy piąte sekundy. Umysł staje się tak zmęczony, a przedmiot tak niewiarygodnie wstrętny, że nie ma sensu dłużej tego kontynuować. W zapiskach Fratra P. odnajdziemy, że po sześciogodzinnej codziennej praktyce zapisywane są nawet czterominutowe i krótsze okresy medytacji.

Uczeń powinien liczyć, ile razy jego myśl błądzi. Może to robić na palcach lub na paciorkach. Gdy przerwy te stają się coraz częstsze , nie należy się zniechęcać. Częściowo jest to wynik dokładności obserwacji. Dokładnie w ten sposób wprowadzenie szczepionki prowadziło do nagłego wzrostu ilości przypadków ospy, czego powodem było to, że ludzie zaczęli mówić prawdę o zarazie miast udawać.

Wkrótce jednak kontrola wzrośnie szybciej od obserwacji. Kiedy tak się stanie, postęp uwidoczni się w zapiskach. Każda zmiana spowodowana będzie pewnie przypadkowymi okolicznościami. Na przykład, jednej nocy będziesz się czuł bardzo zmęczony, kiedy zaczniesz; innej nocy możesz mieć ból głowy albo niestrawność. Dobrze zrobisz, kiedy nie będziesz praktykował w takich chwilach.

Przypuszczamy zatem, że osiągnąłeś już poziom, gdy twoja przeciętna praktyka z jednym przedmiotem trwa pół godziny, a przeciętna liczba przerw waha się między dziesięcioma a dwudziestoma. Wydawałoby się, że oznacza to, iż w okresach między przerwami jest się skupionym, ale nie w tym rzecz. Umysł jest migotliwy, choć niedostrzegalny. A jednak na tym wczesnym etapie praktyki może zostać wypracowana odpowiednia stałość, która owocuje bardzo charakterystycznymi zjawiskami, spośród których najbardziej znaczące jest to, które wprowadza cię w stan, w którym wydaje ci się, że śpisz. Może też wystąpić coś całkiem niejasnego, co sprawia, że czujesz do siebie niesmak. Możesz całkiem zapomnieć, kim jesteś, czym jesteś i co robisz. Podobne zjawisko występuje czasami, kiedy jest się wpół przebudzonym nad ranem i nie można dojść do tego, w jakim mieście się mieszka. Podobieństwo tych dwóch spraw jest dość znaczące. Sugeruje, że to co naprawdę ci się przytrafia, to budzenie się ze snu, którego treścią jest życie.

Istnieje inny sposób sprawdzania czyjegoś postępu w tej praktyce ze względu na charakter przerw.

Przerwy dzieli się na następujące:

Najpierw, fizyczne sensacje. Powinno się je przekroczyć dzięki asanie.

Po drugie, przerwy, które wydają się spowodowane przez wydarzenia bezpośrednio poprzedzające medytację. Ich aktywność staje się ogromna. Jedynie dzięki tej praktyce można zrozumieć, jak wiele zmysły spostrzegają bez świadomości umysłu.

Po trzecie, istnieje rodzaj snów związanych z naturą urojeń bądź "snów na jawie". Są one bardzo podstępne - można długo przez nie brnąć, nie wiedząc nawet , że się błądzi.

Po czwarte, docieramy do wysokiej klasy przerw, które stanowią rodzaj błądzenia w kontrolowaniu siebie. Myślisz "Jak dobrze mi to idzie !" lub że dobrze by było, gdybyś się znalazł na pustynnej wyspie albo w dźwiękoszczelnym domu albo nad wodospadem, lecz są to tylko dziecinne odstępstwa od samej uwagi.

Piąta klasa przerw wydaje się nie mieć źródła w umyśle. Może się przejawiać w formie właściwej halucynacjom, zazwyczaj dźwiękowym. Oczywiście, takie halucynacje nie są częste i stwierdza się ich naturę. W innym bowiem razie lepiej niechaj uczeń uda się do lekarza. Zazwyczaj składają się z dziwnych zdań lub fragmentów zdań, których głos dochodzi z daleka i nic nam nie przypomina. Podobne zjawiska obserwują operatorzy radiowi, nazywając takie przekazy "zaburzeniami atmosferycznymi".

Istnieje też dalszy rodzaj przerw, którym jest sam upragniony rezultat. Omówimy go później szczegółowo.

Teraz pojawia się prawdziwy porządek w tych klasach przerw. Kiedy wzmacnia się kontrola, gdy będziesz medytował dwie lub trzy godziny dziennie, a większość pozostałego czasu wypełnisz dodatkowymi pomocnymi praktykami, tak że bezustannie będzie coś się wydarzało, a ty będziesz miał wrażenie, że jesteś "na progu czegoś całkiem wielkiego", można oczekiwać przejścia do następnego stanu - dhjany.

ROZDZIAŁ VI

DHJANA

Słowo to ma dwa całkiem odległe i wzajemnie się wykluczające znaczenia. Pierwsze odnosi się do samego rezultatu. Dhjana w języku palijskim zwana jest "dżnianą". Budda wyliczył osiem dżnian, które jawnie mają różne stopnie i stanowią różnego rodzaju trans. Hindusi również mówią o dhjanie jako o mniejszej formie samadhi. Inni jednakże traktują ją jako zwykłą intensyfikację dharany. Patańdżali powiada : "Dharana jest utrzymywaniem umysłu na pojedynczym przedmiocie. Nieprzerwany przepływ wiedzy w takim podmiocie zwany jest dhjaną. Kiedy to porzuci wszystkie formy, odzwierciedlając jedynie znaczenie, staje się samadhi". Cały ten proces nazywa samjamą.

Powinniśmy traktować dhjanę raczej jako rezultat aniżeli metodę. Aż do tego punktu starożytni stworzyli w miarę porządne systemy, nie licząc ich ciężkawej etyki. Lecz kiedy doszli do kwestii skutków medytacji, całkowicie się pogubili.

Wyczerpali możliwości języka poezji, by pokazać coś, co jest jawnie nieprawdziwe. Na przykład, w Sziwa Sanhita odnaleźć możemy stwierdzenie: "Ten, kto co dzień kontempluje w lotosie swojego serca, jest gorąco upragniony przez córki bogów, posiada jasnosłyszenie, jasnowidzenie i może poruszać się w powietrzu". Inny może "wytwarzać złoto, odkrywać lekarstwa na choroby i widzieć ukryte skarby". Jest to czcza gadanina. Co za przekleństwo ciąży na religii, że jej zasadom zawsze towarzyszyć musi ekstrawagancja i fałszerstwo ?

Istnieje jeden wyjątek. Jest nim A . . A, którego członkowie są nadzwyczaj ostro bļni, by nie wyrażać twierdzeń, które nie mogą być sprawdzone w zwykły sposób lub kiedy w ogóle nie jest łatwo wyzbyć się jakichkolwiek dogmatycznych stwierdzeń. W ich drugiej księdze z praktycznymi wskazówkami, Liber O, pojawiają się następujące słowa :

"Dzięki wykonaniu pewnych czynów pojawiają się pewne skutki. Uczniów usilnie przestrzega się przed przypisywaniem jakiejkolwiek obiektywnej realności lub filozoficznej wagi któremukolwiek z nich".

Są to złote słowa!

Omawiając dhjanę, niechaj będzie jasne, że opisuje się tu coś nieoczekiwanego.

Rozważymy jej naturę i oszacujemy jej wartość i całkowicie niezniekształcony sposób, nie pozwalając sobie na zwyczajne rapsodie, czy też dedukowanie teorii wszechświata. Jeden fakt więcej może zniszczyć jakąś z istniejących teorii. Ale żaden pojedynczy fakt nie wystarczy do zbudowania teorii.

Zrozumiemy, że dharana, dhjana i samadhi tworzą ciągły proces i to, kiedy występuje jego szczyt, nie ma znaczenia. To o tym szczycie musimy mówić, bo jest on kwestią doświadczenia i to bardzo charakterystycznego.

W trakcie naszej koncentracji zauważymy, że zawartość umysłu w każdej chwili składa się z dwóch rzeczy: zróżnicowanego przedmiotu i niezróżnicowanego podmiotu. Osiągnąć sukces w dharanie to sprawić, by przedmiot był tak niezróżnicowany jak podmiot.

W rezultacie te dwie rzeczy stają się jednym. Zjawisko to zazwyczaj stanowi poważny szok. Nawet mistrzowie języka nie są w stanie go opisać. Dlatego nie dziwi nas, że słabo wykształcone jąkały taplają się w oceanie breji.

Wszelkie zdolności poetyckie i uczuciowe popadają w rodzaj ekstazy wskutek wydarzenia, które przewraca umysł i czyni resztę życia nie nieznaczącą.

Dobra literatura jest zasadniczo kwestią przejrzystej obserwacji i dobrego osądu, który wyraża się w najprostszy sposób. Z tej przyczyny żadne z wielkich wydarzeń historycznych (takich jak trzęsienia ziemi czy bitwy) nie zostało dobrze opisane przez naocznych świadków, chyba że świadkowie ci znajdowali się z dala od niebezpieczeństwa. Lecz nawet komuś, kto przywykł do dhjany poprzez ciągłe jej powtarzanie, żadne słowa nie wydają się tu odpowiednie. 

Jedną z najprostszych form dhjany można nazwać "Słońcem". Słońce jest postrzegane samo z siebie, a nie przez obserwatora. I chociaż fizyczne oko nie może patrzeć na Słońce, jesteśmy zmuszeni przyznać, że to "Słońce" jest o wiele jaśniejsze od Słońca w przyrodzie. Cała rzecz ma miejsce na wyższym poziomie. 

Także uwarunkowania myśli, czasu i przestrzeni zostają zniesione. Nie da się wytłumaczyć, co to naprawdę oznacza : jedynie doświadczenie może dać ci zrozumienie. 

(Ma to również swoje analogie w codziennym życiu. Koncepcje wyższej matematyki są nieosiągalne dla początkującego ani nie da się ich wytłumaczyć laikowi.) 

Dalszym rozwojem jest pojawienie się formy, którą ogólnie opisuje się jako formę ludzką, chociaż ludzie ją opisujący dodają wiele szczegółów wielce nieludzkich. Przypisuje się jej zazwyczaj funkcję "Boga". 

Lecz cokolwiek to jest, wpływ tego na umysł studenta jest przeogromny. Wszystkie jego myśli osiągają najwyższy rozwój. Szczerze myśli, że mają one sankcję boską. Może nawet myśleć, że emanują one z samego "Boga". Wraca ponownie do świata uzbrojony w to mocne przekonanie i władzę. Rozgłasza swe idee bez wątpliwości, skromności i nieufności występujących u większości ludzi. Ich brak może sprawiać wrażenie odurzenia lub szaleństwa, choć w istocie jest prawdziwą przejrzystością. 

W każdym przypadku, rzesze ludzkości gotowe są oddać się we władanie czegoś tak władczego i wybitnego. Historia pełna jest opowieści o oficerach, którzy szli nieuzbrojeni do zbuntowanego pułku i rozbrajali go zwykłą siłą śmiałości. Władza mówcy nad tłumem jest dobrze znana. Z tej to pewnie przyczyny prorok był w stanie zniewolić ludzkość, by przestrzegała jego prawa i nigdy mu się nie zdarzyło, aby ludzie czynili inaczej. W życiu codziennym można swobodnie przejść obok jakiegoś strażnika, wartownika czy też kontrolera biletów, jeśli się go "przekona", że ma się prawo do przejścia niesprawdzonym. 

Moc ta, przy okazji, nazywana jest przez Magów mocą niewidzialności. Opowiedziano mi kiedyś wyśmienitą opowieść o czterech całkiem godnych zaufania ludziach, którzy szukali mordercy i mieli instrukcje, by nikogo nie przepuszczać. Wszyscy oni przyrzekali w obecności ciała zmarłego, że nikogo nie przepuścili, a nikt z nich nie zauważył listonosza. 

Ludzie, którzy ukradli Giocondę z Luwru, byli prawdopodobnie przebrani za robotników i ukradli obraz pod samym okiem strażnika. Być może nawet skłonili go do pomocy.

Wystarczy wierzyć, że sprawa ma się udać. Przekonanie to nie może być ani emocjonalne, ani intelektualne. Znajduje się w głębszych pokładach umysłu, choć nie tak głębokich, by najzdolniejsi nie mogli go objąć słowami i porównać ze swoim doświadczeniem.

Najistotniejszym czynnikiem w dhjanie jest jednakże unicestwienie "ja". Cała nasza koncepcja wszechświata musi zostać całkowicie obalona, jeśli mamy przyznać temu wagę. Dokładnie w tym samym czasie zaczynamy rozumieć, co się dzieje.

Przyznajmy zatem, że otrzymaliśmy bardzo racjonalne wytłumaczenie wielkości wielkich ludzi. Posiadali oni doświadczenie tak przytłaczające w porównaniu z resztą spraw, że wolni byli od wszelkich przeszkód, które przeszkadzają normalnemu człowiekowi w realizacji jego planów.

Troska o odzież, żywność, pieniądze, to, co sobie ludzie pomyślą, jak i dlaczego, a ponad wszystko lęk przed konsekwencjami przeszkadza prawie wszystkim. Teoretycznie, nie ma nic łatwiejszego dla anarchisty od zabicia króla. Musi jedynie kupić pistolet, oddać celny strzał i zastrzelić króla z odległości ćwierć mili. A jednak, pomimo dużej liczby anarchistów, takich gwałtów zdarza się niewiele. Jednocześnie policja jako pierwsza przyznałaby, że jeśli ktoś w swej najgłębszej istocie jest naprawdę zmęczony życiem, tj. znajduje się w stanie wielce różniącym się od zwykłego mówienia o tym że jest się nim zmęczonym, to potrafi doprowadzić się do zabicia kogoś.

Człowiek, który doświadczył którejkolwiek z intensywnych form dhjany jest wyzwolony. Wszechświat jawi mu się jako zniszczony, tak jak on jawi się zniszczonym dla Wszechświata. Kroczyć będzie swoją drogą nieskrępowany. Możemy sobie wyobrazić, że w przypadku Mahometa, przez wiele lat żywił on przeogromną ambicję i nic nie mógł zrobić ze względu na te wartości, które wmawiała mu jego niemoc. Wizja, jaką otrzymał w grocie, napełniła go potrzebną śmiałością, wiarą, która porusza góry. W tym świecie istnieje wiele solidnie wyglądających rzeczy, które nawet dziecko byłoby w stanie sforsować, ale nikt nie ma odwagi tego uczynić.

Przyjmijmy zatem to wyjaśnienie wielkości i przejdźmy dalej. Ambicja zaprowadziła nas do tego punktu, lecz teraz interesuje nas dzieło samo w sobie.

Coś najbardziej zdumiewającego wydarzenie zdążyło nam się przydarzyć. Przeżyliśmy doświadczenie, które sprawia, że miłość, sława, pozycja, bogactwo wydają się niewiele warte i zaczynamy zastanawiać się: "Czym jest prawda?". Wszechświat się zapadł tuż przed nami, niczym domek z kart, i my także się zapadliśmy. A jednak ruina ta jest niczym otwarcie się Wrót Nieba. Tutaj pojawia się wielki problem, a coś w nas szuka rozwiązania.

Przyjrzyjmy się, jakie możemy odnaleźć wyjaśnienia.

Pierwsza sugestia, która pojawia się w zrównoważonym umyśle biegłym w studiowaniu natury jest taka, że doznaliśmy katastrofy umysłowej. Tak jak uderzenie się w głowę może sprawić, że "zobaczymy gwiazdy", tak też możemy przypuszczać, że przerażający wysiłek umysłowy podczas dharany nieco przegrzewa mózg i powoduje spazm, a może nawet pęknięcie jakiegoś małego naczyńka. Nie ma powodu, dla którego mielibyśmy odrzucić to wyjaśnienie, chociaż absurdem byłoby od razu odrzucenie dlatego całej praktyki. Spazm jest normalną funkcją przynajmniej jednego z organów ciała. A o tym, że mózg nie zostaje uszkodzony podczas takiej praktyki, może świadczyć fakt, że ludzie doznający tego rodzaju doświadczeń powracali do normalnego życia, by sprostać swemu powołaniu. 

Możemy zatem pominąć kwestię psychologiczną. Nie rzuca ona światła na główny problem, którym jest wartość przeżycia tego doświadczenia. 

Pojawia się teraz bardzo trudne pytanie. Zwątpiliśmy już w każdą z możliwych myśli poza myślą, którą da się wyrazić przez nurtujące nas pytanie, jako że zwątpienie w nią jedynie by ją potwierdziło (więcej na ten temat można przeczytać w "The Soldier and the Hunchback", Equinox I). Lecz oprócz tych głęboko filozoficznych wątpliwości, istnieją jeszcze wątpliwości natury codziennej. Popularne powiedzenie "zwątpić w swoje zmysły" pokazuje nam, że zazwyczaj w nie się wierzy. A przecież człowiek nauki postępuje odwrotnie. Jest dobrze świadom tego, że jego zmysły nieustannie oszukują go. I co więcej, dobrze wie, że Wszechświat, który może postrzegać poprzez zmysły, jest jedynie ułamkowym fragmentem Wszechświata, który zna pośrednio. 

Na przykład, cztery piąte powietrza składa się z azotu. Gdyby ktoś przyniósł butelkę z azotem do pokoju, nadzwyczaj trudno byłoby powiedzieć, co to jest. Wszelkie domysły spełzłyby na niczym. Nasze zmysły niewiele nam podpowiadają. 

Argon został odkryty jedynie dzięki temu, że porównano wagę chemicznie czystego azotu z wagą azotu z powietrza. Czyni się tak często, lecz nie ma wystarczająco dobrych przyrządów, by wykryć sprzeczności. Weźmy inny przykład: Nie tak dawno temu słynny naukowiec oświadczył, że nauka nigdy nie odkryje składu chemicznego danych gwiazd. Ale dokonano tego, i to z dużą dozą pewności. 

Gdy zapytacie człowieka nauki o jego "teorię rzeczywistości", odpowie wam, że "eter", którego nie da się postrzec żadnym ze zmysłów ani wykryć żadnym z narzędzi, a który posiada właściwości, mówiąc potocznym językiem, niemożliwe, jest o wiele bardziej realny od krzesła na którym on siedzi. Krzesło jest jedynie faktem, a jego istnienie sprawdzone jest tylko przez jedną bardzo omylną osobę. Eter jest skutkiem dedukcji wynikającej z milionów faktów, które były weryfikowane wciąż na nowo i sprawdzane każdym możliwym testem prawdy. Nie ma zatem żadnej przyczyny a priori, która by nam pozwalała odrzucać wszystko to, co nie da się potwierdzić przez zmysły.

Przejdźmy do innego punktu. Jednym z naszych testów prawdziwości jest żywość wrażeń. Wyodrębnione, nic nieznaczące wydarzenie z przeszłości może zostać zapomniane, a jeśli się je w jakiś sposób przywoła, można siebie zapytać : "Czy ja to wyśniłem? Czy też tak się naprawdę dzieje?". Jedynie wydarzeń katastrofalnych nigdy się nie zapomina. Pierwsza śmierć kogoś, kogo kochałeś, nie da się zapomnieć, gdyż po raz pierwszy doświadczasz czegoś, o czym wcześniej jedynie wiedziałeś. Takie doświadczenia doprowadzają niektórych do szaleństwa. Wiadomo, że ludzie nauki popełniali samobójstwa, gdy ich ulubione teorie były rozszarpywane. Problem ten omówiono w "Science and Buddhism", "Time", "The Camel" i innych esejach. Wystarczy tutaj powiedzieć, że dhjanę da się zaliczyć do najbardziej żywych i katastroficznych doświadczeń. Każdy, kto ją przeżył, może to potwierdzić.

Trudno jest zatem przeceniać wartość, jaką takie doświadczenie ma dla człowieka, szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę, że cała jego koncepcja rzeczywistości, standard, do którego się odnosił, jego własna jaźń, zostają obalone. I nie da się tego wyjaśnić jako zwykłej halucynacji, czy też chwilowego zawieszenia zmysłów. Nie można argumentować z błyskiem światła, który cię poraził.

Każdą zwykłą teorię łatwo da się obalić. Można odnaleźć wady w procesie rozumowania, można stwierdzić, że założenia są z gruntu fałszywe, lecz w tym przypadku, gdy atakuje się istnienie dhjany, umysł słania się przed faktem, że każde inne doświadczenie zaatakowane z tych samych pozycji upadłoby znacznie szybciej.

Jakkolwiek do tego podejdziemy, skutek będzie ten sam. Dhjana może być fałszywa, lecz jeśli tak jest, to i wszystko inne jest fałszywe.

Teraz umysł nie chce zadowalać się przekonaniem o nierzeczywistości swych doświadczeń. Może nie są takie jakimi się wydają, ale muszą być czymś, a jeśli całe zwyczajne życie jest czymś w ogóle, to jakże wielkie musi być to, przy czym zwyczajne życie wydaje się niczym!

Przeciętny człowiek widzi błędność, brak związków i bezzasadność snów i przypisuje je (odpowiednio) zaburzonemu umysłowi. Filozof przyjmuje podobną postawę wobec jawy, a osoba, która doświadczyła dhjany, czyni tak samo, ale nie opiera tego na intelektualnym przekonaniu. Przyczyny , jakkolwiek by były mocne, nie całkiem przekonują. Lecz człowiek w dhjanie posiada taką samą pewność jak człowiek budzący się z koszmaru. "Nie spadałem po tysiącach stopni ze schodów, to był tylko zły sen".

Podobna refleksja nachodzi człowieka, który doświadczył Dhjany: "Nie jestem nędznym owadem, drobniutkim pasożytem ziemi; to był tylko zły sen". I jak nie da się przekonać przeciętnego człowieka, że jego nocny koszmar jest bardziej rzeczywisty od przebudzenia, tak też nie da się przekonać innych, że ich dhjana jest halucynacją, jeśli nawet dobrze wiedzą, że zdążyli już spaść do "normalnego" życia.

Rzadko się zdarza, aby podczas jednego takiego doświadczenia radykalnie obalona została cała koncepcja Wszechświata. Człowiek, zaraz po przebudzeniu, ma jeszcze wątpliwości, co jest realne, sen czy przebudzenie. Lecz gdy zdobywa się dalsze doświadczenie, gdy dhjana nie jest już szokiem, gdy uczeń wiele czasu poświęca na doświadczanie tego nowego świata, jego przekonanie staje się całkowite.

A oto inna racjonalna uwaga. Uczeń starał się nie podniecać swojego umysłu, lecz go wyciszyć, nie stwarzać żadnych myśli, lecz je wyeliminować, bo nie ma żadnego związku między przedmiotem medytacji a dhjaną. Dlaczego posądzamy o załamanie się całego procesu, szczególnie gdy umysł nie poddaje się rozmaitym wpływom, takim jak ból czy zmęczenie ? Zapewne tym razem, jak nigdzie indziej, Hindusi przedstawili wyobrażenie wyrażające najprostszą teorię!

Wyobrażenie przedstawia jezioro, po którym płynie pięć lodowców. Lodowce te są zmysłami. Gdy przełamuje się lód, woda się niepokoi. Gdy zaś zatrzyma się lodowce, powierzchnia wody pozostanie w bezruchu. A wtedy, i tylko wtedy, będzie w stanie odbijać bez zakłóceń dysk słońca. Słońce jest "duszą" lub "Bogiem".

Obecnie powinniśmy jednak unikać takich pojęć ze względu na ich implikacje. Mówmy raczej o Słońcu jako "nieznanym, które zostało przykryte przez rzeczy nam znane i przez poznającego".

Być może jest również tak, że nasze wspomnienie dhjany nie jest samym zjawiskiem, lecz wyobrażeniem pozostawionym przez umysł. Lecz dotyczy to wszystkich zjawisk, co bez wątpienia udowodnili Berkeley i Kant. A zatem, kwestia ta nas nie obchodzi.

Możemy tymczasem przyjąć pogląd, że dhjana jest rzeczywista, bardziej rzeczywista i dlatego bardziej znacząca dla nas niż każde inne doświadczenie. Stan ten opisywany był nie tylko przez hinduistów i buddystów, lecz przez mahometan i chrześcijan. Pisma chrześcijańskie jednak są bardzo obciążone zniekształceniami dogmatycznymi i dlatego wydają się bezwartościowe dla przeciętnego człowieka. Ignorują istotne warunki dhjany, a kładą nacisk na nieistotne, w dużo większej mierze niż czynią to dzieła najlepszych pisarzy indyjskich. Lecz każdemu, kto posiada jakieś doświadczenie i wiedzę z zakresu religioznawstwa porównawczego, podobieństwa wydają się istotne. Możemy teraz przejść do samadhi.

ROZDZIAŁ VII

SAMADHI

O samadhi napisano więcej bzdur, aniżeli tego potrzeba. Musimy postarać się uniknąć dodania własnej cegiełki do tego stosu. Nawet Patańdżali, piszący nadzwyczaj przejrzyście i praktycznie o większości spraw, zaczyna bredzić, kiedy o tym mówi. Nawet gdyby to, co powiedział, było prawdą, nie powinien był o tym wspomnieć, jako że nie brzmi to prawdziwie, a nie powinno się wysuwać twierdzeń, które są a priori nieprawdopodobne, bez poparcia ich najpełniejszymi dowodami. Lecz jest to bardziej niż pewne, że jego komentatorzy nie zrozumieli go.

Najbardziej rozsądnym stwierdzeniem wypowiedzianym przez autorytet w tej dziedzinie jest stwierdzenie Jadźna Walkii, który powiada : "Dzięki pranajamie wyrzuca się nieczystości ciała; dzięki dharanie - nieczystości umysłu; dzięki pratjaharze - nieczystości przywiązania; a dzięki samadhi odrzuca się wszystko to, co skrywa duszę jako mistrza". Oto skromne stwierdzenie w dobrej literacko formie. Gdybyśmy tylko mogli wyrażać się równie dobrze!

Po pierwsze, jakie jest znaczenie tego terminu ? Etymologicznie, Sam odpowiada greckiemu "syn-", angielski przedrostek "syn-" oznacza "razem z". Adhi oznacza "Pan", a sensowne tłumaczenie całego terminu byłoby "związek z Bogiem", pojęcie stosowane przez chrześcijan dla wyrażenia ich celu.

I tutaj pojawia się duże zmieszanie, jako że buddyści używają słowa samadhi na określenie czegoś całkiem odmiennego - na określenie zwykłej uwagi. A więc dla nich myśleć o kocie, to "czynić samadhi" z kotem. Stosują oni słowo Dżhana do opisu stanów mistycznych. Jest to nadzwyczaj mylące, jako że Dhjana, jak to pokazaliśmy w ostatniej części, poprzedza samadhi, a Dżhana jest oczywiście jedynie nieszczęsnym plebejskim tego sfałszowaniem.

Istnieje wiele rodzajów samadhi. Niektórzy autorzy uważają, że atmadarśana, Wszechświat jako pojedyncze zjawisko bez uwarunkowań, jest pierwszym prawdziwym samadhi. Jeśli się z tym zgodzimy, musimy wiele mniejszych stanów uniesienia zdegradować do klasy dhjany. Patańdżali wylicza wiele takich stanów : osiąganie ich w różnych okolicznościach daje różne magiczne moce. Nie będziemy o tym dyskutować. Każdy, kto chce uzyskać moce magiczne, może je otrzymać na wiele sposobów.

Moc rośnie szybciej od pożądania. Chłopiec, który potrzebuje pieniędzy, by kupić zestaw żołnierzyków , zanim je dostanie, chce już czegoś innego - najprawdopodobniej czegoś, co przekracza posiadane przezeń środki.

Taka jest piękna historia każdego duchowego rozwoju! Nikt nie zatrzymuje się, by otrzymać nagrodę.

Nie powinniśmy się zatem głowić, co nam może, a czego nie może przynieść samadhi, gdy rozważamy jego skutki w naszych życiach. Rozpoczęliśmy tę książkę, jak pamiętamy, od uwag na temat śmierci. Śmierć teraz straciła wszelkie znaczenie. Idea śmierci zależna jest od "ja" i od czasu ; te idee zostały zniszczone; i tak "Zwycięstwo pochłania śmierć". Powinno nas teraz interesować jedynie, czym jest samadhi samo w sobie i jakie warunki je wywołują.

Spróbujmy ustalić ostateczną definicję. Dhjana przypomina samadhi pod wieloma względami.

Występuje związek "ja" z "nie-ja" oraz utrata poczucia czasu i przestrzeni i przyczynowości. Dualność w każdej formie zostaje zniesiona. Idea czasu zaś dotyczy dwóch następujących po sobie wydarzeń, przestrzeni dwóch nieprzypadkowych wydarzeń, przyczynowości dwóch wydarzeń połączonych. 

Stany dhjaniczne przeczą normalnemu myśleniu, ale w samadhi widać to jeszcze bardziej wyraźnie. I jak dhjana wydaje się prostym związkiem dwóch spraw, tak w samadhi wydaje się połączone wszystko ze wszystkim. Można powiedzieć, że w Dhjanie istnieje wciąż ukryta właściwość sugerująca, że jedno istnienie przeciwne jest wielu nie-istnieniom. W samadhi wielu i jedno jednoczą się w związku istnienia z nie-istnieniem. Definicja ta nie wynika z refleksji, lecz z pamięci. 

Co więcej, łatwo jest kierować "sztuczkami" dhjany. Po chwili można wejść w ten stan bez praktyk wstępnych i spoglądając nań z tego punktu oswoić się z dwuznacznością tego pojęcia, o której wcześniej mówiliśmy. Kiedy patrzy się na dhjanę z dołu, przypomina ona trans, doświadczenie tak przytłaczające, że nie można pomyśleć o czymś większym, podczas gdy z góry wydaje się zwykłym stanem umysłu, takim jak każdy inny. Frater P., zanim dostąpił samadhi, pisał o dhjanie : "Dhjaną nazywamy przypuszczalnie rezultat intensywnej kontroli gwałtownego załamania nerwowego. Samadhi jest zwykłym tego rozwinięciem, przynajmniej tak mi się wydaje". 

Pięć lat później nie przyjąłby takiego poglądu. Powiedziałby zapewne, że dhjana jest "przepływem umysłu, jednym nieprzerwanym nurtem z "ja" do "nie-ja" bez świadomości obu, przepływem, któremu towarzyszy wzrastające zdziwienie i rozkosz". Można zrozumieć , czym jest naturalny skutek dhjany, ale nie można tym samym nazwać dhjany wstępem do samadhi. Można nawet nie wiedzieć, jakie stany sprowadzają samadhi. Można wytworzyć dhjanę w ciągu kilku minut, a często zdarza się ona spontanicznie : w przypadku samadhi jest całkiem inaczej. Pewnie można ją osiągnąć, kiedy się zechce, lecz nie można rzec, w jaki sposób i ile czasu na to potrzeba. Nie jest się nawet pewnym, czy naprawdę się je uzyska. 

Można być pewnym tego, że się przejdzie milę na równej drodze. Zna się warunki tego i jedynie jakiś niesamowity zbieg okoliczności mógłby w tym przeszkodzić. A chociaż można by równie dobrze powiedzieć: "Wspiąłem się na Matterhorn i wiem, że mogę to zrobić raz jeszcze", istnieje wiele różnych okoliczności, które mogą przeszkodzić w osiągnięciu sukcesu. 

Zdążyliśmy się już dowiedzieć, że gdy trzymamy się jednej i niezmiennej myśli, pojawia się dhjana. Nie wiemy, czy intensyfikacja jej wystarczy do wytworzenia samadhi, czy też są potrzebne jakieś inne okoliczności. Nauka to jedna sprawa, doświadczenie to inna. 

Jeden autor powiada, że dwanaście sekund niezmienności to dharana, sto czterdzieści cztery dhjana, a tysiąc siedemset dwadzieścia osiem to samadhi. A Wiwekananda, komentując Patańdżalego, czyni dhjanę zwykłym przedłużeniem dharany. Lecz powiada dalej: "Jeśli przypuśćmy, że medytuję nad książką i stopniowo udaje mi się skupić na niej umysł i jeśli postrzegam jedynie wewnętrzne uczucie, znaczenie niewyrażone w żadnej formie, to stan dhjany zwany jest samadhi".

Inni autorzy wolą sugerować, że samadhi wynika z medytowania nad przedmiotami, które są same w sobie cenne. Na przykład, Wiwekananda powiada : "Myśl o jakimś świętym przedmiocie" i wyjaśnia to w taki oto sposób "Nie oznacza to żadnego grzesznego przedmiotu"(!).

Frater P. wolałby nie mówić kategorycznie, czy zawsze dostępował Dhjany przy zwykłych przedmiotach. Przerywał praktykę po kilku miesiącach i medytował na czakry, etc. Jego dhjana stała się tak potoczna, że przestał ją zauważać. Lecz gdyby chciał ją uzyskać w tej chwili, wybrałby coś dla wzniecenia w sobie "bojaźni bożej" czy "świętej grozy", lub "zdziwienia". Nie ma powodu, dla którego dhjana nie mogłaby się przydarzać podczas myślenia o jakichś zwykłych przedmiotach nad brzegiem morza, na przykład o niebieskiej świni. Lecz stałe odwoływanie się do niebieskiej świni jako zwykłego przedmiotu medytacji, które czyni Frater P., nie musi być traktowane au pied de la lettre. Jego zapiski dotyczące medytacji nie zawierają wzmianek o tym osobliwym zwierzęciu.

Dobrze by się stało, gdyby zorganizowane badania określiły warunki samadhi. Lecz tymczasem nie ma żadnych przeciwwskazań co do wyboru obiektów medytacji, z jednym wyjątkiem, o którym wspomnimy w trakcie naszych rozważań.

Pierwszą klasą obiektów prawdziwej medytacji (w przeciwieństwie do praktyk wstępnych, w których powinno się po prostu rozpoznawać obiekty, których nieskończoność trudna jest do wytrzymania) są rozmaite części ciała. Hindusi stworzyli wyszukany system anatomii i fizjologii, który ma się nijak do faktów z prosektorium. Istotne jest tu siedem czakr. Istnieją także rozmaite "nerwy", równie mityczne.

Drugą klasę stanowią obiekty dewocji, takie jak idea lub forma Bóstwa, serce lub ciało twojego nauczyciela, czy też jakiegoś człowieka, którego głęboko szanujesz. Nie będę zachwalać tej praktyki, jako że zakłada ona pewne uprzedzenia.

Można także medytować nad swymi snami. Brzmi to nieco przesądnie, lecz chodzi tu o to, że już masz skłonność, niezależną od świadomej woli, do myślenia o tych sprawach, o których konsekwentnie jest łatwiej myśleć.

Można też medytować nad czymkolwiek, co do ciebie dociera.

Lecz w tym wszystkim może nam się wydawać, że lepsze i bardziej przekonywające jest medytowanie bezpośrednio nad przedmiotami, które same w sobie wydają się nieistotne. Można nie chcieć poruszać umysłu w żaden sposób, nawet poprzez adorację. Przyjrzyj się trzem metodom medytacyjnym w Liber HHH (Equinox VI). Tym samym przeczy się temu, że o wiele łatwiej jest skupić się na jakiejś idei, ku której umysł zwracałby się naturalnie. 

Hindusi twierdzą , że natura obiektu wyznacza samadhi, tj. naturę tych stanów samadhi, które kryją się pod nazwą "magicznych mocy". Na przykład, istnieją jogaprawritti. Medytując czubek nosa osiąga się coś, co może być zwane "idealnym węchem", tj. węchem, który nie jest jakiś szczególny, lecz jest archetypem , którego modyfikacje stanowią wszelkie właściwe węchy. Jest to "węch, który nie jest węchem". Taki jest jedyny właściwy opis, jako że doświadczenie przeciwne rozumowi da się opisać jedynie słowami, które są przeciwne rozumowi. 

Podobnie, skupienie się na czubku języka daje "idealny smak" , na podniebieniu - "idealny kontakt". "Każda cząstka ciała w jednej chwili wchodzi w kontakt z każdą cząstką we Wszechświecie", taki opis tego daje nam Bhikku Ananda Matteja. Podstawa języka daje "idealny dźwięk", a krtań "idealny wzrok". 

Samadhi par excellence jest jednak atmadarśaną, która dla posiadających pewną wiedzę jest pierwszym prawdziwym samadhi, gdyż nawet wizje "Boga" i "jaźni" splamione są formą. W atmadarśanie wszystko manifestuje się jako Jedno: jest nim Wszechświat uwolniony ze wszelkich uwarunkowań. Nie tylko wszelkie formy i idee zostają zniszczone, lecz również te koncepcje, które są skryte w naszych ideach tych idei. Każda część Wszechświata staje się całością, fenomeny i noumeny nie są już sobie przeciwstawne. 

Nikt nie jest w stanie opisać tego stanu umysłu. Można jedynie wyszczególnić coś z jego cech i to w języku, który nie tworzy wyobrażeń w umyśle. Nikt, kto tego doświadczył, nie jest w stanie odpowiednio wyrazić tego w swojej pamięci ani też pomyśleć o czymś, co to przekracza. 

Istnieje jednak o wiele wyższy stan zwany sivadarśaną, o którym wystarczy powiedzieć, że jest zniszczeniem poprzedniego stanu, jego unicestwieniem. I żeby zrozumieć to wymazanie, nie wolno sobie wyobrażać "Nicości" (jedyna możliwa tego nazwa) jako czegoś negatywnego, lecz jako coś pozytywnego. 

Normalny umysł jest świecą w ciemnym pokoju. Gdy odsłoni się żaluzje, światło słoneczne uczyni płomień niewidzialnym. Jest to dobre wyobrażenie dhjany. 

Lecz umysł nie jest w stanie znaleźć porównania dla atmadarśany. Mówienie, że zebranie wszystkich zastępów niebiańskich podobnie zakryłoby słońce wydaje się nieskuteczne. Lecz jeśli tak powiemy, a będziemy chcieli dalej stworzyć wyobrażenie Sivadharśany, musimy sobie natychmiast wyobrazić, że tym płomieniem we wszechświecie jest ciemność, nie jakieś światło mocno przyćmione w porównaniu z innym światłem, lecz sama ciemność. Nie chodzi tu o zmianę chwili w rozległość, czy nawet skończoności w nieskończoność. Jest to poznanie , że pozytywne jest po prostu negatywnym. Ostateczna prawda postrzegana nie jest jedynie jako fałsz, lecz jako logiczne przeciwieństwo prawdy. Całkiem bez sensu jest drążyć ten temat, który zawiódł na manowce wszystkich jego badaczy. Powiedzieliśmy jedynie tak mało, jak było to możliwe, a nie tak wiele, ile by się dało.

Od naszego celu także dalekie jest rozprawianie się z niezliczonymi dyskusjami na temat tego, czy jest to ostateczny cel i co on daje. Wystarczy powiedzieć , że nawet pierwsza i szybko przemijająca dhjana odpłaca tysiąckrotnie trudy, które musieliśmy pokonać, aby ją uzyskać.

Dla początkującego istnieje wielka nadzieja, że praca ta się kumuluje: każde działanie skierowane ku celowi wytwarza przeznaczenie, które pewnego dnia przyniesie owoce. Oby wszyscy mogli je osiągnąć!

STRESZCZENIE

Pyt.: Czym jest geniusz i jak powstaje?

Odp.: Wybierzmy niektóre okazy z pewnych gatunków i postarajmy się w nich odnaleźć jedną wspólną cechę, która nie występuje u pozostałych gatunków.

Pyt.: Czy istnieje taka?

Odp.: Tak, wszyscy geniusze mają nawyk skupiania myśli i zazwyczaj potrzebują długiego odosobnienia, ażeby ten nawyk wytworzyć. Szczególnie, najwięksi geniusze religijni porzucili świat w pewnym okresie swojego życia i zaraz po powrocie doń głosili swe nauki.

Pyt.: Jakie znaczenie ma takie odosobnienie? Można by oczekiwać, że taki człowiek po powrocie nie będzie czuł związku z cywilizacją i będzie mniej zdolny, aniżeli był przedtem.

Odp.: Ale każdy z nich twierdzi, choć w innym języku, ze podczas odosobnienia osiągnął nadludzkie moce.

Pyt.: Czy w to wierzysz?

Odp.: �le się dzieje, jeśli odrzucamy twierdzenia największych pośród ludzkości, nie przedstawiając zadającego im kłam dowodu lub chociaż tłumacząc, gdzie mogli popełnić błąd. W tym przypadku każdy z nauczycieli zostawił nam wskazówki. Jedyną metodą naukową jest powtarzanie ich eksperymentów, potwierdzając lub odrzucając ich rezultaty.

Pyt.: Lecz ich wskazówki wielce różnią się od siebie?

Odp.: Jedynie tak dalece, jak jest to związane z czasem, rasą, klimatem i językiem. Istnieje istotna tożsamość metody. 

Pyt.: Naprawdę!? 

Odp.: Wielkim dziełem życia Fratra Perdurabo było udowodnienie tego. Studiując każdą praktykę religijną każdej z wielkich religii na miejscu, był w stanie wykazać Jedność - w - różnorodności ich wszystkich i sformułować metodę wolną od jakichkolwiek zniekształceń dogmatycznych i opartą jedynie na pewnych faktach z anatomii, fizjologii i psychologii. 

Pyt.: Czy możesz mi streścić tę metodę? 

Odp.: Główna idea jest taka, że Nieskończony, Absolut, Bóg, Nad-dusza, jakkolwiek się tego nie nazwie, jest zawsze obecna, lecz tak ukryta i zamaskowana przez myśli umysłu, jak nie można słyszeć bicia serca w głośnym mieście. 

Pyt.: Tak?

Odp.: A zatem, by osiągnąć znajomość Nieskończonego, wystarczy wyciszyć wszelkie myśli. 

Pyt.: Przecież we śnie myśli są wyciszone. 

Odp.: Tak, to prawda, w przybliżeniu. Ale funkcja postrzegania jest również wyciszona. 

Pyt.: A zatem pragniesz osiągnąć doskonałą czujność i uwagę umysłu, niezakłóconą przez pojawiające się myśli? 

Odp.: Tak.

Pyt.: A jak do tego dojść? 

Odp.: Najpierw wyciszamy ciało poprzez praktykę zwaną asaną i zapewniamy jej swobodę i regularność funkcji dzięki pranajamie. W ten sposób żadne sygnały z ciała nie zakłócają umysłu. 

Po drugie, poprzez jamę i nijamę wyciszamy emocje i namiętności, chroniąc się przed złym wpływem, jaki wywierają na umysł. 

Po trzecie, poprzez pratjaharę analizujemy umysł bardziej dogłębnie i zaczynamy kontrolować myśli niezależnie od ich natury. 

Po czwarte, tłumimy wszelkie pozostałe myśli dzięki bezpośredniej koncentracji na pojedynczym punkcie. Ten proces, który prowadzi do największych rezultatów, składa się z trzech części, dharany, dhjany i samadhi, znanych razem pod jednym terminem samjamy.

Pyt.: W jaki sposób mogę uzyskać dalszą wiedzę i doświadczenie tego?

Odp.: A . . A jest organizacją, której mistrzowie osiągnęli osobiste doświadczenie szczytu tej nauki. Stworzyli oni system dostępny dla każdego, i to z taką łatwością i szybkością, która wcześniej nie była możliwa. Pierwszy stopień w ich systemie jest stopniem UCZNIA. Uczeń musi zaznajomić się z następującymi książkami:

1. Equinox.

2. 777.

3. Konx Om Pax.

4. Dzieła zebrane A.Crowley'a; Tannhauser, Miecz Pieśni, Czas, Eleusis.

5. Radża Joga Swamiego Wiwekanandy.

6. Sziwa Sanhita lub Hathajoga Pradipika.

7. Tao Teh King i pisma Czuang Tsy : S.B.E. xxxix, xl.

8. Przewodnik duchowy Miguela de Molinosa.

9. Rituel et Dogme de la Haute Magie Eliphasa Leviego .

10. Goetia Lemegetonu Króla Solomona.

Książki te powinny być dobrze przestudiowane w połączeniu z drugą częścią tej książki - Magią.

Studiowanie tych ksiąg pozwoli głęboko wniknąć w intelektualny ich system.

Po trzech miesiącach Uczeń zdaje egzamin z tych ksiąg i, jeśli jego wiedza wydaje się być wystarczająca, może stać się Nowicjuszem, otrzymując Liber LXI i tajemną świętą księgę, Liber LXV. Zasadniczym punktem tej praktyki jest to, że Nowicjusz ma wyznaczonego Mistrza, który prowadzi go w jego pracy.

Może wybrać praktyki, które mu odpowiadają, lecz w każdym przypadku musi prowadzić dokładne zapiski, ażeby znaleźć związki przyczynowo - skutkowe w swojej pracy i po to, by A . . A mogło ocenić jego postęp i pokierować jego dalszymi studiami.

Po roku nowicjatu może zostać Neofitą A . . A i otrzymać tajemną świętą księgę, Liber VII.

Oto zasadnicze wskazówki, dla praktyki, którą każdy nowicjusz powinien podążać:

Libri E, A, O, III, XXX, CLXXV, CC, CCVI, CMXIII.

MAGIA CEREMONIALNA

TRENING MEDYTACJI

Uwagi wstępne

Jak dotąd, mówiliśmy jedynie o mistycznej ścieżce i głównie trzymaliśmy się jej praktycznej, ezoterycznej strony. Trudności, o których wspomnieliśmy, stanowiły przeszkody czysto naturalne. Na przykład, wielka kwestia wyrzeczenia się siebie, która zajmuje tak wiele miejsca w traktatach mistycznych, nie została w ogóle omówiona. Powiedzieliśmy jedynie, co należy robić. Nie rozważyliśmy w ogóle, co z tym się wiąże. Bunt woli przeciw okrutnej dyscyplinie medytacji nie został w ogóle omówiony. Nadszedł chyba czas poświęcić temu kilka słów.

Nie ma granic tego, co teologowie nazywają "bezbożnością". Jedynie przez doświadczenie można odkryć pomysłowość umysłu w próbach ucieczki spod kontroli. Jest się jedynie wtedy bezpiecznym, gdy trwa się przy medytacji, czyniąc ni mniej, ni więcej, aniżeli to co opisaliśmy, ale umysł z pewnością nie pozwoli mu pozostać przy tej prostocie. Fakt ten jest źródłem wszystkich legend dotyczących "świętych" kuszonych przez "diabła".

Przyjrzyjcie się opowieści o Chrystusie na pustyni, gdzie jest on zmuszony do użycia swej magicznej mocy, spełnienia tego, co należy zrobić. Te ataki na wolę są równie złe, co myśli nachodzące dharanę. Wydawałoby się nawet, iż nie da się z powodzeniem praktykować medytacji, jeśli wola nie stanie się tak silna, że żadna siła we Wszechświecie nie będzie w stanie jej skruszyć. Zanim skupimy się na niższej zasadzie, umyśle, należy się skupić na zasadzie wyższej, Woli. Błąd w zrozumieniu tego zniszczył wartości wszelkich prób nauczania "Jogi", "Mentalnej kultury", "Nowej Myśli" i tym podobnych.

Istnieją metody trenowania woli, dzięki którym łatwo jest sprawdzić swój postęp.

Każdy zna siłę nawyku. Każdy wie, że jeśli się będzie działało w jakiś określony sposób, działanie to będzie z czasem przychodzić łatwiej, a w końcu całkiem naturalnie.

Wszystkie religie dostarczają praktyk z tym związanych. Jeśli długo modlisz się swoimi wargami, w końcu spostrzeżesz, że modlisz się swoim sercem.

Cała ta kwestia została dokładnie przerobiona przez mądrych ludzi starożytności. Stworzyli oni naukę życia kompletną i doskonałą, i dali jej nazwę MAGIA. Jest ona główną tajemnicą starożytnych i jeśli klucze do niej nie zostały całkiem zagubione, to są bardzo rzadko stosowane.

I znowu, pomieszanie wdarło się poprzez niewiedzę tych, którzy jej nie zrozumieli i oczernili w oczach innych. Naszym zadaniem jest teraz przywrócić nam tę naukę w całej jej doskonałości.

Ażeby to zrobić, musimy skrytykować autorytety. Niektóre z nich strasznie się wikłają w temacie, innym brakuje spójności. Większość z nich to empirycy, tacy sobie pisarze, a najwięcej można znaleźć głupich szarlatanów.

Omówiona zostanie prosta forma magii, tworząca harmonię wielu starych i nowych systemów. Opiszemy rozmaite rodzaje broni Maga oraz wystrój jego świątyni. Wyjaśnimy, czemu one służą i jak je tworzyć.

Mag pracuje w Świątyni, Wszechświecie, który jest (zapamiętajmy to sobie !) mu równoczesny. W tej świątyni wyrysowany jest Krąg na podłodze, który ma stanowić granicę jego działań. Krąg jest chroniony boskimi imionami, które mają go chronić przed nieprzyjacielskimi myślami. W kręgu stoi Ołtarz, solidna podstawa, przy pomocy której pracuje, podstawa wszystkiego. Na Ołtarzu znajdują się Różdżka, Puchar, Miecz i Pentakl, przedstawiające odpowiednio jego Wolę, jego Zrozumienie, jego Rozsądek i niższe części jego istnienia. Także na Ołtarzu leży flakonik Olejku, otoczony Biczem, Sztyletem i Łańcuchem, podczas gdy nad Ołtarzem wisi Lampa. Mag nosi Koronę, jedną Szatę i Lamen, trzymając Księgę Czarów i Dzwonek.

Olejek uświęca wszystko, czego dotknie; jest to jego aspiracja; wszelkie działania dokonywane z nim są święte. Bat dręczy go, sztylet go rani, łańcuch wiąże go. Dzięki cnocie tych trzech aspiracja pozostaje czysta i jest w stanie uświęcić wszystko inne. Nosi Koronę, by potwierdzić swoją boskość. Szata symbolizuje ciszę, a Lamen cel jego dzieła. Księga Zaklęć i Czarów jest jego magicznym zapisem, jego karmą. Na Wschodzie znajduje się Magiczny Ogień, który wszystko spala.

Teraz omówimy wszystko szczegółowo.

ROZDZIAŁ I

ŚWIĄTYNIA

Świątynia przedstawia zewnętrzny Wszechświat. Mag musi brać ją tak, jak ją znajduje, a więc nie ma ona żadnego szczególnego kształtu. W Liber VII, vi, 2, napisane jest : "Stworzyliśmy sobie Świątynię z kamieni w kształcie Wszechświata, nawet jeśli obnosisz się otwarcie, a ja się skrywam". Kształtem tym jest Vesica Piscis, ale jedynie największy z Magów potrafi taką Świątynię stworzyć. Jednakże, można sobie wybrać któryś z pokoi. Jest to zależne od mocy Maga reinkarnowania się w odpowiednim ciele.

ROZDZIAŁ II

KRĄG

Krąg oznajmia naturę Wielkiego Dzieła. Choć Mag jest ograniczony w wyborze pomieszczenia, może jednak w mniejszym lub większym stopniu wybrać, którą jego część pragnie zagospodarować. Rozważa dogodność i możliwości. Jego krąg nie powinien być zbyt mały i krępować jego ruchów. Nie powinien też być zbyt wielki, by nie było zbyt wielkich odległości do przejścia. Kiedy Krąg jest już wykonany i poświęcony, Mag nie powinien go opuszczać, czy nawet się z niego wychylać, albowiem zostanie zniszczony przez nieprzyjazne siły.

Wybiera Krąg, a nie jakieś inne linearne figury z kilku przyczyn:

1. Potwierdza w ten sposób swoją tożsamość z nieskończonością.

2. Potwierdza równowagę swojego działania, jako że wszystkie punkty na okręgu są równie odległe od środka.

3. Potwierdza ograniczenia związane ze swym poświęceniem się Wielkiemu Dziełu. Nigdy więcej już nie dziwi się bezcelowości świata.

Środek kręgu jest centrum Tau, które składa się z dziesięciu kwadratów, jak to pokazuje ilustracja. Tau i krąg tworzą razem kształt Różo - Krzyża, zjednoczenia podmiotu i przedmiotu, które jest celem Wielkiego Dzieła i które symbolizowane jest czasem jako Krzyż i Krąg, czasem jako Lingam - Joni, czasem jako Ankh lub Crux Ansata, czasem jako Iglica i Nawa kościoła lub świątyni, a czasem jako uczta weselna, mistyczne zaślubiny, duchowe zaślubiny, "śluby alchemiczne" i wiele innych. Jakąkolwiek się wybierze formę, jest ona symbolem Wielkiego Dzieła.

To miejsce jego działania objawia zatem naturę i przedmiot jego Dzieła. Ci, którzy przypuszczają, że stosowanie tych symboli oznacza oddawanie czczi jakimś organom stwórczym, po prostu przypisują mędrcom wszystkich czasów i krajów umysł takiego samego kalibru, co ich własny.

Tau jest zbudowane z dziesięciu kwadratów ze względu na dziesięć Sefirotów. Zarysowuje ono trójkąt, który jest wpisany w wielki Krąg. Lecz trójkąt zaznaczony jest jedynie trzema rogami, obszarami wyznaczonymi dzięki odcięciu linii wiążących ten trójkąt. Trójkąt ten jest widzialny jedynie w częściach, które są wspólne dwóm ze stron. Mają zatem kształt diamentu, jednej z form Joni. Znaczenie tego jest zbyt skomplikowane jak na ten krótki szkic; można je przestudiować w Berashith Crowley'a.

Rozmiar całej figury jest określony przez rozmiar jednego kwadratu Tau. A rozmiar tego kwadratu jest rozmiarem podstawy Ołtarza, który umiejscowiony jest na Sefirocie Malkuth. Można zatem zauważyć, że Mag, miast robić, co mu się podoba, jest ograniczony dość rygorystycznie, ponieważ Ołtarz musi mieć podstawę proporcjonalną w stosunku do swojej wysokości, a jej wysokość musi być wybrana ze względu na wzrost Maga. Łatwo wyciągnąć z tych rozważań lekcję moralną. My jednak wskażemy jedynie, że zakres czyjegoś dzieła zależy od oryginalnego geniuszu. Nawet rozmiar broni musi być określony przez konieczne proporcje. Wyjątkiem od reguły jest Lampa, która zwisa z sufitu, nad środkiem Kręgu, ponad kwadratem Sefirotu Tiphereth, i Olejek, którego flakonik ma być wystarczająco mały, by zmieścił się na każdym Ołtarzu.

W Krąg są wpisane Imiona Boga. Krąg jest zielony, a imiona płomieniście karmazynowe, tego samego koloru, co Tau. Za kręgiem znajduje się dziewięć równo odległych pentagramów, a w każdym z nich pali się mała Lampa. Są to "Twierdze na Granicy Otchłani". Zobacz jedenasty Aethyr, Liber 418 (Equinox V). Trzymają z daleka siły ciemności, które w innym przypadku mogłyby się przedrzeć przez Krąg.

Imiona Boga tworzą dalszą ochronę. Mag może się zastanowić nad tym, które z nich wybrać , ale winny one symbolizować Dzieło w metodzie i spełnieniu. Nie da się przedstawić tej kwestii do końca. Odkrycie i konstrukcja odpowiednich imion mogłaby zająć uzdolnionemu kabaliście wiele lat.

Te dziewięć Lamp początkowo tworzono z ludzkiego tłuszczu, tłuszczu wrogów zabitych przez Maga. Służyły w ten sposób jako ostrzeżenie dla jakichkolwiek nieprzyjaznych sił, które by zamierzały zakłócić spokój Maga. Dzisiaj trudno jest stworzyć takie świece i lepiej używać kitu pszczelego. Miód zbierany jest przez Maga. Nic nie zostaje pozostawione z tego trudu pracy pszczół poza zwykłą skorupą utrzymującą ogień. Kit pszczeli stosuje się także przy tworzeniu Pentakli i tworzy to więź między dwoma symbolami. Pentakl jest pożywieniem Maga, a część z niego oddaje on po to, by dać światło "temu, co jest poza". Tak oto światła wydają się groźne jedynie intruzom. Służą oświeceniu Kręgu i Imion Boga, co sprawia, że pierwsze i najdalsze symbole inicjacji są dostępne dla oczu profana.

Świece stoją na pentagramach, które symbolizują Sefirotę Geburah, srogość, i dają ochronę. Także jednak przedstawiają mikrokosmos, cztery elementy uwieńczone Duchem, Wolę człowieka doskonaloną przez jego aspiracje ku temu co Wyższe. Są umieszczone na zewnątrz Kręgu po to, by przyciągnąć wrogie moce i dać im pierwsze pojęcie o Wielkim Dziele, którego kiedyś także będą musiały dokonać.

ROZDZIAŁ III

OŁTARZ

Ołtarz przedstawia solidną podstawę dzieła, stałą Wolę Maga i prawo, zgodnie z którym on działa. Wszystko jest trzymane na tym ołtarzu, jako że wszystko jest podległe prawu. Wyjątek stanowi Lampa.

Według niektórych autorytetów ołtarz winien być stworzony z dębu, by przedstawiać nieugiętość i ostrość prawa. Inni wykonują go z akacji, jako że akacja jest symbolem zmartwychwstania.

Ołtarz jest podwójnym sześcianem, co w przybliżeniu symbolizuje Wielkie Dzieło, jako że podwojenie sześcianu, tak jak zrobienie kwadratu z koła, stanowiło jeden z wielkich problemów starożytności. Powierzchnia Ołtarza składa się z dziesięciu kwadratów. Wierzchołkiem jest Sefirot Kether, podstawą Malkuth. Wysokość Ołtarza równa się wysokości od podłogi do pępka Maga. Ołtarz jest związany z Arką Przymierza, Arką Noego, nawą (nawa = statek) kościelną i wieloma innymi symbolami starożytności, której symbolizm świetnie został opracowany w anonimowym dziele zwanym Kanon (Elkin Mathews), jakie należy dogłębnie przestudiować przed konstrukcją Ołtarza.

Dlatego Ołtarz musi ucieleśniać wiedzę Maga o prawach Natury, które są prawami, za pomocą których on działa.

Powinien on usiłować stworzyć geometryczne konstrukcje symbolizujące kosmiczne wymiary, na przykład, może wziąć dwie przekątne jako (powiedzmy) średnicę Słońca. A zatem bok Ołtarza będzie długości odpowiadającej jakiemuś innemu wymiarowi kosmicznemu, narysowany na nim owalny nimb - czemuś innemu, a krucyfiks w niej jeszcze czemu innemu. Każdy Mag powinien wypracować swój własny system symboliczny i nie powinien ograniczać się do jakichś wymiarów kosmicznych. Może, na przykład, odnaleźć jakiś związek wyrażający prawo odwróconych kwadratów.

Wierzchołek Ołtarza powinien pokryty być złotem , a na złocie tym wygrawerowana jakaś figura jako Święta Ofiara lub Nowe Jeruzalem lub, jeśli ktoś jest uzdolniony, Mikrokosmos Witruwiusza.

Po bokach Ołtarza czasem również narysowane są wielkie tabliczki żywiołów i sigile (pieczęcie) świętych królów żywiołów, jak to pokazano w Equinox, VII, gdyż są one syntezami sił Natury. Są to raczej szczególne, aniżeli ogólne symbole, a ksiąem ka ta ma zamiar traktować jedynie o wielkich podstawach działania.

ROZDZIAŁ IV

BICZ, SZTYLET I ŁAŃCUCH

Bicz, Sztylet i Łańcuch reprezentują alchemiczne zasady Siarki, Rtęci i Soli. Nie chodzi tu o substancje, które dzisiaj kryją się pod tymi nazwami. Reprezentują one "zasady", których działanie chemicy uznali za bardziej dogodne do wyjaśnienia w inny sposób. Siarka reprezentuje energię rzeczy, Rtęć ich płynność, Sól ich stałość. Są odpowiednikami Ognia, Powietrza i Wody, ale oznaczają znacznie więcej, jako że reprezentują coś bardziej głębokiego i subtelnego, a jednak bardziej aktywnego. Prawie że dokładne porównanie można zrobić z trzema gunami Hindusów : sattwa, radżas, tamas. Sattwa jest Rtęcią, równowagą, spokojem, przejrzystością; radżas jest Siarką, aktywnością, uniesieniem, a nawet gwałtownością ; tamas jest Solą, gęstością, ospałością, ciężkością, ciemnością.

Jednakże filozofia hinduska tak bardzo zajęta jest główną ideą, iż wartość ma jedynie Absolut, że zmierza ku potępieniu tych gun (nawet sattwy) jako czegoś złego. Jest to właściwe podejście, ale jedynie gdy się działa z jakiegoś wyższego poziomu. A my wolelibyśmy, jeśli mamy naprawdę osiągnąć mądrość, unikać tego wiecznego lamentu, który charakteryzuje myśl Półwyspu Indyjskiego : "Wszystko jest cierpieniem" etc. Przyjmując doktrynę hinduistów o dwóch fazach Absolutu, musimy, jeśli mamy być konsekwentni, połączyć je razem jako dobre albo złe. Jeśli bowiem jedna jest dobra, a druga zła, popadamy w dualność, dla której uniknięcia wymyśliliśmy Absolut.

Idea chrześcijańska mówiąca o tym, że grzech był coś wart, skoro zbawienie jest bardziej warte, a odkupienie godne jest utraty niewinności, wydaje się bardziej satysfakcjonująca. Święty Paweł powiada : "Gdzie jest obfitość grzechu, tam większa obfitość łaski. A zatem, czyż mamy czynić zło, by przyszło dobro? Uchowaj Boże". Ale przecież właśnie tak czyni sam Bóg, po cóż by bowiem stwarzał Szatana z zalążkiem jego "upadku"?

Miast potępiania tych trzech jakości bez ceremonii, przyjmijmy je jako części sakramentu. Ten szczególny aspekt Bicza, Sztyletu i Łańcucha poddaje na myśl sakrament pokuty.

Bicz jest Siarką. Jego stosowanie budzi naszą ospałą naturę i może być później stosowany jako instrument karcenia buntującej się woli. Odnosi się do Nefesh, duszy zwierzęcej, pragnień naturalnych.

Sztylet jest Rtęcią : stosuje się go, by obniżyć za dużą temperaturę poprzez upuszczenie krwi. I ta broń właśnie zanurza się w bok lub serce Maga, by wypełnić Święty Puchar. Odnosi się on do tego, co jawi się między zachciankami a rozsądkiem.

Łańcuch jest Solą : służy wiązaniu błądzących myśli. Z tej oto przyczyny jest on umieszczony wokół szyi Maga, gdzie mieści się Daath.

Instrumenty te przypominają nam także o bólu, śmierci i związaniu. Badacze ewangelii przypomną sobie, że były one wykorzystane w czasie męczeństwa Chrystusa, tyle że Sztylet zastąpiono gwoździami.

Trzonek Bicza winien być wykonany z żelaza, smagacze z dziewięciu miedzianych drutów, a w każdy z nich wplecione małe kawałki ołowiu. Żelazo reprezentuje okrucieństwo, miedź - miłość, a ołów - surowość.

Sztylet wykonany jest ze stali inkrustowanej złotem, a rękojeść jest również złota.

Łańcuch wykonany jest z czystego żelaza. Składa się z 333 ogniw.

Jasne się teraz staje, dlaczego broń ta ułożona jest wokół flakoniku z przejrzystego kryształu, w którym trzymany jest Święty Olejek.

Bicz utrzymuje aspirację; Sztylet wyraża wolę uświęcenia wszystkiego; Łańcuch chroni przed błądzeniem.

Możemy się teraz zająć samym Świętym Olejkiem.

ROZDZIAŁ V