Fryderyk Halm

KAOMENS

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

KAOMENS

Dramat w jednej Odsłonie, przedstawiony w Wiedeńskim Dworskim Teatrze dnia 30 Marca 1837 roku.

dla dzieci treściwie napisana

Fryderyk Halm

Przekład: Teofil Nowosielski,

OSOBY.

KAMOENS
DON JOSE QUEBEDO CASTEL BRANCO , bogaty kupiec
PEREZ, syn jego
DOZORCA Szpitalu Lizbońskiego

Rzecz dzieje się roku 1579.

Przypisek Autora.
Vasco Monsincho, tu Perez de Quebedo Castel Branco, utworami swojemi, z pomiędzy wszystkich poetów portugalskich, najbliżej stanął obok sławnego Kamoensa (Barbosa Machado. Biblioth. Levit.Denis. Resume de l'hist. liter. du Portugal. Chap. 19). Wielki jego bohaterski poemat. t. Alfons Afrykańczyk ogłoszony był roku 1611. W tym poemacie autor skreślił po mistrzowsku męczeństwo Ferdynanda z przydomkiem stały i bitwę pod Alcazar.

(Teatr przedstawia izbę w szpitalu lizbońskim: brudne i odrapane ściany — tu i owdzie wapno poodpadało; na przodzie sceny, po prawej stronie widzów, stoi stół, na którym rozmaite książki i rekopisma leżą w nieładzie: obok niego parę krzeseł, po lewej stronie krzesło z porę czami, nieco dalej ubogie posianie na którem śpi Kamoens, przy nim oparły oręż, nad głową śpiącego wisi na ścianie lutnia zakurzona, w głębi, od strony prawej, drzwi).

Scena I.

(Po ukończeniu symfonii, drzwi się otwierają: w progu ukazuje się Don Jose Quebedo, którego prowadzi dozorca szpitalny: ten ostatni ma u pasa pęk kluczy i niesie dużą księgę).

Dozorca i Quebedo.

QUEBEDO.
Otóż i trzecie piętro! czy gdzie jeszcze wyżej ?

DOZORCA.
Jesteśmy już na miejscu.

QUEBEDO.
A to chwałą Bogu!
Pot się z mojego czoła leje strumieniami, Już mi i tchu nie staje... więc przecież stanąłem.

DOZORCA
otwiera księgę, którą niósł pod puchą, i pokazując ją Quebedzte, mówi: Spojrzyj panie w tę księgę! wyraźnie w niej stoi Ludwik Kamoens, Numer piąty, ten sam panie, Jesteśmy przy Numerze piątym, ot! na miejscu.

QUEBEDO.
Dobrze! lecz ty, jak widzę, nie znasz tego pana?

DOZORCA.
Nie znam go wcale, panie!

QUEBEDO.
nawet i z nazwiska?
Czyż sława jego nigdy nic doszła do ciebie?

DOZORCA.
My sławy tu nie znamy, lecz tylko numera;
My w szpitalu nie znamy osób ni znaczenia.
Kamoens tu jest znany jako Numer piąty,
Numer piąty wyraźnie tak w tej księdze stoi.

QUEBEDO.
Masz słuszność, przyjacielu, jak widzę, twe księgi
Utrzymujesz w porządku — więc on tu: Kamoens!
W ciasnej i ciemnej izbie, za kratami w oknach —
Tu pod brudnem sklepieniem, wśród ścian obszarpanych!

DOZORCA.
Bo też tu wanad dawniej przebywali—
A on do spokojności wzdychał bez ustanku.
Pragnął żyć w samotności: kąt ten stał pustkami,
Jemu więc oddaliśmy to skromne mieszkanie.....

QUEBEDO.
Bravo w izbie, szalonych! dobrzeście zrobili...
Kocham was moi drodzy za trafny wasz pomysł.
Co do mnie, jabym wszystkim w świecie wierszokletom
Pozamawiał mieszkania w domu waryatów.
Cyt! tak to on jak widzę na łożu spoczywa,
Zasypia sobie słodko.

DOZORCA.
Tak to on śpi, panie!
Ja go zaraz przebudzę.

QUEBEDO.
Nie budź, przyjacielu:
Mogę chwilę zaczekać, aż się sam przebudzi.

DOZORCA.
Kłaniam więc uniżenie; życzę szczerze panu
Spełnienia swych zamiarów.

QUEBEDO.
Dzięki, przyjacielu!
Przyjm, proszę, tę drobnostkę za twoją usługę.
(daje mu pieniądze)

DOZORCA.
Sługa najuniżeńszy!
(odchodzi)

QUEBEDO.
Bądź zdrów, przyjacielu.

Scena II.

Kamoens, Quebedo.

QUEBEDO.
(siada na krześle przy stole, tuk jednak iż twarzą ciągle jest obrócony do Kamoensa).
Strudziłem się, zmęczyłem, nad wszelkie pojęcie —
Jakże mi teraz miło wypocząć na chwilę!
Bóg świadkiem, żebym nigdy nie postał w szpitalu,
Gdyby nie syn mój Perez, ten młody szaleniec,
Który stan ojca swego lekce ważąc sobie,
Kuje i kuje wiersze, na rymy poluje,
Zgłoski ciągle przelicza i marzy o laurach.
Oj biednyż ze mnie ojciec!... Mój Perez, jedynak,
Do laurów tylko wzdycha, a pieniędzy nie chce,
Nie chce brać się do chleba i pójść w ojca ślady:
Ale koniecznie pragnie sławy Kamoensa —
A on tu, ten Kamoens, cel jego uwielbień,
Leży oto w szpitalu, okryty laurami,
Leży jak łazarz jaki, żywy obraz nędzy —
Z jednem już tylko okiem, wybladły, schorzały,
Ów wielki niegdyś człowiek, twórca Lusiady,
Go walczył pod Oranem, pod murami Ceuta,
A dzisiaj dogorywa jak nędrzarz w szpitalu —
Całym jego majątkiem miecz i lutnia stara!
I cóż on zyskał w życiu?—niedostatek, nędzę!...
Dawniej Ludwik Kamoens, dzisiaj Numer piąty, —
Numer piąty, nic więcej, tak jak w księdze stoi,
A ja, ten sam, którego on dawniej wyszydzał,
Którego on nazywał głową kapuścianą,
Jestem kupcem, co waży rodzenki, migdały;
A za to koprowinę zmieniam na talary.
Zrobiłem już majątek i nieco utyłem,
Kupiłem już trzy domy i cztery okręta
Towarami ładowne posyłam za morza.
Kamoens szukał sławy, ja szukałem złota —
Niech go dziś ujrzy Perez; niech nasz stan porówna,
Niechaj taki obierze, jaki ja obrałem.
Przyszłe, go tu umyślnie, niech wieszcza zobaczy,
Niechaj z ust Kamoensa usłyszy nakoniec,
Że dotąd żył w obłędzie, że żył w zaślepieniu:
Lecz... cicho... wieszcz zajęknął... otwiera już oczy....

KAMOENS.
Więc to był znów sen krótki, sen tylko chwilowy,
Co mi dodał sił nowych do nowych udręczeń...
Nie był to sen ów twardy, co wszystko usypia —
To był tylko cień śmierci, lecz nie on sam jeszcze!
Co widzę? obcy człowiek? cóż go tu sprowadza?
Panie możeś zabłądził?

QUEBEDO.
(powstaje i zbliża się).
Nie zbłądziłem, panie!
Ciebie właśnie szukałem i znalazłem przecież —

KAMOENS.
Tak, przypominam sobie w istocie czem jestem —
Żądasz zapewne wierszy moich na wesele?
Mów panie czego żądasz? może chcesz sonety?
Ot, tam na stole znajdziesz, przejrzyj te papiery:
Wybieraj sobie panie, co ci się spodoba!
Znajdziesz lam wierszy dosyć wszelkiego gatunku:
Tanio je oddam panu — sztuka dwa reale.

QUEBEDO.
Nie po wiersze przychodzi.

KAMOENS
(podnosi się z posiania wsparty na orężu, postępuje
z trudnością kitka kroków do krzesła i siadu).
Więc żądasz zapewne,
Bym dla ciebie napisał nowe jakie wiersze:
Lecz przypatrz mi się dobrze! sił mi już nie staje —
Zaledwie z loża mego poruszyć się mogę,
Pracować już nie zdołam, myśl się moja błąka:
Lecz zapasem mych wierszy pragnę panu służyć.

QUEBEDO
Nie przychodzę tu wcale prosić cię o wiersze.
Don Louis! spojrzyj na mnie, przyjrzyj mi się dobrze!
Czyliż mnie nie poznajesz?

KAMOENS.
Nie poznaję.

QUEBEDO.
Ejże?
Tylko dobrze się przypatrz!

KAMOENS.
Nie poznaję wcale.

QUEBEDO.
Wszakże do szkoły w Calvas chodziliśmy razem.

KAMOENS.
Z panem?

QUEBEDO.
Tak nie inaczej czyliż nie pamiętasz?
Na jednej przecież ławce siedzieliśmy razem.
Wszakże w młodości nie raz igraliśmy z sobą,
Czyż nie pamiętasz tego? pomyśl, znasz mnie przecież!

KAMOENS.
O! wybacz panie, proszę, choćbym chciał przypomnieć.
Starą głowę i pamięć tak już osłabiłem,
Że nikogo już nie znam....

QUEBEDO.
Na mego patrona!
Poznasz mnie zaraz panie, skoro ci przypomnę,
Jestem Jose Quebedo — to ja: Castel branco.
Tak jest! ten sam Quebedo, szkolny twój towarzysz.....
No... syn Maryguitty, twojej matki chrzestnej...

KAMOENS. (poziewając, z niechęcią mówi).
Cóż więc żądasz ode mnie! mów Jose Quebedo?

QUEBEDO.
Nic wcale, chciałem tylko odwiedzieć cię tutaj —
O ! jakżeś mi zmizerniał, jakże wynędzniałeś...
Ja przeciwnie utyłom, a co! czyż nie prawda ?...
Taka to kolej w świecie; kto stanął na nogach,
Niech zważa, by nie upadł — los się kołem toczy!

KAMOENS.
Tak! los się kołem toczy —

QUEBEDO.
Szpital twym udziałem!
Znękało cię nieszczęście, przygniotła choroba,
Wcześnie się podstarzałeś, wcześnie osiwiałeś —
Straciłeś jedno oko -

KAMOENS.
Don Jose Quebedo,
Nie troszcz się wcale o mnie, nie lituj się proszę!
O! nie przeliczaj włosów na mej siwej głowie...

QUEBEDO.
Nie bierz mi za złe tego, wszak ja tobie sprzyjam —
Wszystko się z czasem zmienia — i nas czas odmienił —
O! tak, ty już nie jesteś owym dzielnym chłopcem,
Pięknych dam ulubieńcem i Dworu ozdobą,
Nie ten to już Kamoens jakim był on dawniej!

KAMOENS.
Prawda! już nim nie jestem, nie mam sił młodzieńczych;
Lecz choćbym nawet młodość poświęcił dla marzeń,
Któż tobie nadał prawo, byś się o mnie troszczył —
Z resztą żaden Quebedo mym sędzią nie będzie!

QUEBEDO  (da siebie).
Proszę jaki zuchwały, gdyby nie mój Perez,
Ukróciłbym tę dumę — (głośno) nie bąć tak surowym!
Jam się przyjaźniejszego spodziewał przyjęcia!...
Łagodniejszych wyrazów... widzę, żeś cierpiący —
Gdybyś tyle nie cierpiał, byłbyś gościnniejszym,
Łatwobyś mi przebaczył grzechy młodociane,
Za które jam żałował i odpokutował.
Raczej przypomnij sobie owe chwile błogie,
Przepędzone swobodnie w naszym młodym wieku,
Przypomnij sobie piłkę i tę starą lipę...
W imię mego patrona, choć była wysoka,
Tyś stanął zawsze pierwszy na wierzchołku drzewa.
A pamiętasz grę naszą — łowy na jelenia:
jeden t nas niby jeleń, a inni psy gończe
Ścigali go, wciąż co żywo?

KAMOENS.
Przypominam sobie.

QUEBEDO.
A pamiętasz tę jesień, gdyśmy się niekiedy
Wkradali do ogrodu kosztować owoców,
Jak nas za to ogrodnik dobrze nie raz skarcił?

KAMOENS. (z uśmiechem)
Tak, tak, byliśmy nieco żywemi chłopcami!

QUEBEDO.
A pamiętasz za miastem ów sławny pagórek,
Co go jedni bronili, drudzy zdobywali,
Nie zważając na guzy, co jak grad spadały.

KAMOENS.
Jeszcze znak mam z tych czasów.

QUEBEDO.
Prawda jak Bóg żywy!
Wtedy się narażało na złamanie karku,
A owe nurty rzeki, co nas tak nęciły?
Jam się wąchał z początku; ty jednak —

KAMEONS.
Ah, prawda!
Ja pierwszy, ty wnet za mną do wody wskoczyłeś,
Rzuciliśmy się w nurty z radosnym okrzykiem,
Walczyliśmy z falami, lecz te nas przemogły,
I daleko od brzegów uniosły nas chyżo.
Wtedy gdy już tonęłeś, jam cię wyratował... (po chwili)
O! gdzież jesteście, piękne dni młodego wieku!...
O zbliż się, przyjacielu, oto moja ręka —
Prawda żeśmy się często różnili ze sobą,
Miałem cię w podejrzeniu... możeś nie był takim —
O, pójdź! podaj mi rękę, szkolny towarzyszu!
Wszakże wiek młodocianny spędziliśmy razem,
A ty teraz, przy schyłku chwil moich wieczornych,
Przenosisz mnie w szczęśliwszy dni moich poranek!
Jakżem dziś jest szczęśliwy! byłem tak samotny...
Gdybyś największym moim był nieprzyjacielem,
W lej chwili ja musiałbym ciebie ucałować...

QUEBEDO  (po niejakiej chwili, niby łzy ocierając).
Czegoś doświadczał, powiedz, po naszem rozstaniu?
Dawno cię nie widziałem, jak tylko mój ojciec,
Zanim się spodziewałem, z Calvas mnie odebrał,
I wziął do Figuera: skończyła się wolność
Tam się praca zaczęła, ustały zabawy.

KAMOENS.
Los mój wsześnie mnie powiódł do miasta Coimbry,
Owej świątyni nauk i kunsztów nadobnych.
Tam to pieśni Homera przenikły do serca,
Tam najpierwej uczucie piękności poznałem,
Tam to siła twórczości, zamknięta w mej duszy,
Bezkształtna jeszcze w kształty się przybrała,
Zamglony umysł przejrzał i duch martwy ożył,
Tajemnicza tęsknota duszę ogarnęła....

QUEBEDO  (przerywając mu)
Nauki, przyjacielu, były mi obcemi;
Lecz w naukę mnie ojciec oddał kramarzowi:
Rył to człowiek nie głupi — dobrze umiał liczyć.

KAMOENS.
Rok za rokiem upływał, jam czuł przymus szkolny,
Śród ponurych ścian szkoły oddychać nie mogłem.
Wkrótce śmiało poszedłem za natchnieniem serca,
I ujrzałem Lizbonę, blask Dworu poznałem.
Potem króla, którego tak jak słońce jasne
Otaczał bez ustanku świetny przepych tronu.
Jam za sen blask poczytał, zbliżyć się nie śmiałem —

QUEBEDO.
Równiem tego doświadczył, kiedym po raz pierwszy
Ujrzał sklepienie giełdy, wstępując w jej progi.

KAMOENS.
Wnet kochankę ujrzałem — odtąd świetność tronu
Przygasła w moich oczach, przygasł Dwór wspaniały.
Jak pierwsze Boskie tchnienie z Chaosu martwego
Wywiodło życie świata, światłem go przenikło,
Tak uroczy wzrok lubej przenikł do mej duszy,
Nie pojętych rozkoszy raj mi otwierając...
O! jakże była piękną, o! lak płonie róża —
Gdy ją wietrzyk poruszy, zorza pocałuje
I pod urokiem wstydu, milej płonie jeszcze...
A co róża ukrywa rozkosznego w łonie,
To kryła w sobie luba, istna żywa róża,
Czysta dusza mej lubej, tak jak kropla rosy...

QUEBEDO.
Doświadczyłem podobnie — córka pryncypala
Hożą była dziewczyną; wdzięki mnie zajęty —
Jej ojciec miał pieniądze, ona była wolną,Ja lubiłem oszczędność i byłem przystojny.

KAMOENS.
O! nas zbliżyła miłość zgodna jak dwa dźwięki,
Wydobyte za jednem uderzeniem struny
I zlane w jedno echa harmonijne brzmienie,
O niej tylko marzyłem, tak jak w niebie może
O ziemskich swych rozkoszach marzą aniołowie...
Ona była mi światłem na kształt błyskawicy
Co błyśnie, blaskiem olśni i w noc się rozpłynie —

QUEBEDO.
Ja zaś zyskałem łaski u ojca mej miłej
Wreście wyrzekł "zezwalam!"; ja wzbudziłem zazdrość —-
Ponieważ jedynaczkę wiódłem do ołtarza.

KAMOENS.
Szczęśliwy kto dosięgnie celu swoich uczuć.
Jam go nie dopiął nigdy — ah! nas rozłączono;
Ona wiodła swe wiosny wśród klasztornych murów
I zgasła tam przedwcześnie jak kwiatek w tęschnocie...
Mnie wnet porwał wir świata i uniósł daleko.
Zabrzmiała trąba boju, a śmierć bohaterska
Wzbudziła we mnie zapał; wstąpiłem w szeregi,
Walczyłem pod Marocco, dobywałem Ceuta,
Jedno oko straciłem.... życie ocaliłem...

QUEBEDO.
Mnie podobny cios dotknął; umarła mi żona —
W rozpaczy po jej śmierci, łzy moje zaledwie
Osuszył znaczny posag, który otrzymałem —

KAMOENS.
Ja kalectwem dotknięty, znalazłem pociechę.
Gdyni zalegał lazaret ranami okryty,
Z wzrokiem mym ociemniałym pozbawiony słońca,
Wciąż otoczony nocy najgrubszą pomroką,
Czułem nagle jak gdyby tajna jakaś siła
Zstąpiła z nieba w duszę na skrzydłach anioła
I Boskiem tchnieniem serce moje przeniknęła...
Czułem że mój duch coraz wyżej mnie unosi,
Czułem że dusza krąży w przestrzeni bez granic,
I coraz wyżej z ziemi unosi mnie w niebo...
O! był to sen uroczy — wtem się przebudziłem —
Nie byłem już w rozpaczy — byłem spokojniejszy,
Serce znowu ożyło, Izy znowu pociekły:
Okiem ducha przejrzałem pośród mej ślepoty.
Źródło mego cierpienia wyczerpnąlem do dna,
A duch mój uniesiony na skrzydłach poezyi
Znalazł w niebie pociechę — serca żal ukoił...

QUEBEDO.
Mnie zaś, mój przyjacielu, pocieszyło złoto —
Prowadziłem mój handel, dawałem na fanty;
Robiłem oprócz tego różne spekulacye,
I zrobiłem majątek, zbierając wciąż grosze,
A twój los, Kamoensie, jak ci dalej sprzyjał?

KAMOENS.
Rzuciłem ziemię, która kryła jej popioły...
Kraj, który zasług moich oceniać nie umiał:
Odpłynąłem w dalekie świata okolice.
Pod pięknem Indyi niebem, pośród wiecznej wiosny,
Z ust moich wypłynęła pieśń pełna natchnienia,
Pieśń, która Portugalii sławę rozgłosiła:
Pieśń, której echo doszło do wybrzeżów Tajo;
Pieśń, która sławą Vasc'a zabrzmiała szeroko.
Tak, w najdalsze krainy na kończynach świata
Odbiła echo zwycięztw moja Lusiada!

QUEBEDO.
I cóżeś zyskał z tego? ot! prześladowanie.

KAMOENS (wzruszony).
Tak jest, prześladowanie i zawiść zyskałem...
Usta, które głosiły sławę swoich przodków,
Musiały wnet umilknąć pod wpływem następców,
Co znieść tego niemogli żem ich w mojej pieśni
Wystawił tak jak karłów obok ich naddziadów.
Wzięli to za obrazę, co było przestrogą —
Odepchnęli mnie wreście od ziemi rodzinnej...
Przez niewdzięcznych rodaków zyskałem wygnanie!
(po chwili}
Los mój jednakże zniósłem mężnie i bez skargi;
Ale rana mi w serce wniknęła głęboko...
Niezdoła czas zagoić serce zakrwawione...

QUEBEDO.
Ej! porzuć smutne myśli, wygładź żal z pamięci —
Bo i któż przeciwności nie doznał w swem życiu?
Choć los raz nie dopisze, to później nagradza!

KAMOENS,
I mnie jeszcze zabłysła gwiazda dni szczęśliwszych,
Otaczając mnie blaskiem wschodzącej jutrzenki.
Wówczas właśnie Sobestyan wstąpił na tron Ojców.
Wówczas, gdy orle oko młodego monarchy
Doszło w ponure mury mojego więzienia,
Opadły moje więzy na króla skinienie.
On mnie powrócił światu i nowemu życiu,
I znów wiosna zakwitła w piersi mej zmrożonej,
Wiosna w całym swym blasku i z całą świeżością. —
A wtem niestety wkrótce pod miastem Alkazar
Monarcha młody poległ śmiercią bohatera.
O! był to dzień fatalny: odtąd kraj kochany,
Biedna ojczyzna wpadła Filipowi w ręce.
Ciebież ja dniu nieszczęsny doczekać musiałem!...

QUEBEDO.
Prawda: był to fatalizm i zła przepowiednia,
Zapewne w twoim losie wielka zaszła zmiana.

KAMOENS.
Tak, zaszło słońce szczęścia, co mi przyświecało;
Nastąpiła noc czarna, co mnie otoczyła...
Ja, niegdyś wieszcz wielbiony, teraz opuszczony,
Niegdyś przedmiot zazdrości, dziś nędzarz w szpitalu —
W nagrodę moich zasług niewdzięczność zyskałem,
Wszystko mnie opuściło — nic mi nie zostało,
Tylko jeden przyjaciel — był to stary murzyn;
Niekiedy w uniesieniu zwałem go psem czarnym —.
A przecież gdy mnie szczęście nagle opuściło,
On mnie żywił tym chlebem, co zarabiał krwawo,
I kiedy mnie choroba złożyła na łożu,
On mnie tylko doglądał, on mnie pielęgnował;
On mnie jeden pocieszał serdecznym wyrazem,
A kiedy sam do pracy utracił już siły,
Żebrał wtedy dla siebie i dla swego pana —
Wreście umarł przyjaciel, niegdyś ów pies czarny!
Spełnił się wyrok Boży!... pokój twym popiołom,
Biedny mój przyjacielu, coś mi był tak wierny,
Jakże szczęście zwodnicze? czemże życie nasze?
Ten tylko co już W grobie szczęśliwszy jest może.....

QUEBEDO  (do siebie)
Teraz najlepsza pora przemówić do niego. (głośno)
Mój dobry przyjacielu, los cię prześladował.
Doznałeś niewdzięczności za swe poświęcenia —
Jakiż to cierpki owoc po tak pięknym kwiecie!..
W szpitalu wreście szukać musiałeś przytułku...
Smutny to bardzo koniec po dawnej świetności —

KAMOENS.
Prawda, okropny koniec!

QUEBEDO.
Przy naszem spotkaniu,
Po długiem rozłączeniu, przypominam sobie,
Jak każdy z nas za młodu sprzeczną poszedł drogą.
Przyznaję, że dążenia twe były wznioślejsze —
Lecz wybacz, przyjacielu, mojej otwartości:
Mnie się zdaje, żem obrał drogę korzystniejszą;
Patrzaj! dziś mam dostatki — handel mój zakwita.
Na wszystkich drogach krążą wciąż moje towary,
A na morzach odległych mam własne okręty.
Ty niegdyś w młodym wieku byłeś dla mnie dumny,
A dziś, choć mego czoła nie zdobią wawrzyny,
Przyznasz sam, że me złoto laury twe przeważy! —

KAMOENS.
Nie dziw, jeżeli kupiec ma w zlocie bożyszcza;
Lecz są niekiedy rzeczy droższe niźli złoto...
Słuchaj więc!... liść bobkowy możesz brać na wagę:
Lecz strzeż się wyrokować w rzeczach nie twej sfery —

QUEBEDO  (do niebie)
Co słyszę, on szlachetny stan mój chce znieważać —
Poczekaj! tylko w moje dostaniesz się. ręce,
Oddam ja ci za swoje (głośno). Wybacz, przyjacielu!...
Nad tobą się litując, nie miałem złej myśli:
Nie chciałem cię obrazić i dlatego, proszę,
Zwróć raczej twoje pamięć do szczęśliwszych czasów —
I wysłuchaj mej prośby, którą ci przynoszę.
Oto porzuć ten szpital, dla mojej przyjaźni,
Dom mój zawsze otwarty dla dawnych przyjaciół.
Wiesz że jestem bogaty; a więc Kameonsie
Przyjmij u mnie schronienie, wypocznij po trudach,
Podziel ze mną dostatki, w które ja opływam —
No, jakże Kameonsie?

KAMOENS.
Czyżto mówi Quebedo?

QUEBEDO.
Tak, jest mój przyjacielu! On, na twe rozkazy —
Będziesz mu miłym gościem, tylko wymów słowo —
Czy chcesz przenieść się do mnie?

KAMOENS.
Jaż mam być twym gościem?
Chcesz mnie podejść Quebodo!... Nie... ja ufam tobie,
0! ty mi dobrze życzysz, lecz nie chcę twej łaski —
Umiem znosić nieszczęścia; tu więc pozostanę.
Niech się żebrak pożywi z twej szczodrobliwości —
Dla ostatnich dni moich szpital mi wystarczy!
Nie chce nigdy twojego być domu ciężarem —
Nie tam dla mnie pociecha w ostatniej godzinie!

QUEBEDO.
Nie byłbyś mi ciężarem, wierzaj przyjacielu!
Owszem, jeśli ci prawdę mam wyznać otwarcie,
Twej rady, twej pomocy mógłbym potrzebować...

KAMOENS.
Ma rada, moja pomoc na cóż zdać się może?
Ja stary zapaleniec, com źle radził sobie!
Mam radzić, kiedym dziś sam wyszedł na nędzarza —

QUEBEDO.
słuchaj mnie, przyjacielu, i sam osądź proszę,
Mam syna — w nim jodyno pokładam nadzieje —
Perez , z duma wyznaję, pięknym jest młodzieńcem:
Oddawna się cieszyłem że on, mój potomek.
Tą samą pójdzie drogą, jaką mu wytknąłem.
Wtem spostrzegam że jakiś szał go opanował —
Słowem, nie chce wstępować w ślady swego ojca,
Gardzi złotem — książkami ciągle otoczony,
Marzy u ideałach, chce zostać poetą!

KAMOENS.
Jakie szaleństwo, proszę!

QUEBEDO.
Toż mu właśnie mówię;
Ale on niechce słuchać ojca zdrowej rady,
I mówi że w poezyi widzi swoje niebo.....

KAMOENS.
Tak zwykle młodzi marzą; ale marzą tylko —

QUEBEDO.
Na próżnom me uwagi z prośbami jednoczył;
Bo tego nie przyjęła jego myśl młodzieńcza.
To właśnie przyjacielu, co mnie tak zatrważa.
Zwątpiłem czy szał taki jest do wyleczenia;
A wtem się dowieduję o smutnym twym losie, —
Wpadłem więc na myśl, aby poznał ciebie Perez,
Aby ujrzał w szpitalu nędzę Kamoensa...
Wielkiego wieszcza wieku, cel swoich uwielbień!

KAMOENS.
Dobrze więc przyślij do mnie twojego Pereza!
Niech młodzieńca wyleczy przykład Kamoensa,
Starego marzyciela, co życie roztrwonił —
Ah! pojmuję — dla innych mam być teraz straszkiem...

QUEBEDO.
Nic prawdaż, mam twe słowo? ocalisz młodzieńca!

KAMOENS.
Zgodu przyślij go do mnie!

QUEBEDO.
Jest ztąd niedaleko.
Nadzieja że cię ujrzy użyczy mu skrzydeł —
Wkrótce tu ujrzysz, wieszczu, mojego Pereza —
Wsparty o ramie jego, zawitasz w mym domu:
Nie prawdaż, Kameonsie?
Nie przyrzekam wcale!

QUEBEDO.
Bywaj zdrów, przyjacielu (do siebie): dopiąłem więc celu,
Pragnę tylko by syna z szalu mi wyleczył.
Zresztą mniejsza o niego, cóż mnie dziad obchodzi!
(odchodzi)

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej