Konwersja wykonana przez firmę Netpress Digital Sp. z o. o.

Spis treści

OJCOM I MATKOM MŁODEGO POKOLENIA.

I

II

III

KATECHIZM NIE-RYCERSKI

Klaczko Julian

... In the falncss of these pursy times,
Virtue itself of vice must pardon beg;
Yea, curb and woo, for leave to do him god.

Shakspeare.

OJCOM I MATKOM MŁODEGO POKOLENIA.

Nie mamy zwyczaju trudzić uwagi czytelników rozbiorami doktryn i stronnictw, dzielących nasze wychodźtwo. Baczni przedewszytkiem na wszelkie objawy życia i obywatelstwa w kraju samym , sądzimy te objawy ze stanowiska narodowych potrzeb i polskiego sumiena , a z tułaczej naszej rodziny donosimy to tylko, co rodaków budować i podnosić, a ludzi dobrej woli w dobrych zasadach i zamiarach utwierdzać jest wstanie. Mimo to nie możemy przepuścić w milczeniu mowy, którą p. Ludwik Mierosławski wystosował do młodego pokolenia, i temi dniami drukiem ogłosił. Drażliwi i surowi na najlżejsze uchybienia i szwankowania myśli narodowej w kraju, pilnie śledzący wszelkich zboczeń patryotyzmu na najodleglejszych punktach ojczystego widokręgu , nie zamkniemy oczu nazdrożności objawiające się w naszem najbliższem sąsiedztwie, w naszem własnem łunie, i słów bluźnierczych przeciwko wszystkiemu , co nam świętem i drogiem, nie nazwiemy tylko prostemi, ba nawet wolnemi żartami. Słowa owe zresztą nie są wcale ani tak na wiatr wystrzelone, ani tak ze skrzydeł odarte, jakby się to pozornie zdawać mogło nieprzezornym i tym wszystkim , którzy w niedorzeczności jakiegoś programu, dobrodusznie już widzą rękojmią przeciwko jego powodzeniu : a w takim razie bliższy rozbiór tego programu, wykazanie jego środków i celów, nie jest już tylko rzeczą teoretycznego obowiązku, ale praktyczną, naglącą potrzebą. Bo jeśli, według sławnego aforyzmu, milczenie ludów może czasem być nauką dla królów, to milczenie publicysty nigdy nie jest oświeceniem publiczności.

Wprawdzie, gdyby nam wolno było trochę więcej mieć wiary w zdrowy instynkt i polityczny zmysł większego ogółu u nas, gdyby tak długie a tak bolesne nie nauczało doświadczenie, jak mało w naszym narodzie waży zimna rozwaga i hartowna cnota, a jak wiele natomiast czcza deklamacya, hałaśna hałastra i ta szlachecka fantazya, od której najmniej są wolni ci, co na szlachtę wykrzykują i z  niej całopalenie robią dla « ludu »... moglibyśmy wistocie zostawić bez komentarza tę dziwną oracyą i przez krótką chwilę się nawet uśmiać z nadarzonej krotochwili. Gdybyśmy tylko byli w stanie się spuścić zupełnie i choćby na samo już uczucie dobrego smaku, na sam już gust literacki tego pokolenia, któremu jednak Skarga i Górnicki, Mickiewicz i Mochnacki tak piękne przecież i klasyczne zostawili wzory : znajdowalibyśmy już i w tem dostateczny powód do zaspokojenia siebie i tuszylibyśmy z pewnością, że sąd literacki w ostatecznym razie wyręczy brakujący sąd polityczny. Bo w improwizacyi pana Mierosławskiego, rozkiełzaniu myśli odpowiada słów rozkiełzanie ; jeśli gdzie, to tutaj człowiekiem jest styl — stile e stiletto — a o owocach głoszonej nauki sądzić już można z samych kwiatów jej retoryki. Do męki, którą nasz trybun gotuje dla polskiej duszy i myśli, zdaje on się już zaprawiać przedwstępnem męczeniem i gwałceniem tego, co tej myśli i duszy jest ciałem, i wpleciony w koło demagogicznej wymowy, język polski skrzypi i jęczy we wszystkich swych wstawach i ustawach. Pan Mierosławski prawi o sędziwym obowiązku,o sidłach zastawionych pod wonią malowanego raju i o zmartwychwstańcze wsteczności, o genezyjnym mieczu wydobytym z pochwy chaosu i o « cudzołoztwie zórz borealnyeh z aptekarstwem paryzkiem»,o « zakropie law pierworodnych chmurami przedatmosferycznej dżumy » i o « gęśli napiętej kiszkami ojca i braci » !!! W jednem miejscu widzimy « pszczoły, co lakierowanemi w dziegciu dybami wydeptują kryształowe pałace » a w innem znowu « Bóg straszliwy, z brodą rozczochraną od. nadiru du zenitu, wyrywa raptem swemu miecznikowi Michałowi oburącz szablę płomienistą i jednem cięciem przeplata kulę ziemską od bieguna do bieguna szrama kordylierską dotąd nie zeszytą «... Przez ciąg dwudziestu pięciu bitych stronnic pan Mierosławski piętrzy w ten sposób Ossy cudactwa na Peliony płaskości, sprzęga i zbija niestworzone wyrazy z potwornemi obrazami, i wszędzie grzmią, huczą i syczą rodomontady Capitana Spavento i «Papkina Lwa Północy.» W każdem zdrowem, powtarzamy, społeczeństwie, podobna mowa by wystarczała do odsądzenia mówcy od wszelkiego narodowego znaczenia i politycznego wpływu. Bo tak nie przemawia ani żaden mąż publiczny, ani żaden wódz zastępów, a jeszcze mniej ten Godfryd krzyżowiec, któremu w końcu (jeśli dobrze rozumiemy) p. Mierosławski czyni ten niezasłużony i niezamarzony nigdy zaszczyt, że go do siebie raczy porównywać. Takiego języka też nie używa ni trybun żaden ludu, ani na seryo demagog: ni Maryusz, ni St. Just, ani nawet Mazzini. Tak tylko przemawiać przystałoby niedoszłemu belletryście lub zaułkowemu retorowi.....

Ale bolem to właśnie bolów naszego fatalnego położenia, że podobne rotory na wodzów partyj wychodzą , czy też za takich uchodzą!..Konieczność poważnego traktowania i dyskutowania rojeń i roszczeń wcale nie poważnych, jest straszną klątwą naszych czasów—czasów jak mówi Hamlet, «dychawicznych i tucznych występkiem, w których cnota sama musi żebrać u zbrodni przebaczenia , och, musi sio nawet czołgać u nóg jej i błagać, by tylko uzyskać wolność czynienia dobrego!»... Pan Mierosławski jest dotąd uznaną — acz nie zawsze przyznaną, i dla własnych nawet zwolenników nieraz meduzyjną — głową czynnego, ruchliwego stronnictwa, a glos jego ostatni odbił się echem entuzyazmu, zachwytu w pewnej części tej dorastającej generacyi, w której ręku złożone przecież losy naszej przyszłości.....

To wszystko może być wielkiem upokorzeniem dla naszej narodowej dumy, ale powinno też być i niemałem upomnieniem dla naszej obywatelskiej czujności. Przypatrzmy się więc uważniej improwizowanemu dziwadłu, bo wielu wniem widzi doprawdy dziwy i cuda, i niechaj nas śmiech nie rozbroi, bo są ludzie, co to wszystko wcale nie tak śmiesznem znajdują. Kiedy pruchno się świeci a próżność się święci, nie czas wtedy dobrej sprawie próżnować, spuszczając się na świętość swych życzeń i chęci, i gdy na wyżynach narodowego horyzontu stoją wiatraki, to rozprawa z niemi nie jest, jako żywo, poczynaniem Donkiszota.

Koniec wersji demonstracyjnej.

I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej