Gustaw Zieliński

Kirgiz

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I

II

III

IV

V

VI

Kirgiz

Gustaw Zieliński

Powieść

I

"Dość! - dość żyłem nie sobie...
Duszno, ciasno jak w grobie
Żyć zamkniętym w ścian czterech niewoli...
Mnie tu nuda zabije!...
Ha!... tam chyba ożyję,
Gdzie powietrza, gdzie stepów do woli.

Bom na stepach się rodził;
Wiatr pustynny mnie chłodził,
Gdym na koniu biegł stada dozierać...
Ciągle widne niebiosy...
I step lśniący od rosy...
Ach!... tam tylko i żyć, i umierać.

Berkut, z gniazda gdy dzieckiem
Wzięty sidłem łowieckiem,
Sądzisz - zbratał się z tobą... człowiecze!...
O!... poczekaj... niech z wiosną
Pióra w skrzydłach podrosną,
Puść go tylko - on wie, gdzie uciecze.

Koniu! - i ty u toku
Tęsknisz, choć ci obroku
Ani wygód nie zbywa stajennych.
I ty nie tuś się chował...
Ciebie Kirgiz hodował...
Nam nie użyć w tych jurtach kamiennych.

Noc - pomyślna do jazdy...
Świeci księżyc i gwiazdy,
Biały tuman po łąkach wije się...
Śpij... nie czekaj nas, panie!...
Na dzień dobry w świtanie
Wiatr ci chyba wieść o nas przyniesie."

* * *
Lecą - w lewo i w prawo
Mkną przedmioty tak żwawo,
Że nie poznać, dom, wzgórze czy drzewo...
Lecą - jeździec wzniósł czoło.
Spojrzał - stepy wokoło,
Przed nim, za nim, na prawo, na lewo.

Tu - skończyły się drogi...
W krąg jak zajrzysz - rozłogi
Puste, równe, faliste, szumiące.
Gdy w nich Kirgiz żegluje.
Któż mu drogę wskazuje?...
Niebo tylko przez gwiazdy lub słońce.

Lecą - któż go dogoni?...
Tylko trawa się kłoni,
Gdzie ją rumak w przelocie dotyka.
Ślad i jeździec - to chwila...
Wnet się trawa odchyla,
Jeździec przemknął - a za nim ślad znika.

Zioła, twory - w śnie drzemią.
Między niebem a ziemią
Nikt nie czuwa, nie żyje - w pustyNI.
Jeździec powiódł oczyma...
Tak! - nikogo tu nié ma,
On sam - w środku tej ciemnej świątyni.

W tym czarnoksięskim kole
Kraina mroku - w dole,
Lecą jej krańców wzrok jeźdźca nie sięga.
Kraina świateł - w górze
Iskrzy w ciemnym lazurze,
Środkiem jasna przesłania ją wstęga.

* * *
Zatrzymał konia - spiął się w strzemieniu,
Rozpostarł ręce z czuciem dziecinnym, -
Aby po długim, długim cierpieniu
Odżyć powietrzem stepu gościnnym.
Jemu się zdało - czystsze i letsze...
A więc je chwytał z takim pośpiechem,
Jakby chciał jednym, pełnym oddechem
Objąć w pierś całe stepów powietrze.
I długo, długo, jak ten, co łaknie,
Bał się, czy jemu tchnień nie zabraknie.

* * *
Odżył. - Opuścił koniowi wodze,
A sam się rzucił po myśli drodze,
Drodze samotnej, dzikiej - a która,
Jak nić pajęcza, gdy nią wiatr miota,
Wiła się przez step jego żywota.
Jeździec był duszą - koń jej tłumaczem:
Myśl, którą jeździec drżeniem udzielał,
Koń ją pojmował i w pędy wcielał;
A niebo, ziemia były słuchaczem.
Przez dni dziecinne szedł stępym krokiem;
Pustoty dziecka znaczył podskokiem;
A w lekkich susach z nogi na nogę
Przeskakał chwile młodości błogie.
Czwałem go niosły lata młodzieńca,
Gdy rozwinąwszy skrzydeł swych loty
Puszczał się w kraje dzikiej tęsknoty;
Pędzi... i nagle kołem zakręca,
Bo na wspomnienie cierpkiej niewoli
Opuścił głowę i szedł powoli.
Lecz gra namiętnych żądz i uniesień,
Co żółci życie jak trawy jesień,
I zemsta... [zemsta...], co jak gadzina
Owija serce .. koń - chrapi, prycha...
Żuje wędzidło, pieni się... wspina...
I jak błysk, co ćmy nocne rozpycha,
Sunął z kopyta... i gnał szalony
Piekielną myślą jeźdźca pędzony.

* * *
Koń już ustawał od szybkiej jazdy
I jeździec myśli zwrócił od siebie;
Zwrócił je w przestrzeń, puścił po niebie
I mówił sobie: "Cóż są te gwiazdy,
Co na niebieskim iskrząc się sklepie
Migocą różnych świateł odbiciem?...
Czy to nie kwiaty na lepszym stepie?...
Czy to nie twory z ognistszym życiem?..
A nasz step tylko zasian kwiatami,
Co się tak pilnie w niebo wpatrują;
Te kwiaty pewnie będą gwiazdami
Tym, co po niebie w północ koczują...
Jak tu tchnąć miło!... jak ta przyroda
I wiecznie piękna, i wiecznie młoda.
Możeli człowiek, który ma serce,
Więzić się pośród murów ciasnoty
Mając pod stopą takie kobierce?...
Mając nad głową takie namioty?..."

* * *
Dniało... Wschód płonił się jak dziewica,
Na której blade cierpieniem lica
Wytryska nagle szczęścia rumieniec,
Gdy jej przysięga miłość młodzieniec.
Poranny wietrzyk szumiał po trawie;
W słupach się wzniosły muszki brzęczące;
Zaklekotały w dali żurawie;
A promień, którym błysnęło słońce,
Prześlizł po całej stepów przestrzeni
I na miliony rozbryzł promieni.
I wszystkie krople wiszącej rosy
Ognistym życiem diamentu grały;
I wszystkie ptasząt zbudzonych głosy
W jednego hymnu ton się zlewały.
Chcąc czuć ten obraz wielki, wspaniały,
Trzeba kapłanem być tej świątyni;
Trzeba się rodzić synem pustyni.

* * *
Jeździec powitał pieśnią wschód słońca...
Z szerokich piersi nuta lecąca
Dźwięczna, doniosła jak srebrny dzwonek
Odbiła w niebo - i jak skowronek
Zawisła w górze - aż drżąca cała
Spadając zwolna tony niższemi,
Jak deszcz wiosenny zeszła ku ziemi
I gdzieś, w dalekim echu - skonała.
O, dziwna nuto pieśni kirgiskiej!...
Melancholijna - jak te płaszczyzny;
Dzika - jak krwawej zemsty pociski;
Rzewna - jak tęskność do pól ojczyzny,
Gdy cię pierś męska z siebie wylewa,
Cała natura wytęża słuchy;
Niebu się zdaje, że to step śpiewa;
Ziemi - że nucą niebieskie duchy;
A śniąc od wieka w łonie kurhanów
Dusze praojców, naddziadów, stanów,
Słysząc znajome i bujne dźwięki
Rodzinnej, tęsknej stepów piosenki,
Budzą się ze snu; i śpiew zbłąkany
Z ust do ust echem sobie podają,
Coraz lżej... ciszej... - bo im kurhany
Starsze - tym słabiej, wolniej śpiewają,
A dźwięk ostatni staje się ciszą.
Ach! kiedyż znowu stepu ojcowie
W rodzinnej nucie, w rodzinnej mowie
Tę pieśń, co z grobów budzi, posłyszą?

II

Słońce spuszczało się do zachodu,
Jeździec nie dosięgł celu podróży;
Czuł głód i trudy. On śmiał się z głodu;
Do trudów życia przywykł za młodu,
Lecz dostrzegł znaki niechybnej burzy.
Wbiegł więc na kurhan, co niedaleko
Krył kości, całą przodków puściznę,
I przez dłoń zgiętą ponad powieką
Na otworzystą spojrzał płaszczyznę.
Patrzał... lecz próżno - oku sokoła
To, czego szukał, wypatrzeć trudno,
Nikt tu nie mieszkał... tylko dokoła
Wzrok padał w przestrzeń głuchą, odludną.
Zskoczył - do ziemi przyłożył ucho...
Słuchał... czyli się co nie poruszy...
Czy szmer nie dojdzie?... Nie!... zewsząd głucho,
W stepie ni jednej żyjącej duszy!...
Wietrzył... bo się w lot przejąć spodziewał
Choć pyłek drobny ognisk koczowych...
Nic!... tylko zapach kwiatów stepowych
Mgłą balsamiczną w krąg go owiewał.

* BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test *
Cóż to? - czyż on się zląkł kiedy grozy?...
Wszak jeszcze małym będąc chłopięciem
Nieraz wędrowne rzucał obozy
Za obłąkanym gonić źrebięciem
Lub zbierać w tabun rozpierzchłe trzody;
Wtenczas się uczył przenosić głody;
Wtenczas, za płochą ścigając sarną,
Gdy spotkał chmurę gromową, czarną,
Wtenczas... z odkrytą piersią i głową
Oślep się rzucał w burzę stepową.
A teraz - kiedy w pustynie wrócił
I ledwie życia zaczął kosztować,
Miałźeby podle tych ścian żałować,
Które z radością taką porzucił?...
Nie!... na kurhanie stojąc zaklękłym
Poglądał w chmury okiem niezlękłym;
I na swym koniu czekał spokojny
Jak gdyby tylko hasła do wojny.
* BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test * 
W ciemne obłoki kryło się słońce,
Ostatni promień złocił ich końce,
W chmur się szczeliny zakradał, wciskał,
Ich szczerby ognił, w otworach błyskał;
I nim się w składy ćmy gęstej schował,
W jaskrawe pręgi zachód malował.
Lecz coraz czarniej piętrząc się chmury
Tak odgrodziły od cieniów kraju
Dziedzinę światła - jak wielkie mury,
Co strzegą dawnych granic Kitaju.
Ta chwała - była straszną i piękną...
Trawy nie szemrzą, muszki nie brzękną...
Powietrze duszne, ciężkie i parne...
Ziemia przelękła... pół niebios czarne...
I tylko w dali, jak echo w górach,
Grom się rozlegał głucho po chmurach.
W pewnych odstępach - silnym podmuchem
Wicher rwał liście, kwiaty, motyle
I kręcąc nimi wiązał na chwilę
Niebo i ziemię barwnym łańcuchem;
I znowu cicho - w powietrzu sucho...
Na ziemi duszno... na niebie głucho...
Lecz wiatr, który się wzmagał i ścichał,
Coraz sił większych zdał się nabierać;
Z chmur ściany zaczął płaty oddzierać,
I te z niezwykłym pędem popychał
Goniąc przez całe niebios przestworze.
To niby okręt pchnięty na morze
Leci, a wiatru pełne ma żagle;
To ptak - w olbrzymie opatrzeń skrzydła;
To jakieś dziwne pędzą straszydła;
I to tak szybko, i to tak nagle,
Że ledwie jeździec ruszył powieką,
Już w toń ciemności nikły daleko.

* BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test *
Czasem w chmur przerwy gwiazdeczka strzeli,
Jak gdyby dobrzy z niebios anieli,
Widząc kipiącą nad jeźdźca głową
Piorunną burzę w łonie zawiei,
Chcieli mu spuścić pociechy słowo,
Chcieli mu posłać uśmiech nadziei.
Ale niestety!... ów promień błogi,
Co niósł anielskiej datek litości
Do jeźdźca duszy - mimo szybkości
Obłok lecący przeciął w pół drogi.

* BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test *
Pędzą chmury za chmurami
Coraz większym, gęstszym tłumem:
Aż ostatnia, z świstem, z szumem,
Przeświecana błyskaniami
Dudni, huczy, grzmi

Deszcz kroplami padł wielkimi...
A kwiat stepu, spragnion wody,
Chwyta usty zawiędłymi
Te powietrznych pól jagody
Rozpłynione w łzy.

Głucho... nagle strasznym blaskiem
Cała chmura w zygzak pękła,
Step rozwidniał - ziemia jękla,
Gdy w jej łono huknął z trzaskiem
Piorunowy strzał.

I z czarnego zaraz stropu
Deszcz ulewny rzeką lunął;
Jakby w nowy dzień potopu
Upust nieba się rozsunął
I step zalać chciał.

Niebo przez pół się otwiera
I zamyka na klucz gromów;
Step wodami wyżej wzbiera;
Powódź znosi świat atomów,
Robaczków i ziół.

Odtąd błyski nieustanne -
Jakby niebo było szklanne,
Jakby z niebios Boża chwała
W strumień jasny się rozlała
Na zamierzchły dół.

Odtąd - huk już nieprzerwany.
Jakby z posad swych zachwiany
Świat się z dawnych zrębów ruszył
I zapadał, walił, kruszył
W nieskończoną toń.

A na stepie w jasną chwilę
Jeden tylko punkt ciemnieje.
Duch?... wszak stoi na mogile...
Głaz?... wszak burza nim nie chwieje...
To jeździec i koń.

Koniec wersji demonstracyjnej.

III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej