Kazimierz Laskowski

KOSZTOWNI DOBRODZIEJE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

J. KALCHASGRÜN.

HERMAN REBOCHER.

CHIL ESELPFERD.

KOSZTOWNI DOBRODZIEJE

Sylwetki z bruku.

Laskowski Kazimierz

J. KALCHASGRÜN.

(Meble na raty).

Dlaczego celibat liczy tylu zwolenników? nie rozumiem! Przekonany nawet jestem, że hymenofobia nie wynika z przyczyn wyłącznie zależnych od brzydszej połowy rodzaju ludzkiego. Na dnie tej, mającej z przyrostem ludności związek sprawy leży jakaś zagadka, dotychczas przez żaden kwestyonaryusz nie rozwiązana. O rozwiązanie jej nie kuszę się bynajmniej; gdyby mię jednak spytano: "czyja wina?" pomimo wrodzonej uległości dla ziemskich aniołów, odpowiedziałbym:

— Wasza, piękne panie.

— Dlaczegóż?

— Z nader prostych powodów. Ponieważ druga strona, do której piszący te słowa zaliczać się ma nieszczęście, cierpi bez porównania więcej, przeto, gdyby to od nas zależało, niktby się dobrowolnie takiej katuszy nie poddał.

Nie przesadzam. Przedewszystkiem już sam brak tego "puchu marnego," co życie na tym padole łez ukwieca, ta ustawiczna pogoń nerwów i serca za... za... najpiękniejszym tworem ziemi, ta nieugaszona pożądliwość serdecznego tętna, nurtująca «stan kawalerski» — toż to kara nad kary! cierpienia Tantala! a w dodatku... "pokój przy familii!!"

Któremuż z kawalerów nie stanęła kością w gardle taka kwatera... z "wszelkiemi wygodami, obsługą i samowarem?" Kto po dwugodzinnem słuchaniu gam, wygrywanych w sąsiednim pokoju przez utalentowaną dziatwę gospodarstwa, nie zamarzył choć na chwilę o własnem cichem gniazdku? kto nie zatęsknił do własnego rodzinnego ogniska? Kto? — pytam, biorąc na świadków wszystkich sublokatorów Warszawy. W tych warunkach zdeklarowany asceta, rozgoryczony śledziennik, zdziczały monoman, westchnąłby jeszcze do słodkich więzów hymenu i, gdyby to od niego zależało, wybrałby z dwojga złego mniejsze — żonę... nawet z dodatkiem teściowej.

Tak jest. "Pokój przy familii" w życiu bezżennych osobników rodzaju męskiego zastępuje w zupełności dziesięć plag egipskich. "Pokój przy familii" to codzienne tortury, składające się: z krzyku dzieci, egzercycyi na fortepianie, z kuchennego swędu "gospodarskich obiadów na świeżem maśle," — to niewola wolnego człowieka, któremu spokoju "porządnego domu" naruszać nie wypada. — to męczeństwo, przy którem zrzędzenie teściowej wydać się może uśmierzającym kataplazmem.

A takich męczenników liczy Warszawa co najmniej dziesięć tysięcy. Za dokładność liczby nie poręczam, gdyż nie mam pod ręką urzędowych danych statystycznych; w każdym jednak razie nie mogę się dopuścić zbyt rażącej pomyłki, " gdyż obliczenia swe oparłem na ilości kart, wywieszanych co miesiąc z zawiadomieniem: "dla kawalera spokojnego charakteru w każdym czasie pokój do odnajęcia," jako też na łaskawie udzielonej mi informacyi przez pana Kalchasgrüna, prawdziwego dobroczyńcę kawalerskiego stanu, posiadacza prześlicznego składu mebli z "wypłatą na raty."

— Na "raty?" Me widzimy w tem dobrodziejstwa — gotów ktoś niewtajemniczony powiedzieć.

— Za pozwoleniem. Powtarzani po raz drugi, że pan J. Kalchasgrün jest największym dobroczyńcą wszystkich "bezżenników" (tak zwykł nazywać kawalerów), chociaż ma i inną, więcej solidną klientelę.

Wracam do założenia.

Kto w większości wypadków wynajmuje "pokoje przy familii?"

Kawalerowie nie mogący się ożenić z powodu braku środków materyalnych, kawalerowie nie żeniący się z obawy teściowej, kawalerowie nie mający na razie funduszu na kupno mebli.

Oto lista skazańców, znanych pod nazwą sublokatorów.

Czyż więc nie jest prawdziwym dobrodziejem ten, kto wyrywa tych biedaków z niewoli porządnej rodziny, kto udziela im możności przepłynięcia bezpiecznie między Scyllą a Charybdą, między "pokojem umeblowanym przy familii" a... teściową?

Pomniki za życia stawiać takiemu altruiście! a jest nim właśnie p. J. Kalchasgrün, którego pomocy spokój kawalerski, otomanę, cztery gięte krzesełka, stolik do kart i umywalkę na trzech nogach zawdzięczam. Winien mu jestem za to wdzięczność dozgonną i 18 rubli niedopłaconych rat, na które on ma już prawomocny wyrok, ja zaś nie mam jeszcze pieniędzy.

Ponieważ niedowiarstwo, wada brzydka, zapuściła tek głęboko korzenie w rdzeń społeczny, że dziś bez dowodu lub świadka prawda najświętsza wiary nie znajdzie, przeto zarówno dla wygody mogących się znaleźć w położeniu mojem, jak i dla przekonania niewiernych, niniejszym opisem chcę czynom p. J. Kalchasgrüna dać jak najszerszy rozgłos i świadectwo.

Mieszkałem wtedy "przy familii," złożonej z ojca rodziny, zajmującego się w chwilach podniecenia rozbijaniem lamp o podłogę, pani domu, przypominającej z głosu sokratesową Ksantyppę, i trojga "cudownych" dzieci. Papa, członek nadzwyczajny warszawskiej orkiestry, występujący czasami w Bagateli w roli kontrabasisty, od kolebki wdrażał w nieletnią progeniturę talent muzyczny.

Najstarszy, 9-letni Józio, miał, zdaniem rodziców, zakasować z czasem Józia Hoffmana; młodszy rokiem, Jaś, zapowiadał drugiego Barcewicza, a o jedynaczce, Kloci, cała kamienica wiedziała, że to przyszła Patti, a co najmniej Russel!

Przy akompaniamencie brzęku talerzy i szklanek, łoskocie siekanego na zrazy mięsa, kształciła się artystyczna drużyna od rana do wieczora. Prócz tego w niedziele i święta miewałem bezpłatne popisy "cudownych" dzieci wobec zaproszonych gości.

Pewnego dnia, właśnie po takim koncercie, postanowiłem nieodwołalnie porzucić dotychczasowe locum standum i przenieść się do mniej utalentowanej rodziny. Po skrupulatnem obliczeniu środków okazało się, że rozporządzany fundusz nie starczy na wynajęcie umeblowanego pokoju. Udałem się przeto do znajomego kapitalisty po skromną pożyczkę. Na szczęście trafiłem w dobrą chwilę. Zacności Chil Eselpferd, po krótkiej pertraktacji, w której firma Patka czynną odegrała rolę, zasilił mię gotówką, zapytawszy jednak uprzednio, na co mi potrzeba. Opowiedziałem.

— Na co panu takie drogie mieszkanie? — rzekł na to interesujący się losem swoich dłużników kredytor. — Na co taki wydatek? Pan może mieć pokoik cacko za niecałe dziesięć rubli!

— Ależ meble!

— Ja panu dam meble... Za te pieniądze, co pan mniej zapłaci za lokal, będzie pan miał za niedługi czas własne fein mebelki... Czy pan nie zna pana Kalchasgrüna?

— Nie.

— Pan nie zna pana Juliusza? Cała Warszawa go zna! On bywa wszędzie... po południu w cukierni, wieczorem w Belle-Vue. Eldorado... gdzie pan chce! w najpierwszych domach! Mnie dziwi, że pan się z nim nie spotykał. On panu da, ja mu każę, eleganckie mebelki na wypłat i pan będzie siedział na własnych śmieciach, bez krzyku, bez hałasu, bez... dzieci. Chodź pan zaraz ze mną, ja pana przedstawię panu Juliuszowi i zrobicie sobie interes na poczekaniu.

Tak się też stało.

Pan Kalchasgrün przyjął mię bardzo grzecznie. Oprowadził po całym składzie, przyczem wygłosił pouczający referat "o dobroci mebli i niewypłacalności klienteli," demonstrując prelekcyę przysiadaniem na wykwintnych kozetkach i przytaczaniem z imienia i nazwiska tych kundmanów, co dobroci jego serca nadużyli.

— Niech pan przypadkiem nie myśli — mówił, — że ja trzymam tandetną żydowską robotę... Po Kalchasgrünie to się nie pokaże. U mnie tylko sam katolicki wyrób... solidne wykonanie! Niech pan się spyta, kogo chce! choćby nawet tego urzędnika z przeciwka. On teraz mój wielki nieprzyjaciel: zaległ trzy raty i zrobiłem mu "tymczasowe zabezpieczenie," ale i tak prawdę powie, że takich mebelków, jak u mnie, w całej Warszawie nie dostanie! Zresztą poco pytać?! Zrobimy z sobą interes, to się pan szanowny sam przekona...

Po tej przemowie, stanowiącej miłe allegro handlowego potpouri, wymieniwszy kilka urywkowych zdań z moim protektorem, Chilem Eselpferdem, przystąpił pan Juliusz do tranzakcyi.

— Ja panu co powiem — mówił. — Pan dobrodziej płacił dotąd osiemnaście rubli za mieszkanie, potrzebuje pan płacić dziesięć... resztę można wydać na meble. Pan mnie da zaliczki 10%, pozostały dług rozłożymy na raty. Jak pan woli płacić: miesięcznie czy tygodniowo?

Zgodziłem się tygodniową wypłatę. Wybór mebli nie zajął nam dużo czasu. Wobec uprzeającej względności pana Kalchasgrüna, popartej w dodatku racyonalną argumentacyą, przystałem na jego propozycye.

— Niech się pan spuści na mnie — tłómaczył: — ja wiem, co komu potrzeba! Sam jestem jeszcze kawaler... Dużo mebli... duża subiekcya przy przeprowadzce... koszt duży... Ja panu dam otomankę omnibus, ot tę!... proszę spojrzeć... cacko! Będzie z niej i łóżko, i rzeczy można schować i do siedzenia wygoda. Dam panu stolik... umywalkę i trzy krzesła...

Ostatni nabytek zwiększyłem o jedną sztukę, z przyczyny, że nigdy w winta w trzech nie grywam.

Nie opierał się temu pan Juliusz, uznając w zupełności słuszność przytoczonych przez waszego sługę powodów.

— Ma pan dobrodziej racyę, ja sam nie lubię grać z "dziadkiem" — potaknął. — Ja jeszcze co powiem. Zamiast zwyczajnego stolika, dam panu stolik do kart! Będzie także podwójny użytek. Śliczny stolik! sukno z łokcia, zielone jak Saski ogród, przytem antyk! Takich mebli już teraz nie robią. Proszę spojrzeć, jakie nogi, co za politura mahoń! Niech panu tylko dobrze posłuży. Życzę, żeby były same... szlemy!

Czyż podobna uprzejmość wymaga komentarzy?

Koniec końcem, przystąpiliśmy do obrachunku.

Traf szczególny! Suma należności równała się prawie co do grosza, oszczędności, uzyskanej na wynajęciu nieumeblowanego pokoju. Za otomanę policzył pan Juliusz pięćdziesiąt rubli; za stolik do kart dwadzieścia pięć, umywalkę oceniał piętnaście, a cztery krzesełka szesnaście, razem sto sześć rubli. Że zaś 10% zaliczka razem z marką wyniosła 11 rubli, pozostało przeto do spłacenia 96 rubli, które obowiązałem się uiścić w ratach dwurublowych co tydzień.

— Widzi szanowny pan — cieszył się zacierając ręce, mój dobrodziej — widzi szanowny pan! jak się to ładnie składa! To, co panu zostało od mieszkania w kieszeni, akurat dla mnie wystarczy... jak bułka za grosz!

— Czy trochę nie za drogo? — wtrąciłem.

— Za drogo?! co pan mówi! — oburzył się czekający końca tranzakcyi Chil Eselpferd. — To jak znalazł! pan nie poczuje nawet, jak przyjdzie do swoje mebelki. A trzeba i to wiedzieć, że i kredyt będzie łatwiejszy, jak pan będzie miał coś własnego w domu.

— Za gotówkę mógłbym sprzedać taniej. Opuszczę całe pięć procent — dodał pan Kalchasgrün.

— Ja panu gotówką zapłacić nie mogę.

— To też właśnie. Niech pan dobrodziej sam obliczy... taka kapanina bez mała rok cały. A trafi się także, co u niejednego, z przeproszeniem szanownego pana, przepadnie i za swoją dobroć człowiek ma tylko stratę...

Niestety! skardze pana Juliusza poniekąd nie mogę odmówić słuszności. Przypomniały mi się jego słowa, kiedy po kilku miesiącach regularnej wypłaty, z przyczyny chwilowej niedyspozycyi pieniężnej, zaległem w wypłacie rat, zmuszając swego dobroczyńcę do wytoczenia mi skargi cywilnej o sumę osiemnastu rubli.

Przypominam sobie tę chwilę dokładnie.

— Wstydź się pan — mówił do mnie pan Juliusz, — takiej bagatelki nie zapłacić. Ja myślałem, że z pana porządny człowiek i dałem nawet bez drugiego podpisu, a pan mi zrobił niedelikatny zawód. Jeśli w przeciągu tygodnia nie odbiorę swojej należności, zabiorę swoje meble z powrotem.

Nie uczynił wprawdzie tego, gdyż na szczęście, które zawdzięczam wpływowej rekomendacyi Chila Eselpferda, przy zawieraniu tranzakcyi pan Juliusz odstąpił wyjątkowo dla mnie od zwykłej formy "wydzierżawiania," poprzestając na zwykłym rewersie: "winien jestem prostym długiem..."

Żałował tego bardzo, na mocy bowiem stosowanego zwykle przy sprzedaży «na raty» kontraktu dzierżawy, mógł był poprostu zażądać wypożyczonych mebli, a tak zmuszony był poprzestać na "zajęciu" za sumę osiemnastu rubli.

Była to gruba omyłka ze strony pana Kalchasgrüna, którą sobie przy spotkaniu ze mną wyrzucał.

— Trzeba było — mówił, zeszedłszy do mego pokoju z komornikiem na czynność — inną z panem zrobić umowę. Należało napisać tak: "Wypożyczyłem od pana Kalchasgrüna meble następujące: 1) otomanę, 2) umywalkę, 3) stolik do kart (antyk), 4) cztery krzesełka gięte — na warunkach następujących: Obowiązuję się tytułem 'wynagrodzenia za używanie mebli płacić co tydzień panu Kalchasgrünowi rubli dwa. Termin wypożyczenia mebli obowiązuje przez 48 tygodni. Jeśli w tym czasie nie zalegnę ani jednej raty, meble przechodzą na moją zupełną własność, w razie niewypłacalności pan Kalchasgrün ma prawo zażądać natychmiastowego zwrotu i kontrakt wypożyczenia zostaje rozwiązany, bez żadnej z mej strony pretensyi. Za całość wypożyczonego umeblowania odpowiadam całym swoim majątkiem i osobą." Podpis, i kwita! Tak trzeba było pisać. Toby się obyło bez pana komisarza, bez kłopotu. Ale mądry Polak po szkodzie! — wyrzekał.

Nie mogłem mu zaprzeczyć racyi, dziwiło mię jednak, że też same eleganckie meble, których przecież paromiesięcznem używaniem do tego stopnia nie zniszczyłem, uległy tak raptownej (że tak powiem) dewaluacyi, iż zaledwie na pokrycie należności starczyło.

Otomanę ocenił asystujący przy zajęciu z poręki p. Juliusza p. Feliks Wisłorybski (popularnie nazywany Feluszem) na rubli osiem, umywalkę na trzy, stolik do kart, właśnie dlatego, że antyk, na cztery, a cztery krzesełka po siedemdziesiąt pięć kopiejek za sztukę.

Dziwiło mię to, powtarzam; poważyłem się nawet na lekką opozycyę, powołując się na cenę kupna, lecz to nic nie pomogło. Opis ruchomości, sporządzony według zlecenia mego dobrodzieja, wykazuje jak na dłoni, że w przeciągu siedmiu miesięcy wyleżałem, wysiedziałem i wymyłem z wartości zakupionych mebli okrągłe 98 rubli!

Ale co temu winien pan Juliusz Kalchasgrün, że ja szanować rzeczy nie umiem? Czy on mi kazał niszczyć meble? Spać tak twardo na otomanie, że aż sprężyny popękały?! Grywać po całych nocach w winta i psuć zielone jak Saski ogród sukno? Czy to jego wina, że każdy kawaler...

Ale lepiej o tem nie mówić. I tak za długo rozpisałem się pro domo sua, pora już wybiedz piórem na szersze horyzonty, rozejrzeć się w dobroczynnej działalności p. Juliusza poza obrębem kawalerskiej niesłowności, gdyż, jak poprzednio nadmieniłem, p. J. Kalchasgrün ma przecież i więcej solidną klientelę, którą niemniej z dobroci serca i altruistycznych przekonań obsługuje. Musi przecie odbić straty na bezżennikach!

Koń na czterech nogach potknie się czasem, cóż dopiero człowiek, który, jak wiadomo, tylko w dzieciństwie na czworakach chodzi!

Najmądrzejszemu zdarzy się głupstwo palnąć, najprzebieglejszemu omylić, najbiedniejszemu... ożenić. Wypadki chodzą po ludziach. Niejeden biedak, przyciśnięty do muru na raucie, wpada bezwiednie w samotrzask małżeński, oświadcza się, prosi o rękę, zapominając (oj, ci Francuzi!) o francuskiem przysłowiu: "że kto się najlepiej ożenił, ten się jeszcze okpił."

Dopiero gdy Mamka zapadnie, kiedy już wszystkie ciocie lub stryjenki roztrąbią nowinę po mieście, kiedy znajomi zaczną mu winszować małżeństwa z miłości, przychodzi po niewczasie refleksya, budzi się świadomość rzeczywistości i przekonanie: że kto ma taki mebel, jak żona, powinien mieć i inne meble...

Szczęście to wielkie, jeżeli zbłąkane w matrymonialnych manowcach praprawnuczę Adama spotkało na drodze kawalerskiego żywota p. Juliusza Kalchasgrüna! Szczęście wielkie, jeśli znajomość z zacnym składnikiem mebli nie przeszła z duumviratu w triumvirat z komornikiem, bo wtedy znaleźć się może deska ratunku: dobroczynna dłoń p. Juliusza może przyjść z pomocą i puste ściany małżeńskiego gniazdka umeblować.

W takich wypadkach p. J. Kalchasgrün nie odmawia nigdy, chyba że na przeszłości młodego małżonka cięży czarna plama "zaległych rat" z czasów kawalerskiego żywota.

Pan Kalchasgrün lubi nawet w tym razie wygodzić, rozumując słusznie, że w każdej farze mieści się już solidarność, co niezmiernie wszelką tranzakcyę handlowo-pożyczkową, rzecz prosta, ułatwia. Niemniej ważnym względem, wzbudzającym w panu Juliuszu- ochoczość do przychodzenia z pomocą meblowo-małżeńską, była i ta okoliczność, dowiedziona już praktyką kupiecką, że w małżeńskim stanie przeprowadzka lub też zmiana miejsca zamieszkania incognito (praktykowana często przez bezżenników) przytrafia się dość rzadko, tak z powodu dzieci (choćby in spe), jak z przyczyny innych zawikłań, którym stan kawalerski nie podlega.

Krótko mówiąc, wobec rzadkich wypadków "fugas ckrustas" i możności uzyskania na miejscu drugiego podpisu, p. Kalchasgrün dawał świeżo pobranym meble na raty z całą, jak mawiał, przyjemnością. Aby jednak nie okazać się stronnym i nie uchybić kawalerskiej klienteli, w obrachunkach pieniężnych i formie kredytu trzymał się jednych i tych samych zasad.

Wydzierżawiał eleganckie meble, które dopiero po spłaceniu wszystkich rat dzierżawnych przechodziły na własność dzierżawiących: w razie zaś uchybienia terminu wracały z powrotem w posiadanie pana Juliusza.

Czasami, prócz takiego kontraktu, brał p. J. Kalchasgrün weksel z podpisem obojga małżonków na pewność, niekiedy zaś sprzedawał od razu, lecz z chwilą wprowadzenia mebli robił zaraz "tymczasowe zabezpieczenie" na wszystkich ruchomościach i garderobie.

Robił to także wyłącznie dla pewności, aby później subiekcyi nie było. Za zgodą małżonków przed dostawieniem mebli uzyskiwał "wyrok" na sumę długu razem z procentami rocznymi i kosztami sądowymi i kładł areszt na wszystkiem, co było.

— Co to państwu szkodzi? — mawiał. — To prosta formalność! Miałoby się to stać później, lepiej niech będzie przedtem. Co z głowy, to z myśli... Co to może szkodzić? Nikt o tem wiedzieć nie potrzebuje... Odpisze się każdą ratę na wyroku... Czy odpisywać na kwicie, czy na gotowym wyroku, czy to nie jedność? Niech państwo się nie boją! To żaden wstyd... prosta formalność, nic więcej. Pan komornik słowa nie powie. Ja go znam, to bardzo milczący człowiek!

Jeśli jednakże mam być w zupełności szczerym, to przyznać muszę, iż najsympatyczniejszą klientelą dla pana Juliusza był również stan bezżenny czy bezmężny (na razie nie umiem dobrać odpowiedniego przymiotnika), tylko płci słabej.

Pan J. Kalchasgrün, ładny mężczyzna (zwłaszcza w faworytach było mu bardzo do twarzy), był, że tak rzeknę, najżarliwszym pionierem i rzecznikiem feminizmu. Stwierdzał to nie gołosłowną teoryą, lecz praktyką, popartą dokumentami życiowymi.

Niedość, iż najchętniej meblował zgłaszające się doń córy Ewy, idące przez życie "o własnej sile," ale nawet nie szczędził trudu na wyszukanie oddanych ukochanej "idei" indywiduów... nie należących do poboru wojskowego.

Jak to już na innem miejscu nadmieniłem, p. J. Kalchasgrün bywał stałym gościem w "Belle-Vue" i w "Eldorado." A nie bywał tam przecie wyłącznie w celu przyjemnego przepędzenia wieczoru! Nie! Dla ludzi idei chwile wypoczynku i rozrywki nie istnieją.

Pan Juliusz, łącząc przyjemne z pożytecznem, przy sposobności przychodził z pomocą bliźnim (rodzaju żeńskiego), rozszerzając zarazem zakres handlowych operacyi.

Nulla dies sine linea! — co się na polskie tłómaczy: "W każdem miejscu można zrobić interes!"

Pan Juliusz miał to na pamięci. Chodził i patrzył, a znalazłszy grunt podatny, bez straty czasu zawiązywał rozmowę i znajomość.

Po niejakim czasie składał pierwszą wizytę. a wzruszony ubóstwem mieszkania, występował z delikatną propozycyą:

— Pani się marnuje! Nawet nie wypada tak mieszkać. Ja pani dam śliczne mebelki na raty... Zrobimy apartamencik!.. cacko, że proszę siadać! Co to panią będzie kosztowało!., bagatelkę! Zapłaci się samo... Ładny ptak potrzebuje gustownej klatki...

W tej sferze położył p. Juliusz niemałe zasługi, ułatwiając silniejszym charakterom kobiecym bytowanie na odpowiedniej stopie.

Oprócz moralnego zadowolenia, musiał na tem i materyalnie nieźle wychodzić, gdyż zwykł się był nieraz w zaufanem kółku zwierzać:

— Najlepszy interes z kobietami. Nie zapłaci ona, to zapłaci jaki krewniak, kuzyn, opiekun... wszystko jedno! Nie miałem dotąd zdarzenia, żeby mi jeden grosz przepadł!

Panu Juliuszowi można wierzyć na słowo, że tak było w istocie, tem bardziej, że o rzetelności rezultatów świadczyło całe jego postępowanie.

Stosując się do pierwotnie obmyślanego planu, zjawiał się też p. J. Kalchasgrün po odbiór raty od dłużniczek najczęściej w porze, w której spodziewał się zastać kogo z krewnych — i robił awanturę!

Było to comme de raison niejakie ryzyko, mogące się skończyć wyrzuceniem za drzwi, jednakże przy "szczęśliwej ręce" pana Juliusza ewentualność ta się nie zdarzała nigdy. Przeciwnie, po awanturze następował pomyślny skutek pod postacią wyrównania zaległości.

Niema to jednak, jak ciepło rodzinne!

Niekiedy tylko, lecz bardzo rzadko, zawodziło p. Kalchasgrüna wyrachowanie, i to nie z jego, lecz z kontrahentki winy.

Wtedy oburzał się p. Juliusz.

— Co pani sobie myśli! ? — wykrzykiwał podniesionym głosem. — Tak dłużej być nie może... Ja nie tylko panią mam na głowie. Kto chce ładnie mieszkać, musi pracować! Z samego leżenia nic nie przyjdzie, trzeba umieć koło ludzi chodzić...

Po takiej moralnej nauce groził odebraniem "mebelków" i wychodził zadąsany, trzaskając drzwiami.

Takie były dobrodziejstwa p. J. Kalchasgrüna, świadczone ludziom różnych sfer, płci, wieku i stanu bezpośrednio. Pośrednio był pan Juliusz również dobrodziejem podupadłych rodzin, samotnych wdów, bezdzietnych emerytek i t. d., a to w sposób następujący:

U osoby z odpowiednią kwalifikacyą zjawiał się p. J. Kalchasgrün i po krótkiej prezentacyi występował z handlową propozycyą.

— Ja pani dam ładny kawałek chleba — mówił do zamieszkałej np. na Tamce wdowy po konduktorze. — Dam pani mebelki, pani zrobi ogłoszenie w pismach, a jak się sprzeda, będzie pani miała swoje 10% rabatu! Co? zgoda?

Najczęściej w parę dni po wizycie p. Juliusza ukazywał się w dziennikach anons: "Z powodu wyjazdu są do sprzedania meble solidnej roboty za bezcen!" i t. d.

Czasem za powód sprzedaży służyła "choroba," "zmiana lokalu," "śmierć" nawet.

Bliżej znający interes p. Kalchasgrüna po przeczytaniu ogłoszenia domyślali się łatwo, iż traktat handlowy z wdową na Tamce został zawarty.

A teraz pytam ludzi bezstronnych: czy nie Jest dobroczyńcą, kto biednej, porządnej wdowie da możność uczciwego zarobienia kilkunastu rubli ?

Zdaje mi się, że w szeregu dobrodziejstw, wyświadczanych mieszkańcom syreniego grodu przez p. J. Kalchasgrüna, ostatnio przytoczone niepoślednie może zająć miejsce. Raz, że prócz cech czystej filantropii, tkwi w niem poszanowanie dla rzeczy starych, a więc dla tradycyi, powtóre, że odpowiada w zupełności zasobom społeczeństwa, zmuszonego oszczędzać, nastręczając temuż możność nabywania przechodzowanych gratów za bezcen!

Przypuszczam, że wymowniejszych dowodów przytaczać nie potrzebuję, gdyż zasadniczo wykazałem: po pierwsze, że p. J. Kalchasgrün jest istotnym dobrodziejem ludzkości na terytoryum Warszawy; powtóre, że pan Juliusz jest dobrodziejem kosztownym, gdyż za jego dobrodziejstwa zapłaciłem w ciągu 7-u miesięcy 98 rubli; po trzecie, że wobec takich dobrodziejstw grzech celibatu nie obciąża nas, panów stworzenia, lecz...

Domyślcie się, piękne panie!

Koniec wersji demonstracyjnej.

HERMAN REBOCHER.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CHIL ESELPFERD.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej