Konwersja wykonana przez firmę Netpress Digital Sp. z o. o.

Spis treści

GÓRA

WIEŚ O LUDNOŚCI MIESZANEJ

KSIĄŻĘCA SIEDZIBA

POLOWANIE

KASRUAN

WALKA

KSIĄŻĘ LIBANU

Gérard de Nerval
(właśc. Gérard Labrunie)

GÓRA

Przyjąłem skwapliwie zaproszenie księcia, czyli emira Libanu, który mnie odwiedził, zachęcając, bym spędził kilka dni w jego siedzibie, położonej nie opodal Antury, w prowincji Kasruan. Ponieważ postanowiliśmy wyruszyć nazajutrz rano,zaledwie zdążyłem wstąpić do hotelu Battista, gdzie należało się ułożyć o cenę konia, którego obiecano mi tam wynająć. Zaprowadzono mnie do stajni, gdzie były jedynie konie kościste, o grubych nogach i grzbiecie ostrym jak grzbiet ryby... Te nie należały z pewnością do rasy nedżi, powiedziano mi jednak, że są one najlepsze i najpewniejsze, jeśli trzeba się wspinać na strome górskie zbocza. Wytworne arabskie wyścigowce olśniewają jedynie na piaszczystych turfach pustyni. Wskazałem jedną ze szkap na chybił-trafił, obiecano mi, że będzie na mnie czekała przed bramą nazajutrz o świcie. Zaproponowano, by mi towarzyszył młody chłopiec imieniem Mussa (Mojżesz), dobrze mówiący po włosku.

Noc zapadła, ale noce w Syrii to błękitnawy dzień; wszyscy zażywali ochłody na tarasach, miasto zaś, w miarę jak mu się przyglądałem wstępując na otaczające je pagórki, stawało się jak gdyby coraz bardziej podobne do Babilonu; księżyc oświetlał jaskrawo białe sylwetki na piętrzących się schodach, tak bowiem wyglądały teraz z daleka, domy, które w dzień zdawały się tak wysokie i tak ciemne, a których monotonię przerywały tu i ówdzie wierzchołki cyprysów i palm.

Za miastem widzimy zrazu brzydką roślinność: aloesy, kaktusy różnego gatunku wznoszące ku niebu, niby indyjscy bogowie, tysiące głów w koronach czerwonych kwiatów lub sterczące na drodze niczym szpady i groty, dość niebezpieczne dla naszych stóp; lecz poza obrębem tego żywopłotu odnajdujemy ażurowy cień białych morw, laurów i limonii o liściach lśniących metalicznie. Robaczki świętojańskie fruwają to tu, to tam, rozpraszając mroki gęstych skupin drzew. Z daleka rysują się ostrołuki i arkady wysokich, oświetlonych siedzib, dolatują niekiedy dźwięki gitary wtórujące melodyjnym głosom.

Na zakręcie ścieżki biegnącej wzdłuż domu, w którym mieszkam, znajduje się szynk umieszczony w dziupli olbrzymiego drzewa. Zbiera się tam okoliczna młodzież; młodzieńcy piją i śpiewają zazwyczaj do drugiej nad ranem. Gardłowe brzmienie ich głosów, przeciągłe tony nosowego recytatywu rozlegają się bez przerwy co noc, nie bacząc na uszy Europejczyków, mogących znaleźć się w pobliżu; muszę jednak przyznać, że ta muzyka, zarazem naiwna i biblijna, nie jest czasem pozbawiona wdzięku dla tych, którzy potrafią wnieść się ponad przesądy zasad solfeżu.

Powróciwszy do domu zastałem mego gospodarza maronitę na tarasie przylegającym do przeznaczonego mi lokum; oczekiwał mnie w otoczeniu całej rodziny. Ci poczciwcy sądzą, że nas uhonorują, jeśli przyprowadzą nam wszystkich swoich krewnych i przyjaciół. Trzeba było kazać przynieść im kawy i rozdać fajki, w czym zresztą wyręczyły mnie pani domu i jej córki, naturalnie na koszt lokatora. Kilka zdań: mieszanina włoskiego, greckiego i arabskiego, z trudem podtrzymywało konwersację. Nie miałem odwagi się przyznać, że nie zmrużywszy oka w ciągu dnia, a zmuszony wyjechać nazajutrz o świcie, wolałbym znaleźć się w łóżku, ostatecznie jednak ciepła noc, gwiaździste niebo, morze ścielące się u naszych stóp, wszystkie odcienie nocnego błękitu, tu i owdzie rozjaśnione odblaskiem gwiazd sprawiały, że nie najgorzej znosiłem nudę tego przyjęcia. W końcu ci zacni ludzie pożegnali mnie, wiedząc, że muszę wyjechać, zanim oni się zbudzą, istotnie ledwo zdążyłem przespać się trzy godziny, i to jeszcze snem przerywanym pianiem kogutów.

Obudziwszy się zastałem Mussa siedzącego pod moimi drzwiami na brzegu tarasu. Koń, którego przyprowadził, stał u podnóża schodków z jedną nogą podkuloną i przywiązaną pod brzuchem za pomocą sznura: w taki to sposób Arabowie zmuszają konie, by stały spokojnie. Nie pozostawało mi nic innego niż wskoczyć na wysokie, tureckie siodło, które ściska jeźdźca niczym kleszcze i prawie uniemożliwia spadnięcie z konia. Szerokie miedziane strzemiona w kształcie łopatek do węgla podciągnięte są tak wysoko, że nogi miałem niemal skulone wpół; ostro zakończone strzemiona służą zamiast ostróg. Książę uśmiechał się widząc, że nie potrafię przedzierzgnąć się od razu w arabskiego jeźdźca, i udzielił mi pewnych wskazówek. Był to młody mężczyzna o fizjonomii szczerej i otwartej; jego powitanie zjednało mnie wstępnym bojem; nazywał się Abu Miran, należał zaś do jednej z gałęzi rodziny Hobeisz najświetniejszej w Kesruanie. Choć nie należał do największych magnatów, miał władzę nad dziesięcioma wsiami tworzącymi obwód i oddawał ściągniętą z nich daninę baszy Tarabulusu.

Wszyscy byli gotowi, zjechaliśmy więc w stronę drogi ciągnącej się wzdłuż rzeki, drogi, którą wszędzie, z wyjątkiem Wschodu, nazwano by po prostu wąwozem. Po przebyciu mniej więcej mili pokazano mi grotę, skąd wyłonił się słynny smok, gotów pożreć córkę króla Bejrutu w chwili, gdy święty Jerzy przeszył go swoją włócznią. Miejsce to otoczone jest wielką czcią przez Greków, a nawet przez Turków, którzy wybudowali mały meczet tam, gdzie toczyła się walka.

Wszystkie konie w Syrii nauczone są chodzić skroczem, co niezmiernie łagodzi kłusa. Podziwiałem pewność, z jaką stąpają wśród osuwających się głazów, ostrych granitów, gładkich kamieni, na które natrafia się co chwila. Słońce stało już wysoko, gdyśmy opuścili żyzny przylądek Bejrutu wrzynający się w morze na przestrzeni około dwóch mil, jego wzgórza uwieńczone rozłożystymi piniami i spadziste tarasy ziemne, uprawiane jako ogrody; rozległa dolina, dzieląca dwa łańcuchy górskie, tworzy jak okiem sięgnąć podwójny amfiteatr, na którego fiołkowym tle kładą się tu i ówdzie kredowe plamy; to znak, że są tam gęsto skupione wsie, klasztory i pałace. Jest to panorama jedna z najrozleglejszych na świecie, miejsce, gdzie dusza zdaje się rosnąć, by dorównać wielkości podobnego widoku. Dołem płynie Nahr Bejrut; latem jest to rzeka, zimą rwący potok, który wpada do zatoki, a przez który przeprawiamy się w cieniu arkad rzymskiego mostu.

Woda sięgała koniom zaledwie do kolan: wzgórza porośnięte gęstymi krzakami i różowo kwitnącym laurem dzielą bieg rzeki, rzucając głęboki cień na właściwe jej koryto; dwa wąskie pasy piasku znaczą krańcowe granice, jak gdyby chcąc jeszcze silniej zaakcentować, na tle całej doliny, długą wstęgę zieleni i kwiatów. Dalej zaczynają się już górskie stoki: warstwy żwiru dołem pokryte zielenią wodorostów i mchów, nad nimi powyginane drzewa chlebowe, karłowate dęby o ciemnozielonych liściach, przyczajone wśród kamieni aloesy i kaktusy, niczym zbrojne karły grożące przechodzącemu tędy człowiekowi, schronisko olbrzymich jaszczurek, których setki uciekają spod końskich kopyt: oto na co natrafiamy pokonując pierwsze wzniesienie. Jednakże długie plamy pustynnych piasków przerywają tu i ówdzie płaszcz dzikiej roślinności. Nieco dalej owe żółtawe wydmy okazały się zdatne do uprawy, ciemnieją na nich w regularnych odstępach rzędy drzew oliwnych.

Dotarliśmy wkrótce na szczyt pierwszej strefy górskiej, która z daleka zdaje się łączyć z masywem Sannin. Za nią leży dolina tworząca kotlinę równoległą do Nahr Bejrut; trzeba ją przebyć, aby dotrzeć do następnego grzebienia, za którym odsłania się przed nami dalsza przestrzeń. Widzimy teraz, że owe liczne wioski, które zdawały się z daleka tulić do czarnego łona tej samej skały, wieńczą łańcuchy górskie rozdzielone dolinami i przepaściami; uprzytamniamy sobie od razu, że owe wyniosłe Unie, pokryte zamkami i wieżami obronnymi, stanowiłyby dla każdej armii szereg niedostępnych szańców, gdyby mieszkańcy tutejsi chcieli tak jak niegdyś walczyć złączeni jednaką ideą niepodległości. Niestety zbyt wiele jest narodów, w których interesie leży utrzymanie istniejącego rozdwojenia i które je wykorzystują.

Zatrzymaliśmy się na drugim z rzędu płaskowzgórzu, na którym stoi kościół maronicki, zbudowany w stylu bizantyjskim. Odprawiano mszę świętą, zsiedliśmy z koni, aby jej choć częściowo wysłuchać. W kościele pełno ludzi, była to bowiem niedziela, znaleźliśmy miejsce w ostatnich ławkach.

Duchowni ubrani byli, jak  mi się zdawało, podobnie do kapłanów obrządku greckiego; szaty są dość piękne, nabożeństwo odprawiane w jeżyku syryjskim, księża recytowali albo śpiewali z właściwą im nosową intonacją. Kobiety siedziały wszystkie na wysokiej, okratowanej trybunie. Przyglądając się ornamentacji kościoła, skromnej, lecz świeżo odnowionej zauważyłem z przykrością, że czarny, dwugłowy orzeł austriacki zdobi każdą kolumnę, jako symbol protektoratu, który niegdyś sprawowała tu wyłącznie Francja. Dopiero po ostatniej rewolucji francuskiej Austria i Sardynia zaczęły walczyć z nami o wpływy na ducha oraz na sprawy katolików syryjskich.

Msza święta, wysłuchana rano, nie może nikomu zaszkodzić, chyba że ktoś wejdzie do kościoła spocony i stanie w wilgotnym cieniu spływającym ze sklepień i pilastrów; ale ten dom Boży był tak schludny i wesoły, dzwony wezwały nas tak ładnym srebrzystym brzmieniem, ponadto trzymaliśmy się tak blisko wejścia, że wyszliśmy stamtąd w doskonałym humorze, dobrze usposobieni do dalszej podróży. Nasi jeźdźcy ruszyli galopa, nawołując się radosnymi okrzykami, udając, że się ścigają, rzucali przed siebie, niby pociski, lance ozdobione jedwabnymi sznurami i pomponami, a następnie, nie zatrzymując konia, podnosili z ziemi albo wyciągali z pni drzew, w których owe lance utkwiły.

Ten turniej zręczności nie trwał długo, gdyż zjazd zaczynał być coraz trudniejszy i konie ostrożniej stawiały nogi na suskim lub bardzo kłującym żwirze. Dotychczas młody Mussa szedł za mną piechotą, chociaż mu proponowałem, by usiadł z tyłu na siodle; zaczynałem mu teraz zazdrościć. Odgadł moją myśl i ofiarował się, że poprowadzi mi konia, mogłem więc przebrnąć dolinę skracając sobie drogę poprzez zarośla i kamienie. Miałem czas odpocząć na przeciwległym zboczu podziwiając zręczność, z jaką moi towarzysze sadzą konno  przez wertepy, które w Europie uznano by za nie do przebycia.

Teraz z kolei wspinaliśmy się w górę w cieniu sosnowego lasu i książę zsiadł z konia za moim przykładem. W kwadrans potem znaleźliśmy się na skraju kotliny mniej głębokiej niż poprzednie i tworzącej jak gdyby amfiteatr zieleni. Stada owiec pasły się na trawie dokoła małego jeziorka, zauważyłem wśród nich kilka syryjskich baranów, których ogony grubo obrosłe tłuszczem osiągają nieraz wagę dwudziestu funtów. Chcąc napoić konie, zjechaliśmy w dół aż do studni osłoniętej szerokim kamiennym sklepieniem, o ile mi się zdawało, starożytnej budowy. Kilka kobiet otulonych w pięknie udrapowane szaty przychodziło tam napełnić wodą wielkie dzbany, które następnie stawiały sobie na głowie; te oczywiście nie miały wysoko utrefionych włosów, jak to czynią mężatki; były to panny bądź też dziewczyny służebne.

Koniec wersji demonstracyjnej.

WIEŚ O LUDNOŚCI MIESZANEJ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KSIĄŻĘCA SIEDZIBA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POLOWANIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KASRUAN

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WALKA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej