Franciszek Mirandola

LATARENKA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ANTEK.

CHOINKA.

DZIELNY CHŁOPIEC.

WOLNOŚĆ

MARYSIA GĘSIARKA.

PILNY JASIEK.

OPOWIADANIE O STREJKU.

POWRÓCIŁ

W KUŹNI.

KOSZYK NABOJÓW.

PLAMA I ŁATA.

OSIOŁ I PIES.

MOJE I TWOJE.

LATARENKA

podarek dla dzieci robotników polskich

Mirandola Franciszek

ANTEK.

Oj, ta zima, ta zima!

Mróz przycisnął, wiatr dmucha.

Biada temu co niema

Ciepłych butów, kożucha.

Popod murem skostniały

Stoi Antek, nieboże,

Na kęs chleba choć mały

Dziś zarobić nie może.

Na krakowskim na rynku

Las choinek wyrasta,

Stoją drzewka w ordynku,

Zwieziono je do miasta.

Toż to radość dla dzieci,

W mieście, na wsi i wszędy,

Gdy się drzewko zaświeci

I zanuci kolendy.

Kupcie drzewko zielone!

Woła kupiec do ludzi.

Patrzy Antek w tę stronę

I nadzieja się budzi.

Może krzaczek nie duży

Odnieść będzie potrzeba,

Biedny Antek usłuży

I zarobi kęs chleba.

CHOINKA.

Zmierzch zstąpił na wielką równinę. Śnieg ją pokrył rozmiękły, mokry, wydeptany tysiącem śladów ludzkich. Mróz zwolniał, a biel śniegu mieszając się z błotem utworzyła brudną, grząską masę. Z trudem wlokąc nogi, szła równiną matka z dwojgiem dzieci. Szli od miasta ku fabryce, obok której mieszkali w kolonii robotniczej. Matka zakupiła w mieście na wigilię trochę nieodzownych rzeczy; ojciec pracował jeszcze w fabryce. Fabryka nie rada świętuje. Ot i teraz, już zmierzch pada, już nadchodzi wigilijny wieczór, a fabryczne maszyny jeszcze huczą, jeszcze jęczą.

— Czy te maszyny całkiem nie zatrzymają się na święta? — pyta Julek. Zatrzymają się, zatrzymają, uspakaja matka — widzisz, już w prawem skrzydle przędzalni ognie gasną, chodźmy prędzej, ojciec wnet wróci.

— A drzewko mamusiu będzie?

— Nie dziecino, — wiesz że ojciec był długo chory, wydało się wszystko co było, bieda dziecino, bieda !

Julek westchnął. Gdy tylko pierwszy śnieg się pojawił, począł Julek zaraz marzyć o drzewku wigilijnem. Ojciec chorował długo. Nieraz, siedząc przy łóżku ojca myślał on o wieczorze wigilijnym, o tej pięknej chwili, gdy po skończonej wieczerzy ojciec weźmie zapałki i powie: — No dzieciaki, teraz zaświecimy drzewko. Cudna to chwila. Niewielka choinka na ławce ustawiona świeci cała od dołu do góry jak jeden wielki snop ognia. A pod drzewkiem różne dary, buty dla Julka i piękny szalik na szyję! Jakże pięknie wygląda ten szalik na szyi i jak ciepło w nim, gdy rano trzeba iść do szkoły... a tam drugi prezent, — to rękawice dla Małgosi. Dzieci klaszczą w dłonie i podskakują wesoło. A wtedy ojciec siada przy stole, otwiera stary śpiewnik i poczyna śpiewać:

W dzień Bożego Narodzenia,

Radość wszelkiego stworzenia...

Ach, gdzież ta radość? Oto idzie Julek przy matce przez wielką płaszczyznę, pustą i zasłaną brudnym śniegiem. Na skraju płaszczyzny czerwona łuna. To miasto. Pełne ono dziś wrzawy, ruchu, radości. Rodzice biegają po sklepach za sprawunkami, dzieci niecierpliwie oczekują chwili wigilii. Wszędzie jasno, wszędzie radość, wszędzie śpiew. A tutaj? Czarne niebo leży nad równiną, na której tylko kilka kęp niskich sosen i w oddali fabryka, w której zwolna gasną ognie Cóż to za świętowanie bez drzewka, — myśli Julek. Tam, za nim, w wielkiem mieście tyle choinek. Co dom to choinka, nawet u wielu biedaków — a u nich nic. I naraz uczuł chłopiec ogromną ochotę wrócić się, chodzić po ulicach miasta i cieszyć się radością innych, popatrzyć bodaj w okna, spinając się na palcach Ach! Jakie tam cuda widział w mieście! W oknie sklepu o ogromnych szybach na rynku stała olbrzymia choinka pełna świateł, bogactw nieprzebranych i łakoci... Julek patrzył na drzewko. Na szczycie jego był anioł z papieru co patrzył tak jakoś żałośliwie a słodko na chłopca, jakby chciał powiedzieć: — Żal mi cię Julku, żal, byłeś grzeczny, pilny, dobry... Julek na to wspomnienie obrócił się w stronę miasta.

Ha, co to? O parę kroków rośnie kępa małych sosenek. Gdy je mijał przed chwilą były smutne, oblepione śniegiem, ale teraz świecą, świecą coraz mocniej. Co to jest. Julek patrzy i oczom nie wierzy. Czyżby dobry anioł ulitował się nad żałością jego? Sosenki świecą od stóp do szczytu. Na każdej gałązce kolorowa świeczka, u każdej gałązki wiszą złocone orzechy, rumiane jabłka i figi, festony kolorowej bibułki i świecących złoto nitek czepiają się gałęzi otaczają całe drzewka, na których szczytach, wielkie gwiazdy złote błyszczą wspaniale.

A tam na dole, u stóp jednego drzewka buty i szalik kolorowy i rękawice Chłopak stoi jak oczarowany. Cud. Czyżby anioł, do którego w dzień świętego Mikołaja piszą listy dzieci — wysłuchał niemej prośby chłopca?

— Julek — a chodźże ! — woła matka.

Chłopiec wstrząsa się. Zjawisko znika. Ach, to było tylko marzenie!

* * *

DZIELNY CHŁOPIEC.

Obóz na skraju lasu, a w nim światła płoną.

Powstańcy warzą strawę pod warty osłoną.

Wróg pierzchnął w ciemne bory, bo bój był zwycięski.

Moskal w leśnych ostępach oblicza swe klęski,

Liczy trupy i knuje nowe, zdradne plany.

Z obozu pieśni płyną, a księżyc świetlany

Wyszedł na ciemne niebo i po śniegach znaczy

Pas jasności, jak drogę dla garstki tułaczy,

Do chwały, do zwycięstwa, do przyszłości złotej.

Wśród czarnych sosen boru bieleją namioty.

W nich legną na spoczynek strudzeni zwycięzcę;

Dziś pewna noc spokojna; wróg uciekł po klęsce.

Obóz coraz przycicha, zwolna gasną pieśni

Wraz z ogniami. Hej, nocka tak szybko się prześni,

A jutro nowe trudy z dniem co nowy bieży

I nowa znowu walka; to dola żołnierzy.

Wróg zbity, jak dzik ranny nie da za wygraną

I wstanie wściekły, krwawy z piersią poszarpaną

I rzuci się na nowo na tę garstkę hardą,

Zbrojną nie tak orężem — jak śmierci pogardą;

Zbrojną w miłość ojczyzny. Tyran co uciska

Niema takich oręży. Już gasną ogniska,

A sen znużone czoła utula pomału.

I tylko jeden nie śpi. Któż to? Wódz oddziału.

Na jego blade czoło troski spadły chmurą.

Dziś wygrana, wróg pierzchnął, losy Polski górą,

Lecz wrogi tak potężne, tak chytre! Któż zgadnie,

Jaki ze dniem jutrzejszym los żołnierzom padnie?

Wódz duma i po lesie w zamyśleniu kroczy.

Stanął i w głębie borów smutne wlepił oczy...

Tam Moskale... Wtem nagle z pośród gęstych haszczy,

Cień jakiś zwolna sunie, po śniegu się płaszczy,

Pełznie cicho, już blisko, ostrożnie się skrada.

Wódz chwycił za pistolet i czeka. Czyż zdrada

Chyłkiem pełznie pod obóz i skazańców liczy?

"Kto tama, krzyknął! "Hej cicho, niechże Pan nie krzyczy!

Jam jest Wojtek, młynarczuk, a do wodza idę.

Moskale naszym wielką chcą zgotować biedę,

Otoczyć śpiących w nocy. Słyszałem ja w młynie

Jak mówił to kapitan wieczorem przy winie.

Byłbym prędzej przybieżał, nie zwlekał ni chwili,

Ale mię tak okropnie nachajem obili,

Poranili; więc myslę, nocka mię ocali.

Przebiegnę chyłkiem równię pod nosem Moskali,

Doniosę, lecz tymczasem oni się przekradli

Lasami. Wszyscy ze wsi uciekli, — lub padli!

Uciekajcie co prędzej, nim was wróg otoczy!"

Wodzowi łza srebrzysta wybiegła na oczy

I wyciągnął ku chłopcu swe obydwie dłonie

I przyciągnął do siebie, utulił na łonie

I rzekł: Mój dzielny chłopcze, żeś ocalił braci,

Za to ci chwałą wolna ojczyzna odpłaci;

A jeśli wróg zwycięży to i tak wśród karty

Walk o wolność, ten czyn twój zostanie niestarty!

A teraz idź, niech gwiazda nadziei ci świeci

Powstanie wolną Polska, gdy ma takie dzieci.

Koniec wersji demonstracyjnej.

WOLNOŚĆ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MARYSIA GĘSIARKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PILNY JASIEK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OPOWIADANIE O STREJKU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POWRÓCIŁ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W KUŹNI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KOSZYK NABOJÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PLAMA I ŁATA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OSIOŁ I PIES.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MOJE I TWOJE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej