Ludomił German

LIWIA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

AKT PIERWSZY.

Scena pierwsza.

Scena druga.

Scena trzecia. 

Scena czwarta.

Scena piąta.

Scena szósta.

Scena siódma.

Scena ósma.

Scena dziewiąta. 

Scena dziesiąta.

AKT DRUGI.

Scena pierwsza.

Scena druga.

Scena trzecia.

Scena czwarta.

Scena piąta.

Scena szósta.

LIWIA

German Ludomił

AKT PIERWSZY.

Atrium bogatego domu rzymskiego.

Po prawej stronie ołtarz domowy z posągami przodków.

Scena pierwsza.

LYKON (z lutnią w ręku), SILVA,

NIEWOLNICY, NIEWOLNICE.

CHÓR.

Tarcza słońca już spłynęła

Na niebiosów ciemną toń!

Przyjdź, o pani, my ci w dani

Pochyloną niesiem skroń!

Już się prześnił sen ów złoty,

W którym władnął marzeń bóg.

W służbę tobie słudzy korni

Z różnych świata spieszym dróg!

Przyjdź, o pani, i rozkazuj,

Boską władzę w ręku masz!

Z tarczą słońca w blasków pełni,

Niech nam świeci twoja twarz!

LYKON  (występuje na przód sceny).

Oto ci niesiem z własnych serc ofiarę,

Pod stopy twoje wonne sypiem róże, —

Na ołtarz ojców wylej wina czarę

Przy modłów naszych chórze.

Wyjdź już, o Liwio, porzuć sen uroczy!

Ziemi cię Jowisz dał ku jej radości —

Dawno po niebie złoty wóz się toczy,

Dawno Feb w murach twych gości.

Pieśni już ptasząt biją z całą siłą,

Z kwiatów się wonie pieściwe unoszą.

Słońce i kwiaty, pieśni i ptaszęta,

Wyjdź, Liwio, dawno proszą!

Słońcem tyś, kwiatem, blaskiem, boską pieśnią,

Perłą, wydartą oceanu toni, Liwio,

sny twoje niechaj już się prześnią!

Spiew powitania ci dzwoni!

SILVA  (podchodzi do Lykona, szyderczo).

Cudownie śpiewasz! Twa pieśń, jak kwiatów deszcz

Na pierś kochanki spada.

LYKON.

Kochanki?

SILVA.

Tak.

LYKON.

Czyż mogę, przykuty wolą bogów, Pieśń inną wznieść dla pani?

SILVA.

O, gdy niewolnik pieśń jej niesie w dani,

Powinien zemstą swe zaprawić dźwięki!

Ty pieśń wdzięczności śpiewasz u tych progów?

A przecież słyszę z tonów twej piosenki,

Że albo kłamiesz, albo...

LYKON.

Milcz!

SILVA.

Że kochasz!

LYKON.

O milcz! Ni słowa więcej!

SILVA  (szyderczo).

Ty się gniewasz? Więc domysł płonny? Więc ty prawdę spiewasz?

Ha, łudź się dalej! Ja, niewolnik stary, Nie takbym senne spędził od niej mary, Lecz rykiem zemsty!

Lecz za co?

LYKON.

Ty ją nienawidzisz?

SILVA.

Za co? A ty jeszcze szydzisz? Wszak wiesz, że wczoraj...

LYKON.

Liwia cię zgromiła —

SILVA.

Kazała chłostać!

LYKON.

Dzikość twą skarciła.

SILVA.

Ty Liwii bronisz?

LYKON.

Wszak nad nami włada.

SILVA.

Biada wam!

LYKON.

Grozisz?

SILVA.

Obojgu wam biada!

Zemszczę się!

LYKON.

Nędzny!

SILVA.

Podły! 

LYKON.

Nikczemny!

SILVA.

Ha!

Scena druga.

CI SAMI, SELENE (wchodzi).

SELENE.
Co znaczy ten gniew?
(do niewolników). 
Liwia zasyła wam dzięki za ranny spiew!
(do Lykona).
Ty przyjdziesz potem sam, aby ją pieśnią zabawić.
Teraz odejdźcie!

(Lykon, Chór, Selene zwolna wychodzą).

Scena trzecia. 

SILVA (sam).

Szalony, w jakąż wpadasz toń!

Z sercem niewolnika ty do stóp twej pani

Kornie chylisz skroń!

Szalony! — Silva nigdy nie zapomni

Wczorajszej kary, co mu ciało rani!

Z uśmiechem sławić będzie jej powaby,

Pochlebnem słowem zyska zaufanie...

A potem zemsta! Lecz jam taki słaby —

Rozerwać więzy — na to sił nie stanie!

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena czwarta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena piąta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena szósta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena siódma.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena ósma.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena dziewiąta. 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena dziesiąta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT DRUGI.

Scena pierwsza.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena druga.

CI SAMI, wbiegają tancerze i tancerki za niemi niewolnicy (CHÓR męzki), potem SILVA.

CHÓR.

By wdziękiem otoczyć to ziemskie istnienie,

Potężny z Delos pan

Dał blaski i barwy i słońca promienie

I pieśni i tan!

SILVA (wchodzi i staje na uboczu, ale na przodzie sceny).

Ha, nie umarła, cios za słaby jeszcze!

Tem lepiej! Marna zemsta jednej chwili!

Nad nią ja chmury gromadzę złowieszcze —

Niech kielich cierpień aż do dna wychyli!

CHÓR.

Lecz Wenus, co z morskiej zrodziła się piany,

Piękniejszy przyniosła nam dar,

Bo ziemię zmieniła w raj szczęściem owiany,

Miłości dała nam czar!

LIWIA (powstając).

Dziękuję wam, lecz wasza pieśń wesoła

Nie przemówiła dzisiaj do mej duszy.

SILVA (do siebie).

W jej głosie czaję drżenie katuszy,

A oczy błędne toczy dokoła.

SELENE (do Liwii).

Chcesz innej pieśni?

SILVA (podstępnie).

Chcesz Lykona lutni?

LIWIA (z przerażeniem)

Lykona

(do siebie)

Otchłań cierpienia

W sercu otwarta na nowo!

(głośno) 

Odejdźcie!

SELENE.

Patrz, odchodzą smutni...

Pani, daj sługom twym życzliwe słowo!

LIWIA.

Przebacz, jam chora.

(do niewolników).

Dzięki, do widzenia.

(SELENE, SILVA, niewolnicy i tancerze odchodzą).

Scena trzecia.

LIWIA (sama).
Czemuś mnie, czemu przyjazną dłonią
Śmierci wydarła?
Już Persefona nad moją skronią
Cień rozpostarła —
Już byłam cicha, blizka nicości,
I tak szczęśliwa...
Powracam w otchłań nędzy i złości,
Życie mnie wzywa!
Nie wolno spocząć, trzeba aż do dna
Wychylić czarę!
Serca się zaprzeć! Niech ręka chłodna
Spełni ofiarę!
Przyrzekłam, spełnię! Niech serce pęka!
On umrze w kwiecie lat!
Bogowie, siły! Niech nie drży ręka,
Gdy mu trujący poda jad!

Scena czwarta.

LIWIA, LYKON (wchodzi i staje w głębi).

LIWIA.
Cóż mi przynosisz?

LYKON (postępuje naprzód)
Jedno zapytanie:
Mam umrzeć — kiedy?

LIWIA.
Tęsknisz do nicości?
LYKON (podchodzi jeszcze bliżej).
W mej duszy pełno szczęścia i światłości!
Niech w owej chwili urok pozostanie
Na wieki we mnie! Niechaj opromienia
Hadesu mroki! O, niechaj wspomnienia
Nie kala życia powszedniego troska!
Wszakże z twej woli mam umrzeć, ty boska!

LIWIA.
Czy z niewolnikiem mówię mym, z Lykonem?
Mogłabym męki konania przedłużyć,
Cierpień tysiące zadać ci przed zgonem,
Albo rozkazać — Prokulowi służyć!

LYKON (wzdryga się).
Jego być sługą?
(spokojnie).
Ha, rozkaż, jak wola.
Jam jedną chwilę tylko żył — przy tobie!
Po niej śmierć, przed nią była zaś niewola!
Lecz za tę chwilę cierpieć, czy to w grobie,
Czy znów w haniebnej niewoli okowach,
Jam gotów! Rozkaż!

LIWIA.
Widzę w twoich słowach,
Że groźby próżne. A więc... och, na bogi...
A więc... Lykonie...

LYKON.
Pani?

LIWIA (stara się panować nad sobą).
W śmierci progi
Idź śmiało — trzeba!
Oto weź z mej ręki Pierścień z trucizną...

LYKON (pada na kolana).
O dzięki ci, dzięki!

LIWIA (cofa rękę).
Nie dziękuj! Powstań, nie umieraj w błędzie!
Gdy śmierć tak blizka, łudzić się nie pora,
Nie ja zabijam, jam tylko narzędzie —

LYKON.
Nie ty? Któż zatem?

LIWIA (odwracając twarz).
To pierścień pretora!

LYKON.
Pretora? Jakto? Liwio, czy ja śnię?
Więc nie ty skazałaś mnie?
Więc ja, com cię ukochać śmiał,
Ja, com sercu porwać dał,
Com śmiał zamarzyć o twej miłości,
Ja mógłbym prawo mieć — do litości?
Ja, gdyby pretor nie chciał mojej zguby,
Mógłbym nie umrzeć?

LIWIA (słuchała z rosnącem wzruszeniem, wreszcie nie może zapanować nad sobą i wyciąga ręce).
O luby! (rzuca się w objęcia Lykona. Długi uścisk).

LIWIA (rozmarzona). 
O mów, mów do mnie!

LYKON.
Gdy duszę szczęście rozpiera,
Gdy serce falą rozkoszy wzbiera,
Jakim ozwę się wyrazem,
By tej chwili mógł być godny?

LIWIA.
Sen to piękny, sen pogodny!

LYKON.
Śnijmy jeszcze!

LIWIA.
Śnijmy razem!

LIWIA i LYKON.
Niema nieszczęść, ni niedoli,
Cisza w sercu, cisza w duszy!
Nic nie dręczy, nic nie boli,
Niema cierpień, ni katuszy,
Tylko błogość nie zmącona,
Tylko szczęścia zdrój bezdenny,
Oczu twoich blask promienny,
Miłość wieczna, nieskończona.

LIWIA.
Dość o mój luby! Ze snu zbudzeni,
Wróćmy na ziemię!

LYKON.
Ach jeszcze, jeszcze błądźmy wśród cieni,
Jak elizejskie szczęśliwe plemię!

LIWIA I LYKON.
Bogów wzorem wiekuistych
Snujmy wątek marzeń czystych!
(Trąby za sceną, zwiastujące nadejście orszaku Prokula. Liwia wyrywa się z objęć Lykona).

LIWIA.
Zbudźmy się już! Nad tobą ręka krwawa!

LYKON.
Umrzeć mam — teraz? (tuląc się do niej) 
Ach broń mnie, broń!

LIWIA.
O drogi mój, ciebie nęci świat?

LYKON (spokojnie).
Chwila słabości! Podaj dłoń
I pierścień daj, co kryje jad!
(chce odebrać pierścień, lecz Liwia go nie daje).

LYKON.
Te więzy srogie, co spętały nas,
Rozerwę! — Umrę!

LIWIA (waha się, potem z nagłem postanowieniem).
Czekaj! Jeszcze czas! (wybiega).

Scena piąta.

(LYKON przez chwilę patrzy za LIWIĄ. W głębi ukazują się trębacze, a za nimi orszak pretora z darami. Orszak złożony z niewolników PROKULA  zbliża się zwolna w malowniczym pochodzie).

CHÓR.
Wiecznej Romy radością zabrzmiał gród!
W blaski nowe stroi się stary ród!
Wawrzynów już syt z długich walk dawnych lat,
Oplata dziś skroń w mirta liść, w różykwiat!
Kto zyskał już sławę i cześć,
Ten może hołd piękności nieść,
Laur może z mirtem spleść!
Nasz władca mężnie przelewał krew,
W walce orężnej srożył się jak lew,
Jak lew, pustyni pan,
Groźnie wiódł krwawy tan!
Dziś przed pięknością chyli skroń,
Do ślubnych związków podaje dłoń,
Miłości spłaca dług,
W pięknej Liwii wchodząc próg.
Niech uroczystą pieśnią zabrzmi chór,
Niech w surmy uderzą, niech trąb zabrzmi wtór!
Hołd najpiękniejszej z cudnych Rzymian cór
Niech dźwięczny głosi chór!
(wchodzi Prokul poprzedzony strażą, w stroju uroczystym).

PROKUL.
(do Lykona szyderczo)
Poznaję w tobie lutnistę i Greka.
Pięknyś i silny — czy wiesz, co cię czeka?

LYKON.
Wiem.

PROKUL.
Grecy piękności zawsze hołd oddają,
Ujrzę, czy piękne będzie twe konanie.

LYKON (z zimną ironią, lecz z godnością).
Rzymianie chlubnie nieraz umierają —
Ale żyć chlubnie czy potrafisz, panie?

PROKUL (chwytając za miecz).
Zuchwalcze podły!

SILVA.
Panie, panie stój!
Niech się krwią jego nie splami twa ręka!

LYKON.
Kto śmierci bliski, ludzi się nie lęka.

PROKUL (z wściekłością). 
Giń! konaj prędzej!

LYKON.
Nie na rozkaz twój!

SILVA.
Oto się zbliża oblubienica,
Z nią orszak domowy kroczy.

CHÓR NIEWOLNIC.
Przybywaj Hymenie, przybywaj Hymenie
Daj żywot im szczęsny i długi.

ORSZAK PROKULA.
Wiecznej Romy radością, i t.d.

LYKON.
Co się tu dzieje, na bogi! Czy ja śnię?

SILVA (do Prokula).
Od tego trupa odwróć panie oczy!
Już bladość śmierci okrywa mu lica.

LYKON.
Weselne spiewy w tym domu
I radość śród nieszczęść gromu?
Weselna pieśń zwiastuje jej ślub —
Przedemną, grób.

PROKUL.
Lecz on czyliż wiecznie żyć będzie?
Czy spełni zadanie śmiertelne narzędzie?
Weselna pieśń zwiastuje jej ślub —
Kiedyż go pochłonie zimny grób?

SILVA.
Niech zginie, niech skona wzgardzony!
Ty spiesz na spotkanie swej żony!
Weselna pieśń zawiedzie go w grób —
To żywy trup!

Scena szósta.

LIWIA  (wsparta na ramieniu SELENY).

PROKUL.
Witam cię, Liwio!
Spełniłaś życzenie!
Wnet w moje powiodę cię progi.

LIWIA.
Nim los na zawsze nas rozdzieli,
Pożegnać chcę mych wiernych domowników.

PROKUL.
Czyń, jak twa wola!

LIWIA.
Zamiast niewolników
Wolnych chcę widzieć w nich obywateli!

CHÓR (padając do jej nóg).
O Liwio, Liwio, droga nasza pani!
My tobie zawsze, na wieki oddani!

LIWIA (daje znak, aby powstali).
Wobec pretora, jak żądają prawa,
Daję wam wolność!

CHÓR (chyląc się znowu do jej stóp).
O dobra, łaskawa!

SILVA (ponuro).
Więc i jam wolny?

LIWIA.
Wolnyś!

SILVA (odchodząc na bok, ponuro).
Jam nikczemny!

LIWIA.
I ty, Lykonie, wolnyś!

PROKUL.
On? I on?
Kiedyż grób go skryje ciemny?
Wszakżeś mi jego poprzysięgła zgon?

LIWIA.
Pozdrów odemnie twą piękną ojczyznę! Żegnaj!
Ten pierścień weź na pożegnanie,
(podaje mu pierścień)

LYKON
(rzuciwszy okiem na pierścień).
Pierścień bez perły?

PROKUL.
Któż wypił truciznę?
(milczenie)

LYKON.
Zgaduję!... Liwio!

LIWIA (do Prokula).
Ty pytasz mnie panie
Wierz, żem jest mężna, prawdziwa Rzymianka!
Uniknąć hańby nie było sposobu,
Miałam cię pojąć, a otruć kochanka?
Nie! Miłość moją zaniosę do grobu (pada).

CHÓR (z przerażeniem).
Umiera!

PROKUL
Jak ścięty kwiat,
(schylając się nad nią). 
Giniesz!

LYKON
(odpycha Prokula).
Nad ciebie przeniosła zgon!
Precz od jej zwłok! Precz!
Tyś jej kat! Ja w grób z nią pójdę!
(przebija się).

WSZYSCY.
To zemsty plon!

KONIEC OPERY.