Ignacy Maciejowski

MARCIN ŁUBA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

AKT I.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

Scena X.

Scena XI.

AKT II.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

AKT III.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

Scena X.

Scena XI.

Scena XII.

Scena XIII.

AKT IV.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

Scena X.

Scena XI.

Scena XII.

Scena XIII.

MARCIN ŁUBA

Dramat w 4-ch aktach

Ignacy Maciejowski (Sewer)

OSOBY:

Marcin Łuba

Ewa, druga jego żona.

Jan, syn Marcina.

Kuba, parobek Łuby.

Kunda, sługa.

Sobocina.

Zosia, jej córka.

Gofron — gospodarz.

Maślanka — gospodarz.

Wojciechowa.

Woźny.

Gospodarze, Gospodynie.

Rzecz dzieje się na wsi w okolicach Tarnowa.

AKT I.

Izba, stół, ława, stołki. Komin, na kominie garnki, konewka z wodą, cebrzyk, przy ścianie łóżko, zasłane pierzyną.

Scena I.

SOBOCINA, ZOSIA

(kończy słać łóżko).

SOBOCINA

(wchodzi, trzymając list do Zosi).

Zośka, list do ciebie! Poczciarz szelma trzymał ci go cały dzień w kieszeni, pokazywał ludziom, a mnie powiedział, że se zabaczył.

ZOSIA

(chwyta list i gorączkowo go rozpieczętowuje). Jaki ci fajnisty, delikatny, wi-

dzi mi się, że pachnie (czyta podpis z trudnością, ręce jej drżą). Twój Jaś!

SOBOCINA

(przerywa). Jaś Łubków! patrzcie, nie zapomniał! Czytajże hyżno, bo z ciekawości mrowie po mnie chodzą.

ZOSIA

(czyta niewprawnie). "Droga moja Zosiu! Słyszy matsia, pisze, żem jego jest i droga (przechodzi na lewo).

SOBOCINA

(dziwując się radośnie). Słyszę, słyszę, cóż dalej?...

ZOSIA.

Co dalej?... zaraz, okrutnie drobniuśko (czyta) "Gdy ten list odbierzesz, będę już w drodze; we wtorek przyjeżdżam. Drżę z niecierpliwości ujrzenia was!

SOBOCINA.

Zośka, a toć dziś wtorek! Chłopak gotów zajechać, a tyś jeszcze nie umyta i nie uczesana!

ZOSIA

(rzuca list). W izbie nie sprzątnięte!

SOBOCINA.

Prędzej wody do cebrzyka! (nalewa wodę i stawia na stoiku przy kominie). Przez ręce mi wszystko leci.

ZOSIA

(ściąga chustkę z głowy). Bójcie się Boga! czeszcie, a śpieszcie się! (Stawia na stole lusterko z nad łóżka, oprawne w kolorowy papier, podaje matce grzebień i siada na stołku bez poręczy, matka ją czesze).

SOBOCINA.

A toby ci dopiero wielgie szczęście na nas spadło, żebyś się tak wydala za syna bogacza, naucznego w książkach panicza, zazdrościliby ci na całą okoliczność!

ZOSIA.

Wolałabym, żeby nie był nauczny i nie chował się w mieście.

SOBOCINA.

A któremuż to chłopu rozum w życiu wadzi — co?

ZOSIA.

Nie będę wiedzieć jak z nim gadać i jak do niego zęby szczerzyć.

SOBOCINA.

Szczerz jak umiesz. Dla wszystkich chłopów na świecie jest jedno tylko szczerzenie i jedno ślepiów zawracanie. Chłop czy z miasta, czy ze wsi, jednako na nie łakomy. Przecie ich znam!

ZOSIA

(wzdycha). Tyle lat go oczy moje nie widziały. Dawniej, ale to już bardzo dawno, lubił mnie siarczyście. Wydziwialiśmy na błoniach!

SOBOCINA.

O jej! jak jeszcze — pamiętam dobrze.

ZOSIA.

Bronił przed chłopakami, ogień na polu Ia mnie składał, ziemniaki znosił, bydło zaganiał. Ale dziś?...

SOBOCINA

Dziś za tobą w ogień poleci, ino Uwiedź go, a jak uwiedziesz trzymaj! (pokazuje ściśniętemi pięściami).

ZOSIA.

Uczesaliście już?

SOBOCINA.

Już! a jak galanto; jeżeli ci lusterko za małe, przejrzyj się w wodzie w cebrzyku.

Zosia przegląda się w wodzie.

Warkocz jak lina. Chusteczkę białą zawiąż, a potem ją zrzuć, niech i szyjkę zobaczy. Jeśli go brać, to brać odrazu i wszystkiem, czem ino masz. — A teraz do wody — ino co go nie widać...

ZOSIA 

(zawija rękawy i nurza ręce w wodzie). Mnie samej ze strachu ręce dygocą (myje się).

SOBOCINA.

Zawsze szczęście, że przyjeżdża, bo jeśli go nie zbuntujesz la siebie, to przynajmniej naszą morgę staremu odbierze i tobie odda.

ZOSIA.

Matusiu, o mordze z nim ani słowa! Poco go na przywitanie smucić i przypominać ojca...

SOBOCINA 

(kończy). Tego szelmę! I tak się na czas dowie, my ani pary z gęby; przecie się znam na delikatności...

(odwiązuje zapaskę i podaje Zosi). Lećże do komory, oblecz się i weź tę nową cieniuśką koszulinę, spiłuje ci w niej tak, że się każdemu zachciewa całować cię! Chłop zawsze jednaki: czy przy pługu, czy w koronie.

Zosia ociera się w fartuch, Wojciechowa wchodzi szybko.

Scena II.

SOBOCINA, ZOSIA, WOJCIECHOWA.

WOJCIECHOWA.

Macie pono pismo z poczty?

SOBOCINA.

Od Łubki Jasia do mojej Zosi! Cni mu się bez niej okrutnie, jedzie; ino go patrzeć.

WOJCIECHOWA.

A to ci los!

SOBOCINA.

Wszystkich ominął, nawet ojca bogacza, a do mojej córki napisał. Dobrze mu musiała pod trzecie żebro zajechać, kiej leci do niej, a jak ci pisze: "z tęsknicy dygoce"

ZOSIA.

Co matsia mówią? abo to ja umiem, pod trzecie żebro zajeżdżać?

SOBOCINA.

Jeszcześ tu — a ino co go nie widać!

ZOSIA.

Rety, rety! (biegnie do komory).

SOBOCINA 

(za nią). Gorset odświętny!

ZOSIA 

(z komory). Dobrze!

SOBOCINA 

(do Wojciechowej). A teraz, kumo, pomagajcie chrześnicy.

WOJCIECHOWA.

Zośkę lubię, tyle co własną — pomogę, ani słowa, ale pamiętajcie, jak ją wydacie za Łubkę, oddać kawałek roli, co mi jego stary zagrabił.

SOBOCINA.

Alboż to moja córka łakoma na cudze?

Wpada Kunda.

Scena III.

Ciż, Kunda, poźniej Gofron.

KUNDA.

Słyszycie, mój Jaś przyjeżdża, moje dziecko, wasze dziecko, dziecko całej gromady!

SOBOCINA.

I do nas zajeżdża!

KUNDA.

A to się wie — a do kogożby? Sierota, bez matki, u was się prawie chował. Pamiętam, kiedy był podrostkiem, rwał się ino do książki. Siedział i czytał, ojciec książkę w piec, a chłopak w płacz. Tatusiu, ja się zagubię za książką! Wtedy stary go sprał i wygnał z izby. Chłopczyna poszedł, ja za nim, dognałam go pod samą figurą. Kiej cię katują, mówię mu, idź — i wsunęłam mu w zanadrze wszystkie uciułane grosze. Jak się najesz rozumu, oddasz mi z procentem, a wracaj, będę rachowała dnie i godziny — cała gromada cię czeka. No i patrzajcie wrócił! (wchodzi Gofron, do Gofrona). Jaś wraca! słyszysz kumie?

GOFRON.

Słycham i raduję się!

KUNDA.

Niech się raduje cały świat, bo i Najświętsza Panienka raduje się w niebie. Skończyła się wasza bieda i zdzierstwo starego. Pamiętacie, kiej Jaś dzieckiem ciężko zaniemógł, porwałam go na ręce i poleciałam z nim do kościoła przed obraz Matki Boskiej, wy za mną.

GOFRON I WOJCIECHOWA

(wstaje). My za wami!

SOBOCINA.

Byłam i ja.

KUNDA 

(z mocą). I Matka Boska mrygnęła a ja chłopca jej ochwiarowałam,

GOFRON.

I dobrzeście zrobił".

KUNDA.

A kto wam listy pisał do Synów wojaków w mieście? — Jaś!

GOFRON I WOJCIECHÓWA.

Prawda!

SEBOCINA.

Tak — tak, święta prawda.

KUNDA.

A kto w zimie uczył wasze dzieci? — Jaś! A kto was bronił przed Ojcem? — Jaś, choć go nieraz za to stary sprał.

GOFRON.

Niechże i teraz broni, jeśli go nie przeinaczyło powietrze miejskie i ludzie miejscy.

KUNDA 

(z mocą). Nie — nie przeinaczyli — Najświętsza Panienka go pilnuje! Lećcie, zwołajcie całą wieś, trzeba chłopca przywitać, ugościć. Ja ino wpadnę do Kowalichy i wracam. Co za szczęście, co za radość — mój Jaś -- moje dziecko!

GOFRON.

Kto wie, może nam Pan Bóg zsyła miłosierdzie!

SOBOCINA.

Lećcie i wracajcie!

Wychodzą.

Scena IV.

SOBOCINA poźniej ZOSIA.

SOBOCINA 

(do siebie). Co z tego będzie? ciekawości pełnam, a serce jakoś rwie mi się z radości! (wola),

Zośka! a rychło tam?

ZOSIA 

(z komory), Gorset sznuruję.

SOBOCINA 

(idzie do okna — patrzy). Któś jedzie! Nikt tyło on, gna ci, że aż. z. daleka furczy!

(Wybiega — scena pusta — wraca).

Zośka, jedzie! a tu jeszcze w izbie nie Sprzątnięto (łapie cebrzyk wody i wylewa przez okno, porządkuje) ani ja ocharużona; a wyłaźże! Boże! Boże! (Zosia wybiega z obrusem w ręku. Sobocina patrzy na córkę — staje zdumiona — szeptem).

Szelma buntownica!... Jeśli go nie uwiedziesz, to już na piękne ślepie i rozum zostawił w mieście.

ZOSIA.

Nie ma czasu na dziwy (bierze lusterko i grzebień, chowa je, obciera stół i okrywa go obrusem).

SOBOCINA.

Rozjaśniło się, jakby słonko do chałupy weselej zajrzało.

ZOSIA.

Biegnijcież matusiu ogarnąć się, przywitam go sama.

SOBOCINA.

Zośka, ostrożnie! (grozi).

ZOSIA.

Bez co? Miejcież rozum!...

SOBOCINA.

Ja go mam, ale chcę, żebyś i ty go miała.

(Wybiega na prawo).

Scena V.

Zosia sama — poźniej Jaś.

ZOSIA

(sprzątając). Raźniej mi przecie będzie przywitać go samej (staje). Czegoś mnie strach bierze. Dawniej był z niego rzetelny, wesoły chłopiec, ale jaki dziś? miejski panicz! Może i nie spojrzy na mnie?! (śpiewa):

Od Krakowa ciemny las,

Pytała się Kasia

O swojego Jasia, Czy przyjedzie z wojny wczas (bis).

Tak ci śpiewał na błoniu.

(Słychać turkot — szybko, wystraszona).

Jedzie! (poprawia chusteczkę). Serce mi dygoce, a nogi się uginają, że iść nie mogę (siada, turkot się zbliża i ustaje).

JAŚ 

(wbiega na scenę i patrzy na Zosię).

ZOSIA 

(zrywa się — leci). Jaś! Jaś!

JAŚ 

(wesoło). Ty żeś to?

Zosia rzuca mu się na szyję, wspina na palce, całują się wesoło, serdecznie).

ZOSIA 

(wstydząc się). Całowałeś mnie maluśką i zahaczyłam se, że to już tyle lat (cofa się). Wyrosłeś na panicza, wąsy ci się wysypały. I cóżem zrobiła? (zastanawia się).

JAŚ 

(wpatruje się w Zosię). Z chudej, czarnej dziewczyny, taka dorodna dziewoja wyrosła.

ZOSIA.

Siedziałeś w mieścisku bez upamiętania, było czas urosnąć.

JAŚ.

Jakażeś ładna, a jaka wyświeżona! niech cię kule biją!

ZOSIA.

Kiedy odebrałam list, pomyślałam se, jakże się tu nie podstroić la takiego gościa!

JAŚ.

Nie zapomniałaś mnie?

ZOSIA.

Czym nie zahaczyła? A kiedyś nas odszedł i pognał w świat, tom

się o mało co za tobą nie zagubiła. — Nie było dnia, żebyśmy z matsią nie gwarzyły o naszym Jasiu, (z kokieterją). A kto mnie tego nauczył? (śpiewa):

Od Krakowa ciemny las,

Pytała się Kasia

O swojego Jasia,

Czy przyjedzie z wojny wczas (bis).

RAZEM.

Da jedzie mój Jaś jedzie

Da bo ja go poznała,

Wiwija chusteczką,

Da co ja mu ją dała.

JAŚ 

(wesoło). Śpiewaliśmy razem, dokazywali razem, hulali po błoniu, broniłem cię przed chłopakami i dobrze ich nieraz wytłukłem. I terazbym cię nie dał, niech się tylko który zbliży (grozi).

ZOSIA 

(wesoło — przerywa). Ha — to na odwieczerz pognamy bydło na błonia!

JAŚ 

(wesoło). Z tobą, zgoda — pognamy! (bierze ją wpół), uciecha, śpiewy, tańce, a niech się tylko który do ciebie zbliży! (grozi) pokażę mu, co to ze mną zaczynać!

ZOSIA.

Na miejskim chlebie takeś wzmocniał i tak się rozhulał?...

JAŚ.

Że radbym wszystkich parobków wyzywać do bitki i kłaść!...

ZOSIA.

Kunda na jużynę przyniesie nam mleka. Smakowało ci wtedyk?

JAŚ.

I buzia mi twoja smakowała, ale teraz jeszcze więcej (całuje ją).

ZOSIA.

Dosyć, bo duszę wycałujesz!

JAŚ.

Kunda! — gdzie Kunda, moja piastunka?

ZOSIA.

Zobaczysz ją ino-ino. Wie, że miałeś przyjechać — była tu. Oczy wypłakiwała za tobą.

JAŚ.

Ty nie! Twoje ślepka zerkają jak w zbożu bławaty odświeżone rosą (głaszcze ją).

ZOSIA.

Spodziewałam się, że przecie wrócisz, ale zawsze okrutnie cnęłam.

JAŚ.

Cnęłaś, naprawdę? o moja rybko!

(chcę ją pocałować).

ZOSIA 

(ucieka, Jaś goni ją koło stołu). Mówię, że dosyć.

JAŚ.

Mało! (goni ją).

ZOSIA.

Duszę wycałujesz i jakże będę chodzić po świecie bez duszy?! Stu-

chaj, kiejś wrócił, tęsknica odleciała, a do serca wlazła radość i króluje w niem.

JAŚ 

(staje — do siebie). Jak mnie to wszystko chwyta za serce.

ZOSIA.

Co ty mówisz, Jasiu?

JAŚ.

Że lata przebyte w mieście, gdzieś się podziały, że znowu jestem tym samym Jasiem, co bydło na odwieczerz gnał na błonia ze swoją Zośką!

ZOSIA.

Bogu dzięki, kiej twoja (klaszcze w dłonie i leci do Jasia, on ją obejmuje i przyciska).

Wchodzi Sobocina.

Scena VI.

JAŚ, ZOSIA, SOBOCINA.

SOBOCINA.

To już tak?!

ZOSIA 

(z radością). Gnamy z Jasiem bydło na odwieczerz na błonie, jam jego!

JAŚ 

(idzie do niej). Matusiu, witajcie!

SOBOCINA.

To przecie już nie Jaś, ale miejski kawalirz!

JAŚ 

(żywo). Nie, nie — Jaś! wasz, na-

zywajcie mie Jasiem psotnikiem, wisusem!

SOBOCINA

(ściska go). A to niechże Bogu będą dzięki! (do Zosi) Z tej uciechy zapomniałaś, że chłopcu jeść się chce. Taki kawał drogi przejechać o głodzie!

ZOSIA.

Co miałam zapomnieć, ino nie wiem co dać, żeby mu lubowało.

JAŚ.

Zacierkę na mleku! Nie jadłem jej, nie pamiętam już kiedy.

ZOSIA 

(smutno). Mąka czarna.

JAŚ.

To i czarne kluski będą pływać W białem mleku — a dobre! (wesoło) Hu, ha!...

SOBOCINA.

Ino się śpiesz. Patyków uzbieraj, mąkę zagnieć, pokażże się jaka z ciebie gospodyni.

ZOSIA 

(wybiegając). Migiem!

Scena VII.

SOBOCINA, JAŚ.

JAŚ.

Nie zajechałem wprost do ojca. Boję się obcesowo z nim spotkać.

SOBOCINA 

(ciekawie). Wciąż zagniewany?

JAŚ.

Na listy mi nie odpowiadał.

SOBOCINA 

(zdziwiona). I nic nie posyłał?

JAŚ.

Całe szkoły o własnych siłach przeszedłem.

SOBOCINA.

A to ci stary twardy (łamie ręce).

JAŚ.

Żebyście wiedzieli jak to miło pracować na siebie. Czuję, że już nie zginę na świecie!

SOBOCINA.

Syn takiego bogacza miałby ginąć? Jeszcze czego!

JAŚ 

(wesoło). Takie to i bogactwo! (macha ręką). A teraz mi powiedzcie, jak się ma ojciec? Podobno się ożenił... z kim? co za jedna? i jaka ta moja macocha — młoda? stara? Co się dzieje na wsi? Mówcie! Radbym od jednego tchu o wszystkiem się dowiedzieć.

SOBOCINA,

Stary zdrów jak krzemień, że go się i żelazo nie imie. Haruje cały boży dzień, zbiera. Macocha?... Pamiętasz w Borzęcinie dworek za trzema krzyżami na drodze do lasu?

JAŚ.

Nie, nie pamiętam.

SOBOCINA.

W tym dworku mieszkał dawny ekonom; przyżenił się do kawałka ziemi i gospodarzył. Dobrze im się zrazu działo i córki na naukę do klasztoru odwoził. Dwie, chodzi pogwara, wydał za urzędników, ale go pono ludzie urzekli, zaczął pić bez upamiętania. Gospodarstwo zniszczył, a sam poszedł do świętej ziemi. Mówią, że rodzic wasz ratował wdowę, a za to zabrał córkę z klasztorną hedukacją. Ewcia jej — nosi się zwaszecia, dobra, ani słowa, ludziom świadczy, stary mruczy, ale pozwala.

JAŚ

(radośnie). Pozwala?!

SOBOCINA.

Taki bogacz!! Kontentny, że jego młodą babę ludzie uważają i w rękę całują. Bledziuśka, ale oczy ma wielgie i jak ci niemi pociągnie, to aż się ciepło robi.

JAŚ 

(ciekawie). Ciepło! i cóż i cóż?

SOBOCINA.

Zrobiła se w sadzie haltankę z tycznego grochu i w niedzielę po nabożeństwie włazi w nią z książkami, co je z domu zabrała. W karczmie jej nie uświadczy, do gospodyń na pogawarkę nie chodzi, harna! tylo z siostrą proboszcza jedność trzyma.

JAŚ 

(wstaje). A ojciec? Co na to mój ojciec?

SOBOCINA 

(wstaje). Stary z tego rad — i kiej zobaczy, jak obie prowadzą się pod ręce idąc bez wieś — dmie, puszy się i swoją szanuje.

JAŚ 

(zdziwiony do siebie). Ktoby się tego spodziewa!!

Wbiega Zosia, niosąc miskę gorącego mleka.

Scena VIII.

CIŻ i ZOSIA.

ZOSIA.

U Gawlikowej był suty ogień, miała gotową zacierkę; pożyczyłam — macie!

SOBOCINA.

Jaś pewno zapomniał jeść drewnianą łyżką.

ZOSIA 

(biorąc łyżki zatknięte za listwę obok komina). To sobie przypomni. I pasać zapomniał, a przypomni se (podaje łyżkę Sobocinie i Jasiowi, sama ze swoją staje przy stole obok Jasia; żegna się — za nią Sobocina).

SOBOCINA

(żartobliwie). Oj ty, ty zbereźnico!

JAŚ 

(wesoło); Zosiu, siadaj przy mnie!

(pociąga ją ku sobie).

ZOSIA.

Postoję!

SOBOCINA

(wesoło). Zawdy stojący jada, żeby do wnętrza więcej wlazło.

JAŚ

Taaak? (śmieje się serdecznie). A to bestyjka dziewczyna!

SOBOCINA.

Od samej maleńkości taka ci mądra.

ZOSIA

(wesoło). I dlategom ci zdrowa i mocna.

JAŚ

(bierze ją wpół i ciągnie do siebie).

I taka hoża i taka wesoła.

SOBOCINA.

Prawda! Taka ci już przyścipna, że całą gromadę przy żniwie weseli!

JAŚ.

Dobrze mi tu, tak dobrze, że radbym książki rzucić i całe życie z wami zostać, uganiać po błoniu i Zośkę całować!

ZOSIA.

A któż ci broni? Jedynak u takiego bogacza! Jak cię uchwycę, to cię i nie puszczę (bierze go za szyję i garnie do siebie).

SOBOCINA

(bijąc ją żartobliwie w kark). I nie szelma to dziewucha!

JAŚ.

Szelma! młodością pachnie! Słychać za sceną hałas.

KUNDA

(za sceną). Jaś! Jaś!...

Scena IX.

SOBOCINA, ZOSIA, JAŚ, KUNDA.

KUNDA 

(wpada zdyszana).

Ty żeś to?... (nie może mówić ze zmęczenia, ciężko oddycha).

JAŚ 

(radośnie). Ja, moja matusiu, stęskniony przyjechałem do was, jakże się cieszę, że cię widzę i przytulić się mogę, jak dawniej! Jam przecie twój zbytnik, twój nicpoń, nie raz na mnie płakałaś.

KUNDA,

I teraz płaczę, ale z radości!

JAŚ 

(bierze ją wpół, sadza na ławie i tuli do siebie). Tyś mi matką była, żeby nie ty, zmarniałbym w mieście. Tyś się wyzuła ze wszystkiego, a mnie dałaś.

KUNDA,

Odjedziesz i znowu nas sierotami zostawisz.

JAŚ 

(wesoło). Nie odjadę ani za tydzień. Myślicie, że dbam o miejskie życie i miejską biedę?

KUNDA 

(zrywa się, bierze jego głowę i tuli do siebie). Ostań z nami, robaczku! czeka cię tu bogactwo, cała cię gromada wygląda! Ostań, będzie ci z nami tak dobrze, że chyba ci ptasiego mleka zabraknie, (wesoło). A jakie u nas dziewuchy, ino popatrz! (pokazuje na Zosię) mleko a krew!

ZOSIA 

(zasłaniając się rękawem). We wsi ładniejsze.

KUNDA

(do Zosi). Nie kłam głupia (do Jasia) Wstań, niechże cię dokumętnie obejrzę!

JAŚ 

(zrywa się, staje wyprostowany, wesoło). Oto mnie macie, wyprostowałem się i dźwignąłem w górę — niezły ze mnie Parobczak, co?

KUNDA.

Bledziuśki, oczka podkute, bieda go jadła, ale ci ją zmógł. Zostały szerokie ramiona i ręce do roboty, jak u ojca!

Jaś chwyta Kundę i podnosi.

SOBOCINA.

Chłopak ci jak młody dąbek.

ZOSIA.

A jak mu smyśnie z tą bladością i podkówkami pod oczyma...

(odwraca się zawstydzona).

KUNDA.

Patrzcie ją! już ci ujrzała, no, no!...

SOBOCINA.

Nie znacie to jej?

KUNDA 

(do Jasia) Wiedziałeś ty do kogo zajechać! A teraz siadaj i pytaj, o ojca, o macochę, gospodarstwo dobytek i całą gromadę.

ZOSIA 

(raptownie — patrząc przez okno). Gromada sama będzie gadać za siebie. Idą gospodarze, za nimi gospodynie.

KUNDA 

(z dumą). Przywitać cię. Jaś się zrywa i biegnie do okna.

SOBOCINA 

(do Kundy, cicho). Trzeba ich przyjąć.

KUNDA 

(szybko do Zosi). Leć po wódkę, ja płacę. Jaś się musi postawić. Zosia chwyta flaszkę — wybiega.

JAŚ 

(wychylając się za okno). Witajcie! witajcie! Jak się macie matki i ojcowie. Jakżem rad, że was widzę... Wiwat!

(macha ręką).

GOSPODARZE 

(za sceną). A witajże — witaj!...

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT II.

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT III.

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT IV.

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej