Molier

MIZANTROP

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY.

AKT PIERWSZY

Scena I

Scena II

Scena III

AKT DRUGI

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

Scena VI

Scena VII

AKT TRZECI

Scena I

Scena VI

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

Scena VI

Scena VII

AKT CZWARTY

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

AKT PIĄTY

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

Scena VI

Scena VII

Scena VIII

MIZANTROP

Molier Komedia w pięciu aktach.

Tłum. Tadeusz Żeleński-Boy

OSOBY.

ALCEST, zalotnik Celimeny

FILINT, przyjaciel Alcesta

ORONT, zalotnik Celimeny

CELIMENA

EL1ANTA, kuzynka Celimeny

ARSENA, przyjaciółka Celimeny

AKAST

KLITANDER

SIERŻANT urzędu marszałkowskiego

ERGAST, służący Alcesta

LOKAJ Celimeny

Rzecz dzieje się w Paryżu, domu Celimeny.

AKT PIERWSZY

Scena I

FILINT. ALCEST

FILINT

Cóż znowu? co się stało?

ALCEST

siedząc

Daj mi pokój, proszę.

FILINT

Niechże się więc choć dowiem, za co gniew twój znoszę?

ALCEST

Proszę, chciej mnie od swojej zwolnić obecności.

FILINT

Ależ wysłuchać mógłbyś przynajmniej bez złości.

ALCEST

Chcę się złościć, a nie chcę słuchać. Do widzenia.

FILINT

Wyznam, że nie pojmuję twego uniesienia,

I choć węzłem przyjaźni złączeni najściślej...

ALCEST

wstając gwałtownie z krzesła

Ja, twoim przyjacielem? Pozbądź się tej myśli.

Byłem nim dotąd, prawda, byłem sercem całem,

Lecz odkąd twą prawdziwą istotę przejrzałem,

Odkąd znam fałsz, zgniliznę, co duszę twą toczy,

Kwita z przyjaźni; nie chcę widzieć cię na oczy.

FILINT

Więc, doprawdy, tak bardzo mnie występnym mienisz?

ALCEST

Jak to, i ty ze wstydu sam się nie rumienisz?

O wartość twego czynu nie myślę wieść sporu,

Bo musi się nań wzdrygnąć, kto ma krztę honoru.

Więc ty, w mych własnych oczach, jak na zawołanie,

Śmiesz komuś okazywać najtkliwsze wylanie,

Zapewnienia swych usług, zaklęcia, czułości.

Zda się, że mu w uściskach pogruchotasz kości:

A gdy zapytam, co z nim łączy cię tak blisko,

Dobrze, jeżeli zdołasz przypomnieć nazwisko!

Ledwie odszedł, już stygnie zapał twej przyjaźni,

I gdy ci o nim mówić, ty drwisz najwyraźniej!

Tam do licha! to rzecz jest nikczemna, niegodna,

Tak swoją duszę fałszem splugawić aż do dna;

Ja, gdyby mnie Bóg takim uczynił w swym gniewie,

Poszedłbym się powiesić na najbliższym drzewie.

FILINT

Nie uważam za godną postronka tej kwestii,

Gdybym więc twej nie zdołał uzyskać amnestii,

Pozwól, że od wyroku sam się ułaskawię.

I znajomość ze stryczkiem na później zostawię.

ALCEST

I koncept twój niesmaczny, i sprawa niewarta.

FILINT

A więc, mówiąc poważnie, czegóż chcesz, u czarta?

ALCEST

Chcę, by człowiek uczciwy postępował szczerzej

I na wiatr słów nie rzucał, w które sam nie wierzy.

FILINT

Jakże? gdy ktoś z radością  śpieszy w me ramiona,

Trzebaż z równym wylaniem tulić go do łona!

Wedle sił swoich spłacić, w tej samej walucie,

Przysięgi przysięgami, uczuciem uczucie.

ALCEST

Nie, wyznaję, że wcale nie podoba mi się

Obyczaj, jaki wasi przybrali modnisie;

Nienawidzę ich manier, znieść nie mogę tonów,

Jakie mają ci istni handlarze ukłonów,

Ci uścisków na zimno uprzejmi rozdawcy,

Ci niestrudzeni pustych przyrzeczeń  łaskawcy,

Co w jednakie są słowa uznania rozrzutni

Dla ludzi godnych tego i dla zwykłych trutni.

Jakąż korzyść ma z takim człowiekiem zażyłość?

Cóż, że ślubuje przyjaźń, szacunek i miłość,

I nad tobą w pochlebstwach rozpływa się cały,

Gdy lada błazen równej dozna odeń chwały?

Nie, każdy, co w swych piersiach nosi duszę zacną,

Wzgardzi uczuciem, co się udziela zbyt łacno;

Najbardziej chlubne słowa lichą wartość mają,

Skoro nam je wypada dzielić z całą zgrają;

Do szacunku wyłączność jest jedyną drogą,

A. kto cały świat ceni, nie ceni nikogo.

Skoro więc ty podzielasz ten obyczaj modny,

Zaszczytu twej przyjaźni nie czuję się godny;

Zrzekam się skarbów serca, co w swej uprzejmości

Bez najmniejszej różnicy cały świat ugości;

Ja chcę swe własne prawa mieć zawsze i wszędzie:

Przyjaciel wszystkich ludzi moim więc nie będzie.

FILINT

Ależ, gdy żyjem w świecie, musimy nawzajem

Przestrzegać pewnych względów, wskazanych zwyczajem.

ALCEST

Bynajmniej; ścigać trzeba bez litości żadnej

Ten fałszywych przyjaźni jarmark zbyt układny:

Żądam, aby mężczyzna był nim w każdym słowie,

By duszę swoją wkładał we wszystko, co powie;

Chcę z nim samym przestawać, nie zaś z jego usty

Jedynie, z których spływa dźwięk grzeczności pusty.

FILINT

Lecz zważ, że nas zbyt często wzniosła szczerość taka

Okryłaby śmiesznością i sławą prostaka;

Że nieraz, niech drażliwość twoja mi wybaczy,

Nieźle jest nasze myśli dobrze ukryć raczej.

Czy byłoby roztropnym, przyzwoitym zgoła,

Co o nich sądzim, wszystkim oznajmić dokoła?

Okazywać otwarcie wobec innych ludzi,

Co nam się nie podoba albo co nas nudzi?

ALCEST

Tak.

FILINT

Jak to? podstarzałej więc mocno Chlorydzie

Powiesz, że z wiekiem w parze zalotność nie idzie,

I że próżno bielidłem wskrzeszać wdzięk przyćmiony?

ALCEST

Zapewne.

FILINT

Dorylowi, że jego androny,

Wysławianie swych zwycięstw i rodowej chwały,

Każdemu już na dworze we znaki się dały?

ALCEST

Owszem.

FILINT

Żartujesz chyba!

ALCEST

Mówię najpoważniej,

I nie myślę oszczędzać tego, co mnie drażni.

To, co widzę dokoła, na dworze czy w mieście.

Żółć mi porusza, muszę wybuchnąć nareszcie.

Patrzeć co dzień na ludzi, jak żyją ze sobą,

To grozi melancholią lub ciężką chorobą.

Gdzie spojrzeć, wszędzie zgraja pochlebców przebrzydła;

Podstęp, niesprawiedliwość; zdrady, fałszu sidła;

Dłużej już nie wytrzymam; dławię się; a zatem

Wolę do upadłego walczyć z całym światem.

FILINT

Twój sąd o ludziach nazbyt zdaje mi się dziki;

Śmiać się też muszę tylko, słysząc te wybryki,

I mniemam, żeśmy razem podobni niezmiernie

Do tych dwóch, w Szkole mężów skreślonych tak wier-

Braci, z których... [nie,

ALCEST

Mój Boże! Skończ te liche żarty.

FILINT

Ty raczej przestań w pysze grzęznąć zbyt upartej.

Złość się, jak chcesz, sam jeden świata nie odmienisz,

A skoro wszelką szczerość tak wysoko cenisz,

Powiem ci przeto szczerze, jeśli nie wiesz o tem,

Że twój obłęd szyderstwa stał się już przedmiotem

I że twój gniew tak srogi na świata zwyczaje,

Na śmiech ludzki jedynie wszędy cię podaje.

ALCEST

Doprawdy? Tym ci lepiej! Doskonale, przednio!

Radość mi tym wyznaniem czynisz niepowszednią,

Bo każdy człowiek tyle wzgardy we mnie budzi,

Że wstydziłbym się znaleźć  łaskę w oczach ludzi.

FILINT

Słabą naturę ludzką sądzisz zbyt surowo.

ALCEST

Nienawidzę jej, powiedz: to zbyt wątle słowo.

FILINT

Więc bez żadnej różnicy, w całym świecie biednym,

Nie złagodzisz swych sądów przykładem ni jednym?

A przecież między ludźmi, pośród których żyjem...

ALCEST

Nie odmienisz mych uczuć nazwaniem niczyjem.

Jednymi gardzę, bo są  źli i niegodziwi,

Drugimi, że na podłość ludzką zbyt cierpliwi,

I że nie płoną dla niej tym gniewem wieczystym,

Jaki winien występek budzić w sercu czystym.

Czego nie zniosą  świata względy zbyt łaskawe,

Dowodem jawny oszust, z którym wiodę sprawę!

Z dala poznasz w nim franta przez maskę układną,

Czym być potrafi, nie jest tajemnicą  żadną;

Jego wzrok świątobliwy i pokora mnisza

Chyba tylko obcego mogą zwieść przybysza.

Wszyscy patrzyli na tę nędzną kreaturę,

Jak przez brudne zabiegi wciąż pięła się w górę;

Dziś, u szczytu powodzeń siedząc bez sromoty,

Jest zniewagą zasługi a hańbą dla cnoty.

Mów gdzie chcesz o nim, choćby z największą pogardą,

Nikt za jego honorem nie ujmie się twardo;

Nazwij go łotrem, zdrajcą, ani się kto zdziwi,

Cały świat ci to przyzna, nikt się nie przeciwi;

Z tym wszystkim, w każdym domu miłym gościem będzie,

Przyjmują go z uśmiechem, spotykasz go wszędzie;

Niech tylko wakans jaki otworzy się kędy,

On przed najzasłużeńszym umie zyskać względy.

Do kroćset! to są dla mnie rany nazbyt krwawe

Patrzeć na tę uprzejmą z łajdactwem zabawę,

I, doprawdy, czasami bierze mnie ochota

Uciec gdzie na pustynię od waszego błota.

FILINT

Mój Boże! mniej się troszczmy o moralność cudzą,

A błędy świata tyle gniewu w nas nie zbudzą;

Nie wnikajmy w naturę ludzką zbyt głęboko,

Na słabostki jej uczmy się przymykać oko.

Być szlachetnym, rozumnym, to jeszcze za mało:

Bądźmy ludzcy, gdy z ludźmi wciąż nam żyć przystało.

Najwyższy rozum drogę pośrednią obierze

I umie swe żądania zamknąć w pewnej mierze.

Ta staroświeckiej cnoty surowa powaga

Od nas, ułomnych ludzi, zbyt wiele wymaga;

Trudnoż, doprawdy, wiecznie trwać starym przesądem,

Dziś  żyjem, więc z dzisiejszym trzeba iść nam prądem,

Czyż to nie jest szaleństwo, iście bez przykładu,

Chcieć cały świat przerabiać podług swego ładu?

I ja, jak ty, spostrzegam co dzień rzeczy tysiąc:

Że mogłyby iść lepiej, gotów jestem przysiąc —

A przecież, choć spotykam złe na każdym kroku,

Gniewu z tego powodu nie dojrzysz w mym oku.

Biorę człowieka za to, czym on jest w istocie;

Nie potępiam słabości, nie dziwię niecnocie,

I mniemam, że filozof podzieliłby ze mną

Raczej mój chłodny spokój niż twą  żółć daremną.

ALCEST

Ale ten spokój, co jest w wywodach tak biegły,

Czy zawsze będzie równie dla świata uległy?

Gdy serdeczny przyjaciel zdradzi się nikczemnie,

Gdy ktoś mienie twe zechce wydrzeć potajemnie

Lub zgubić cię spróbuje haniebną potwarzą,

Czy i to wówczas ścierpisz z tak pogodną twarzą?

FILINT

Zapewne; patrząc na to, jedynie pomyślę,

Ze błędy te z człowiekiem zrośnięte są  ściśle;

I widząc ludzkie kłamstwa, występki, niecnotę,

Nie większą zgoła czuję do gniewu ochotę,

Niż gdybym miał przed sobą głodnych wilków stado,

Złe małpy albo sępy krążące gromadą.

ALCEST

Więc mam się dać oczerniać, ołgiwać, okradać,

I nie mogę... Do licha, przestań o tym gadać!

Ty chcesz mnie chyba drażnić tym całym wywodem.

FILINT

Radziłbym ci poczynać sobie z większym chłodem;

I miast nad swoim wrogiem znęcać się bezkrwawo,

Wolałbyś się zakrzątnąć nieco za twą sprawą.

ALCEST

Nie uczynię ni kroku; rzecz postanowiona.

FILINT

Jakaż ci więc przed sądem zostaje obrona?

ALCEST

Jaka? w zdrowym rozumie, w mej słuszności, w prawie.

FILINT

Nie postarasz się sędziów nastroić  łaskawie?

ALCEST

Nie; czyliż moja sprawa jest zła albo brudna?

FILINT

Bynajmniej; lecz z szelmostwem walka bywa trudna,

I jeżeli nie zechcesz...

ALCEST

Nie poruszę nogą;

Słuszność ja mam.

FILINT

Lecz możesz przypłacić ją drogo;

Przeciwna strona bowiem, w intrygach silniejsza,

Może sędziów przeciągnąć, zjednać sobie...

ALCEST

Mniejsza.

FILINT

Zawiedziesz się.

ALCEST

Więc dobrze. Chcę ujrzeć to dziwo.

FILINT

Ależ...

ALCEST

Przegram mój proces z rozkoszą prawdziwą.

FILINT

Ależ przecie...

ALCEST

Zobaczym. Niech się rzecz rozwidni;

Czy też ludzie potrafią być tyle bezwstydni,

Tak przewrotni, bezczelni, z sercem tak zbrodniczem.

Aby mnie jawnie skrzywdzić przed świata obliczem.

FILINT

Cóż za człowiek!

ALCEST

Zapłacę chętnie tę zabawę

I wprost dla ciekawości chciałbym przegrać sprawę.

FILINT

Na honor, gdyby cię ktoś usłyszał, Alceście,

Wnet byś przedmiotem śmiechu stał się w całym

[mieście.

ALCEST

Tym ci gorzej dla śmieszków.

FILINT

Ale tę surową

Powagę, w którą lubisz stroić każde słowo,

Tę prawość, nie skażoną w uczciwej prostocie,

Czyliż ją odnajdujesz w swych uczuć przedmiocie?

Wyznaję, iż zdumiewa mnie czasem twe serce,

Iz, będąc z rodem ludzkim w tak wielkiej rozterce,

Mimo wszystko, co wstrętem napełnia je w świecie,

Wśród niego cel uwielbień swych znalazło przecie.

Ale większe zdziwienie jeszcze budzi we mnie

Twój wybór, który pojąć silę się daremnie;

Dobra Elianta łask swych wszak ci nie ukrywa,

Mile na cię spogląda Arsena cnotliwa,

A przecież od ich uczuć stroni twoja dusza,

Natomiast Celimeny powab ją porusza,

Której płocha zalotność i dowcip złośliwy,

Przykład modnych zwyczajów stanowią prawdziwy.

Czemuż, gdy dla nich czujesz nienawiść tak srogą,

Ta, która ich obrazem, tyle ci jest drogą?

Czy w jej lubej osobie błędy te nie rażą?

Nie widzisz ich, że znosisz z tak spokojną twarzą?

ALCEST

Nie. Miłość, jaką czuję dla tej młodej wdowy,

Nie znaczy, bym oślepnąć dla niej był gotowy;

I jakkolwiek me serce ku jej wdziękom skłaniam,

Pierwszy widzę jej błędy, pierwszy im przyganiam.

Jednak przyznaję, żem jest względem niej zbyt słaby,

Zbyt silny mają urok dla mnie jej powaby;

I choć jej wady wielce ranią moją duszę,

Mimo wszelkie wzdragania i tak kochać muszę.

Lecz mniemam, że gdy chęci serca mego ziści,

Miłość moja jej duszę z tych błędów oczyści.

FILINT

Jeżeli tego dopniesz, dokażesz niemało.

Zatem wierzysz, iż w czuciach swych umie być stałą?

ALCEST

Jakże mógłbym ją kochać, nie mając tej wiary?

FILINT

Gdy więc znasz jej przyjazne dla siebie zamiary,

Czemuż cię tłum rywalów od niej tak oddala?

ALCEST

Bo serce kochające chce być bez rywala;

I właśnie mego tutaj zjawienia przedmiotem

Powiedzieć jej otwarcie, co rozumiem o tem.

FILINT

Gdyby o mego serca chodziło życzenie,

Eliancie bym poświęcił wszystkie me płomienie;

Dusza jej, cnót tak pełna, sprzyja ci najszczerzej,

Toteż raczej w tym związku szczęście twoje leży.

ALCEST

Masz słuszność; sam mi rozum to samo powiada,

Lecz, niestety, miłością rozsądek nie włada.

FILINT

Lękam się, iż ten płomień, co trawi twe łono,

Podsycając nadzieję...

Scena II

ORONT, ALCEST, FILINT

ORONT

do Alcesta

Właśnie mi mówiono,

Że piękne panie wyszły za jakimś sprawunkiem;

Lecz, zastawszy tu pana szczęśliwym trafunkiem,

Wstąpiłem, by wynurzyć mu z serca całego

Mój niezmierny szacunek, jaki mam dla niego.

Już od dawna me serce dziwną chęcią płonie,

Abym w przyjaciół twoich mógł znaleźć się gronie;

Związek dwu ludzi wyższych, to rozkosz prawdziwa:

Niechaj więc nas braterstwa połączą ogniwa.

Przyjaciel tak oddany i nie bez znaczenia,

Nie sądzę, by był rzeczą godną pogardzenia.

Podczas tej przemowy Alcest pogrążony jest w zamyśleniu,

nie uważając że słowa te odnoszą się do niego, i budzi się

dopiero na to zdanie Oronta:

Do pana miałem zaszczyt skierować te słowa.

ALCEST

Do mnie?

ORONT

Tak jest, do pana. Może ich osnowa

Nie dość grzeczną się zdała?

ALCEST

Bynajmniej; zdziwienie

Budzą tylko, spadając tak niezasłużenie.

ORONT

Nie powinny cię dziwić mojej czci wyrazy,

Wszakże jesteś jej godzien, i po tysiąc razy.

ALCEST

Panie...

ORONT

Na podobnego wszak tobie człowieka

Ojczyzna, państwo całe, już od dawna czeka.

ALCEST

Panie...

ORONT

Co do mnie, mogę stawić ciebie śmiało

Wyżej niż wszystko, co nasz kraj okrywa chwałą.

ALCEST

Panie...

ORONT

Że mówię szczerze, samo niebo świadkiem!

By więc te słowa uczuć stały się zadatkiem,

Pozwól, bym cię serdecznym otoczył ramieniem,

I przyjaciela twego nazwał się imieniem.

Masz moją rękę, weź ją. Przyrzekasz mi zatem

Swą przyjaźń?

ALCEST

Panie...

ORONT

Jak to ! nie chcesz mi być bratem?

ALCEST

Panie, słowa twe dla mnie zaszczytem prawdziwym,

Lecz przyjaźń jest uczuciem nad wyraz wstydliwym,

I znieważa tę serca mieszkankę dostojną,

Kto skarby jej rozrzuca dłonią nazbyt hojną.

Poznania wzajemnego związek ten wymaga,

Ostrożność mu przyświecać winna i rozwaga,

By kiedyś obu stronom, gdy źle się dobiorą,

Nie zaciężyły więzy przyjęte zbyt skoro.

ORONT

Twa roztropność, powagi tak pełna, prawdziwie,

Zwiększa jeszcze szacunek, jaki dla cię  żywię.

Nim więc czas wzmocnić zdoła ten związek tak luby,

Ja w oddaniu się tobie chcę szukać mej chluby.

Gdybyś na dworze żądał poparcia swej sprawy,

Wiadomo, że król na mnie dosyć jest łaskawy,

Ceni wielce me zdanie i w każdej potrzebie

Najmiłościwiej wzywać raczy mnie do siebie.

Słowem, chcę twoim sługą być na każdy sposób;

Ze zaś stawiam cię w rzędzie najświatlejszych osób,

Pragnę dla nawiązania naszych dusz wymiany

Odczytać ci sonecik, przed chwilą spisany.

Czy wart druku, usłyszeć chciałbym twoje zdanie.

ALCEST

Niech to raczej kto inny osądzi, mój panie;

Jam do tego niezdatny.

ORONT

Czemu?

ALCEST

Mam tę wadę,

Iż zbyt wielką otwartość w moje sądy kładę.

ORONT

Ależ ja pragnę tego! miałbym żal najszczerszy,

Gdybyś przez czczą uprzejmość słuchając mych wierszy

Ukrywał się z swym zdaniem lub chwalił wykrętnie

ALCEST

Gdy tak chcesz, zatem zgoda; wysłucham ich chętnie.

ORONT

Sonet. Tytuł Nadziej a... (Dama sercu miła,

Która słodką nadzieją duszę mą pieściła...)

Nadzieja... żadnych wierszy grzmiących, hałaśli-

wych,

Nie spodziewaj się, raczej strof czułych i tkliwych.

Podczas każdej przerwy spogląda na Alcesta

ALCEST

Zobaczymy.

ORONT

Nadziej a... Nie wiem, czy styl cały

Nie wyda się smakowi twemu nadto śmiały;

Czy się wyrazów dobór nie spotka z przyganą...

ALCEST

Zaraz się przekonamy.

ORONT

Właśnie wczoraj rano,

W niespełna kwadrans, przyznać się otwarcie wolę...

ALCEST

Nie sądzę, aby czas w tym miał grać jaką rolę.

ORONT

czyta

Choć nadzieja jest naszą pociechą,

Od rozpaczy jedynym puklerzem,

Czemuż, gdy ją za bóstwo obierzem,

Westchnień naszych rozlega się echo?

FILINT

Ten mały ustęp już mnie przejmuje zachwytem.

ALCEST

cicho do Filinta

Ty masz czoło to mówić, nie krztusząc się przy tem!

ORONT

Jesteś, piękna Filis, zbyt łaskawą,

Gdy tym skarbem szafujesz tak hojnie,

Lecz czyż można zasypiać spokojnie,

Do nadziei tylko mając prawo!

FILINT

Cóż to za wyrażenia rzadkie, niepowszednie!

ALCEST

cicho do Filinta

Ty śmiesz, pochlebco nędzny, wychwalać te brednie!

ORONT

Jeśli moim ognistym zapałom

Każesz czekać na się wieczność całą,

Wkrótce grób mój łzy twoje obleją;

Bo nie rozpacz zabija jedynie,

Lecz, o Filis, z żałości też ginie,

Kto zbyt długo musi żyć nadzieją.

FILINT

Jakiż słów spadek! pieszczę się każdym wyrazem!

ALCEST

na stronie

Bierz licho ten twój spadek i ciebie z nim razem!

Skręćże kark na tym spadku, życzęć sercem calem!

FILINT

Wyznam, że wierszy równie wdzięcznych nie słyszałem.

ALCEST

na stronie

Tam do licha!

ORONT

do Filinta

Pochlebstwo, chociażby najsłodsze...

FILINT

Nie, wcale nie pochlebiam.

ALCEST

na stronie

A cóż robisz, łotrze?

ORONT

do Alcesta

Lecz ty, Alceście, pomnisz wszak naszej umowy;

Niech więc twój sąd usłyszę, choćby i surowy.

ALCEST

Łaskawy panie, sprawa to wielce drażliwa,

Bo na tym punkcie każdy bardzo czułym bywa.

Swojego czasu dałem szczerości dowody

Pewnemu panu, który mi czytał swe płody,

Mówiąc, że źle jest, gdy kto folguje zbyt prędko,

Kiedy go pióro świerzbi rymowania chętką;

Że należy hamować przedwczesne zapały,

I natchnień swych ludzkości nie objawiać całej;

Że kto w tym względzie grzeszy zbyt wielkim pośpiechem,

Może się  łatwo spotkać z litości uśmiechem.

ORONT

Czy ma zamiar przekonać mnie twoja przemowa,

Żem nie powinien...

ALCEST

O tym nie mówię ni słowa.

Rzekłem mu, że niezdarne kto wierszydła płodzi,

Drugich zanudza, a swej dobrej sławie szkodzi;

Bo choćby miał sto innych największych przymiotów,

Każdy go za to jedno znienawidzić gotów.

ORONT

Czy do mego sonetu mam odnieść to zdanie?

ALCEST

Tego nie mówię. By mu obrzydzić pisanie,

Starałem mu się dowieść w niejednym przykładzie,

Ilu ludziom ten nałóg stanął już na zdradzie.

ORONT

Czyż ja piszę niezdarnie? czy w mym wierszu całym...

ALCEST

Tego wcale nie mówię. Dalej go spytałem:

Jakież do rymowania kusi ciebie licho,

Lub przynajmniej dlaczego nie siedzisz z tym cicho?

Jeśli można wybaczyć nędzne książkę czyją,

To chyba tym biedakom, którzy z tego żyją!

Wierz mi, umiej się oprzeć tym zachciankom sławy;

Ukryj przed okiem ludzi te zdrożne zabawy:

Niechaj ci raczej będzie do czynów podnietą,

Zostać dzielnym człowiekiem niż lichym poetą.

Oto, co próbowałem dowieść tej osobie.

ORONT

Myśl twą umiem dość jasno wytłumaczyć sobie:

Ale chciej mi powiedzieć, co w moim utworze...

ALCEST

Rzuć go na ustęp, i to w jak najkrótszej porze.

Złe dla swojej poezji obrałoś przykłady,

Nieszczerość, brak prostoty, oto twoje wady.

Co znaczy: „Od rozpaczy jedynym puklerzem?"

Albo to: „Westchnień naszych rozlega się echo?”

„Czyliż można zasypiać spokojnie,

Do nadziei tylko mając prawo?”

Lub: ,,...o Filis, z żałości też ginie

Kto zbyt długo musi żyć nadzieją?”

Ten styl tak wymuszony a pusty zarazem

Mija się i z poezji, i z prawdy wyrazem;

To tylko słów igraszki, nieszczere a ckliwe.

Nie tym językiem mówi uczucie prawdziwe!

Mierzi mnie gust dzisiejszy, i nasi ojcowie,

Choć prości, więcej smaku mieli w swojej mowie.

Niejedno, co dziś z takim chwalicie zapałem,

Niewarte starej piosnki, którą gdzieś słyszałem.

Gdyby nasz król mi dawał sam

Paryż, cudne miasto,

Lecz rzekł, iż się rozłączyć mam

Z miłą mi niewiastą,

Rzekłbym mu: Królu, panie mój,

Nie zmusisz ni siłą  -

Zabierzże sobie Paryż swój,

Ja wolę mą miłą!

Hej! wolę mą miłą!

Styl nieco staroświecki i rym nie uczony,

A jednak ja to wolę niż owe androny,

Których słodkie mizdrzenie o mdłości przyprawia,

Gdy tutaj do mnie czucie najszczersze przemawia.

Gdyby nasz król mi dawał sam

Paryż, cudne miasto,

Lecz rzekł, iż się rozłączyć mam

Z miłą mi niewiastą,

Rzekłbym mu: Królu, panie mój,

Nie zmusisz ni siłą  —

Zabierzże sobie Paryż swój,

Ja wolę nią milą!

Hej! wolę mą miłą!

Oto, co może mówić kochające serce.

Do Filinta, który się  śmieje

Och, śmiejcie się do syta, panowie szydercę,

A ja cenię to wyżej niż te sztuczne kwiatki,

Te fałszywe brylanty waszej muzy gładkiej.

ORONT

Ja zaś twierdzę, że sonet mój jest doskonały.

ALCEST

Aby tak o nim mniemać, masz powód niemały:

Lecz że ja mam znów inny, więc pozwól mi, panie,

By każdy z nas zachował o tym własne zdanie.

ORONT

Wystarcza mi, co o nim sądzą inni ludzie.

ALCEST

Widocznie są ode mnie bieglejsi w obłudzie.

ORONT

Sam jeden mniemasz rozum posiadać w udziale?

ALCEST

Dla ciebie mam go mało, bo ciebie nie chwalę.

ORONT

Obejdę się, mospanie, bez twojej pochwały.

ALCEST

Musisz się bez niej obejść, oto szkopuł cały.

ORONT

Zamiast w surowych sądach szukać  łatwej chluby,

Sam wierszyk w tym rodzaju napisz więc dla próby.

ALCEST

Mógłbym, na me nieszczęście, sklecić równie lichy,

Ale bym go nie czynił przedmiotem mej pychy.

ORONT

Skądże przychodzisz tutaj przemawiać tak dumnie?

ALCEST

Gdzie indziej możesz szukać kadzideł, nie u mnie.

ORONT

Ejże, mój miody panie, wysoko pan mierzy.

ALCEST

Mierzę, mój duży panie, tak, jak się należy,

FILINT

stając między nimi

Dajcie pokój, panowie! dosyć tego, hola!

ORONT

Uniosłem się, wyznaję. Ustępuję pola.

Mam zaszczyt go pożegnać pokornym ukłonem.

ALCEST

A ja zostaję pańskim sługą uniżonym.

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT DRUGI

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT TRZECI

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT CZWARTY

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT PIĄTY

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej