Adolf Dygasiński

NUMER 607

Konwersja: Nexto Digital Services

NUMER 607

Adolf Dygasiński

W domu rodzicielskim wychowywałem się przy bonach, guwernerach i korepetytorach, a wszyscy ci wychowawcy składali o mnie przed rodzicami jak najgorsze świadectwa. Ojciec, zwolennik starego systemu wychowawczego, twierdził, że należy mnie "bić i bić, dopóki się ze mnie czego nie wybije"; matka, kobieta dobra, tkliwie kochająca dzieci, była temu wręcz przeciwną.

Czas schodził i doczekałem się dwunastego roku życia. Pamiętam, było to w początkach sierpnia, na tylnych schodach lokalu zajmowanego przez moich rodziców spotkałem raz po południu roznosiciela Kuriera Warszawskiego, młodzieńca w moim wieku, i zawiązałem z nim przyjacielskie stosunki, Franuś było mu na imię. On to nauczył mnie wsiadać na poręcz schodów jak na konia i szybkim pędem na dół się zsuwać. Na drugi dzień Franuś pokazał mi aa dziedzińcu zajmującą sztukę wywracania kozłów według najnowszej metody, a to tak mi utkwiło w pamięci, iż podczas lekcyj wyobrażałem sobie nieustannie, że głowę mam pod stołem, nogi zaś słuchają wykładów: łaciny, geometrii, arytmetyki itd. W parę dni potem Franuś, który już zupełnie zawładnął moim sercem i umysłem, zapytał mnie:

- A umiesz ty grać w klipę?

Otworzyłem usta nie rozumiejąc znaczenia klipy w rozweseleniu duszy ludzkiej, a wtedy budzący we mnie podziw przyjaciel pochwycił mnie za rękę i wyprowadził za bramę w boczną uliczkę. Tutaj niebawem przekonałem się, że gra w kłipę jest znakomitą rozrywką, zdolną zająć mój umysł w wyższym stopniu aniżeli gramatyka lub inny jaki przedmiot naukowy. Odtąd już codziennie w oznaczonej godzinie oczekiwałem Franusia na tylnych schodach, skąd jeden za drugim zjeżdżaliśmy po poręczy na dół, następnie w podskokach i kozłach przebiegaliśmy dziedziniec, a ostatecznie w bocznej uliczce grywaliśmy w klipę.

W tej epoce mego życia spotęgowało się nadzwyczajnie niezadowolenie ze mnie korepetytora, guwernera i nauczycielki muzyki. Oskarżono mię przed rodzicami i odmalowano w tak czarnych barwach, że ojciec z zapalczywością wyciągnął swą prawicę w kierunku mego ucha, ale na szczęście drobna i biała ręka matki powstrzymała w lot karzącą dłoń rodzica. Niemniej przeto nie wyrzekłem się stosunków z Franusiem ani też zachwycających rozrywek.

Aż tu jednego dnia, jakoś w samym końcu sierpnia, kiedym się właśnie z całą namiętnością oddawał grze w klipę nie zważając na to, co się wkoło mnie dzieje, naraz uczułem silne kopnięcie nogą w miejsce, gdzie się kończy kolumna pacierzowa, jednocześnie ktoś mię pochwycił za kołnierz i niósł prawie w powietrzu. Zaledwie tyle zdołałem zauważyć, iż Franuś podtrzymując jedną ręką pantalony, z Kurierami pod pachą i w czapce na tył, głowy narzuconej zmykał w olbrzymich susach.

Teraz przekonałem się, że mam do czynienia z ojcem, który mię przestraszonego przyprowadził za kołnierz do bramy, a potem brutalnie wepchnął na frontowe schody. Tak zgnębiony nie wchodziłem jeszcze nigdy w progi rodzicielskiego domu.

Do trzeciego pokoju, dokąd mię ojciec wtrącił na pokutę, dolatywały uszu moich odgłosy rozmowy i narady obojga rodziców. Ojciec, zrazu gniewny, wybuchał, wyraźnie słyszałem urywane, zapewne do mnie stosowane jego wyrazy:

- Szubrawiec!... Łobuz.... Do szewca nie przyjmą... Skórę trzeba łoić!... Ty psujesz... Chłopaka trzeba ostro...

Ale stopniowo ojciec jakoś głos obniżał, widocznie się udobruchał, złagodniał. Słyszałem melodyjną mowę mateczki, która mię broniła, potem rodzice rozmawiali coraz ciszej i ciszej, nareszcie już i szepty nie dochodziły mych uszu, ponieważ usnąłem wyczerpany przez otrzymane wrażenia.

Nazajutrz rano stanął przede mną ojciec i rzekł bardzo poważnie:

— Zbieraj się  żywo, pojedziesz ze mną!

W odpowiedzi na to rozbeczałem się, jak tylko mogłem najuroczyściej.

— Cicho bądź, nie maż mi się! — krzyknął ojciec surowo.

Teraz ja ryknąłem wniebogłosy, tak że słychać było przez otwarte okno, jak współlokatorowie kamienicy otwierają lufciki na dziedziniec. To mi dodało odwagi, bo mój ojciec niczego się tak nie obawiał jak skandalu domowego. Nadeszła też i matka zwabiona moim łkaniem, zaczęła mi zaraz tłumaczyć spokojnie:

— Moje dziecko, nie masz czego płakać, ojciec pragnie twego dobra, szczęścia. Pójdziesz do szkoły, czas na ciebie, dostaniesz się do słynnego zakładu pana Dryblaskiego, zostaniesz z czasem człowiekiem.

Mówiąc to matka nieznacznie wsunęła mi w rękę ulubiony przeze mnie piernik. Istotnie, zmiarkowałem od razu, że nie mam o co płakać, a nawet pomyślałem sobie, iż ta wycieczka z ojcem uwolni mię od przygotowania się na różne lekcje i od nieznośnych fortepianowych egzercytacji. Krótko mówiąc, mogłem być zupełnie legalnie leniwym.

W milczeniu wyszedłem za ojcem na ulicę, gdzieśmy wsiedli do dorożki, a ojciec zawołał:

- Ulica Weroniki, numer trzeci!

Zakład pana Dryblaskiego już na samym wstępie ponuro mię usposobił. Ojciec zadzwonił i w jakiś czas potem ukazała się rozczochrana głowa szwajcara, który w oczach i w twarzy miał wyraz niedowierzania, podejrzliwości; zanim nas wewnątrz wpuścił, uważnie się przyglądał pobrzękując kluczami. Ale kiedy już drzwi otwarł, szastał się bardzo uprzejmie i zapraszał do wejścia.

Przybyliśmy nareszcie do gabinetu dyrektora szkoły i musieliśmy blisko kwadrans czekać. Ojciec usiadł na fotelu i przebierał palcami, patrząc to w sufit, to w okno; ja, ponieważ miałem wstręt do książek, więc zacząłem sobie odczytywać tytuły ich, wybite złotymi literami na grzbietach, a było tutaj dosyć bibuły po szafach i na biurku: Wpływ kar i nagród na umoralnienie młodzieży — dwa grube tomy, Środki dyscyplinarne w internatach — trzy grube tomy, Przewietrzanie gmachów szkolnych — jeden gruby tom, Odżywianie — jeden tom, bardzo cienki.

Nie rozumiałem jasno, co to wszystko znaczy, a jednak przy ostatnim tytule łzy mi pociekły z oczu. Ale otarłem je co rychło, ponieważ dały się słyszeć odgłosy ciężkich kroków i do gabinetu wszedł sam pan dyrektor Dryblaski.

— Przyprowadziłem tu do pana dyrektora kandydata — rzekł mój ojciec.

— Czy to syn pański?

— Syn, syn! — odparł ojciec i westchnął.

Dryblaski zmierzył mię od stóp do głów, potem pomacał po ramionach i powiedział jakby od niechcenia:

- Mięśnie słabiuchne, flakowate, ale to nic, zrobimy je! A niech mi pan szczerze powie, czy tego chłopca już nie zdemoralizowała jaka inna szkoła? Bo przyznam się panu dobrodziejowi, że ja do żadnej szkoły nie mam zaufania...

- Ależ on nie był jeszcze w szkole.

- Hm, materiał surowy! A czy będzie w internacie? Bo ja mogę odpowiadać tylko za tę młodzież, którą mi rodzice zupełnie powierzają.

- Właśnie, panie dyrektorze, słysząc tyle dobrego o pańskim zakładzie pragnę najusilniej, aby syn mój znalazł w nim pomieszczenie.

- Dobrze pan dobrodziej powiedział: "aby znalazł", gdyż ja sam jeszcze nie wiem, czy się pomieszczenie znajdzie. Zobaczymy!

I mówiąc to Dryblaski wziął z biurka jakąś książkę, przewracał w niej karty, a półgłosem pomrukiwał; "Przedostatni był baron Braunmeyer, numer 605, ostatni — hrabia Wycieralski, numer 606". A potem głośno zawołał:

— Bardzo szczęśliwie pan dobrodziej trafił, przyjemnie mi zwiastować panu dobrą nowiną! Numer 607 nie zajęty! Wprawdzie zamawiał miejsce przed wakacjami bankier Kranzstock, ale... — tu się Dryblaski zbliżył do ojca z przymilającym uśmiechem — szczerze panu powiem, mnie wszystko jedno: hrabia, baron, bankier czy zwykły szlachcic. My, pedagogowie, nie możemy na takie rzeczy zważać.

— Och, panie dyrektorze, jestem nieskończenie obowiązany!

Koniec wersji demonstracyjnej.