James Oliver Curwood

OSADNICY

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

Rozdział I

Rozdział II

Rozdział III

Rozdział IV

Rozdział V

Rozdział VI

Rozdział VII

Rozdział VIII

Rozdział IX

Rozdział X

Rozdział XI

Rozdział XII

Rozdział XIII

Rozdział XIV

Rozdział XV

Rozdział XVI

Rozdział XVII

Rozdział XVIII

Rozdział XIX

Rozdział XX

Rozdział XXI

Rozdział XXII

Rozdział XXIII

Rozdział XXIV

OSADNICY

James Oliver Curwood

Rozdział I

OSADA W PUSZCZY

Piotr Gourdon kochał Boga całym swym uczciwym, dzielnym sercem, a w to słoneczne, lipcowe popołudnie doznawał wprost wrażenia, że wielka głusza kanadyjska, która się rozpościera wokół, zanosi wraz z nim korne modły do stóp najwyższego Stwórcy. Piotr bowiem był synem leśnego włóczęgi, człowieka, którego ojciec również zmierzył bory przepastne, i przepłynął rzeki burzliwe, toteż zamiłowanie do przygód i natury miał we krwi; jedynie na łonie przyrody, śród dzikich ostępów i mateczników czuł jak jego dusza zespalała się z Bogiem, które to poglądy wywoływały lekki sprzeciw poczciwego katechety z St. Anne de Beaupre. Piotr ściśle łączył Stwórcę z przyrodą, i nie zamierzał zmieniać wiary aż do śmierci. Mimo że przebył na kolanach schody kościoła Św. Anny, mimo że święconą wodą uczynił na czole znak krzyża, że z lękiem pełnym czci spoglądał na stosy lasek i krukwi pozostawionych na znak wdzięczności przez tych, co przyszedłszy tutaj jako bezradne kaleki, odeszli jako ludzie zdrowi, zbywszy zarazem choroby duszy i ciała — mimo to wszystko, Piotr miał przekonanie najgłębsze, że tego słonecznego, lipcowego popołudnia znajduje się bliżej Boga, niźli w jakimkolwiek innym czasie i miejscu.

Żona jego, Józia, szczupła i wyczerpana, z odkrytą ciemną głową gorliwie i naiwnie modliła się w zachodzącym słońcu u boku męża, prosząc, by długa ich włóczęga w górę rzeki Św. Wawrzyńca dobiegła wreszcie kresu, i by mogli już raz wypocząć osiedliwszy się w jednym miejscu do końca swoich dni.

W głębi, nad strugą wypływającą z chłodnej gęstwy boru, chłopczyk łaził niestrudzenie na czworakach wśród zielonej trawy i pierzastych paproci poszukując leśnych truskawek, i mimo że pora jagód miała się już ku końcowi, buzia malca ociekała wciąż szkarłatnym sokiem.

Mężczyzna wskazał w dal, mówiąc:

— To jezioro sprawia zupełnie wrażenie czegoś żywego. Niby zaborcza ręka.

— Tak, z jeziora wycieka pięć strug, niby pięć palców — przyznała Józia, siadając ciężko na wielkim głazie. — Tylko, że wielki palec jest za długi w stosunku do innych.

Oto w jaki sposób miejscowość ta otrzymała swą nazwę „Pięć Palców" i po dziś dzień zachowała ją w tym samym brzmieniu.

Malec podbiegł do matki, niosąc jej pełną garstkę truskawek; mężczyzna zaś, wlazłszy na blok skalny, przyłożył dłonie do ust w kształcie tuby, nawołując póty, aż w odpowiedzi zabrzmiał inny głos spośród gęstwy sosen i jodeł, a po chwili na skraju lasu ukazał się Dominik Beauvais. Zarośnięta twarz tego ostatniego promieniała radosną ciekawością; żona jego, Maria, będąc drobnego wzrostu, musiała dobrze wyciągać nogi, by nadążyć za ogromnym mężem.

— Dobrze się tu będzie żyło! — rzekł. — To jest właśnie to, czego szukaliśmy.

Dominik przytwierdził z zapałem. Kobiety uśmiechały się. Było wesoło i przyjemnie. Malec szukał dalej w trawie truskawek. Taki już miał wiecznie pusty brzuszek.

Gdy wracali do obozowiska rozbitego w pewnej odległości przed dwiema godzinami, Piotr Gourdon ucałował gładkie włosy żony, po czym na całe gardło zaśpiewał dziką pieśń wioślarzy północnych, przejętą od ojca za owych dni, zanim w St. Anne Józia nawinęła mu się na oczy. Dominik zawtórował ochotnie poprzez gęsty zarost. Kobiety uśmiechały się słodziej i oczy miały bardziej błyszczące, gdyż skoro mężczyźni byli nareszcie zadowoleni, a miejsce pobytu ustalone, zmęczenie Józi i Marii pierzchło nieomal całkowicie.

Tegoż wieczoru, po kolacji, siedząc przy ognisku z płonącymi szczapami brzozowymi snuli przyjemne plany; a chociaż dziewięcioletni Joe wpełzł już między dery służące mu za legowisko, oczy kobiet zaś mrużyły się do snu, Piotr i Dominik napychali faje coraz to nowym tytoniem, słowami i myślą budując wspaniałe zamki na lodzie.

Młodzi i radośni, pełni dziarskiego zapału będącego spuścizną po przodkach włóczęgach, mieli pewność niezachwianą, iż najbliższy wschód słońca przyniesie im spełnienie dawno pieszczonych w sercu życzeń. Wreszcie Józia usnęła, z głową przytuloną tuż do głowy synka, przy czym usta jej, świeże i dziewczęce mimo macierzyństwa i długiej włóczęgi, miały wyjątkowo pogodny wyraz.

Piotr i Dominik, ćmiąc nadal fajki, słowami malowali przyszłość. Niebawem księżyc wypłynął ponad szczyty drzew sąsiednich; wielki, złoty, uśmiechnięty przyjaźnie w stronę nowych przybyszów. Od jeziora dął wiatr coraz chłodniejszy, aż wreszcie, z niezmierzonej dali doleciał typowy dźwięk północnej głuszy: wycie wilcze.

Dominik nasłuchiwał chwilę milcząc, po czym starannie wytrząsnął popiół z fajki na wyciągniętą prawą dłoń.

— Gdzie wilki polują, tam jest dużo zwierzyny, a gdzie dużo zwierzyny, tam się opłaca zastawiać sidła! — rzekł.

Teraz zabrzmiał nowy głos, na dźwięk którego serca obu mężczyzn przestały bić na chwilę. Było to echo raczej, odległe i już ginące, bardzo słabe i bardzo niewyraźne, a jednak dające się pochwycić na tle ogromnej ciszy leśnej.

— Statek — szepnął Piotr.

— Tak, statek! — potwierdził Dominik, podnosząc się na wpół jakby w pościgu za zamierającą melodią.

Działo się to bowiem przed półwiekiem, gdy w tamtych stronach łatwiej było o wycie wilków, niż o gwizd parowca.

Osadnicy posnęli. Żółty księżyc piął się coraz wyżej, aż stanął tuż ponad ich głowami. W głębokim lesie poruszały się cienie, niby żywe istoty. Wyły wilki, podchodząc wybraną zdobycz, by umilknąć nad świeżym padłem. Ciemność pulsowała energią. Pierzaste sowy ważyły się niby duchy na rozpostartych skrzydłach. Dziesiątki bacznych oczu stróżowały obóz śpiących ludzi. Jeżozwierz zawieruszył się w pobliżu gaworząc i chichocząc na swój zwykły, niemądry sposób. Kozioł czując niemiły zapach tupnął kopytkiem i świsnął ostrzegawczo. Coś szeptało wśród wierzchołków jodeł. Z nieprzebytych ostępów wynurzały się zwierzęta stąpając bezszelestnie futrzanymi łapami. Małe ptaszki, milczące za dnia, świergoliły przez sen.

Pasmo księżycowego blasku oświetliło twarz Józi, nadając jej urodzie wyraz nieziemskiego wprost uduchowienia. Chłopczyk śnił o czymś miłym. Piotr spał z głową ukrytą w zgięciu ramienia. Dominik obrócił ku niebu brodate oblicze, surowe i groźne na pozór, jak gdyby trzymając straż u boku maleńkiej, zmęczonej żony. Tak minęła noc i nadszedł świt, budząc wędrowców hałaśliwym gwarem mrowia rudych wiewiórek, zamieszkujących w niezliczonej ilości ten ziemski zakątek, którego piękna i ciszy nie zniweczyła dotychczas obecność ludzka.

Pierwszego zaraz dnia topory Dominika i Piotra poczęły czynić wyłom w pachnącej żywicą leśnej ścianie. Lecz wprzódy rozejrzeli się jeszcze w okolicy, mającej odtąd stanowić ich siedzibę.

W głębi rosła się puszcza, przecięta skarpami urwistych parowów, wężowiskiem strug, z ukrytą tu i ówdzie łączką lub mokradłem. Ten sam kraj dziki, bezludny rozpościerał się milami, aż po odległe, morskie wybrzeże, wzdłuż którego taiły się z rzadka mizerne ludzkie sadyby. Sosny w borze świeciły mosiężną barwą pni, czernią uschłych konarów, zielenią młodych igieł; słońce złociło murawę na kotlinach i pagórkach. Lecz Piotr wyobrażał sobie, jak te same dolinki i wzgórza pociemnieją podczas burzy lub jak je zimą skuje biel śniegu i lodu. Wiedział, że wiosną wezbrane wody potoków, strug i rzeczek ruszą hucząc we wściekłym pędzie, więc serce rosło mu z uciechy, bowiem lubił donośny głos i niepowstrzymany pęd żywiołów.

Miejsce na osadę obrali na krańcu małej zatoczki, która drążąc wąską smugą kamieniste wybrzeże jeziora, tworzyła najdłuższy z pięciu wodnych palców. Na jeziorze fala, lekko wzburzona nawet wśród największej ciszy, szemrała dniem i nocą. Lecz długie pasmo wody wąskie i wygięte, niby przełamany w połowie palec, miało łagodną barwę przetykanej srebrem zieleni. Pływały po nim mewy, pokrzykując przyjaźnie w stronę osadników; na białym piasku zaś było pełno śladów łap zwierzęcych oraz łapek ptasich, gdyż stworzenia leśne baraszkowały tutaj chętnie, przychodząc ugasić pragnienie.

Pomiędzy pogodną tonią a chłodną gęstwą boru, była gładka przestrzeń porośnięta soczystą murawą, malownicza jak zakątek parku. Na jej krańcu, w cieniu pierwszych jodeł, Piotr i Dominik wbili kolki, odmierzyli prostokąt, słowem szykowali teren pod przyszłą budowę.

Dni biegły. Co rano chór rudych wiewiórek witał pierwszy błysk słońca. W ciągu letnich godzin brzmiał niestrudzenie łoskot siekier, rozlegał się śmiech i gwar. Piotr śpiewał pełnym głosem pradziadowe pieśni, przy czym Dominik wtórował mu nieraz fałszywie, choć z przejęciem. Świergot ptasi oraz śmiech kobiet miały tę samą nutę. Józia i Maria przypominały sobie lata panieńskie, malec zaś wskazywał im coraz to nowe plantacje jagód, ukryte pośród mchu i paproci w malowniczych zakątkach.

Wtargnięcie ludzkich istot było na razie dla puszczy rzeczą zupełnie nową, toteż czas jakiś przyroda boczyła się jak gdyby. Lecz że ptaki i wiewiórki dały dobry przykład, więc inne zwierzęta poszły niebawem za ich namową. Jeleń zbiegał o zmierzchu do wodopoju, a wielkie łopaty łosia chrobotały po nazbyt zwarto stojących pniach. Sikorki łowiły okruchy chleba prawie spod ręki; drozdy, podlatując tuż, wrzeszczały wyzywająco jak Indianie, a kukułka kukała tak donośnie, że Piotr często przerywał robotę, mówiąc:

— To dopiero przyjemnie będzie żyć, mając bór za plecami, a morze u samych drzwi!

Jezioro Superior nazywali morzem; w ciągu pierwszego tygodnia dwukrotnie zobaczyli w mglistej dali białe, połyskliwie centki, nie będące niczym innym jak tylko białymi żaglami mijających okrętów.

Pierwsza chata dźwigała się już formowana z wielkich, ciosanych siekierą bali. Ledwo wyprowadzono ją pod dach, już Józia wraz z Marią zasadzały wokoło pąsowe krzaki głogu i dzikie dzwonki. W zacisznych zakątkach szukały pilnie fiołków i konwalii; w kotlinach o podmokłej glebie hiacyntów i kaczeńców. Pod wieczór, po skończeniu dziennej pracy i zjedzeniu kolacji, kobiety i mężczyźni, wziąwszy się za ręce, oglądali najżyźniejsze skrawki ziemi radząc, gdzie zasadzą na rok przyszły kartofle, a gdzie marchew, gdzie znów wsieją słoneczniki oraz inne dobre rzeczy, do których przywykli w czasie długiego pobytu w St. Anne.

W sierpniu obie chaty stanęły pod dachem, małe rozmiarem, wygodne natomiast niby gniazdka, więc oczy Marii i Józi spoważniały ponownie. Obarczał je na nowo obowiązek gospodyń i jakkolwiek skromny był zakres ich pracy i ograniczone środki, możliwości i nadzieje rozrastały się niezmiernie. Patrzyły z ciężkim sercem, że oto marnuje się tyle dobra, gdyż dojrzewały właśnie maliny w tak wielkich ilościach, że niedźwiedzie, pasące się na połoninach, oblewały się dosłownie tłuszczem. Pęczniały czarne jagody i jeżyny, kapały słodkim sokiem dzikie śliwy, a szkarłatne żurawiny czekały jedynie pierwszych mrozów, by nabrać właściwego smaku i aromatu.

Dominik zatem, wziąwszy dnia pewnego siekierę, wyznaczył drogę do najbliższego osiedla odległego o trzydzieści mil, po czym, kolejno, to jeden mężczyzna, to drugi szedł z pustymi sakwami, by wrócić niebawem niosąc sześćdziesiąt funtów rozmaitego towaru. Teraz kobiety zaczęły smażyć konfitury, suszyć i zaprawiać owoce. Mężowie pytali śmiejąc się, czy mają się oblać sadłem jak niedźwiedzie i leniwie przespać całą zimę. Skoro już mowa o niedźwiedziach: upolowano dwa misie, a z wytopionego domowym sposobem tłuszczu sporządzono paręset świec na długie, zimowe wieczory.

Gdy zaczęły się pierwsze jesienne przymrozki, Piotr zaczął powtarzać częściej niż poprzednio: — Ależ tu się dobrze żyje w tej okolicy! — Józia i Maria wstawały również co ranka weselsze, jeszcze bardziej szczęśliwe niż przedtem. Jeśli bowiem wody jeziora połyskiwały posępnie od chłodu, a w głębi ich czaiła się po prostu groźba, to w zamian bór i preria jak sięgło oko nabrały przepysznych, nigdy nie widzianych barw.

Nocą wiało już zimą. Rosły wielkie stosy polan brzozowych, które Piotr i Dominik piętrzyli tuż u drzwi domostwa. Niebawem drzewa straciły czerwoną i złotą szatę mrących liści, stojąc nagie i umęczone wichrem. Tylko chojary i sosny zachowały żywą zieleń. Huragan znęcał się nad pustkowiem, piętrząc u wybrzeża wody jeziora. O pół mili słychać było posępny łoskot wzburzonych wód.

Zmiany zaszłe w przyrodzie nie trwożyły osadników. Zimą dopiero rozpoczynał się właściwy sens istnienia. Długie miesiące rozlicznych przygód, głębokie śniegi, zadymki na linii sideł, a znów wieczorem zebrania przy rozżarzonym do czerwoności piecu, opowiadania i projekty, posiłek tym smaczniejszy im groźniej wicher dmie na dworze.

Gdyby to nawet było w ich mocy, nie zmieniliby z pewnością nic w normalnym toku wydarzeń. Mróz tężał. Wycie wilcze nabrało nowych brzmień, a na skraju poręby, nocą ujadały zgłodniałe lisy. O zmierzchu rozdzierająco nawoływały się łosie, niedźwiedzie zaś niespokojnie krążyły po puszczy szukając zimowych legowisk. Czereda ptasia umknęła na południe, zostały tylko drozdy i sójki oraz stada żałobnych kruków. Wielkie króliki śnieżne zmieniły barwę turzycy z brunatnej na szarą, z szarej zaś na czysto białą. Wtenczas właśnie, na początku listopada, Piotr oraz Dominik zanurzyli sidła w gorącym tłuszczu, dla zabicia ludzkiego zapachu i co wieczór zanosili modły do Boga, by raczył wreszcie zesłać śnieg.

Spadł nocą, tak cicho, że nikt nie posłyszał lotu puszystych płatków, a gdy mały Joe zerwał się o świcie, chcąc obejrzeć wnyki zastawione poprzedniego wieczora — świat był już zupełnie biały. Tak się zaczęła pierwsza zima w osadzie Pięć Palców. Była sucha, mroźna, przyjazna łowom, toteż co dnia niemal w tyle chaty, na drągu, wieszano ćwierć łosia lub jelenia. W sidła chwytano sporo zwierząt futerkowych, rósł więc zapas cennych skór w spiżarni. Piotr i Dominik promienieli, twierdząc wciąż głośno, że oto nareszcie znaleźli prawdziwy raj. Po sprzedaży zdobyczy, na wiosnę, obiecywali żonom moc prezentów. Wreszcie jezioro zamarzło, a zaspy spiętrzyły się wokół niby wzgórza. W styczniu termometr wskazywał trzydzieści stopni poniżej zera.

Będąc w cudownych humorach bawili się nieraz jak dzieci. Wesoło minęły Gwiazdka i Nowy Rok, po czym obchodzono uroczyście imieniny Marii. Przy rozgrzanym do czerwoności piecyku opowiadano bajki. Mężczyźni sklecili sanki i ze szczytu najbliższego pagórka gnano nieraz na łeb na szyję po ośnieżonej łące, aż na skutą lodem gładź jeziora. Na pozór nikomu czas się nie dłużył, lecz gdy pewnego dnia, wróciwszy do chaty, Dominik oznajmił, że słyszał w zaroślach wiosenny świergot ptasi — Maria aż krzyknęła z radości, oczy Józi zaś rozbłysły jak diamenty.

Ptaki świergocą, a więc zbliża się wiosna. W parę dni później Dominik oświadczył, że króliki śnieżne tracą niepokalaną biel futerka, czyli że wiosna będzie wyjątkowo wczesna. Niebawem zobaczyli pierwszy w tym roku trop niedźwiedzi, ślad jakiegoś niemądrego misia, który zgłodniały wyszedł szukać pożywienia. Przekonał się zresztą rychło, że mróz trzyma, aż trzeszczy, więc jak niepyszny musiał szukać nowego legowiska.

Lecz rankami słońce dogrzewało coraz silnej, a po południu zmierzch zwlekał z nadejściem. Zanim jeszcze śnieg począł tajać na dobre, Piotr przyniósł gałązkę topoli, by pokazać, jak silnie już nabrzmiały pąki. Omal że nie popękają. — Nigdy jeszcze nie były takie wielkie o tej porze! — rzekł. — Wiosna musi być naprawdę tuż!

Gdy pojawił się pierwszy gil, Józia oznajmiła mężowi, że czuje w powietrzu zapach kwiatów. Lecz biedny ptaszek kulił pod siebie łapki i jeżył piórka, rozczarowany i zdziwiony wobec panującego chłodu. Siedział tak chwilę, zziębnięty, na krawędzi dachu, po czym odleciał i tyle go na razie widzieli.

Ale ten gil właśnie dał początek wiośnie. Na słonecznych stokach wzgórz, poczęły wnet tajać śniegi. W kwietniu las cały rozbrzmiał gędźbą strumieni i strużek. Kotliny i łąki stanęły pod wodą; ciche źródełka przeobraziły się w rwące potoki: stawy, jeziora i rzeki wystąpiły z brzegów. Łoskot żywiołów huczał niepowstrzymanie niby olbrzymia katarakta. Zwycięska pieśń przyrody działała na nerwy ludzkie niby wino, Piotr, optymista z natury, cieszył się mówiąc:

— Jak to dobrze, że zima była ciężka! Teraz przynajmniej cenimy wiosnę!

W ciągu jednej doby wróciły wszystkie ptaki, które na zimę uciekły do cieplejszych krajów. A więc ruchliwe gile, rade z nowej zmiany, szare wróbelki, i różne małe śpiewaki, które trudno wymienić z nazwy. Ziemia pokryła się zielenią; zakwitły pierwsze kwiaty. Topole rozwinęły drobne listki. Piotr i Dominik harowali od rana do wieczora, trzebiąc puszczę oraz przekopując żyzne grunty pod najbliższą uprawę.

Pewnego dnia Piotr głośno wypowiedział myśl snującą mu się po głowie już od jesieni. Stał właśnie wraz z Józia na zboczu zielonego pagórka, ze szczytu którego po raz pierwszy rzucił niegdyś wzrokiem na pięć wodnych palców.

— Kochanie — rzekł — doprawdy, w mieście nigdy nie było tak pięknie!

— Och, nie! — przyznała Józia. — Nawet wtenczas, gdy nie wycięto jeszcze lasów wokół St. Anne.

Piotr ujął teraz rękę żony tuląc ją łagodnie w swojej wielkiej garści, ona zaś oparła mu głowę o pierś, tak że mógł wargami musnąć gładkie włosy. Ogromnie lubił mieć ją tak zupełnie blisko.

— Miałem tak dziwny sen! — powiedział głosem lekko drżącym. Czuł pewne zmieszanie, zarówno ze względu na to co miał wyznać, jak i dlatego również, że przewidywał efekt, jaki słowa jego wywrą na żonie. — Zachowałem go na razie w tajemnicy, lecz myślałem o nim wiele. Czy nie sądzisz, że w tym miejscu właśnie, gdzie iglaste zarośla sięgają Środkowego Palca mógłby stanąć kościółek?...

— Kościółek? — szepnęła Józia, przy czym serce jej zabiło silniej.

— Właśnie, skromny kościół! — uśmiechnął się Piotr. — A znów tam, na zielonej łączce jest doskonałe miejsce pod nową sadybę dla starego druha Poleona Dufresne'a, dla Sary oraz ich dzieciarni. Oboje Clamartowie zmieszczą się także, a Jan Croisset z żoną również. Ziemi mamy przecie pod dostatkiem, bardzo urodzajnej, a i zwierzyny nie brak. Sądzę, że byłoby niesłuszne używać tylu skarbów wyłącznie dla siebie. Co o tym sądzisz, kocha nie?

Maria Beauvais, spoglądając z progu chaty, zdziwiła się naraz, czemu Józia tak gwałtownie zarzuca ramiona na szyję mężowi i czemu całuje go z takim wylaniem.

Piotr, natomiast, mając w danej chwili serce pełne szczęścia ani przypuszczał, że wraz ze spełnieniem jego rojeń ponury dramat spadnie na tak cichą dotychczas osadę.

Rozdział II

NOWI PRZYBYSZE

Od tej pory minęło pięć lat, zanim Szymon Mac Quarrie oraz Herman Vogelaar przybyli do osady Pięciu Palców. Stanowili zabawną lecz sympatyczną parę. Szymon był Szkotem, szczupłym, dużego wzrostu, o pociągłej twarzy i rzadkim, jak gdyby wymuszonym uśmiechu. Towarzysz jego, Holender, był okrągły i tłusty niby pączek, o różowych, pyzatych policzkach i bladobłękitnych oczach. Lada żywszy ruch wywoływał w nim astmatyczne sapanie, co Szymon przypisywał chronicznemu obżarstwu. Przed czterdziestu laty ganiali obaj jako chłopcy po małym miasteczku w stanie Ontario, teraz zaś tworzyli spółkę drzewną, handlując zresztą po trosze, czym się dało. Herman był wdowcem, przy czym jedyna jego córka, Gertruda, wyszła za mąż za Jeremiego Paulina z Quebec, spokrewnionego blisko z Clamartami, Jeremiasz sprowadził się z czasem do osady Pięciu Palców, i oto Herman odwiedził ich wreszcie, chcąc poznać pierwszego wnuka.

Ledwie sprytne oczy Szymona przyjrzały się osadzie, ledwo ocenił malownicze jej położenie oraz wąskie zatoczki sięgające od jeziora w głąb lądu — już w głowie począł mu kiełkować plan, którym zresztą nie zamierzał się dzielić na razie ze swym wspólnikiem.

Pięcioletni okres wywołał w osadzie niejedną zmianę. Znikły jednoizbowe chatyny wzniesione przez Piotra i Dominika, a na ich miejscu stanęły obszerne domostwa z pięknie dopasowanych bali, otoczone murkami z bielonych wapnem głazów. Pod oknami kwitły kwiaty na starannie uprawnych grzędach. Józia, dobiegająca czterdziestki, zachowała smukłą, dziewczęcą urodę, Piotr zaś kochał ją po dawnemu gorąco, mimo że w głębi serca taił wielkie rozczarowanie. Marzył przecie o dzieciach. Pragnął ich jak niczego na ziemi, tymczasem jednak Joe, obecnie czternastoletni wyrostek, był ich pierwszą i zarazem ostatnią pociechą. Wierząc niezachwianie w skuteczność modlitwy, Piotr od dawna już prosił Boga, by zechciał pomnożyć dzieciarnię osady.

Bóg wysłuchał prośby, jakkolwiek spełnił ją w sposób nieprzewidziany. Oto pomnożył rodzinę Dominika i Marii. Najpierw urodziły się im bliźnięta: Julcia i Ludwiś, potem kolejno: Amelia, Filip i Dominik. Po każdym połogu Maria była coraz świeższa i różowsza, i już obecnie suszyła sobie głowę, jakie imię nada nowemu maleństwu.

Piotr pozbawiony egoizmu cieszył się mimo wszystko, rad, że osada się zaludnia. Poleon i Sara Dufresne przybyli z trojgiem potomstwa, a Gertruda, żona Jeremiego, powiła właśnie niemowlę. Na skraju zielonej łąki stały chaty Jana Croisseta oraz Telesfora Clamarta, a syn tego ostatniego, Aleck, zabiegał o względy Anny Croisset. W tajemnicy zwierzał się też Piotrowi, że gdy minie nowa zima, a łowy będą pomyślne, poprosi o rękę swej wybranki.

W miejscu upatrzonym wcześniej wznosił się mały, drewniany kościółek, gdzie gromadzili się w każde święto, a ojciec Albanel, wędrowny misjonarz, odprawiał tu mszę raz lub nawet dwa razy w miesiącu.

W miarę wzrostu ludności, rosła także wolna przestrzeń ziemi. Wytrzebiono już około dwunastu akrów ornego gruntu, w zagrodzie pasły się konie i krowy, a na polankach leśnych w okolicy pilnie układano na zimę stogi siana. Gosposie hodowały kury, gęsi i indyki, gromadząc zapasy jaj i masła. Z nadejściem chłodów każdy miał pełną spiżarnię. Piotr i Aleck zmajstrowali nawet łódź, potem ze wspólnych oszczędności sześciu rodzin zakupiono dwie sieci, więc i ryby na post nie brakło.

Szymon Mac Quarrie, sprytny niby lis i spostrzegawczy jak łasica, zakarbował to sobie w pamięci. Nikt znający Szymona powierzchownie nie potrafiłby go należycie ocenić. Był to w gruncie rzeczy człowiek tak kryształowej uczciwości, że uciąłby sobie raczej własny palec, niżby kogo oszukał. Lecz z drugiej strony miał wyjątkową głowę do interesu. Węszył dolary na odległość. Toteż gdy dnia pewnego oznajmił: — Wiesz co, Herman, że nigdy jeszcze nie widziałem miejsca, które by się nadawało bardziej na postawienie tartaku!

— Holender spojrzał na kolegę z uznaniem, wiedząc, że coś dobrego wisi w powietrzu.

Z właściwą sobie przebiegłością Szymon wysoko ocenił panującą w osadzie harmonię. Wzajemna przyjaźń i zaufanie, jednoczące wszystkich mieszkańców, stanowiły duży plus. Tartak można było postawić pod pozorem podniesienia ogólnego dobrobytu, przy czym parowiec kursujący z Duluth lub Fortu Williama mógł dwa razy do roku odbierać gotowy towar. Pobliska gęstwina brzóz, cedrów i jodeł dostarczyć miała surowca w dostatecznej ilości.

Podzielił się wreszcie myślami z Piotrem, tamten przywołał Dominika, aż zgromadzili się razem wszyscy ojcowie rodzin. Uradzili przy tym zgodnie, że nic nie może być lepszego dla osady, jak właśnie budowa tartaku. Szymon obiecał, że z pierwszego budulca postawi się szkołę, gdyż dzieci nie mogą tak długo pozostawać samopas.

Tak powstał tartak. Prezentował się na razie dość ubogo, skoro jednak pewnego wrześniowego popołudnia holownik przyciągnął barkę z maszynerią, cała ludność osady wyległa na brzeg. Na barce przybył także Mac Quarrie, dumny niby admirał dowódca wielkiej floty, a wraz z nim inżynier Norweg z żoną oraz anemiczny młody człowiek, który w zamian za utrzymanie i pensję, piętnaście dolarów miesięcznie, podjął się nauczania miejscowej dzieciarni.

Nad urządzeniem rozciągnięto na razie płachtę brezentową, po czym w lesie donośnie ozwały się siekiery. Trzy konie, stanowiące własność osady, brzęcząc łańcuchami wlekły z dala ciężkie pnie. Nawet kobietom i dzieciom udzieliło się radosne podniecenie, oczekiwano zatem z niecierpliwością, rychło li zgrzytnie piła, sypiąc drobnymi trocinami. Piątego dnia wreszcie maszyna rozpoczęła pracę — pas zaczął się obracać i zawirował wielki, zębaty krąg. Donośne wiwaty powitały tę czynność. Ostre, stalowe zęby chwyciły koniec pierwszej kłody, wgryzły się w nią i zadzwoniły zwycięską pieśnią, której ton miał odtąd brzmieć nieustannie w ciągu wielu, wielu dni.

Nikt, nawet tak bardzo ukochana Józia nie potrafiła odgadnąć, co się dzieje w sercu Piotra. Wraz z upływem czasu Piotr widział, jak topnieje umiłowany las, jak się go trzebi bezlitośnie na żer dla nienasyconej nigdy piły. Obserwował pełen żalu stosy pachnących żywicą trocin i złote strużyny oraz rosnące na brzegu sagi drzewa, które raz po raz zabierały przepływające barki. Rozumiał, że wszystko dzieje się tak, jak być powinno, że wzrasta powszechny dobrobyt, a jednak dręczył go smutek tak dokuczliwy, jak fizyczny ból.

Nie wałęsał się już po borze rozmieszczając sidła, tylko doglądał tartaku. Widząc go wciąż w pobliżu, Józia twierdziła, że szczęście jej nie ma granic. Wieczorami, gdy maszyna stawała, Piotr lubił otaczać się dziećmi, niestety cudzymi, gdyż nie mógł się jakoś doczekać przyjścia na świat córki, o którą tak gorąco prosił Boga. — Ale zobaczysz, że będziemy jeszcze mieć córkę, śliczną dziewczyneczkę do towarzystwa naszemu Joe — upewniał żonę z niesłabnącą nigdy wiarą.

Tymczasem nawet jednak Joe oddalał się jakoś od rodziców. Od lat paru zimę spędzał w St. Anne, najbliższym mieście, dokąd go posyłano dla dokończenia nauk. Dawniej nie chciał opuszczać domu, obecnie natomiast wydzierał się wprost z powrotem do miasta. Dobiegał właśnie lat osiemnastu, gdy Józia przejrzała jego tajemnicę. Śmiejąc się ucałowała najpierw syna, by potem opowiedzieć wszystko mężowi. Po prostu Joe się zakochał. Wybranką jego serca była Maria Antonina, śliczna córeczka Jacka Thiebouta, dawnego przyjaciela z St. Lawrance. O rok od chłopca młodsza, oznajmiła mu poważnie, że musi najpierw skończyć szkoły, lecz później zamieszka z nim razem w osadzie Pięciu Palców.

Tej nocy Piotr omal nie popłakał się z radości, jeżeli bowiem przestał się już spodziewać córki, zaczynał wierzyć teraz, że niebawem otoczy go gromadka wnuków.

Monotonnie mijały lata przy wtórze świstu piły. Sierkiery coraz głębiej wrąbywały się w las. Dwa lub trzy razy do roku niewielki stateczek przywoził zapasy dla osad, zabierał natomiast gotowy ładunek wspaniałego budulca.

Aż wreszcie dnia pewnego młody Joe Gourdon przywiózł sobie do domu żonę, śliczną Marię Antoninę.

Dnia tego świętowano w osadzie, więc nawet tartak stanął. Joe puszył się jak paw, Maria Antonina, popularnie zwaną Antosią, wysoka, szczupła, o ciemnych oczach i wesołym uśmiechu, promieniała szczerą radością. Skoro zaś Antosia, zarzuciwszy ręce na szyję Józi nazwała ją matką, Piotr wyszedł z fajką przed chatę, by ukryć niemęskie wzruszenie.

Jakże dobrym był dla nich Bóg. Jak szczodrze go obdarzył. W zachodzącym słońcu. Piotr zerknął na zielony wzgórek, którego nie tknięto pługiem, i na którym nie myślał stawiać chaty. Miejsce to przeznaczono od dawna na cmentarz. Lecz śmierć omijała jakoś mieszkańców wioski. Przepojony wdzięcznością Piotr pomyślał, że skoro szczęście jego jest zupełne, mógłby teraz odejść spokojnie i bez trwogi. Jeśli wreszcie łopaty naruszą zieloną murawę, niechże najpierw wykopią mogiłę właśnie jemu.

Rozdział III

TOPIELCY

Nieprędko zginie w pamięci ludzkiej wspomnienie strasznej burzy jesiennej z 1900 roku. Huragan ten przeszedł po prostu do historii, można by ponadto przytoczyć setki przykładów o zatopionych statkach i o licznych ofiarach. Jezioro Superior bowiem przeobraziło się w jeden odmęt wzburzonych wód, we wrzący, kipiący kocioł zniszczenia.

Było nawet dość ciepło. Słońce przebłyskiwało nieraz spoza burych chmur, w lesie zaś, w głębi lądu kwitły jeszcze kwiaty i ptaki śpiewały ostatnie pieśni przed bliskim już odlotem. Mieszkańcy osady dziwili się tym pozornym sprzecznościom, wysnuwając z nich rozliczne wróżby. Nie słyszano nigdy dotąd, by śpiew ptaków i łoskot oszalałych fal brzmiał w tak doskonałej harmonii.

Drugiego dnia huraganu Piotr zabrał Józię i Antosię na lesisty półwysep, dzielący czwarty palec wodny od środkowego. Chciał by się dobrze przyjrzały jezioru. Dla kobiet była to świetna zabawa. Wiatr zapierał po prostu oddech, toteż chcąc się podzielić wrażeniami musiały krzyczeć jedna drugiej zwierzenia na ucho. Roztargane długie włosy zwijały się im wokół ramion, więc zdyszane, z błyszczącymi oczyma szły uczepione dłoni Piotra. Ten ostatni pochylając się ku żonie upewniał ją, że z tymi rozpuszczonymi włosami, mając ponadto twarz rumianą od wichru, wygląda jak młoda dziewczyna, nic nie starzej od Antosi. Józia odgadła raczej komplement, niż go usłyszała, gdyż fale grzmiały bez ustanku jak bliska palba karabinowa.

Skoro znaleźli się wreszcie poza obrębem pasma boru i mogli rzucić wzrokiem na czarne, ociekające wodą głazy, które powstrzymywały raz po raz napór szalonego żywiołu — Józia przylgnęła bliżej do ramienia męża. Antosia zaś krzyknęła tak przenikliwie, że ten wrzask przeciął łoskot jeziora niby nożem.

W Piotrze zamarło serce. Spozierał na jezioro z twarzą nagle poszarzałą. Uśmiechnięte przed chwilą wargi wykrzywił nerwowy skurcz.

W pewnej odległości od wybrzeża znajdowała się grupa skał, częściowo stale pokrytych wodą, częściowo, przy łagodnej pogodzie wystających ponad toń. W słońcu strużki wodne przelewały się wśród głazów, jak srebrne pasma o zielonkawym połysku. Mewy lubiły się tam kręcić. Poprzez kamienne pułapki biegł kanał, którędy przepływał holownik wlokący barki bądź w drodze do osady, bądź też w kierunku odwrotnym. Lecz dziś kanał znikł całkowicie, pod nawałem wzburzonych bałwanów, o pół mili zaś od lądu, na ostrych krawędziach skalnych, ginął miotany burzą statek.

Piotr zrozumiał od razu, że zdążyli w samą porę by być świadkami końcowej tragedii. Był to szkuner o pojemności około trzystu ton, przyparty do długiej, niskiej skały, którą Józia przezwała smokiem, ze względu na dziwaczny zarys jak gdyby grzbietu gada, zjeżonego jaszczurczym grzebieniem. Statek postradał już maszty. Pokład zawaliły pogruchotane reje, zdarte żagle. Mimo grzmotu bałwanów słyszało się prawie, jak trzeszczą wiązania, jak pękają liny, podczas gdy nieszczęsny kadłub to wznosi się, to opada na szczytach rozhukanych fal, bijąc o skały niby młotem. Na oczach oniemiałych i ogłupiałych z przerażenia ludzi statek wyskoczył właśnie ponad odmęty wodne, by grzmotnąć o kamienny zrąb z taką siłą, aż rufa pękła na dwoje. Spieniony żywioł wdarł się do wnętrza. Tylko część kadłuba zahaczona o wystające iglice skał wisiała nadal w powietrzu.

Antosia krzyknęła, blada jak wosk, gdyż w tej chwili dostrzegła na dziobie statku ruchomą postać ludzką. Sekunda — i pod naporem fal postać znikła.

Piotr otrząsnął się z bezwładu.

— Jeśli tam są żywi ludzie — krzyknął — musimy im pomóc! Obracając się do synowej przywarł ustami do jej ucha.

— Śpiesz do osady! — wołał. — Sprowadź mężczyzn!

Ledwo skończył, Antosia porwała się do biegu, przy czym długie, rozpuszczone włosy powiewały za nią niby welon. Piotr spojrzał na Józię. Przestała się już bać. Twarz miała bladą, lecz spokojną, oczy zaś pełne ognia. Mówiła coś, ale słowa jej ginęły wśród wichury. Nagle, patrząc wciąż w stronę statku, dostrzegli oboje, jak coś się odrywa od burty i na fali płynie ku nim. Ciemny kształt zbliżał się szybko, wirując pośród skał, to zatopiony niemal całkowicie, to znów wzniesiony ponad toń. Wreszcie silniejszy bałwan grzmotnął łupiną o głazy, rozszczepił ją i osadził na zębatej krawędzi w tym miejscu właśnie, gdzie woda osłonięta wybrzeżem była cichsza już i spokojniejsza.

— Tratwa! — krzyknął Piotr. — Tratwa i człowiek!

— Kobieta! — wrzasnęła Józia przenikliwie.  ne Kobieta!

Miała rację. To była istotnie kobieta. Piotr, przerażony, kurczowo chwycił powietrze. Wobec niewielkiej stosunkowo odległości widział, jak słabe ręce czepiają się śliskich skał. We mgle wodnej bielały upiorne rysy, a fala odpływając rozpostarła na głazach długie, zmoczone włosy. Topielica dostrzegła zapewne ludzi stojących na brzegu i Piotr doznał wrażenia, że poprzez grzmot burzy słyszy jej pełen rozpaczy głos wzywający ratunku.

Bez namysłu obrócił się pędząc poszarpaną krawędzią skał, ku niższemu brzegowi nad zatoką. Lecąc wołał do Józi, by została na miejscu. Lecz gdy począł zdzierać odzież, Józia znalazła się tuż przy nim. Twarz miała bladą śmiertelnie, tylko na policzku, skaleczonym po drodze o wystający głaz, sączyła się strużka krwi. Z oczyma gorejącymi dziwnym ogniem upadła na kolana, szybko rozplątując sznurowadła jednego z trzewików mężowskich, podczas gdy Piotr sam rozwiązywał drugi trzewik. Spojrzała mu prosto w oczy. Mając serce rozdarte przerażeniem uśmiechała się odważnie. Piotr pochylił się, ucałował jej wargi i bez namysłu skoczył w wodę.

Wyprostowana patrzyła, jak walcząc z przybrzeżnym przypływem zbliża się do kipieli wodnej, śród której, uczepiona skał, ginie obca kobieta. Obdarzona doskonałym wzrokiem Józia rozróżniała ją wyraźnie. Widziała bryzgi pian wkoło drobnej postaci, lepkie, chwytne jęzory targające jej mokrą odzież, wlokące ją wstecz i w głąb. Schwytała siebie na gorącym pragnieniu, by Stwórca odjął wreszcie siły tamtej i pogrążył ją w odmęcie, gdyż wtenczas Piotr zawróci. Na moment opuściła ją odwaga. Krzykiem przywoływała męża, tłumacząc, że winien dbać tylko o nią, że przecież tamta jest dla niego niczym. Lecz oto doznała wrażenia, że przez dzielącą je odległość tonąca kobieta patrzy wprost w jej oczy z błagalnym wyrzutem, więc Józia wyciągnęła ręce gestem pomocy i ochrony, rzucając słowa otuchy i obiecując rychły ratunek.

Wszelako Piotr nie dosłyszał nic prócz ryku fali. Płynął, szarpany setką sprzecznych wirów, wytężając całą energię, całą umiejętność, by się utrzymać na powierzchni i zachować właściwy kierunek. Wiedział, że jeżeli pozwoli się zawlec poza ową grupę skał, na głębię zwaną studnią, zginie bez ratunku. Wessie go podwodny prąd i dopiero z czasem martwe ciało zostanie wyrzucone na ląd. Nie bał się jednak wcale. Myśl, że Józia spogląda nań z brzegu, dodawała mu sił.

Jedynie obie kobiety, ta na stałym lądzie i ta na skale, mogły zmierzyć nieskończenie długi okres czasu, jaki mu zajęła przeprawa. Wreszcie coś na kształt potwornej ręki chwyciło go z siłą niewiarygodną i cisnęło o głazy. Uczepił się ich, mając tonącą kobietę tuż przed sobą. Była równie blada jak Józia. Jej ciemne oczy miały straszny wyraz, gorszy od najokropniejszego lęku. Piotr czuł kompletne wyczerpanie. Wydźwignął się na skałę, przy czym nie mogąc mówić z utrudzenia, uśmiechał się do nieznajomej. Skoro znalazł się na równym poziomie z nią, zobaczył, że kobieta nie jest sama.

Pod pachą trzymała dziecko, dziewczynkę, sześcio- lub siedmioletnią. Piotr, zdumiony, zapomniał na chwilę o groźbie śmierci, by spojrzeć na tę małą z zachwytem. Nigdy nie spotkał istoty równie pięknej. Na pozór nie poniosła żadnego szwanku. Oczy miała szeroko otwarte, olbrzymie, głębokie, przerażone do dna. Anielskiej wprost urody twarzyczka wyzierała z gęstwy kruczych włosów, ociekających wodą, plecionych wokół szyi i ramion niby przędza jedwabna lub porosty. Całość sprawiała wrażenie wizji nierealnej, snu, który niespodzianie stał się jawą. Taką mogła być córeczka, o której Piotr marzył latami nadaremnie. Przetarł nawet oczy łokciem, by się upewnić, że nie śni. Ostrożnie wyciągając ramię ujął dziecko wpół i przytulił do piersi kruche, drobne ciałko. Twarz kobiety uległa raptownej zmianie. Pierzchła z niej wola i energia. Zwisła prawie bezwładnie, co widząc, Piotr podparł ją szybko, w obawie, że najbliższa fala może ją od skały oderwać.

— Trzymaj się! — krzyknął. — Przeniosę cię na brzeg, ale trzymaj się tymczasem!

Nachylił się ku dziewczynce.

— A ty, mała...

Dziecko tuliło mu się do piersi, szeroko otwartymi oczyma obserwując zbawcę. Jak na istotę ziemską miało oczy po prostu nazbyt piękne. Usta zachowywały jeszcze różaną barwę, twarz natomiast zbielała zupełnie w otoku czarnych włosów. Nic, tylko boginka — pomyślał Piotr — boginka, którą jezioro wyrzuciło na powierzchnię.

Kobieta przyczepiła się do Piotra. Wielki bałwan z rykiem grzmotnął o skałę, na chwilę przykrywając ich oboje. Spod zasłony wodnej zabrzmiał głos:

— Jestem Mona Guyon! — wołała kobieta z ustami prawie u jego ucha — to moje dziecko. Ojciec zginął przed chwilą. Zabierz małą na brzeg!...

Chłoszcząca fala przewaliła się znów ponad nimi. Gdy woda na moment opadła, Piotr kurczowo chwycił oddech.

— Trzymaj się! — odkrzyknął. — Wrócę po ciebie! Wrócę na pewno, tylko się trzymaj!

W urywanych zdaniach pouczał teraz dziecko. Powinna mu zarzucić ramiona na szyję, gdyż weźmie ją na barana. Powinna także, ilekroć wynurza się ponad wodę zaczerpnąć dobrze powietrza. Dopłyną szybko i zaraz wróci zabrać mamę. Śmiał się, zapewniając, że nie ma żadnego niebezpieczeństwa, ani krzty! Pocałował świeżą, zbielałą z trwogi twarzyczkę. Potem, leżąc płasko na głazach, umieścił ją wygodnie na własnym karku, i związał sobie pod brodą jej małe rączki przy pomocy skrawka koszuli. W ten sposób nie mógł jej po drodze zgubić. Trafią zatem wspólnie na brzeg, w ten czy inny sposób.

Ostrożnie ześlizgnął się ze skały, żegnając uśmiechem Monę Guyon. Nadeszła godzina próby. Serce biło w nim na równi z sercami dwu rozmodlonych kobiet; tej, która mu powierzyła dziecko oraz tej, dla której był całym światem. Wiry podwodne oplotły go od razu mackami tak ruchliwymi, jak ramiona ośmiornicy. Czuł, że wleką go na dno. Walczył ze zdwojoną siłą, wspomagany błagalnym spojrzeniem kobiety leżącej na głazach. Józia, stojąca po pas w wodzie, nie miała ani sił, ani energii, wszystko przekazawszy mężowi. Wątłe rączki dziecka zaciskały się wokół szyi Piotra i one to przede wszystkim napawały go wiarą i otuchą w opiekę boską.

Walczył zaciekle, sam nie wiedząc, jak i kiedy znalazł się na mieliźnie. Józia pomogła mu wydostać się na kamienie przybrzeżne, po czym upadła, tuląc dziecko do piersi. Podczas strasznej przeprawy w miarę możności utrzymywał dziewczynkę wciąż nad wodą, teraz zaś przyglądała mu się swymi dziwnymi oczami, ni to z uwielbieniem, ni to z trwogą. Przytulił ją mocniej. Krzyknęła i pocałowała jego ociekający wodą policzek.

Rozwiązał szmatkę krępującą jej piąstki, wręczył małą żonie i wstał.

Skoro rzucił znów wzrokiem na skałę, targnął nim okropny lęk. Fale urosły wyżej jeszcze, a kobieta wyglądała teraz jak nieżywa. Spoczywała twarzą w dół, zupełnie bezwładna, ot, mokra szmata, i właśnie nowa fala posunęła ją bliżej krawędzi. Jeszcze parę takich fal, silniejszy napór wody i ciało spłynie.

Obrócił się do Józi. Młoda kobieta klęcząc wśród ostrych głazów tuliła do siebie dziewczynkę, przy czym obie nie spuszczały wzroku z Piotra widząc, że jedynie on sam będzie decydował o dalszym losie wszystkich czworga.

— Wracam! — rzekł Piotr Gourdon. — Tym razem pójdzie łatwiej .

Usiłował mówić ze spokojnym przekonaniem, lecz śród łoskotu wód usłyszał własny głos słaby i chwiejny, więc uprzytomnił sobie, od razu, że kłamie. Józia wrzasnęła teraz rozpaczliwie, że trzeba poczekać, jeszcze chwilę, że zaraz nadejdzie pomoc. Puścił mimo uszu jej słowa, choć nie stracił z nich jednej sylaby. Każda chwila była droga. Z każdą sekundą śmierć zbliżała się do kobiety na skale.

Tym razem walka była o wiele cięższa. Piotr w każdym razie miał takie wrażenie, stracił już bowiem częściowo normalny zasób sił. Mięśnie pracowały mniej sprawnie, a serce biło nierównym rytmem. Gdyby zdołał chociaż dopłynąć do skały, uczepić się zrębu i przytrzymać zarówno siebie, jak i Monę, zanim Antosia sprowadzi pomoc! O to się modlił i o tym jedynie marzył. Kobieta, ostre głazy, ratunek. Płynąc czuł wokoło śmierć. Fale biły weń, dławiły go, oślepiały, aż doznawał wrażenia, że lada moment pójdzie na dno, w niezbadaną głąb czarnej studni. Porwał go wreszcie olbrzymi bałwan, na kształt potwornej ręki i cisnął nim o skałę.

Spróbował wypełznąć na skalny garb, lecz ześlizgnął się w wodę. Spróbował po raz drugi i trzeci, sunąc cal za calem. W głowie miał taki szum, jakby w pobliżu pracował pełną parą znajomy tartak. Odpoczął, dysząc ciężko. Nie widział szczytu skały, lecz dostrzegał brzeg, a na nim wiele ruchomych sylwetek: mężczyzn biegających to tu, to tam, i Józię stojącą po pas w wodzie.

Zbierając resztki sił, podźwignął się wyżej. Wtem krzyknął, wydał straszny wrzask przestrogi, błagania i rozpaczy. Kobieta ześlizgnęła się nad samą krawędź, zwisła nad spienionym odmętem, i wolno zjeżdżała w dół: już ją wchłaniała topiel.

Piotr szybko podpełzł ku niej i przechylony usiłował pochwycić ręką długie włosy. Złapał jedno pasmo, lecz mokry włos wymknął mu się z garści. Pochylił się bardziej jeszcze, chwytając tym razem pełną dłonią. W tej chwili właśnie jezioro zabrało kobietę. Wir wessał ją i powlókł w dół. Piotr zaś, uczepiony kurczowo poszedł również na dno, w czarną głąb śmiertelnej studni.

Tonąc już, szeroko rozwartymi oczyma objął błękit nieba, wierzchołki drzew ukochanego boru i rzecz dziwna, nie poczuł wcale łęku. Pomyślał tylko, że Bóg był dlań i tak nieskończenie dobry przez długie, długie lata.

Troszczył się także o tę kobietę, którą miał ocalić. Nie chciał, by ginęła samotnie rozdarta o skały. Podczas gdy wir wchłaniał ich i miotał nimi, zdołał jakoś opasać ją ramieniem. Nie walczył już z przeznaczeniem, tylko trzymał kobietę nie dając jej sobie wydrzeć. Nie mógł zresztą uczynić nic innego. Był niby drobna skorupa we wrzącym garnku, miotany tu i tam, to w dół, to w górę, nigdy dość wysoko jednak by zaczerpnąć świeżego powietrza. Raz po raz uderzał o skały. Wreszcie wir wessał go w głąb, w niezmierzoną przepaść bez dna. Stracił poczucie rzeczywistości, ale machinalnie trzymał wciąż Monę w objęciach.

Jedynie silne garści Joe'ego Gourdona i Szymona Mac Quarrie'a utrzymały Józię na brzegu, bowiem wydzierała się rozpaczliwie chcąc skoczyć w ślad za mężem. Walczyła, krzycząc, że takie jest jej prawo, że nie wolno im jej tego bronić! Przemocą odnieśli ją w głąb lądu, pod skałę, kędy w zaciszu spoczywała ocalona z topieli dziewczynka. Na widok bladej twarzyczki, z której wiatr odmiótł ciemne włosy, Józia uczuła żrącą nienawiść. Piotr zginął dla tej małej, dla niej i dla jej matki. To one winne są jego śmierci!

— Mamo, mamo! — załkało dziecko.

Z głośnym płaczem Józia padła na kolana obok maleństwa, obejmując je i tuląc. Na chwilę zapomniała nawet o własnej tragedii. Dominik swą wysoką postacią przesłaniał jej widok jeziora. Toń wodna miała dotychczas niewzruszone swoje prawa; nie lubiła zwracać raz pochłoniętej zdobyczy. Niegdyś utopiony pies zostawał na dnie przeszło tydzień. Innym razem piękny jeleń, po dobrych kilku dniach dopiero został wyrzucony przypływem. Dziś zaszła niespodzianka. Joe Gourdon oraz Poleon Dufresne, brodząc po pierś w wodzie, zdołali właśnie wydobyć sczepione zwłoki obojga topielców i wynosili je na ląd.

Antosia przyklękła obok bezwładnych ciał, rozplatając ich kurczowo zaciśnięte ręce. W tej chwili Józia dostrzegła, co się dzieje. Chwiejnie stanęła na nogach, wyminęła Dominika, a podbiegłszy zajrzała wpierw w bladą i martwą twarz kobiety. Teraz ujęła oburącz głowę męża i pochylona nisko przysłaniała jego rysy gęstwą własnych, rozpuszczonych na wietrze włosów.

— On przecie żyje! — szepnęła.

Nikt nie dosłyszał tych słów, wymawianych zresztą tak cichutko, jakby były przeznaczone wyłącznie dla nich dwojga. — Nie umarłeś, prawda? — powtarzała Józia szeptem, kołysząc głowę Piotra. — Ja wiem, że żyjesz.

Szymon Mac Quarrie i Telesfor Cłamart odnieśli już zwłoki kobiety poza występ skalny, a Józia powtarzała wciąż: — Nie umarłeś, kochany, żyjesz, prawda? — Gromada ludzi nadbiegłszy -z osady stalą w pobliżu, nie śmiąc się odezwać. Wszyscy czuli głęboki szacunek wobec majestatu śmierci.

Antosia pierwsza odważyła się przystąpić i uklękłszy tuż obok objęła Józię ramieniem. Kobieta obróciła ku niej oczy dziwnie ciemne w białej twarzy, po czym schyliła się znów nad mężem. — On nie umarł! — rzekła. — Nie umarł doprawdy!

Wstrzymując łkanie Antosia wyciągnęła rękę, zamierzając pogłaskać twarz Józi, lecz przypadkiem musnęła policzek Piotra. Aż się cała zatrzęsła: policzek był ciepły. W tej chwili właśnie Piotr otworzy! oczy.

Maleńka Mona, daremnie poszukując matki, przyplątała się w pobliże. Józia chwyciła ją na ręce. Wtenczas Piotr uśmiechnął się do mich obu, żony i niespodzianie znalezionej córeczki. Ostatnia myśl, która nawiedziła go w chwili, gdy sądził, że tonie, teraz również napełniła go szczęściem i pogodą. Bóg był strasznie dobry dla niego. Piotra Gourdona...

Rozdział IV

TEK SPOŁECZEŃSTWA

Widok błękitnej sójki złagodził obawę śmierci w kołaczącym nierówno sercu Pietrka Mac Raego. Pietrek lubił zawsze wesołe sójki o błękitnym upierzeniu, a ten ptaszek właśnie, siedząc w odległości sta stóp na wierzchołku młodego chojaru, najwyraźniej obrzucił obelgami wrogów chłopca, jemu samemu dodając odwagi.

Nie zapuszczając się w dociekania filozoficzne, co nie licowałoby zresztą z jego młodym wiekiem — miał dopiero lat czternaście — Pietrek darzył błękitne plemię sójek ogromną sympatią i zaufaniem. Ich cechy odpowiadały jego własnemu usposobieniu. Zadzierzyste, odważne, sprytne i pomysłowe, zawsze gotowe do walki i zawsze solidarne. Uprzykrzone, to prawda, złodzieje, i owszem, ale jak pełne fantazji i swoistego honoru!

W tej chwili Pietrek widział swoją błękitną sójkę najzupełniej dokładnie, krzyki i huk wystrzałów nie zmusiły jej do ucieczki. Biorąc gorący udział w zamieszaniu, darła się co sił na wierzchołku drzewa, aż małe gardełko pęczniało z natężenia. Lecz nie ona jedna okazywała męską odwagę. U końca zwalonej kłody, poza którą kryli się Pietrek z ojcem, zabawny dzięcioł wytrwale kuł długim dziobem w poszukiwaniu jedzenia. Dwie świeżo skojarzone rude wiewiórki ganiały w górę i w dół na pobliskiej sośnie w nieustannym, radosnym pościgu. Wielki, żółty motyl ostrożnie otwierał i zamykał delikatne, podobne do jedwabnych wachlarzy skrzydła, prawie na odległość ręki Pietrka.

Obecność tych drobnych stworzonek sprawiała, że paniczny strach nie miał do chłopca dostępu. Choć z trudem, panował jednak nad nerwami. Wąska, delikatna twarzyczka zbielała doszczętnie; błękitne oczy rozszerzyły się nadmiernie; ciało, mniej wyrośnięte niżby mogło być w tym wieku, kuliło się za kłodą, a serce waliło w piersi jak szalone — jednak nie tracił przytomności. Nie płakał. W garści ściskał nawet sękaty kij.

Z błękitnej sójki, z dzięcioła i żółtego motyla, przeniósł teraz wzrok na twarz ojca, Donalda Mac Raego. Ojciec ten, jak daleko Pietrek sięgał pamięcią, był mu nie tylko ojcem, lecz również matką, bratem i najlepszym kolegą. — Pamiętaj jedno — mawiał nieraz Donald — masz być druhem swego synka, jeśli go kiedy będziesz miał. Jeśli syn i ojciec nie żyją w przyjaźni, lepiej żeby ich w ogóle na świecie nie było!

Żyli więc razem latami, ogromnie bliscy, nie mając przed sobą tajemnic z wyjątkiem tej jednej, której wynikiem była dzisiejsza tragedia. Pietrek nie rozumiał wcale, co takiego zaszło. Wiedział tylko, że dla jakiejś tajemniczej przyczyny muszą walczyć o życie, muszą się kryć za zwalonym pniem, gdy w pobliżu ludzie zbrojni w strzelby dybią na ich zdrowie i wolność.

Donald uśmiechnął się, a potem zachichotał półgłosem, co Pietrek zazwyczaj niezmiernie lubił. Lecz ani śmiech, ani chichot nie odmieniły wyrazu jego oczu patrzących tak postępnie. Twarz zachowała nadal bladą barwę, a przez policzek ciekła wciąż struga krwi, mocząc i brudząc miękki od potu kołnierzyk. Był cały spocony i bez czapki; jasna czupryna, tej samej barwy co włosy Pietrka, wichrzyła się na głowie. Oburącz ściskał karabin, leżąc płasko na brzuchu, a pod wygięciem pnia, tuż nad ziemią, wydłubał sobie mały otwór na kształt strzelnicy. Przez tę dziurkę obserwował wrogów. Zwrócił się teraz do Pietrka, jak do dobrego kolegi:

— No i co? — spytał. — Wszystko dobrze? Nie boisz się? Pietrek odpowiedział najpierw przeczącym ruchem głowy, potem dopiero słowami:

— Nie, nie boję się.

— Głodny?

— Nie.

— Pić ci się chce?

— Troszeczkę. Nie bardzo.

Mężczyzna roześmiał się. Nie mając do tego najmniejszej ochoty baczył pilnie, by śmiech wypadł jak najnaturalniej.

— Dzielny chłopak z ciebie, Pietrku! Słowo daję!

Śród karłowatych jodeł na przedzie, o sto pięćdziesiąt metrów, huknął wystrzał, i kula odłupała drzazgę z kłody nad głową Donalda. Mężczyzna otarł chustką skaleczony wcześniej policzek. Zmięta szmata zabarwiła się krwią.

— Bardzo boli, ojcze?

— Głupstwo, zwykłe draśnięcie!

Przylgnął twarzą do ziemi, spozierając przez improwizowaną strzelnicę.

Pietrek ostrożnie zmienił pozycję, wyciągnął zdrętwiałe nogi i rozpłaszczył się znowu wzdłuż pnia. Błękitna sójka darła się co sił, dzięcioł, przechylając na bok głowę, obserwował chłopaka oczkiem błyszczącym jak paciorek.

Pień leżał prawie na samym brzegu rzeki, tak w tym miejscu wygiętej, że zamykała się wokół dwu zbiegów jak agrafka. Głęboki, wzburzony nurt zapewniał im bezpieczeństwo, tak przynajmniej twierdził ojciec Pietrka. Żadna żywa istota nie ważyłaby się puścić wpław, jak również nikt by się nie ośmielił wejść w wąski przesmyk, gładką, nagą smugę idącą w głąb lądu. Dopiero na odległość strzału zieleniała leśna gęstwa.

W ciągu ostatniej godziny Pietrek nieraz klął rzekę, która, osłaniając przed wrogami, trzymała ich równocześnie niby w pułapce. Po drugiej stronie, niewiele dalej niż o dobry rzut kamieniem, rosła zwarta, dziewicza puszcza, pełna znakomitych kryjówek; oglądając wzburzoną wodę, tęskniąc do bezpieczeństwa tamtego brzegu chłopak zastanawiał się dziecinnie, czemu sójka, motyl i dzięcioł mają skrzydła, gdy oni z ojcem tylko nogi i ręce.

Jedynie skrzydła mogły ich przenieść poprzez toń. Podczas znojnego lata sączył się tu zaledwie płytki strumień, pełen łach i mielizn, ze sterczącymi w łożysku złomami głazów. Obecnie, wśród wiosennej powodzi, bujna rzeka rozlała się szeroko, wartka i nieokiełznana. Czarny nurt rzeki szalonym pędem podmywając brzegi, wyrywając drzewa z korzeniami i waląc je z łoskotem, spieniony i wściekły przesadzał skały rozsiane po drodze. Ze swego miejsca Pietrek widział fragment porohów, gdzie woda wrzała jak w kotle. W normalnych warunkach oczarowałby go ten widok. Wszakże rzeka płynęła z głębi tajemniczej głuszy kanadyjskiej i ginęła w jakimś niezbadanym kraju. Przynosiła tyle ciekawych rzeczy: stosy polan zespolonych w jedno niby tratwy czy wyspy ruchome; wielkie kłody podobne w pędzie do żywych istot; całe, wydarte z korzeniami drzewa, których rozwiane gałęzie porosłe liśćmi lub igliwem zamiatały wodę, niby baty świszczące nad grzbietem konia.

Pietrek gapił się właśnie teraz na rzekę, gdy coś delikatnie musnęło mu włosy. Donald Mac Rae obserwował wyrostka, a cierpienie paliło mu twarz i podkrążało oczy. Kochał syna bardziej niźli życie własne, bardziej nawet niż Boga, w którego przecież wierzył tak gorąco. Jedynie obecność tego malca, jego dobry humor, dowcip i energia nadawały wartości istnieniu. Wielbił niegdyś matkę Pietrka, związany z nią najściślej, póki nie odeszła w zaświaty. Po jej śmierci przeniósł całe uczucie na jedyne dziecko. Gdyby nie Pietrek...

Muskając dłonią włosy syna, Donald Mac Rae z trudem przełknął ślinę. Lubił mówić z tym malcem jak z dorosłym. Męski wzrok Pietrka dodawał mu teraz odwagi.

— Póki jest jasno — rzekł — nie poważą się podejść bliżej! Będą się bali. Lecz o zmroku ruszą na pewno. Musimy zniknąć.

Twarz chłopca rozpromieniła się w uśmiechu. Miał niezachwianą wiarę w swego ojca. Czekał cierpliwie, kręcąc między palcami drobny kwiatek zerwany spod nóg.

— Czy boisz się rzeki, synku?

— Phi, woda płynie szybko, ale to nic!

— Oczywiście, że nic. Nie byłbyś moim synem, gdybyś się bał! Spójrz na tę kłodę, tę wielką, na pół suchą! Tę, co wystaje z wody! Widzisz, to dobrze. Gdy ściemnieje, podpełzniemy ku niej, i przejedziemy się jak na łódce. Nic w tym nie ma trudnego!

Pietrek ozwał się teraz głosem po raz pierwszy drżącym i niepewnym.

— Papo, ale czemu oni do nas strzelają? Co złego zrobiliśmy?! Donald Mac Rae udał, że się czemuś bacznie przygląda poprzez

wywierconą pod pniem strzelnicę. Chciało mu się płakać i krzyczeć, wzywać pomsty nieba na tych, co go jednak doścignęli, co go osaczyli niby zwierzę w cichym, szczęśliwym zakątku. I cóż miał odpowiedzieć synowi? Co złego zrobiliśmy, papo? Właśnie, co? Podnosząc głowę spojrzał w twarz chłopca.

— Jest dokładnie piąta. Musimy się trochę posilić. Gdy trafimy do wody, jedzenie nam przemoknie.

Z kieszeni leżącej opodal kurty dobył parę sucharów i parę kawałków mięsa. Pietrek żuł jedno i drugie, że zaś chciało mu się pić, tęsknie spoglądał na ciemną toń rzeki. Gdy skończyli posiłek, mężczyzna dobył z innej kieszeni niewielki pugilares, ołówek i zakorkowaną flaszkę, do połowy wypełnioną zapałkami. W pugilaresie znalazł arkusz papieru i dobrą chwilę pisał coś na nim pilnie. Włożywszy papier do flaszki, zakorkował starannie i podał buteleczkę synowi.

— Schowaj to do kieszeni, i uważaj, co ci teraz powiem. Udamy się do osady zwanej Pięć Palców. Mieszka tam pewien człowiek imieniem Szymon Mac Quarrie. Zapamiętaj dobrze: Szymon Mac Quarrie z osady Pięć Palców! Kartka, którą napisałem i schowałem do flaszki przeznaczona jest właśnie dla niego. Gdyby mi się stało coś złego... — Tu przerwał śmiejąc się sam z siebie. — Rozumiesz, mówię na wszelki wypadek, ale oczywiście nic mi się nie stanie! Otóż, gdyby się coś ze mną stało, obiecaj mi, że dostarczysz ten papier...

— Na pewno.

— A więc dokąd?

— Do osady Pięciu Palców.

— Komu?

— Szymonowi Mac Quarrie'owi.

— Doskonale. Patrz teraz przez tę strzelnicę, podczas gdy ja wykroję parę rzemieni z własnych moich butów. Musimy okiełznać nasz pień, gdy go dosiądziemy na wodzie. Wyobraź sobie, Pietrek, jak się tamci zdziwią, gdy nas tu nie znajdą. Zdziwią się, co?

— Myślę, że się zdziwią! — przyznał chłopak z zapałem. Ostrożnie zerknął przez wywierconą pod pniem dziurę. Oddech miał nieco przyśpieszony, rozumiał bowiem doskonale, jak ważną spełnia rolę w danej chwili. Wczoraj marzył wyłącznie o tym, by skoro dorośnie, móc nosić mundur: barwne naszywki, rząd mosiężnych guzików oraz wielki rewolwer na zarzuconym wokół szyi sznurku. Spoglądał na przedstawicieli policji konnej z szacunkiem i podziwem, jak każdy chłopak — wielbiciel przygód i niebezpieczeństw. Dziś nienawidził tych sług prawa. Zaledwie parę godzin temu oczekiwał powrotu ojca, dumny, że mu się powiodło przyrządzić smaczny obiad. Ojciec przygalopował konno na jakimś nieznajomym wierzchowcu, i zaraz w progu rzekł:

— Miałem drobne nieporozumienie z policją. Muszę uciekać do lasu.

Wszystko to stało się tak niespodzianie, że Pietrek wprost zaniemówił. Nie mieli nawet tyle czasu, by przełknąć gotowy obiad. Jednak mimo najwyższego pośpiechu policja omal ich nie przyłapała w drodze. Policjantów było czterech. Ojciec trzymał ich w szachu przy pomocy fuzji, lecz Pietrek uważał, że on sam umiałby stanowczo lepiej strzelać. Donald nie trafił dotychczas nikogo, jakkolwiek jego kule gwizdały tak blisko ścigających ich mundurów, że te uznały za bezpieczniejsze kryć się za pniami drzew. Pietrek nie mógł tego pojąć. Miał zawsze ojca za strzelca pierwszej klasy.

Musnął dłonią chłodną, gładką lufę fuzji, i przebiegł go dziwny dreszcz. Nigdy dotąd nie doświadczył podobnego uczucia. Tak, był zupełnie pewien, że trafi. Strzelał przecież nieraz do królików na tę odległość stu pięćdziesięciu jardów, i zawsze z dobrym skutkiem. Człowiek był od królika większy.

Cal za całem, wolno i ostrożnie, by nie zwrócić na siebie uwagi ojca, chłopak przesunął lufę fuzji poprzez wydrążony w ziemi otwór. Chciał być zupełnie gotów na wszelki wypadek. Nie bał się już wcale. Podniecenie zabiło wszelki lęk. Ojciec uczył go zawsze, że należy walczyć uczciwie, nie używając podstępu, i bronić kobiet bez względu na to, kim są. Co prawda żadna kobieta nie wchodziła obecnie w grę, ale trudno nazwać uczciwą sytuację, gdy czterech drabów dybie na jego ojca. Niech by wyszli po kolei, jeden za drugim i przyjęli otwarcie walkę na pięści, zamiast strzelać z daleka!...

— Widzisz, Pietrek — mówił Donald urzynając wąski rzemień z buta. — nie mogłem zostawić cię samego w chacie. Wolę, abyś trafił do Pięciu Palców. Jeśli Szymona Mac Quarrie'a tam nie ma, to poczekasz na niego. Ale pamiętaj, żebyś nikomu nie pokazywał tego papieru!

Pietrek nie słuchał. Serce skoczyło w nim niespodzianie tak gwałtownie, że po prostu stracił oddech. W kępie karłowatej jedliny coś się poruszyło. W następnej chwili ojciec się odwrócił, w samą porę, by schwytać go za rękę, zdjąć mu palec z cyngla i odciągnąć go od strzelnicy. Nigdy, do końca życia nie miał zapomnieć, okropnego wyrazu twarzy ojca. Chcąc ukryć ten wyraz Donald przygarnął syna do piersi, przytulił go silnie, i tak się zapamiętali obaj w tym uścisku, że prawo mogłoby ich teraz wziąć jak swoich.

Ze skraju iglastej gęstwy kapral Crear spozierał w kierunku zwalonej kłody. Wokół niego leżeli trzej podwładni policjanci.

— Gdy ściemnieje dostatecznie, musimy go podejść! — rzekł kapral. — Nie strzelajcie, o ile nie zajdzie stanowcza konieczność, ale jeśli już macie strzelać, to przynajmniej celnie. Tylko uwaga, nie trafić mi chłopca. W ogóle nie mogę zrozumieć, czemu Donald Mac Rae zabrał chłopaka ze sobą!

Jedynie sam Donald i Pietrek mogliby wyjaśnić tę tajemnicę, chociaż kto wie, czy nawet wtenczas Crear byłby zrozumiał. Na razie obaj zbiegowie wyczekiwali cierpliwie, aż słońce da nura w gęstwinę lasu poza rzeką; leżąc na ziemi stykali się bokami, czasem jeden ujął drugiego za rękę, a czasem, obróciwszy głowę, spoglądali sobie w oczy.

W przywiązaniu mężczyzny do dziecka było coś z psiej wierności. Wiedział, że jeśli straci Pietrka, straci zarazem odwagę i inicjatywę, Pietrek bowiem był jedyną pozostałością z ogromnego, nigdy nie gasnącego uczucia. Na samą myśl, że los ich kiedykolwiek rozłączy Donald Mac Rae doznawał dreszczu trwogi. Modlił się po prostu, by cokolwiek ma się zdarzyć, spotkało ich obu równocześnie. Nawet teraz nie odesłałby syna z powrotem do domu.

Po drugiej stronie rzeki świtała nadzieja ratunku oraz bezpieczna przystań dla Pietrka w osadzie Pięciu Palców, pod opieką Szymona Mac Quarrie'a. Donald wspominał gwiaździste oczy zmarłej żony, jej odwagę i ufność w Boga, a potem stwierdził z dumą, że jedyny syn, z taką samą odwagą i ufnością wygląda teraz zachodu słońca.

W miarę jak długie, mroczne cienie kładły się w poprzek rzecznego łożyska, niepokój Pietrka ustępował zupełnie. Serce biło mu silnie i miarowo. Obecność ojca, dotyk jego ręki działały niby najlepszy kordiał. Donald mówił przy tym dużo, tłumacząc na przykład tajniki budowy mrowiska, które naruszyli niechcący, to znów opowiadając z humorem, jak puścił się raz w dół strugi na pniu jodłowym, ot, tak sobie, dla sportu, i co to była za uciecha.

Cienie gęstniały. Wreszcie ponad borem została jedynie złota smuga. Sójka i dzięcioł znikły. W pobliskiej gęstwie wiewiórki spierały się przed snem. Stado wron przemknęło po niebie w poszukiwaniu dogodnego noclegu. Rzeka szemrała leniwie i jakby niegroźnie. Kotłowisko porohów zginęło w mgle wieczornej i z trudem jedynie mogli dostrzec pnie zwalonych drzew niesione prądem w dół rzeki.

— Pora na nas! — rzekł ojciec Pietrka. — Czołgaj się w ślad za mną, na brzuchu.

W ciągu niecałej godziny znaleźli się obok wielkiej, suchej kłody. Tu mogli się poruszać swobodniej, gdyż krył ich i przesłaniał garb wypukłego cypla. Donald Mac Rae nie dał poznać synowi, jak bardzo jest zdenerwowany. Umieścił fuzję swoją w miejscu tak widocznym, by policja dostrzegła ją od pierwszego wejrzenia, po czym śmiejąc się przewiązał mocnym rzemieniem rękę własną i rękę Pietrka. Na ostatku stoczył pień do wody, wypróbował równowagę, drugi rzemień przymocował do sterczącego sęka.

— Doskonale! — oznajmił. — Nawet łódź nie mogłaby być lepsza! Gotowy jesteś, Pietrek?

— Gotowy!

Stali już w wodzie po kolana; teraz wszedł do rzeki po pierś. Było piekielnie zimno. Z chłodu szczękał zębami, ale milczał. Ramionami opasał kłodę, chwytając równocześnie zwisający rzemień, gdy tymczasem ze strony przeciwnej ojciec ujął go mocno za rękaw kurtki. Kłoda ruszyła. Nogami nie sięgał już dna, a lodowata woda przepływała mu pod pachami zapierając po prostu dech w piersi.

Donald uśmiechnął się zachęcająco, na co Pietrek również spróbował odpowiedzieć uśmiechem. Prąd porwał ich i, wywlókł na środek rzeki, po czym brzegi jęły sunąć wstecz z szybkością niesamowitą.

Pietrek nie bał się wcale i gdyby nie straszny ziąb mrożący krew w żyłach, nie uważałby tej jazdy za rzecz zbyt przykrą. Kłoda mknęła tak gładko i pewnie, że chłopak, nabrawszy odwagi, usiłował się nawet wokoło rozejrzeć.

Doganiali właśnie parę sczepionych ze sobą drzew płynących znacznie wolniej. Pietrek pomyślał, że to zupełnie tak, jak wyścigi. Wtem dostrzegł na improwizowanej tratwie coś żywego. Było to stworzenie podobne nieco do kota, pokryte gęstym futerkiem, o lisim pyszczku i krótkich, sterczących uszach. Mógłby je prawie dotknąć ręką, przepływając obok.

— Kot-rybołów! — rzekł ojciec. — Ładnie będzie płynął przez porohy!

Pietrek zastanawiał się właśnie, czy kot-rybołów wyjdzie z przeprawy szczęśliwie, gdy coś musnęło go w bok. Był to martwy jeżozwierz płynący wzdętym brzuchem do góry. Temu to już się nie powiodło!...

Wzdrygnął się. Łoskot porohów przybierał wciąż na sile, stawał się niepokojący. Z dala sprawiał wrażenie melodyjnej gędźby, teraz wszakże brzmiała w nim groźba, jakby warczało dzikie zwierzę. Piętrek miał takie uczucie, jakby lecieli w głąb wrzącego kotła, białego od pian.

Potem stało się coś, co oszołomiło Pietrka zupełnie. Martwy jeżozwierz przylgnął do kłody, jakby się jej czepiał resztą sił; splątane drzewa, na których żeglował kot-rybołów, i które oni sami minęli przed chwilą, z kolei mijały ich teraz. Pietrek nie mógł pojąć, jak się to dzieje, ale Donald Mac Rae, obznajmiony z kaprysami rzecznych prądów, nie widział w tym nic szczególnego. Kot-rybołów skulił się, jak gdyby zamierzając przeskoczyć na kłodę, w pobliże ludzi, lecz rozmyślił się widać, gdyż pozostał w miejscu, i zginął niebawem na przedzie wśród zbałwanionej wody.

Mężczyzna uścisnął silniej dłoń chłopaka.

— Trzymaj się, mały! — krzyknął. — I nie trać głowy! Przeskoczymy porohy jak piłka!

To były ostatnie słowa, jakie Pietrek usłyszał, a w chwili następnej stracił nawet z oczu twarz ojca. Rozwarła się olbrzymia paszcza pochłaniając ich obu. Czuł, że tonie, zapada w ryczącą, czarną głąb, bity i targany. Przez parę mgnień, dłużących się niby wieczność, był pewien, że umiera. Chciał krzyczeć, wołać ratunku. Woda zamknęła mu usta. Pamiętając o wskazówkach ojca z całych sił czepiał się kłody, i po jakimś czasie świeże powietrze przeniknęło mu do płuc, a ogłuszający ryk oddalił się i ścichnął.

Przebyli właśnie wtedy połowę porohów. Ostatnie głazy warknęły za nimi, niby zajadłe psy oszczekujące wędrowca. Potem woda płynęła głębsza, spokojniejsza. Rzeka zawracała w tym miejscu, zataczając wyraźne półkole. Pietrek uczuł teraz, że go strasznie boli ręka. To ojciec trzymał go za przegub chwytem tak stalowym, że jedynie chyba śmierć mogła rozluźnić ten uścisk.

Zobaczył także twarz ojca. Donald Mac Rae z trudem łowił oddech. W ciągu parominutowej przeprawy przez porohy zużył cały zasób sił dla utrzymania kłody w równowadze.

Prąd z wolna wyniósł ich na ląd. Trafili na brzeg właściwy, porosły gęstwą boru, przecięty tysiącem niezbadanych szlaków, usiany milionem kryjówek. Łachę, na której osiadła kłoda, pokrywały szczelnie wszelkie szczątki. Pietrek poznał kołyszące się w pobliżu splątane drzewa, lecz kot-rybołów nie siedział już pośród gałęzi.

Chłopak był zmarznięty do szpiku kości. Skoro wreszcie ojciec pomógł mu wydostać się na brzeg, upadł od razu, jak szmata. Zawstydzony usiłował powstać.

Donald Mac Rae ujął go za rękę.

— Musisz iść! Musisz biec, jeśli potrafisz! Chodź, Pietrek!

Powlókł go po prostu w głąb boru, i po mału Pietrek odzyskał władzę w nogach. Poczuł się też nieco lepiej. Szczękał jednak zębami dygocąc tak silnie, jakby go złapała febra. O paręset jardów dalej trafili na zwaloną sosnę, obok której rosła stara brzoza obwieszona frędzlami luźnej kory.

Donald Mac Rae począł zdzierać korę garściami, Pietrek zaś siną ręką wyłowił z kieszeni cenną flaszkę z zapałkami. Niebawem błysnął ogień, roztaczając miłe ciepło. Pietrek pomógł teraz gromadzić chrust. Po kwadransie policzki miał rumiane, ognisko zaś buchało jaskrawym płomieniem. Ciemność nocy zgęszczała się wokół, lecz Pietrek, dosuszając odzież, nie czuł już najmniejszej trwogi. Ojciec wyczyścił sobie fajkę, po czym rozsypał w pobliżu żaru ociekający wodą tytoń. Fajka stwarzała zawsze nastrój przyjazny i jakby domowy.

Nieco później zgromadzili stos gałęzi jodłowych, i usłali sobie wspaniałe łoże w obrębie ciepłego koliska. Gdy wyschła ostatnia nić odzieży, Pietrek położył się wygodnie. Nie zamierzał zresztą spać, lecz czujny i jakby nastroszony obserwował ojca.

Donald Mac Rae siedział plecami wsparty o pobliski pień, ćmiąc nieodłączną fajkę.

Sto razy rozkładali wspólnie obóz na wzór tego właśnie. Na wyprawach myśliwskich i rybackich, w czasie pory dojrzewania jagód, to znów w okresie masowego zastawiania wnyków — sypiali bok w bok na posłaniu z jedliny. Licznym wyprawom nie towarzyszyło nigdy takie napięcie jak dziś. Pietrek poczynał wreszcie rozumieć splot powikłanych zdarzeń. Ta noc stanowiła punkt zwrotny w jego egzystencji. Głęboka ciemność wokół różniła się od zwykłego mroku, ogień płonął mniej wesoło, ojciec zaś, choć z fajką w zębach, wydawał się dziwnie obcy.

Dotąd zawsze oni szukali czegoś: ryb albo mięsa, jagód czy futer. Teraz to ich właśnie szukano. Jakże zupełnie inaczej czuł się ,myśliwy niż ścigane przezeń zwierzę!

Dotychczas noc miała dla Pietrka jedynie urok tajemniczości, wdzięk poświaty gwiezdnej i księżyca; obecnie wyczuwał w niej groźbę i wrogi nastrój. Ledwo płomień trzasnął głośniej, ledwo ogień wspiął się wyżej, już się chłopak wzdrygał w obawie, że ten trzask lub to światło zdradzą ich obecność. Dziwił się nawet, że ojciec nie zgasił ogniska, skoro odzież już przecież wyschła. Wolałby poszukać w głuszy leśnej jakiejś kryjówki. Milczał jednak, gdyż bał się po prostu, że strach obleczony w słowa nabierze cech jeszcze bardziej realnych.

Obserwował ojca uważnie, i choć mu się zdawało, że czyni to niepostrzeżenie, szeroko otwarte oczy syna raziły Donalda Mac Raego w samo serce. Wiedział, że wzajemny ich stosunek ulega w obecnej chwili zmianie zasadniczej, że się po prostu przeobraża dusza chłopca.

Pietrek myślał: stało się coś okropnego, coś, czego nie można słowami wyrazić, gdyż inaczej policja nie ścigałaby ojca. Dotychczas wierzył niezachwianie, że władza tropi jedynie złych ludzi. Po to w ogóle policja istnieje, by łapać przestępców, zamykać ich do więzień, rozstrzeliwać lub wieszać. A teraz policjanci tropią ojca!...

Donald Mac Rae czytał te myśli we wzroku syna, w jego bladej, wąskiej twarzyczce. Lecz niespodzianie przez mózg Pietrka przeleciała fala oburzenia i pasji. Jeśli policja twierdzi, że ojciec jego jest łotrem, w takim razie policja kłamie! Nienawidził ich i skoro nadarzy się okazja, to się porachuje z nimi! Weźmie kij, o ile nic innego nie będzie miał pod ręką! Jeżeli nie zostawią ojca w spokoju, to niech się strzegą!

Nie powiedział nic, wstał tylko z jodłowego posłania i siadł pod pniem tuż obok ojca. Donald Mac Rae opasał syna ramieniem, ćmiąc nadal fajkę, bowiem kłęby dymu kryły skutecznie wyraz jego twarzy. Och, świat mógłby się teraz zawalić, świat cały mógł być przeciwko niemu! Nie dbał o to wcale, skoro wiedział, że Pietrek mu ufa! Milcząco, gorliwie, Donald Mac Rae podziękował Bogu.

Rozdział V

WŁÓCZĘGA W PUSZCZY

Pietrek ani się spostrzegł, kiedy sen go zmorzył. Dopiero gdy ojciec go zbudził, zobaczył, że leży na posłaniu z łapek jodłowych. Siadłszy, przetarł oczy i zaraz przypomniał sobie zdarzenia poprzedniego dnia. Ogień wygasł tymczasem, ciemność zaś panując w borze rozjaśniał wczesny świt. Chłopak zatęsknił do buchającego żarem ogniska, do skwierczącej nad węglami wędzonki i do kawy dymiącej w imbryku. Zazwyczaj od tego właśnie zaczynał się dzień w puszczy. Dziś Pietrek był bardziej głodny niż kiedykolwiek.

Ruszyli na południowy zachód, wprost w niezbadane serce głuszy kanadyjskiej, przy czym nie mając ani fuzji, ani wyładowanego plecaka Donald Mac Rae gwarzył z takim humorem, jakby dźwigał dość zapasów przynajmniej na tydzień. Lecz wzrokiem szukał bezustannie czegoś do zjedzenia i poczynał już żałować, że nie przywiązał fuzji do pnia. Nie wyjaśnił zresztą synowi, z jakich mianowicie względów porzucił swą strzelbę na brzegu tak, by policjanci dostrzegli ją od razu.

Koło południa kwestia znalezienia żywności pochłonęła Pietrka całkowicie. Obchodziło go to nawet znacznie bardziej niż pościg, policja bowiem została niewątpliwie w tyle, poza kilometrami leśnej gęstwiny. Więc myślał tylko o tym, żeby coś nareszcie zjeść. Wokół roiło się od ptactwa, a na porosłych bujną trawą mokradłach szlaki wydeptane przez jelenie i łosie krzyżowały się tak gęsto, jak się krzyżują w pobliżu obory drogi ubite przez stada bydła.

Niestety, jedyną dostępną dla nich zwierzyną były jeżozwierze. Od rana do południa mogli ich ubić z pół tuzina przy pomocy kija, ale skoro tylko ojciec proponował to mięso, Pietrek wzdrygał się z grymasem wstrętu. W czasie dawniejszych wycieczek próbował tej zwierzyny dwukrotnie, z samej ciekawości, i za każdym razem porywały go wymioty. Zdecydował, że raczej umrze z głodu, niż weźmie do ust to śmierdzące paskudztwo. Wolał już żuć żywicę świerkową, której nie brakło na mijanych drzewach.

— Jeżeli nie będziesz mógł wytrzymać — rzekł Donald — upieczemy w popiele kłącze lilii. Ale jeżeli wytrwasz do wieczora, urządzimy pyszną ucztę!

Pietrek wytrzymał. Słońce świeciło jeszcze, gdy wyszli z gęstwy boru na długą, wąską łąkę, której przeciwległa strona kończyła się bagniskiem. Donald szukał właśnie tego rodzaju zakątka. Na skraju łąki i mokradła widniały świeże tropy królicze.

Obrali miejsce na obóz wśród ostatnich drzew boru. W tym czasie, gdy Pietrek gromadził suche drzewo na opał, Donald wykrawał znowu z resztek buta wąskie, mocne rzemienie. Niebawem zastawiał wnyki. Zmierzchało dopiero, a już wielki królik śnieżny wleciał głową naprzód w chytrze umieszczoną pętlę i zadyndał na mocnej jodłowej gałęzi.

W godzinę później dwaj wędrowcy dzielili między siebie pięknie zrumienione mięso. Pietrek ani dbał, że braknie ziemniaków, chleba, nawet soli. Odkąd siebie pamiętał, nie jadł z pewnością nigdy czegoś tak smacznego, jak to jałowe pieczyste.

Posiłek wraz z ciepłem ognia przyprawiły go o senność, toteż ledwo spożyli kolację, Donald ułożył syna na posłaniu z jedliny, troskliwie przykrywając go własną kurtką. Chłopak zadrzemał momentalnie, mężczyzna zaś klęczał obok jeszcze długą chwilę, najpierw uśmiechnięty pogodnie, potem stroskany i wreszcie pełen rozpaczy.

Skoro wstał od posłania dziecka, oczy miał mętne i bez blasku, a na ramionach taki ciężar, jakby się na nie zwaliło brzemię wielu lat. Spozierając w czarną noc poza zasięgiem ogniska, chwytał oddech prawie ze łkaniem. Cóż mu zostało na świecie prócz syna, a jutro tego syna straci! Jutro będzie zupełnie samotny, prawdziwy wyrzutek społeczeństwa, zbieg ścigany przez prawo. A Pietrek... Pietrek...

Jęcząc wodził wkoło wzrokiem, daremnie szukając pocieszenia. Czy zdoła w ogóle żyć bez Pietrka! Cóż za cel będą miały dni i noce, tygodnie, miesiące i lata w zupełnej samotności? Bowiem Pietrek był mu nie tylko synem. Skoro Bóg zabrał matkę, obdarzył dziecko jej duszą. To ona przemawiała jego głosem, patrzyła na świat jego oczyma, kochała za pośrednictwem jego serca. Żyli niby we troje. Od jutra straci dwie najbliższe istoty. Prawo go ściga. Psy gończe sprawiedliwości zwęszą go wszędzie, wytropią od kryjówki do kryjówki jak lisa, i zapewne rozszarpią go niebawem.

Przymknął oczy, by się odgrodzić od realnego świata, gdy zaś otworzył je, znów doznał wrażenia, że w blasku ognia majaczy dobrze znana, najmilsza w świecie twarz. Uśmiech dobry i pełen odwagi opromieniał słodkie rysy. Od szeregu lat, co dnia, widywał w ten sposób zmarłą żonę; trzymała się wciąż u jego boku, pomagała mu wychowywać Pietrka, podzielała z nim każdą radość i każdą troskę. Krzepiła go, gdy miał się załamać. Dziś również wyśniona jej obecność podniosła go na duchu.

— To przecież dla Pietrka! — mówiła mu teraz wzrokiem. — To dla naszego syna! Musisz być odważny!

Znikła, rozpływając się w mroku. Ogień wygasał z wolna, lecz Donald Mac Rae nie dorzucił doń drzewa, tylko siedział milczący wpatrzony w tlące coraz niżej węgle.

Nie spał wcale tej nocy. Księżyc wypłynął na niebo i firmament rozjarzył się od gwiazd. W świetle miesiąca Donald przechadzał się cicho się po polanie, otoczony tysiącem głuchych cieni. Jakże lubił te noce wiosenne, przesycone wonią młodych kiełków, pachnące żywicą i świeżym listowiem. Czuł się po prostu bliżej Boga. Nabierał sił i energii. Szum wiatru i perlista gędźba wód przemawiały doń głosem Stwórcy.

— Kochaj przyrodę, a będziesz kochał Boga! — uczył Donald Pietrka. Jak długo rosły drzewa, kwitły kwiaty, jak długo człowiek mógł to wszystko widzieć, nie wolno mu tracić pogody. Krok Donalda stawał się szybszy i bardziej sprężysty. Jakże wspaniały i wielki jest świat! Gdzieś musi się przecież znaleźć zakątek dla niego i Pietrka! Gdy odszuka taką kryjówkę, gdzie nie sięgnie ręka władzy, syn wróci doń niewątpliwie na pierwsze wezwanie. Ale jutro musi być silny, musi kłamać, musi odejść, pozostawiając Pietrka z Szymonem Mac Quarrie'em...

Nad ranem, rozpaliwszy ogień na nowo, upiekł drugiego królika, którego również schwytał w sidła. Pieczyste zrumieniło się właśnie, gdy Pietrek wygramolił się z jodłowego posłania. Chłopak ani podejrzewał, że ojciec wcale nie zmrużył oczu. Widząc, że syn nie śpi, Donald Mac Rae począł gwizdać, i chociaż coś dławiło go w gardle, gwizdał tak wesoło, jakby był doprawdy w bajecznym humorze.

Wyłożył Pietrkowi swój plan w sposób tak naturalny, jakby teraz dopiero przyszło mu na myśl to szczęśliwe rozwiązanie wszelkich trudności. Opowiedział o osadzie Pięciu Palców i o starym druhu, Szymonie Mac Quarrie'em. Pietrek ledwo pamiętał Szkota oraz tłustego jego przyjaciela Holendra Hermana Vogelaara. Donald Mac Rae wspominał obu z najwyższą sympatią, podkreślając, jak się ucieszą z obecności Pietrka i jak jemu samemu będzie miło, tym bardziej, że w osadzie jest gromada dzieci w tym samym wieku. Donald zostawi syna tylko na krótko, na bardzo krótko nawet, a gdy wkrótce wróci, mogą zamieszkać w Pięciu Palcach na stałe.

Płynną rozmową usiłował pokryć luki w rozumowaniu, lecz w oczach Pietrka czytał wciąż zmieszanie i nieufność. Wreszcie Donald odwrócił głowę, nie mogąc znieść tego wzroku. W ten sam zapewne sposób patrzyłaby nań zmarła żona, gdyby spróbował ją kiedy oszukać.

Wędrowali później do południa, po czym zatrzymali się dla zjedzenia obiadu. Nad wieczorem już usłyszeli na przedzie łoskot siekiery. W pół godziny potem słyszeli kilka siekier oraz co jakiś czas trzask walącego się drzewa. Donald Mac Rae stanął zaciskając zęby. Uśmiechnął się.

— Tam jest Pięć Palców — rzekł. — Czy trafisz sam, Pietrku? Pietrek skinął głową.

— Trafię, oczywiście. Ale ja nie chcę, papo! Chcę iść razem z tobą.

— Musisz się udać do Pięciu Palców, chłopcze! Ja wrócę niebawem, obiecuję ci, że wrócę!

Pietrek przełknął ślinę, jakby mu się na płacz zbierało.

— Ja wcale nie jestem zmęczony, papo. Mogę doskonale iść dalej! Wolę iść z tobą!

Mężczyzna objął chłopaka i przytulił.

— Ale ja wrócę jutro! — skłamał, usiłując nadać słowom brzmienie jak najbardziej naturalne. — Proszę cię, oddaj flaszkę z listem Szymonowi Mac Quarrie'owi. Zależy mi na tym, żeby dostał ją jak najszybciej. Nie boisz się chyba iść sam, co, Pietrek?

— Nie, nie boję się!

— W takim razie zrobisz to dla mnie — przygarnął syna jak najbliżej, opierając przez moment policzek na jego rozczochranej głowie. — Może nawet wrócę dziś w nocy! — skłamał rozpaczliwie. — Do widzenia, mały kolego! Spiesz się, daj Szymonowi list i... do widzenia!

Pocałunek ojca sparzył czoło Pietrka. Teraz dopiero zrozumiał, że się coś złego święci. Gdy Donald począł się oddalać, a potem odwrócił się, machając z uśmiechem ręką, Pietrek poczuł, że mu coś gniecie pierś, zupełnie jakby nie mógł zaczerpnąć dostatecznej ilości powietrza. Usiłował także machnąć dłonią na pożegnanie, lecz zwisła mu bezwładnie. Donald Mac Rae dostrzegł ten ruch i omal nie rozpłakał się głośno. Szybko skręcając za pobliski wykrot, obejrzał się raz jeszcze. Pietrek szedł wolno w kierunku osady. Drobna figurka była tak żałosna w swej samotności. Chłopak przystawał dwukrotnie oglądając się za każdym razem, aż go skryły iglaste zarośla.

— Niech cię Bóg strzeże, synku! Niech mi Bóg da siły, by to rozstanie przetrwać! — zaszlochał Donald Mac Rae.

Z twarzą bladą i pełną rozpaczy ruszył w kierunku północnym.

Rozdział VI

PRZYJAŹŃ I NIENAWIŚĆ

Uszedłszy kilkadziesiąt kroków Pietrek zwolnił.

Rozmyślnie szedł wolno i nawet przystawał, nasłuchując w przekonaniu, że usłyszy głos ojca wzywający go z powrotem. W ciągu najbliższej pół godziny nie tracił nadziei. Potem zrozumiał, że ojciec znikł naprawdę. Przypomniał sobie wtenczas swoją obietnicę, i pośpieszył w kierunku osady.

Krzepił się myślą, że dziś lub najdalej jutro ojciec wróci. Miał nadzieję, że raczej dzisiaj, gdyż ten ciężar na piersi i to ściskanie w gardle nie chciały jakoś minąć. Miał przy tym niejasną obawę, zrodzoną z trwogi i podejrzliwości. Będąc zbyt młodym, nie umiał wysnuwać skomplikowanych wniosków, lecz miał niezachwianą pewność, że ojciec nie potrafi kłamać. A więc wróci na pewno. Ciekawiła go treść listu przeznaczonego dla Szymona Mac Quarrie'a. Zapewne ojciec skarżył się na złośliwość policji i prosił druha o pomoc czy też dobrą radę. Ale dlaczego ojciec nie udał się po prostu razem z nim do Pięciu Palców?

Łoskot siekier ustał, mimo to Pietrek wiedział, że idzie w należytym kierunku. Trafił na porębę usianą pniami ściętych drzew, o trawie gęsto przerosłej pachnącymi fiołkami oraz innym kwieciem wiosennym. Nie widział nigdy tak pięknych fiołków ani takiej ilości ptactwa. Gile, wróble, sójki, drozdy, dzięcioły i sikorki kręciły się z piskiem i świergotem. Słońce, chociaż bliskie zachodu, jeszcze przygrzewało.

W pogodnej ciszy Pietrek kroczył ostrożnie jak Indianin, gdyż ojciec uczył go niegdyś, że w lesie należy zawsze postępować w ten sposób. Ani szelest liści, ani trzask gałęzi nie zdradziły zatem jego obecności, gdy znalazł się u skraju niewielkiej polany, na pół przesłonięty gęstwą topoli i brzóz. Tu stanął jak wryty.

O kilka metrów zaledwie w pełnym świetle słonecznym zobaczył dziewczynkę. Była prawie jego wzrostu, tak przy tym śliczna, że nie mógł od niej oczu oderwać, patrząc zarazem z podziwem i zachwytem. Przez chwilę doznał wrażenia, że dostrzegła go również, ale potem zrozumiał, że dziewczynka obserwuje po prostu rudą wiewiórkę, harcującą na pobliskiej sośnie. Wspaniałe czarne oczy błyszczały niby gwiazdy. Wreszcie nieznajoma przysiadła, zbierając rosnące wkoło kwiaty, i od razu przykrył ją całą i przesłonił przepyszny płaszcz lśniących, ciemnych włosów.

Pietrek sam nie wiedział, co czynić. Nieśmiałość wreszcie przemogła, więc zamierzał się wycofać ukradkiem, równie cicho jak przyszedł. Dał już krok wstecz i zamierzał właśnie dać drugi, gdy niespodziane zdarzenie przykuło go do miejsca.

W pobliskiej gęstwinie rozdzierająco i przenikliwie zaskomlił pies. Dziewczynka momentalnie porwała się z murawy. Poczęła wołać:

— Pączek, Pączek! Chodź tutaj, Pączek!

Pies odpowiedział skowytem i ujadaniem. Potem wyskoczył z gąszczu pędząc jak strzała przez polanę. Pietrek doznał wrażenia, że to na wpół wyrosłe szczenię składa się wyłącznie z nóg, ogona i głowy, a z dźwięków, jakie wydawał, można było sądzić, że jest śmiertelnie ranny. Teraz Pączek łasił się, skomląc, do kolan dziewczynki, przy czym gorliwie oblizywał jej zwieszoną rękę. Nie patrzyła na niego. Zebrane kwiaty wyślizgnęły się jej z dłoni, trwała wciąż w postawie czujnej i wyczekującej.

W głębi polany poruszyły się chaszcze, po czym spośród nich wypadł jakiś chłopak. Był o połowę od Pietrka wyższy, a w garści trzymał kij. Niewątpliwie ścigał psa, więc Pietrek znienawidził go od razu. Donald mawiał często, że człowiek, który krzywdzi psa, nie wart jest, by go święta ziemia nosiła. A ten chłopak znęcał się nad szczenięciem!

Miał przy tym niemiłą powierzchowność: tęgi, czerwony na twarzy, o masywnych pięściach i małych, chytrych oczkach. Promieniał, jakby go czekał wielki triumf. Na widok swego prześladowcy szczeniak zwinął się w kłębek u stóp dziewczynki.

Pietrek widział przez chwilę oczy ślicznej nieznajomej: jarzyły się w nich gniew i nienawiść. Wtem skoczyła na obcego wyrostka niby tygrysica. Zaciśniętymi piąstkami tłukła go po twarzy, czym oszołomiony bronił się słabo. Lecz oprzytomniał nader szybko. Rzucił kij, porwał natomiast dziewczynkę w objęcia. Garściami trzymając ją za włosy, odchylił głowę. Nie mogła już sobie z nim poradzić. Szczeniak warcząc usiłował ugryźć napastnika w nogę, ale silnie kopnięty odleciał wstecz z rozpaczliwym skowytem.

Pietrek był tak oburzony i wściekły, że nie mógł nawet wydać głosu, wyskoczył z zarośli i chwycił napastnika za gardło. Gdy tamten puścił dziewczynkę, Pietrek zaczął bić. Nie darmo ojciec uczył go od małego, że należy zawsze bronić kobiet. Drobne, lecz twarde pięści waliły tak zapalczywie, że otyły wyrostek wrzasnął z bólu. Krzycząc potknął się i upadł, a Pietrek siadł na nim jak na koniu.

Doskonale zdawał sobie sprawę, że nie ma tutaj miejsca na uczciwą grę. Tarzali się i przewracali po ziemi, przy czym grubas krwawił z nosa i ust.

W jakiejś chwili Pietrek zobaczył dziewczynkę. Stała w pobliżu, z rozchylonymi wargami i błyszczącymi oczyma. Widok ślicznej twarzyczki dodał mu odwagi. Bił i kopał co siły. Potem obaj porwali się na nogi.

Starszy chłopak pierwszy rozpoczął walkę na nowo. Skrwawiony i posiniaczony ochłonął już ze zdziwienia, teraz zaś górował wyraźnie wzrostem, siłą i wagą. Wyczerpany dwudniowym postem i ucieczką, Pietrek poczuł, że słabnie. Upadł, a grubas przygniótł go całym ciężarem.

Na mgnienie oka Pietrek dostrzegł znów dziewczynkę. Podniósłszy z ziemi kij opuszczony przez napastnika, pochyliła się nad walczącymi. Na zuchwałego grubasa poczęły się sypać celne razy, aż oszołomiony i zbolały przestał nacierać. Wtenczas zabrali się do niego oboje, Pieterk przy pomocy pięści, dziewczynka wciąż uzbrojona w kij. Niebawem odnieśli całkowite zwycięstwo, gdyż gruby chłopak, porwawszy się na nogi, umknął i przepadł w gąszczu, z którego się przed chwilą wynurzył.

Pietrek otarł rękawem usta i nos, po czym głęboko wciągnął powietrze w zdyszane płuca. Dziewczynka również oddychała z trudem, lecz obserwowała przy tym swego wybawcę z tak nabożnym podziwem, że chłopak rad by się w ziemię zapadł ze wstydu. Tkwił jednakże w miejscu, a dziewczynka, zbliżywszy się, poczęła mu ocierać twarz chusteczką, czyniąc to bardzo delikatnie, by nie urazić sińców i zadrapań. Mówiła przy tym różne miłe rzeczy, z których wzruszony Pietrek nie rozumiał ani słowa. Psiak, zwany Pączkiem, skakał wokół nowego przyjaciela, liżąc mu ręce i wymachując ogonem.

Pietrek cofnął się nieco i próbował się uśmiechnąć. Na razie był okropnie speszony obecnością uroczej boginki i tym, że muskała mu twarz własną chusteczką. Teraz wracał mu zwykły, dobry humor. Rad był, że walka dobiegła wreszcie końca, że dziewczynka przyczyniła się walnie do ostatecznego zwycięstwa.

Powiedział trochę niezręcznie, gdyż nie miał pojęcia, od czego by tu właściwie zacząć:

— Nie dałbym mu rady, gdyby nie ty z kijem!

Cofnęła się również o krok, by go sobie lepiej obejrzeć. Była zapewne o rok od niego młodsza, lecz na początku znajomości wydała się Pietrkowi znacznie starszą, po prostu zupełnie dorosłą osobą. Z trudem znosił widok jej oczu tak były olbrzymie i promieniste, czarne przy tym i aksamitne jak gęstwa opływających ramiona włosów.

— Jest dwa razy od ciebie większy! — odparła. — Nienawidzę go! Należy go załogi barki z Fortu Williama i ile razy się tu zjawi, zawsze musimy się pobić!

— Phi, to taki... taki babski wojak! — rzekł Pietrek. Dumnym skinieniem głowy przyznała mu rację. Niespodzianie

tupnęła nogą, wygrażając równocześnie kijem w kierunku, w którym znikł napastnik.

— Jeżeli poważy się raz jeszcze... Jeżeli raz jeszcze uczyni coś podobnego, to ja jemu... to ja...

— Nie ośmieli się, póki ja tu jestem! — upewnił Pietrek, pęczniejąc z dumy. — Nie byłem w dobrej formie, gdyż mieliśmy ciężką przeprawę i mało żywności. Gdy odkarmię się i wypocznę, dam mu radę!

Dziewczynka pieściła Pietrka wzrokiem.

— Kim ty właściwie jesteś? — spytała łagodnie. — Bo ja jestem Mona Guyon i mieszkam w osadzie Pięciu Palców z Józia oraz Antosią Gourdon.

— A ja nazywam się Pietrek, Pietrek Mac Rae.

— Skąd przybywasz?

Pietrek przełknął najpierw ślinę i w ten sposób zyskał na czasie. Ojciec nie udzielił mu żadnych wskazówek, jak ma odpowiadać na podobne pytania. Wreszcie uczynił ręką gest nieokreślony.

— Stamtąd, z bardzo daleka. Ojciec towarzyszył mi, póki nie usłyszeliśmy siekiery, a potem już przyszedłem sam. Ojciec nadejdzie dziś lub jutro.

— Matka także?

— Mama umarła.

Odwracał oczy nie chcąc się zdradzić zbytnim wzruszeniem. Dziewczynka, podłszedłszy bliżej, ujęła go za rękę, i nigdy, w całym swym życiu Pietrek nie czuł tak serdecznego uścisku ani dotykał tak drobnej i delikatnej rączki, jak ta właśnie.

Z początku było firm ogromnie nieswojo, ale to trwało tylko krótki moment. Brudne, umazane krwią palce zamknął ciasno wokół jej dłoni. Poprzez porębę spozierali razem w kierunku lasu, za którym leżało ukryte Jezioro Superior. Nawet z tak znacznej odległości słyszeli nieustanny łoskot fali.

— Cieszę się, że tu przyszedłeś! — zaczęła Mona. — Mam nadzieję, że zamieszkasz z nami na stałe? Dobrze?

— Możliwe! — rzekł Pietrek.

— Jesteś odważny i to mi się podoba. Gdybyś był na miejscu tego wstrętnego Alecka Curry'ego, co wygląda zupełnie jak ropucha...

— Nie chciałbym nim być! — przerwał Pietrek oburzony.

— Wiem, ale gdybyś nim był i gdybyś spróbował zrobić to co on, nie uderzyłabym ciebie!

Pietrek głowił się dobrą chwilę, daremnie usiłując zrozumieć.

— Jutro mogę mu znów sprawić lanie! — zaryzykował wreszcie. Parsknąwszy śmiechem pociągnęła go ku rozsypanym po ziemi kwiatom. Pomógł jej pozbierać wszystko i ułożyć w jeden ogromny bukiet. Już się oswoił z jej obecnością i nie odwracał oczu, gdy na niego patrzyła, tylko serce kołatało w nim silnie i czuł się uszczęśliwiony. Zapomniał, że mu oko brzęknie, a spuchnięte wargi sztywnieją, lecz nie mógł zapomnieć o ojcu. Uprosi go z pewnością, żeby zamieszkali w Pięciu Palcach. Radował się na samą możliwość, że Mona będzie wciąż obok i że jej będzie stale bronił. Uprzytomnił sobie raptem, że w kieszeni posiada list.

— Mam coś dla Szymona Mac Quarrie'a — rzekł. — Ojciec kazał zaraz to oddać!

— A nie jesteś głodny?

Ujęła go znów za rękę dziwnie władczym ruchem. Lecz było w tym również coś z opieki macierzyńskiej, ciepłej i przyjaznej. Pietrkowi tajało serce. Nie bał się już wcale, a i zdenerwowanie całkowicie go odeszło. Dziś wieczór lub jutro wróci ojciec, a wtenczas będzie zupełnie szczęśliwy!

Przecięli leśną porębę w powodzi słońca i znaleźli się niebawem u szczytu zielonego wzgórza, skąd mogli obejrzeć rajski zakątek ukryty przed światem w głębi dziewiczego jeszcze boru. Słały się tu szmaragdowe łęgi, woda srebrzyście migotała w słońcu, stało parę domostw z mocnych bali jodłowych, siedliska tych właśnie ludzi, których przed wielu laty sprowadził Piotr Gourdon.

— To jest Pięć Palców! — rzekła Mona.

Trzymając nadal Pietrka za rękę prowadziła go w dół zbocza.

Milczeli idąc.

Gdziekolwiek sięgał wzrok, ziemia pyszniła się szmaragdową szatą, a z kominów chat nad dachami biły w niebo spirale dymu. Dym słodko pachniał żywicą i cedrowym igliwiem. Góry złotych trocin wokół tartaku wyglądały niby diuny. Wewnątrz, pod dachem wspartym tylko na słupach, olbrzymia, okrągła piła, nieczynna tego dnia, sprawiała wrażenie zwierciadła odbijającego promienie słoneczne.

Na łąkach pasło się bydło, brodziły w trawie konie. Wtem serce zabiło Pietrkowi silniej, bowiem pomiędzy sobą a osadą dostrzegł łanię z małym. Stanął wzruszony, gwałtownie ściskając rękę Mony. Omal nie krzyknął z podziwu i radości. Dziewczynka zaśmiała się i na chwilę oswobodziła dłoń z jego uścisku by przygładzić włosy, które wiatr jej rozwichrzył.

— To jest Minna — rzekła. — Nazwaliśmy ją tak samo jak najmłodszą córeczkę Getrudy Paulin. Piotr Gourdon zabrania polować i zabijać zwierzęta w pobliżu osady, więc sarny i jelenie pasą się nieraz wraz z naszym bydłem, a zimą wybierają siano ze stogów, i nawet dają się karmić z ręki. Tylko — tu śliczna twarzyczka Mony zachmurzyła się naraz, a w oczach jej mignęła rozpacz — mężczyźni mordują jeżozwierze, bo one nam zjadają drzwi, okna i nawet meble. Ale robią to dla mnie, że każdego takiego biedaka chowają na moim cmentarzyku, a ja sadzę na ich mogiłach kwiaty. Strasznie lubię jeżozwierze.

— Ja także! — gorąco stwierdził Pietrek.

Ponownie ujęła go za rękę i poszli razem pochyłością w dół.

— Wujek Piotr Gourdon pozwolił mi hodować trzy jeżozwierze, takie oswojone. Mam moc własnych zwierząt, całe setki, a może tysiące. Wszystkie ptaki, jelenie, nawet niedźwiedzie, wszystko, co tutaj żyje w lesie, należy do mnie i żadne zwierzę mnie się nie boi. Wujek Piotr mi je podarował, i nikt nie ma prawa ich krzywdzić. Nikt też ich nie krzywdzi, z wyjątkiem Alecka Curry'ego. Ten wymordowałby je wszystkie, gdyby śmiał! Nienawidzę go!

— Stłukę go na kwaśne jabłko, jeśli się będzie czepiał! — zadeklarował Pietrek. — Dam mu radę, niech się tylko trochę odkarmię!

Mocno ścisnęła go za rękę.

— To właśnie jego barka, tam w dole. Przybywa z Fortu Wiliama, dwa, trzy razy na wiosnę, i tyleż na jesieni, by zabrać ścięte drzewo. Barka należy do ojca Alecka, którego także nienawidzę. On się zawsze wyśmiewa z wujka Piotra i obiecuje, że przywiezie tu kiedyś gromadę myśliwych!

Pietrek milczał. W miarę jak się zbliżali do chat, przypominał sobie coraz wyraźniej zlecenia ojca.

— Gdzie mieszka Szymon Mac Quarrie? — spytał. Dziewczynka wskazała maleńką chatkę w pobliżu tartaku.

— O tam! A ja znów mieszkam tutaj, w pierwszym z tych dwu wielkich domów opasanych rzędami białego kamienia. Ze mną mieszka wujek Piotr i ciocia Józia, a ta druga chata należy do Joe'go i Antosi. Joe to syn wujka Piotra, a Antosia, czyli Maria Antonina, jest jego żoną. Na pewno polubisz ich wszystkich. Każdy ich lubi, z wyjątkiem Alecka Curry'ego!

— Pachnie smażoną wędzonką! — zauważył Pietrek — wciągając nosem powietrze.

Dziewczynka węszyła chwilę.

— To... no — tak, to z chaty Szymona Mac Quarrie'a! — oznajmiła z pewnym rozczarowaniem. — Czy nie wstąpisz teraz do nas? No, proszę?!

— Muszę najpierw pójść pomówić z Szymonem! — usprawiedliwiał się Pietrek. — Ojciec mówił, bym to uczynił niezwłocznie!

Szymon dojrzał ich z progu. Jego twarde, szkockie rysy zmiękły na widok Mony. Tak dalece poświęcił całą uwagę dziewczynce, że Pietrkiem zajął się dopiero, gdy stanęli tuż. Koło otwartych drzwi Mona wypuściła dłoń Pietrka z opiekuńczego uścisku.

— To jest Pietrek Mac Rae. Ojciec jego przebywa w lesie, ale zjawi się dziś lub jutro. Pietrek ma do pana jakiś interes, ale jest też bardzo głodny. Przed chwilą właśnie zbił Alecka Curry'ego na kwaśne jabłko, dlatego sam ma spuchniętą wargę i zbrzęknięte oko. Do widzenia, Pietrek!

Mona roztaczała wokoło siebie atmosferę pogodną i przyjazną, toteż gdy odeszła, a Pietrek znalazł się sam na sam z Szymonem Mac Quarrie'em, zrobiło mu się głupio i smutno. Lecz w tej chwili stało się coś, co zadziwiłoby z pewnością każdego mieszkańca osady, gdyby tylko któryś był przy tym obecny, Szymon bowiem miał twardy charakter, licujący w zupełności z surowym wyrazem twarzy i niełatwo podlegał wzruszeniu. Teraz wszakże, ledwo Mona znikła, stary wziął Pietrka w objęcia. Szczupłe rysy, ujęte w szpakowaty zarost, zmiękły; opromienił je dobry uśmiech. Ponad głową chłopca wzrok Szymona wybiegł w dal, na zalany słońcem przestwór.

— Pietrek, Pietrek Mac Rae! — wyszeptał niby sam do siebie. — Syn Heleny i Donalda! Pojęcia nie masz, chłopcze, ile czasu minęło, odkąd widziałem cię po raz ostatni. Ale czekaj no, czekaj...

Odsunął go na odległość ręki, patrząc tak dziwnie, aż się Pietrek zmieszał.

— Jakże ty przypominasz swoją matkę, gdy była jeszcze małą dziewczynką! Uderzające podobieństwo! Znałem ją w tamtych czasach!...

Piotrek wyławiał coś z kieszeni.

— To jest od mego ojca — rzekł wręczając Szymonowi flaszeczkę.

Szkot wyjął korek, wydobył papier i czytał, a Pietrek obserwował go uważnie. Dostrzegł więc, że wokół ust Szymona tworzą się głębokie bruzdy, a w kątach oczu występują głębokie zmarszczki.

Szymon skończył wreszcie czytać, zmiął papier w garści i odwrócił się w głąb chaty. Milcząc, dodał z pół tuzina plastrów wędzonki na patelnię. Po chwili przeczytał uważnie list po raz drugi i spalił go w piecyku. Nakroił więcej chleba, wyjął z szafy słodkie ciasto, słowem przyrządził ucztę, na widok której oczy Pietrka zabłysły łakomie.

Język się także staremu rozwiązał. Po jakimś czasie usta mu się wprost nie zamykały. Plótł na rozliczne tematy, i nie wspomniał tylko o tym, co zawierał tajemniczy list.

Podawszy kolację, sam ledwo tknął jedzenie, natomiast uważnie obserwował swego gościa. Pietrek był naprawdę głodny, toteż apetyt mu służył. Skoro się już posilił, Szymon pierwszy wstał od stołu i wielką kościstą ręką pogładził jasne włosy chłopca. Serce go bolało, ale że miał obowiązek do spełnienia i postanowił go wykonać mimo wszystko, choć rzecz nie była ani miła, ani łatwa.

W liście swym Donald Mac Rae podkreślił grubą krechą parę zdań i zdania te wciąż tkwiły w mózgu Szymona Mac Quarrie'a, jakby je powtarzał bez ustanku natrętny głos, nie dający się uciszyć ani zapomnieć.

— Powiedz mu dziś, dziś wieczór jeszcze, skoro się tylko zjawi! — pisał Donald. — Zanim na niebie błysną gwiazdy, chcę mieć pewność, że chłopak mój wie już o wszystkim, że zna całą prawdę, że ją rozumie, i że mi przebacza. Być może jestem tchórzem i powinienem był sam mu powiedzieć. Ale nie mogę. Boję się po prostu. Muszę go zachować w pamięci takim, jakim był. Wolę nie wiedzieć, że ma złamane serce albo że stracił we mnie wiarę. Bóg ci się odwdzięczy, Szymonie! Nie tyle nawet chodziło o mnie, co o Pietrka, i tę drogą zmarłą...

Stary zajął miejsce na ławie, twarzą do zachodzącego właśnie słońca i usadził chłopaka obok siebie. Po ojcowsku objął go ramieniem. Raz już spróbował przemówić, lecz nie potrafił wcale dobyć głosu. Chrząknął więc, odkaszlnął i rzekł:

— Zatem Mona znalazła ciebie w lesie, a ty walczyłeś z Aleckiem Currym i sprawiłeś mu lanie?!

— Ona mi pomogła — uczciwie wyznał Piertrek. — Byłem głodny, toteż nie dałbym mu rady. Teraz, gdy się najadłem, to co innego.

Szymon przytulił chłopaka mocniej. Długimi, kościstymi palcami musnął szczupły policzek Pietrka. Spytał:

— Lubisz Monę?

— Tak, proszę pana.

Szymon wyczekał jeszcze chwilę, jak gdyby nie mogąc się zdecydować.

— Czy chcesz, Pietrek, bym ci opowiedział historię, prawdziwą historię o dziewczynce bardzo podobnej do Mony, która żyła przed wielu, wielu laty...

Pietrek skinął głową twierdząco, lecz myślał o tym tylko, czy Szymon Mac Quarrie wyjawi mu wreszcie, co było w zakorkowanej flaszce.

Opowiadanie nie trwało długo, Szymon Mac Quarie bowiem nie był gadułą i nie lubił marnować słów na próżno. Uchodził także za człowieka oschłego i prawie bez serca, a jednak jakże boleśnie tłukło się w nim teraz serce.

— Przed wielu laty żyła sobie dziewczynka bardzo do Mony podobna, równie ładna i równie dobra. Było też paru chłopaków, którzy wyrastali z nią razem. Jeden był znacznie od dwu pozostałych starszy, toteż gdy dziewczynka przestała być dzieckiem, ten najstarszy towarzysz jej żabaw mógł jej prawie zastępować ojca. Kochali się w niej wszyscy trzej, ale jeden miał podłą duszę, tak prawie jak Aleck Curry, któremu dziś sprawiłeś lanie, i ten właśnie nie rozumiał, co to jest miłość czysta i bez egoizmu. Ona kochała naturalnie tylko jednego, najlepszego, najdzielniejszego z całej trójki. Na imię było jej Helena.

— To tak jak mojej matce! — wyrwał się Pietrek.

— Właśnie, a co ciekawsze, człowiek za którego ona wyszła za mąż, nazywał się Donald, zupenie jak twój ojciec. Dlatego tylko opowiadam ci tę historię. Czy to nie zabawny zbieg okoliczności, Pietrku?

Pietrek milczał.

— Ten z trójki, który był w takim wieku, że mógłby jej zastępować ojca, Ucieszył się prawie z takiego rozwiązania. — ciągnął Szymon. — Nikt nigdy nie odgadł, jak mu było ciężko, jak nieludzko cierpiał, ale z czasem patrząc na ich Wielkie szczęście pogodził się z losem, więc mieli w nim szczerego i oddanego przyjaciela. Myślę, że nie mieli nawet nigdy lepszego przyjaciela niż on. Ale tamten, podobny do Alecka Curry'ego, zachował w głębi duszy żal i nienawiść, a raz, gdy dwaj przyjaciele byli nieobecni, przybył do chaty i znieważył młodą żonę Donalda, nie bacząc wcale na to, że karmiła właśnie dziecko.. W tej chwili wrócił mąż. Co byś ty uczynił, Pietrek, na miejscu Donalda?

Pietrek zesztywniął cały.

— Gdyby to naprawdę szło o Alecka Curry'ego — rzekł — to bym go zabił!

Szymon odetchnął,głęboko, jak gdyby z ulgą.

— Tak się też stało, chłopcze, Donald go zabił. Nie zamierzał go zresztą zabijać, chciał jedynie ukarać, ale mimo to nastąpiła śmierć, wierz mi, że przypadkowo. Zresztą łotr zasłużył sobie na śmierć i lepiej że go już ziemia przestała nosić. Ale tym niemniej Donald stał się mordercą, mordercom zaś grozi szubienica. Więc Donald umknął w lasy, gdzie się ukrywał w ciągu trzech lat, a stary jego druh opiekował się żoną i dzieckiem. Potem Helena umarła. Wtedy Donald wrócił, zabrał chłopca i długi, długi czas żyli we dwójkę szczęśliwie i na pozór bezpieczni, gdyż policja straciła ich ślad. Trwałoby to po dziś dzień, gdyby, nie to, że jednak władza wpadła wreszcie na trop Donalda. Musieli uciekać,

Szymonowi głos się załamał. Kościstym, ramieniem przygarnął chłopaka tak mocno, że aż do bólu. Kończył nieomal szeptem.

— Pietrek, to wszystko prawda, wiem, że to prawda gdyż stary druh Donalda nazywał się Szymon Mac Quarrie, a tym Szymonem jestem właśnie ja. No a chłopak... ten chłopak nazywał się Pietrek...

Nareszcie wykrztusił najważniejsze. Zniżył teraz szczupły policzek, porosły szpakowatą szczeciną, do drobnej twarzy chłopca i milczał, gdyż w ściśniętym gardle wzbierały mu łzy:

Pietrek nie odzywał się również ani się nie ruszał. Cisza trwała niesamowicie długo. Szymon wyczuwał ramieniem, jak chłopak dygoce, jak się cały trzęsie niby w ataku febry i wiedział już, że Pietrek zrozumiał wszystko.

— Więc ojciec twój nie wróci — zaczął stary wreszcie, daremnie wzmacniając głos. — W każdym razie wróci nieprędko. Życzy sobie, byś zamieszkał tutaj ze mną. Właśnie o tym pisał w liście... w tej flaszce, którą mi przyniosłeś...

Pietrek milczał nadal. Spozierał martwo w przestrzeń, przez uchylone drzwi, a Szymon Mac Quarrie nie mógł jakoś dobrać dalszych słów.

— Będziemy się tobą tutaj opiekowali, Pietrku! Wtenczas dopiero Pietrek przemówił.

— Więc ojciec nie wróci ani dziś, ani jutro?

— Nie.

—Nie wróci już nigdy?

— Może kiedykolwiek wróci, ale w każdym razie nieprędko.

— To znaczy, że go tropią, jak wtenczas, w lesie? Chcą go powiesić? . . .

— Nie złapią go przecież, Pietrku! Dlatego właśnie kazał ci tutaj zostać! Sam może wędrować o wiele szybciej. Już jest bezpieczny. Lecz nie wolno ci nikomu wspominać o ojcu. To tajemnica między mną a tobą.

Pietrek wyślizgnął się powoli spod ramienia Szymona Mac Quar-rie'a. Nie zamierzał pytać o nic więcej. Oddalił się milcząc i przepadł w gęstniejącym mroku wieczornym.

Szymon ani nie wołał za nim, ani go gonił.

Pietrek wolno minął tartak i żółte kopce trocin, potem zagłębił się w nietknięty jeszcze ostrzem siekiery bór. Nie widział płomiennego zachodu słońca ani nie słyszał wieczornego świergotu ptaków.

Znalazłszy się pośród drzew, w zupełnej niemal ciemności, wybuchnął płaczem. Głośno wzywał ojca po imieniu, lecz cisza, której żaden obcy dźwięk nie mącił, odbierała mu resztę nadziei.

Padł wreszcie skulony i bezsilny pod jakimś chojarem, a rozpaczliwe łkanie chłopca brzmiało tym tragiczniej wobec milczących, czarnych drzew. Jakże ogromnie potrzebował czyjejś przyjaznej pociechy. Miał wrażenie, że cały świat runął i zapadł się w gruzy. Skoro ojciec odszedł, czyż nie lepiej było umrzeć?... Ciemność gęstniała wkoło. Wtem drobna, delikatna, ostrożna rączka nieśmiało musnęła jego policzek.

— Pietrku?...

To była Mona. Prześliczne oczy dziewczynki świeciły w ciemności. Podniósłszy głowę, zobaczył je przez łzy tuż przy sobie. Uklękła obok, więc Pietrek powstrzymał łkanie, nie chcąc się zdradzić z niemęską słabością. Wtem Pączek, szczeniak Mony, wśliznął mu się pod ramię i polizał chłodnym językiem mokry od łez policzek. Tymczasem dziewczynka osuszała mu powieki zwiniętą chusteczką, przemawiając z macierzyńską wprost tkliwością.

Teraz Pietrek zapomniał o przestrogach Szymona, i w ciemności nocnej, tuląc się do Mony, opowiedział o wszystkim, co mu krwawiło serce: o policji, o walce nad rzeką, o ucieczce, i o tym, że ojciec odszedł, zostawiając go samego.

— Nie mam przecież na świecie nikogo, prócz ojca! — załkał wreszcie. — Nawet pies mi zginął. Jestem zupełnie, zupełnie sam, i wolałbym już wcale nie żyć!

— Nie wolno ci tak mówić! — skarciła go, tuląc obie ręce chłopca w swoich małych dłoniach. — Masz kogoś! Masz mnie! Będę się tobą opiekowała, naprawdę, Pietrek, obiecuję solennie! Poza tym mogę ci oddać Pączka, i wszystkie moje zwierzęta, i w ogóle wszystko co mam! A on przecież wróci! Myślę o twoim ojcu. Należy tylko czekać cierpliwie...

Oczy jej błyszczały w mroku.

— Pomyśl tylko — rzekła naraz, wydzierając słowa wprost z serca. — Twój ojciec żyje, a więc może wrócić! Mój nie może... Umarł. Matka także umarła...

Pietrek doznał szczególnego wzruszenia, jak gdyby się w nim odezwała męskość. Przeczuł w tej dziewczynce kobietę, istotę słabszą, której się należy opieka i osłona. Zadzierzgnął się między nimi węzeł, mający stworzyć z czasem podwaliny nowej przyszłości.

Pietrek nabrał odwagi, wiary w siebie i ufności. Gdy wstał, Mona podniosła się w ślad za nim. W ciemności ocierali się prawie ramionami.

— Masz rację — rzekł. — Ojciec mój wróci niebawem. A co do twoich rodziców, to doprawdy bardzo mi przykro. Jeżeli zaś Aleck Curry zechce cię napastować lub uderzy szczeniaka, to...

Poprzez ciemność nocną wracali do osady Pięciu Palców, lecz tym razem Pietrek prowadził Monę za rękę.

Koniec wersji demonstracyjnej.

Rozdział VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XIV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XVI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XVII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XVIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XIX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XXI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XXII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XXIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział XXIV

UPRAGNIONA CISZA

Jakiś człowiek przywlókł się w pobliże chaty Piotra Gourdona i upadłszy na ziemię, gdzie cień leżał najgęściej, pozostał skulony i bez ruchu. Znajdował się tam już w chwili, gdy Pietrek zapukał do okna Mony, lecz zachowywał się tak cicho, że nikt ani podejrzewał jego obecności. Ukradkiem, wstrzymując nawet oddech obserwował kochanków przy świetle księżyca i gwiazd. Stali tak blisko, że mógł do nich sięgnąć wędziskiem znacznie nawet krótszym niźli to, przy pomocy którego Pietrek zapukał do okna narzeczonej. Człowiek słuchał, jak Mona opowiada o Carterze i o tym co Carter dla niej zrobił.

Wysłuchawszy tego do końca nieznajomy wycofał się z wolna, czyniąc to tak ostrożnie i z taką przebiegłością, jakby się bał ogromnie, że może zostać odkryty. Dopiero gdy się znacznie oddalił od chaty, okrążywszy ją przy tym, tak iż się znalazł po przeciwnej stronie budynku niźli dwoje młodych, poważył się wreszcie stanąć na równe nogi. Uczynił to wolno i ze zdławionym jękiem. Nie mógł się jednakże całkowicie wyprostować. Ramiona trzymał zgarbione. Nie miał kapelusza ani czapki; odzież jego przypominała niechlujne strzępy; rękawy wydarte, pierś całkowicie obnażona z koszuli. W garści ściskał kij i kuśtykał o tym kiju przed siebie niby kaleka.

Spieszno mu było najwidoczniej, lecz mimo wyraźnego wysiłku mógł się tylko wlec bardzo powoli. Starał się także wciąż mieć chatę Piotra Gourdona pomiędzy sobą a dwojgiem młodych. W cieniu jednej z dalszych chat przystanął, oddychając głęboko, jak gdyby to, czego dokonał przed chwilą, wyczerpało go zupełnie.

Jeden po drugim mijał w ten sposób domki osady, by poprzez małą szmaragdową łączkę dotrzeć wreszcie do drewnianego kościółka. Tu zatrzymawszy się nieco dłużej, stwierdził z zadowoleniem, że na przestrzeni pomiędzy kościołem a krawędzią boru drzewa rzucają gęsty cień.

Ojciec Albanel nigdy nie zamykał na klucz drzwi domu bożego; wędrowiec otworzył je więc po chwili bez trudu i wszedł do wnętrza. Jednakże zamknął je zaraz za sobą przezornie. Potem jął się przedzierać pomiędzy ławkami zatopionymi w blasku księżycowym. Wreszcie uchylił jedno z okien i po omacku znalazł wiszący tuż przy ścianie sznur od kościelnego dzwonu.

Nigdy od czasu powstania osady nie słyszano, by dzwon kościelny huczał w ten sposób co dziś. To nie był zwykły głos niedzielny. Pod ręką ojca Albanela dzwon przemawiał zazwyczaj słodko i kojąco, wieszcząc na ziemi pokój ludziom dobrej woli, czasami znów zawodził smętnie, gdy należało opłakiwać tych, co odeszli. Dzisiaj szalał po prostu, jak gdyby w poczuciu odniesionego triumfu, w dzikim rozpasaniu, wołając, że każdy musi się natychmiast zbudzić i porwać na nogi. Cały las dudnił tą pieśnią, powtarzało go echo odbite od jeziora i wzgórz. Ludzie po omacku szukali świec i zapałek. Tu i ówdzie błysnęło już światło, zamigotał drobny ognik, a dzwon huczał nadał, hałasował póty, aż się otrząsnęli ze snu co do jednego wszyscy mieszkańcy osiedla.

Dopiero gdy w każdym oknie płonęło już światełko, człowiek, uwieszony dotychczas u sznura kościelnego dzwonu, wyślizgnął się przez okno, zeskoczył na ziemię i skradając się w mrocznym cieniu drzew pobliskich pomknął w gęstwę boru. Tu nie zatrzymał się na dłużej, jakkolwiek najwidoczniej był całkowicie wyzuty z sił, czy to na skutek podeszłego wieku, czy też z racji ciężkiej jakiejś choroby. Potykając się i jęcząc, podparty na kiju, przepadł w lesie.

Jako jeden z pierwszych wyszedł z chaty Piotr Gourdon, z gołą głową, w spodniach jedynie i w koszuli. Przed samymi drzwiami znalazł Monę, z rozpuszczonymi długimi włosami. Obejmował ją jakiś obcy człowiek, a tak się zapamiętali oboje, że nie słyszeli nawet kroków starego. Piotr Gourdon szarpnął z pasją dziewczynę za ramię i dopiero wtenczas spostrzegł, że ten człowiek to Pietrek Mac Rae.

Niebawem nadbiegł pędem James Clamart, i to on właśnie rozgłosił po osadzie radosną wieść. Począł bowiem wrzeszczeć co siły, czyniąc tyle samo prawie hałasu, co rozszalały nad kościołem dzwon.

— Pietrek wrócił! — darł się James Clamart. — Pietrek Mac Rae wrócił!

Wieść rozprzestrzeniła się z niesamowitą wprost szybkością i już po chwili każdy wiedział, dlaczego dzwon zbudził ich po nocy. Pietrek Mac Rae wrócił po dwuletniej włóczędze, więc ojciec Albanel uderzył w dzwon, by oznajmić wszystkim radosną wiadomość.

Nadbiegły najpierw Józia Gourdoa, później Antosia i odciągnęły na bok Monę, gdyż chciały również Pietrka uściskać. Z kolei przybiegła Adetta Clamart. Na widok Pietrka wrzasnęła cieniutkim głosikiem, zarzuciła mu ramiona na szyję i ucałowała go serdecznie wobec wszystkich, nawet wobec rodzonego męża. A potem znów poczęła ściskać Monę, płacząc z radości.

Tłum rósł. Śmiech, płacz, wesołe okrzyki czyniły niestworzony hałas, lecz niebawem zapadła głęboka cisza, gdy wysoki, chudy starzec wynurzył się z ciemności i jął się przeciskać przez ciżbę. Był to bowiem Szymon Mac Quarrie.

Znalazłszy się twarzą w twarz z Pietrkiem stary nie wymówił z początku ani słowa, chwycił go tylko oburącz i trzymał czas jakiś na długość ramion, przy czym surowe jego rysy drgały dziwnie. Lecz oto Mona przewinęła się obok, a wtenczas Szymon wziął oboje w objęcia i przytulił siwą głowę do tych młodych głów.

Pośród ciżby przeleciał radosny szept, gdyż nadszedł właśnie ojciec Albanel. Po twarzy małego misjonarza płynęły łzy rozrzewnienia, a nie mogąc mówić ściskał i tulił to Monę, to znów Pietrka.

— Rzecz jasna, że ojciec Albanel uderzył w dzwon! — szeptały kobiety pomiędzy sobą.

Po dziś dzień mieszkańcy osady Pięciu Palców wierzą, że tak było w istocie.

Należy jednakże podkreślić, że nocy tej ojciec Albanel czuł się zupełnie dobrze, nie był wcale zgięty ani też pokręcony chorobą i z pewnością chodząc nie podpierał się kijem.

Pietrek miał po prostu wrażenie, że śni, że przeżywa rozkoszny sen, w którym otacza go przyjaźń i miłość, a rozpacz i złe myśli nie mają tu wcale dostępu. Dopiero znalazłszy się w chacie starego Szymona, pod dachem, który w ciągu tylu lat zastępował mu dom rodzinny, wspomniał istnienie Alecka Curry'ego i dług, jaki ma spłacić ludzkiej sprawiedliwości.

Stary Szkot wysłuchał cierpliwie długiej opowieści wychowanka, dziejów dwuletniej niemal włóczęgi od dnia, gdy w noc po pożarze uciekli łódką na jezioro. Potem znów Pietrek dowiedział się z kolei, że Aleck Curry zbudował sobie szałas na skraju boru i odwiedzał osadę nader często, zatrzymując się zazwyczaj dość długo, nieraz nawet tydzień czy dwa. Teraz również przebywał w okolicy. Medalej jak dzisiejszego wieczoru Szymon spotkał się z nim twarzą w twarz. Dziwił się nawet bardzo, że głos dzwonu oraz zamieszanie spowodowane powrotem Pietrka nie zwabiły policjanta. Zapewne obozuje w borze w towarzystwie jednego z inżynierów będących na służbie rządowej, których się tutaj kilku kręci. Jutro pojawi się niewątpliwie.

— Czy nie masz żadnego pojęcia, co się stało z Carterem? — spytał Szymon.

Pietrek potrząsnął głową przecząco.

— Po prostu znikł. Nie rozumiem wcale dlaczego. Możliwe, że on także pojawi się tutaj jutro.

— A jak sądzisz, Pietrku, kto uderzył w dzwon? Mimo silnie ogorzałej skóry Pietrek zalał się rumieńcem.

— Sądzę, że to ojciec Albanel spostrzegł mnie i Monę przy świetle księżyca. Zawsze lubił spacerować nocą przy ładnej pogodzie.

Szymon uśmiechnął się zagadkowo.

— To z pewnością nie ojciec Albanel dzwonił! — rzekł z głębokim przekonaniem.

— Doprawdy? — Pietrek przyjrzał się staremu uważnie. — W takim razie to byłeś ty, Szymonie? To ty pierwszy nas spostrzegłeś?

— Nie, jeśli chodzi o mnie, spałem. Spałem mocno. Lecz mimo to wiem, kto pociągnął za sznur. To był Carter.

Pietrka przebiegł dreszcz.

— Nie, to niemożliwe. Carter nie uciekłby ode mnie po to tylko, by dzwonić na alarm. Poza tym...

Uciął w pół zdania, Szymon bowiem porwał się niespodziewanie na równe nogi i począł wyglądać oknem. Nie odwracając głowy, rzekł:

— Wybieram się natychmiast do kościoła. Ale pójdę okrężną drogą, pod lasem, żeby nikt mnie nie zobaczył. Masz ochotę iść ze mną, to chodź.

Ukradkiem, poprzez polanę zalaną światłem księżycowym pomknęli ku lasowi. Skradali się śród drzew w głębokim cieniu. Gdy wreszcie dotarli do kościoła Szymon spróbował drzwi.

— Zamknięte! — rzekł. — A to dopiero dziwaczne! Okrążywszy budynek znaleźli się pod oknem. Pomagając sobie nawzajem wleźli kolejno do środka, po czym stary Szkot zużył kilkanaście zapałek, zanim się przekonał, że wewnątrz na pewno nikogo nie ma. Wreszcie otwarłszy zamknięte na zasuwę drzwi wydostali się znów na polanę.

— Głupstwo zrobił chłopak! — mruczał stary Szkot pod nosem. — Powinien był zostawić drzwi otwarte. My nie zamkniemy ich w każdym razie. Po co ludzie mają suszyć sobie głowy, kto tu był i czego szukał?

Zamilkł i nie otworzył ust, aż się znaleźli z powrotem we własnej chacie. Pietrek, któremu wyczerpanie podróżą teraz dopiero całkowicie dało się we znaki, zamierzał już się wspiąć po drabinie na znajomy stryszek, gdy Szymon oparł mu dłoń na ramieniu.

— Chłopcze — szepnął — cokolwiek się teraz stanie, zapomnij, że Carter przybył z dalekiej północy wraz z tobą i że cię w pobliżu osady opuścił. Pamiętaj, Pietrku! Wyrzuć to całkowicie z pamięci. Jeśli cię kto na ten temat zagadnie, musisz po prostu skłamać. Sądzę bowiem, że to Carter uderzył w dzwon dzisiejszej nocy, a jep>i się przy tym okaże, że Alecka Curry'ego spotkała równocześnie jakaś niemiła przygoda, wynikłyby pewne plotki, pewne podejrzenia, a my dwaj przecież doskonale wiemy, jak dalece to wszystko byłoby niemądre i bezpodstawne.

Słowa były mgliste i wykrętne, lecz myśl mimo to zupełnie jasna, ale Pietrek poświęcił jedynie drobną cząstkę uwagi sprawom poruszonym przez starego Szkota, tak dalece pochłaniała go Mona. Zasypiając marzył jedynie o niej i wyłącznie o nią się troszczył.

Po upływie trzech godzin snu zaledwie zbudziło go gdakanie kur Szymona Mac Quarrie'a. Zaraz też krzyknął staremu w dół, że śniadanie zamierza spożyć z Moną i że ponieważ po drodze wydarł się ze wszystkiego i w ogóle wygląda jak dziki człowiek, więc niełatwo mu przyjdzie odzyskać wygląd przyzwoity. Dobre dwie godziny szorował się i mył zawzięcie, obcinając paznokcie, goląc się i przystrzygając włosy, po czym wciągnął najlepsze ubranie pozostawione w chacie jeszcze przed ucieczką.

Był gotów dopiero za kwadrans szósta, a już o godzinę wcześniej widział światło w okienku Mony, przy czym obecnie z komina nad kuchnią Józi Gourdon bił w niebo słup siwego dymu.

Pietrek skradał się do chaty Piotra Gourdona drogą okólną i byłby przysiągł, że udało mu się dotrzeć do drzwi bez zwrócenia niczyjej uwagi. Jednakże skoro po cichu stanął w progu, Mona miała oczy świecące niby w gorączce i policzki czerwone jak maki. Udawała zresztą, że go nie widzi, że jest pogrążona całkowicie w porządkowaniu na stole kuchennym rozlicznych drobiazgów. Pietrek tkwił milcząc, zupełnie bez ruchu, lecz serce waliło w nim jak szalone.

Tak, Mona zmieniła się niewątpliwie, jakkolwiek w złudnym świetle księżycowym nie potrafił tego dostrzec. Wyrosła przede wszystkim, no i wypiękniała, aż się Pietrek naiwnie przeraził tej niepospolitej urody. Carter miał zupełną rację. To już nie było dziecko, lecz kobieta. Gapił się na nią, nie mogąc oczu oderwać, pożerając ją wzrokiem od lśniących, gęstych włosów, aż po drobne stopy obute w świąteczne trzewiczki.

Mona miała policzki po prostu szkarłatne i oczy jak gwiazdy.

Wtem obróciła się twarzą ku niemu, promieniejąca, roześmiana, a Pietrek sam doprawdy nie wiedział, jakim cudem chwycił ją naraz w objęcia, przytulił najmocniej i bez żadnej już obawy począł całować tak żarłocznie po włosach, po oczach, że zdyszana, z trudem łapiąc oddech, ukryła wreszcie głowę na jego piersi.

— Boli, aj, boli! — skarżyła się. — Pietrku, taki jesteś teraz okropnie silny! Uczesałam się tak starannie na niedzielę, a ty mi zupełnie rozwichrzyłeś włosy...

Lecz przy ostatnich słowach zalotnie przechyliła się do tyłu silnie potrząsając głową, tak iż włosy rozplotły się jej zupełnie i spłynęły wzdłuż sukni migotliwą, przepyszną falą.

Pietrek rozluźnił nieco uścisk.

— Dwie najpiękniejsze chwile mego życia przypadły na niedzielę! — rzekł.

— Ta druga chwila jest dziś, prawda, Pietrku?

— Prawda.

— No a ta pierwsza?

— To było pierwszej niedzieli, gdy zabrałaś mnie ze sobą do kościoła. Sądziłem wówczas, że jesteś małym aniołkiem, śpiewałem wraz z tobą nabożne pieśni i trzymałem w palcach pasmo twoich włosów przekonany, że nic o tym nie wiesz...

— Przecież od tego dnia właśnie pokochałam ciebie, Pietrku! Wiesz od kiedy, od tej chwili, gdy ugryzłeś w ucho Alecka Curry'ego!

Pietrek wypełnił obie garści jej rozpuszczonymi włosami i znów przyciągnął ją ku sobie bliżej.

— Pocałuj mnie, Mono!

— Tss, cicho! — położyła palec na ustach gestem ostrzegawczym. — To ciocia Józia, słyszę jej kroki. Muszę uciekać i uczesać się przyzwoicie.

— Ciocia Józia jest doprawdy ogromnie niedelikatna!

— Mimo to zaraz tutaj będzie.

— Więc pocałuj prędko!

>Przytuliła do jego ust gorące swoje wargi i wtenczas dopiero ją puścił.

Ledwo dziewczyna zdołała się wymknąć do izby sąsiedniej, gdy za progiem ozwały się lekkie kroki Józi Gourdon, a niebawem ona sama weszła do kuchni. Pietrek wyrabiał właśnie ciasto na placuszki.

— Mona poleciła mi się tym zająć — tłumaczył. — Powinna wrócić za chwilę.

Józia uśmiechnęła się do niego serdecznie, po czym z niewinnym wyrazem twarzy podjęła z podłogi parę szpilek.

— A to dopiero gapa ze mnie — wykrzyknęła — że tak wszędzie gubię swoje szpilki!

Minę miała na pozór szczerze zdziwioną, lecz gdy wpinała szpilki we własne gęste warkocze, ciemne jej oczy świeciły przebiegle, czego Pietrek nie mógł nie spostrzec.

Pietrek miał doprawdy wrażenie, że opuścił osadę wczoraj, a dziś przybył tu z powrotem. Gdy Piotr Gourdon zeszedł na dół ziewając, znalazł chłopaka pomagającego przy gotowaniu śniadania. Niebawem zjawiła się także Mona, mając długi warkocz puszczony luźno na plecy. Nigdy jeszcze dotąd nie miała oczu błyszczących tak wilgotnym blaskiem ani tak różanego rumieńca na policzkach.

Józia czyniąc dyskretny ruch pod adresem męża, wypchnęła młodych za drzwi, mówiąc:

— Przejdźcie się trochę dzieci. Gdy śniadanie będzie gotowe zupełnie, to was przywołamy.

Oddalili się wolno idąc ku lasowi. Tutaj właśnie na skraju prześlicznej, szmaragdowej łączki, na której bawili się zawsze jako dzieci, Pietrek zobaczył świeżo zbudowaną chatę. Mona przyglądała się Pietrkowi uważnie. Dostrzegła więc najpierw jego zdziwienie, potem zaś nasępiony wyraz twarzy. Czule ujęła go za rękę. W odpowiedzi mocno uścisnął jej palce.

— Nie podoba ci się chata? — spytała.

— Jest bardzo ładna, tylko...

Zupełnie nie wiedział, jak dokończyć rozpoczęte zdanie. Mona patrzyła teraz uparcie w dół, przy czym długie jej rzęsy całkowicie taiły wyraz jej spuszczonych oczu.

— To moja chata, Pietrku.

— Twoja?!

— Tak, moja. Może nie powinnam ci się tak od razu zwierzać ze swych tajemnic, ale faktem jest, że niebawem wychodzę za mąż.

Pietrkowi serce stanęło w gardle; nie mógł ani odetchnąć, ani też dobyć głosu.

Mona uparcie patrzyła w ziemię.

— Widzisz, Carter i Szymon mieli ostatnio ze sobą jakieś konszachty. Carter przysłał Szymonowi wiadomość, że ty wrócisz niebawem, pomyśleliśmy więc, że będziesz się musiał ze mną niedługo ożenić. Wtenczas Szymon zbudował tę chatę i ma zamiar ofiarować ją mnie jako prezent ślubny. Wtenczas pozwolę ci tutaj zamieszkać. Czy nie uważasz, że jestem bardzo miła?

Pietrek nie odpowiedział nic, tylko objął Monę. Spojrzała na niego ze strachem.

— Daj spokój, Pietrku! — prosiła. — Daj spokój! Tu każdy może nas zobaczyć. Ciocia Józia i wujek Piotr na pewno wyglądają oknem! I przecież wszyscy mieszkańcy osady, już wstali!

Lecz Pietrkowi było w danej chwili zupełnie obojętne, czy są sami, czy też cały świąt na nich patrzy.

Tego dnia Pietrek nie mógł się jeszcze zdobyć na odwagę powiedzenia Monie o wszystkich wątpliwościach, jakie towarzyszyły jego powrotowi do domu. Nie śmiał psuć jej szczęścia i w miarę upływu radosnych godzin coraz mu było trudniej wyrazić głośno czego się obawia i w jaki sposób prawo każe mu odpokutować popełnione przestępstwa.

Na podstawie rozmów z Szymonem Mac Quarrie'em upewnił się raz jeszcze, że po Alecku Currym nie należy się spodziewać miłosierdzia. Lecz że Aleck się nie pokazywał, Pietrek nie wspominał o nim Monie. Dziewczyna ani podejrzewała grożącego niebezpieczeństwa. Nikt w całej osadzie nie miał pojęcia o zawieszonej nad jego głową groźbie, bodajże nawet Szymon nie wiedział, że zaraz pierwszego ranka po ucieczce z ojcem Pietrek popełnił ciężki występek strzelając do przedstawicieli prawa. Fakt, że Aleck Curry nie rozgłaszał tego zdarzenia, potwierdzał tym bardziej zbrodnicze jego zamiary.

Lecz Aleck się nie zjawiał. Po mszy dopiero Mona wspomniała o nim pobieżnie. Rozrósł się podobno w ciągu tych dwu lat, zmężniał i równocześnie nabrał jeszcze brutalniej szych manier. Narzucał się jej parokrotnie z objawami rzekomej miłości, lecz interwencja Szymona Mac Quarrie'a wystarczyła jakoś do utrzymania zabiegów jego w granicach przyzwoitości. Wpływowy wuj pozwolił mu zachować mało uciążliwe stanowisko, polegające na pilnowaniu porządku pomiędzy osadą Pięciu Palców a torem kolejowym.

Po południu Pietrek spotkał się na uboczu z Szymonem Mac Quarrie.

W ciągu nocy ubiegłej zmarszczki na twarzy starego Szkota stały się głębsze i wyraźniejsze. Wyglądały niby wyżłobione w kamieniu bruzdy.

— Wracam właśnie z obozu inżynierów — rzekł. — Aleck Curry odwiedził ich wczoraj rano, lecz później już go nie widzieli. Nie nocował również u siebie.

— Może udał się do miasteczka? — wyraził przypuszczenie Pietrek.

— Wątpliwe — odparł Szymon — gdyż plecak jego i kurtka zostały w szałasie. — Nie, nie wierzę, żeby się w takiej chwili znajdował w miasteczku.

Stary to spuszczał oczy, to znów strzelał nimi na boki, wciąż unikając starannie wejrzenia Pietrka. Spozierając teraz kędyś w dal, spytał jak gdyby nigdy nic.

— Czyś nie zapomniał tego, co ci mówiłem o Carterze?

— Nie.

— No to doskonale. Wcale bym się nie dziwił, gdyby Alecka Curry'ego spotkała wczoraj jakaś zła przygoda. Widziałem go o zmierzchu tak pijanego, że się zataczał idąc i właśnie szedł na zachód w stronę urwiska. Radziłem mu, żeby wrócił, ale mnie tylko sklął szpetnie...

Szymon Mac Quarrie umiał mówić gładko jedynie prawdę. Pietrek bez trudu przejrzał nieudolne kłamstwo.

Niebawem Szkot udał się w głąb lasu, ku wschodowi i wrócił z wycieczki dopiero po nocy. Już zabierając się do snu Pietrek spytał go, czy też znalazł po drodze coś ciekawego.

— Tylko pewnego głodomora. Tak się szczęśliwie złożyło, że miałem właśnie w kieszeni trochę zapasów. Tamten biedak był tak słaby, że ledwo łaził i musiał się nawet kijem podpierać.

— Któż to był taki?

— Wcale go nie pytałem o imię. — Tu Szymon odwrócił się plecami do Pietrka, pochłonięty całkowicie słaniem łóżka. — To może i dziwne, żem go nie pytał o nic, a jednak nie pytałem i szlus!

Po upływie trzech dni od tej rozmowy, osada doznała gwałtownego wstrząsu. Ojciec Albanel oraz Szymon Mac Quarrie, poszukując koło urwiska zaginionych pływaków od sieci, znaleźli w wodzie zwłoki ludzkie. Był to Aleck Curry. Ledwo go rozpoznali, taki był połamany i poszarpany, gdyż fale przypływu i odpływu miotały nim ustawicznie pośród skał. Łatwo przyszło odgadnąć, co spowodowało jego śmierć. Najwidoczniej będąc pijanym potknął się o kamień i zleciał w przepaść. Szymon Mac Quarrie widział go przecież idącego chwiejnym krokiem w tę stronę właśnie.

— Zawieziemy go do miasteczka przy kolei i niech się nim przyjaciele zajmą! — zdecydował Szymon. Słowa te przeznaczone były dla szerszego grona osób, lecz znalazłszy się sam na sam z ojcem Albanelem, stary Szkot dodał półgłosem:

— Byłoby rzeczą bardzo nieprzyjemną, ojcze, mieć go na naszym cmentarzu, gdzie spoczywają ci, których kochaliśmy za życia!

Więc tegoż jeszcze dnia ziemskie szczątki Alecka Curry'ego odbyły ostatnią drogę poprzez równiny i wzgórza, by wrócić w rodzinne strony.

W trzy tygodnie później odbył się ślub Pietrka i Mony. Osada Pięciu Palców nie miała nigdy zapomnieć tego święta. Był piękny dzień czerwcowy, toteż gile i drozdy ćwierkały radośnie wokół drewnianego kościółka. Mona drażniła Pietrka do ostatniej chwili, dowodząc, że musi koniecznie spędzić miodowy miesiąc w jakimś bardzo uroczym zakątku, lecz nie powie gdzie, aż będą mężem i żoną. Dopiero gdy ojciec Albanel wypowiedział ostatnie słowa wiążące na śmierć i życie, szepnęła Pietrkowi na ucho:

— Chcę zamieszkać w nowej chatce, którą nam ofiarował Szymon!

Tam też osiedli od razu promienni nowym szczęściem, podczas gdy Piotr Gourdon wraz z Józia starzy już, lecz wciąż kochający się nawzajem, przechadzali się niby narzeczeni ręka w rękę w piękne wieczory letnie. Lubili wspominać dawne czasy i nigdy nie nudziło im się mówić o tym, jak to przed laty przybyli tutaj po najdzikszych bezdrożach, by znaleźć błogosławiony zakątek, gdzie Bóg w swej najwyższej dobroci pozwolił urzeczywistnić wszelkie marzenia.

Pewnego sierpniowego wieczoru Adetta Clamart odwiedziła Monę w towarzystwie kuzynki swej, Adelci, która przybyła właśnie na stałe do osady z francuskiej kolonii z okolic Quebecu. Zaczęły też natychmiast opowiadać, że zjawił się właśnie obcy jakiś człowiek i rozmawia z Szymonem w jego chacie.

— Adelka spotkała go w lesie — trzepała Adetta. — Pomógł jej odnieść do domu zebrane kwiaty i w ogóle był taki strasznie miły, że zakochała się w nim od razu. Prawda, Adelko?

— Był taki uroczysty i jak gdyby wystraszony, ilekroć na niego spojrzałam! — opowiadała Adelka po kolei. — Po prostu zrobiło mi się go żal. Ale jest doprawdy ogromnie miły. I ma taką dziwną, posępną twarz, taką strasznie smutną...

— Brr... — wzdrygnęła się Adetta. — Musiał być strasznie głodny! James ilekroć jest wygłodzony, zawsze robi taką posępną minę!

— W każdym razie idzie tutaj! — oświadczyła Mona wyglądająca przez otwarte drzwi.

Nadchodził istotnie, mając z jednej strony starego Szkota, z drugiej zaś Pietrka, zupełnie jak gdyby go wleczono wbrew jego woli. Skoro wszyscy trzej znaleźli się bliżej, serce Mony zakołatało silnie, ten człowiek bowiem, który odniósł do domu kwiaty Adelki, był to po prostu Carter, do niedawna łowca ludzi.

Wybiegła mu naprzeciw, ze wzruszenia mogąc jedynie wymówić parę bezładnych słów, lecz na widok jej rozradowanych oczu Carter odetchnął gęboko pełen wdzięczności i ulgi.

— Nowy kierownik tartaku! — oznajmił Szymon z pewnym patosem. — Zestarzałem się już i robota mnie męczy, więc ten młody człowiek zajmie moje miejsce. Niespodzianka, hę? Ale myśmy to już dawno między sobą omawiali, prawda, Carter?

Wtem coś przerwało rozmowę. Dzwon ponad kościółkiem zakolebał się i zahuczał, zupełnie jak pewnej nocy przed paru miesiącami. Lecz tym razem to niewątpliwie ojciec Albanel pociągał za sznur. Twarz miał rumianą z radości, a im głośniej dzwon przemawiał, tym bardziej czerwieniały policzki misjonarza, w końcu zaś, będąc sam w kościele, ojciec Albanel roześmiał się głośno niby chłopak.

Carter zapatrzył się w przestrzeń wzrokiem dziwnie nieruchomym i jak gdyby półprzytomnym, lecz Szymon Mac Quarrie dał mu kuksańca w bok i szepnął na ucho.

— Ktoś dzwonił równie głośno tej nocy, gdy Pietrek wrócił do domu. A teraz, Carter, dzwon wita ciebie!

Adetta Clamart nie mogła wcale pojąć, czemu rzęsy Mony są wilgotne od łez. Lecz Pietrek zrozumiał i ująwszy żonę za rękę uścisnął ją czule. Potem szepnął, jej na ucho:

— Poproś Cartera, by zjadł z nami kolację. Poproś także Adelkę.

Co też Mona uczyniła chętnie ze zwykłą swoją słodyczą. Słuchając tych zaprosin Szymon przyjrzał się chytrze najpierw Monie, później Adelce. Odwrócił się wreszcie spozierając na zielone wzgórza ku północy, ponad którymi bałwaniły się brudnobiałe chmury.

— Zanosi się na deszcz — rzekł. — Czuję go w powietrzu. Spadnie dziś w nocy.

— Zboża potrzebują deszczu — zauważył Pietrek.

— Ale najbardziej potrzebują deszczu kwiaty! — sprostowała Adelka patrząc na Cartera.

— Tak, kwiaty i lasy — uzupełnił Carter. — Jak na tę porę roku jest zbyt sucho.

Mona wraz z Pietrkiem zawrócili ku chacie, przy czym Mona, odchodząc, mrugnęła na Adettę, która z kolei ujęła pod ramię starego Szymona.

— Uciekajmy! — szepnęła mu na ucho. — Uciekajmy! Carter stał chwilę niezdecydowany, lecz oto przysunął się do boku Adelki.

— Pani bardzo lubi kwiaty, panno Adelko?

— Ogromnie, proszę pana.

Pietrek z żoną weszli do chaty pierwsi, przy czym Mona silnie uścisnęła rękę męża.

— Pietrku, to był doprawdy cudny pomysł! Jak sądzisz, czy zdążysz mnie pocałować, zanim oni się zjawią?!

— Jestem pewien, że zdążę! — odparł Pietrek i nachylając się ucałował żonę.