Guy De Maupassant

PAN PARENT

Konwersja: Nexto Digital Services

PAN PARENT

Guy de Maupassant

Mały Jurek przykucnąwszy na środku alei Budował pagórki z piasku. Nabierał go w obie rączki i usypywał piramidę, na której wierzchołku zatknął liść kasztanowy.

Ojciec siedząc na żelaznym krześle wpatrywał się w niego z tkliwością i w niewielkim publicznym parku przepełnionym ludźmi jego jednego tylko widział.

Wzdłuż całej kolisto zatoczonej drogi, która obiega trawnik, inne dzieci tak samo były zajęte, podobne do młodych zwierzątek bawiły się w jakieś swoje własne gry, podczas gdy bony obojętnie spoglądały przed siebie bezdusznym wzrokiem, a rozmawiające ze sobą matki pilnowały swoich pociech nie spuszczając ich z oczu.

Parami, poważnie krocząc przechadzały się mamki, ciągnąc długie, jaskrawe wstążki czepców, a na ręku niosąc coś białego, spowitego w koronki; małe dziewczynki w krótkich sukienkach i z gołymi łydkami rozmawiały ze sobą poważnie w przerwach pomiędzy jedną a drugą gonitwą za obręczami. Dozorca ogrodu w ciemnozielonym mundurze przechadzał się wśród tego narodu malców, ciągle zbaczając z drogi, żeby nie burzyć robót ziemnych, nie nadeptać małych rączek, nie przeszkodzić mrówczej pracy gąsieniczek ludzkich.

Słońce mające już niebawem zniknąć poza dachami ulicy Saint Lazare, rzucało długie, ukośne promienie na rozbawiony i strojny tłum. Kasztany płonęły żółtawymi blaskami, a trzy wodotryski bijące przed wysokim portykiem kościelnym błyszczały jak żywe srebro.

Pan Parent patrzał na synka grzebiącego się w piasku.

Pełnymi miłości oczami śledził każdy jego ruch; zdawało się, że przesyła mu w powietrzu pocałunki.

Ale podniósłszy oczy na zegar umieszczony na dzwonnicy spostrzegł, że się już spóźnił o całe pięć minut. Wstał więc, wziął małego za rączkę, otrzepał mu sukienkę z ziemi, obtarł rączki i poprowadził w stronę ulicy Blanche. Przyśpieszał kroku, aby nie wrócić do domu później niż żona, a malec, który nie mógł iść tak szybko, biegł drobnym kroczkiem przy ojcu.

Wziął go więc na ręce i jeszcze przyśpieszył kroku dysząc ze zmęczenia na chodniku stromo wspinającym się w górę.

Był to człowiek lat może czterdziestu, siwiejący już, trochę otyły, z niespokojną miną dźwigający brzuszek człowieka poczciwego i wesołego, którego okoliczności uczyniły nieśmiałym.

Przed kilkoma laty ożenił się z młodą kobietą, którą bardzo kochał. Jego żona obchodziła się z nim teraz szorstko i despotycznie. Gromiła go za wszystko, co robił, i za wszystko, czego nie robił, wymawiała mu surowo najmniejsze jego wykroczenia, nawyki, skromne przyjemności, upodobania, sposób bycia i ruchy, nawet okrągłość jego brzuszka i spokojny dobroduszny ton jego głosu.

Mimo wszystko kochał ją jednak jeszcze, przede wszystkim zaś kochał dziecko, którym go obdarzyła — Jurka, trzyletniego już dziś chłopczyka, który stał się największą jego radością i największym ukochaniem serca. Skromny rentier żył bez zajęcia z dwudziestu tysięcy franków rocznie, a żona, którą wziął bez posagu, ciągle się oburzała na bezczynność męża.

Doszedłszy wreszcie do domu postawił chłopca na pierwszym stopniu schodów i ocierając spocone czoło zaczął iść na górę.

Na drugim piętrze zadzwonił.

Otworzyła mu stara służąca, która go wychowała od dziecka, jedna z tych rządzących domem sług, które stają się tyranami swoich państwa.

Pan Parent zapytał niespokojnie:

— Czy pani wróciła? Służąca wzruszyła ramionami:

— A kiedyż to pan widział, żeby pani wróciła na pół do siódmej?

Z pewnym zakłopotaniem odparł:

— Dobrze, to nawet tym lepiej, będę miał czas przebrać się, bo się bardzo zgrzałem.

Służąca patrzyła nań z gniewną i pogardliwą litością.

— Widać, widać — odparła — pot leje się z pana. Musiał pan biec, może nawet niósł pan dziecko, a wszystko po to, żeby czekać na panią do pół do ósmej. Mnie tam już nikt nie nabierze, żeby była gotowa na godzinę. Szykuję kolację na ósmą. Chociaż państwo czekają, to trudno! Mięso nie może się przypalić.

Pan Parent udawał, że nie słucha.

— Dobrze już, dobrze — bąkał — trzeba umyć rączki Jurkowi, bo się bawił w piasku. Idę się przebrać, a ty powiedz pokojówce, żeby porządnie ubrała dziecko.

Poszedł do swego pokoju i zasunął zasuwkę, gdyż chciał być sam, zupełnie sam. Tak już teraz przywykł do łajania i wymówek, że tylko pod osłoną zamków czuł się zupełnie bezpieczny. Nie śmiał już myśleć, jeżeli klucz przekręcony w zamku nie zabezpieczał go od spojrzeń i posądzeń. Padłszy na krzesło, ,aby trochę odpocząć przed włożeniem świeżej bielizny, myślał, że kucharka Julia zaczyna się teraz stawać prawdziwą plagą domu. Nienawidziła jego żony, było to rzeczą widoczną, głównie zaś nienawidziła jego kolegi, Pawła Limousin, który był dawniej nieodłącznym towarzyszem jego kawalerskiego żywota, a teraz, co się rzadko zdarza, został — poufnym i serdecznym przyjacielem obojga państwa.

Paweł był rozjemcą między nim a Henryką i bronił go przeciw niesprawiedliwym zarzutom, przeciw dokuczliwym scenom, przeciw wszystkim codziennym utrapieniom nieszczęśliwego pożycia.

A teraz jakoś już od pół roku Julia pozwalała sobie robić o pani nieżyczliwe uwagi. Wydając co chwila sądy o jej postępowaniu, dziesięć razy na dzień oświadczała:

— Ja, gdybym była na miejscu pana, nie pozwalałabym się tak wodzić za nos. Ale niech tam. Każdy robi, jak mu lepiej.

Raz nawet okazała się zuchwałą względem Henryki, która wieczorem powiedziała tylko mężowi:

— Słuchaj, niech mi ta dziewka raz jeszcze odpowie, a wyrzucę ją za drzwi.

Zdawało się jednak, że ona, która niczego się nie bała, obawia się służącej, a Parent przypisywał tę łaskawość względom dla starej Julii, która jego wychowała, a matce jego zamknęła oczy.

Ale teraz już było za wiele. Dalej tak być nie może. Co robić? Odprawienie Julii wydawało mu się tak okropnym postanowieniem, że nie śmiał myśleć o tym. Przyznać jej słuszność w sporze z żoną? To było niemożliwe. Przed upływem miesiąca najdalej położenie stanie się nie do wytrzymania.

Siedział tak opuściwszy ręce, szukając w myśli sposobów pogodzenia jednej z drugą i nic nie mogąc znaleźć. To przynajmniej szczęście, że mam Jurka — szepnął wreszcie do siebie — bez niego byłbym bardzo nieszczęśliwy.

Potem przyszło mu na myśl poradzić się Pawła i już postanowił to uczynić. Ale niebawem wspomnienie niechęci, jaką żywili względem siebie niańka i jego przyjaciel, wzbudziło w nim obawę, że Limousin doradzać będzie odprawienie starej, i znowu pogrążył się w otchłań obaw i wątpliwości.

Zegar wybił siódmą. Parent zerwał się. Siódma, a on nie zmienił jeszcze bielizny. I wystraszony, zdyszany, rozebrał się, umył, włożył czystą koszulę i ubrał się znowu z takim pośpiechem, jakby w sąsiednim pokoju czekał nań ktoś w bardzo ważnej sprawie.

Potem wszedł do salonu zadowolony, że niczego już nie potrzebuje się obawiać.

Rzucił okiem na gazetę, wyjrzał na ulicę i usiadł po chwili na kanapie. Wtem drzwi się otworzyły i wszedł jego synek umyty, uczesany, uśmiechnięty. Parent pochwycił go w ramiona i ucałował namiętnie. Całował najprzód jego włosy, potem oczy, potem policzki, usta, wreszcie rączki. Potem podrzucił go w górę, aż pod sam sufit, wreszcie usiadł zmęczony tym wysiłkiem i posadziwszy sobie Jurka na kolanie kazał mu jechać jakby na koniu.

Chłopiec śmiał się uszczęśliwiony, wymachiwał rączkami, krzyczał z radości, a ojciec śmiał się i krzyczał także z radości, trzęsąc dużym brzuchem i bawiąc się lepiej jeszcze od syna. Kochał go całym sercem słabych, poddających się, boleśnie co chwila ranionych istot. Kochał go całą siłą namiętności, całą tkliwością wstydliwie w nim utajoną, tkliwością, która nigdy nie mogła ujawnić się, ponieważ nawet w pierwszych chwilach małżeńskiego pożycia żona okazywała się zawsze chłodna i zamknięta w sobie.

Julia stanęła w drzwiach blada, z błyszczącymi oczyma i głosem, w którym przebijało się najwyższe zniecierpliwienie, oświadczyła:

— Proszę pana, już pół do ósmej.

Parent rzucił na zegar niespokojnym, zrezygnowanym spojrzeniem i szepnął:

— Rzeczywiście już pół do ósmej.

— A widzi pan. Kolację mam już dawno gotową. Widząc nadciągającą burzę usiłował ją zażegnać.

— Przecież mówiłaś sama, że ją zrobisz dopiero na ósmą.

— Na ósmą. Pan chyba sam nie wie, co pan mówi! To pan każe dziecku jeść dopiero o ósmej? Powiedziałam, to prawda, ot tak sobie, żeby gadać. Ale dziecko popsułoby sobie żołądek, gdyby zaczęło jadać o ósmej. O, pani to wszystko jedno, pani tam bardzo dba o dziecko. To dopiero matka. Czy to nie obraza boska, taka matka jak pani?

Parent, drżąc z bolesnego niepokoju, czuł, że mu wypada stanowczo przerwać grożącą scenę.

— Julio — rzekł — nie pozwalam odzywać się w ten sposób o pani. Zapamiętaj to sobie i staraj się nie zapominać o tym na przyszłość.

Stara służąca oniemiała ze zdziwienia, zawróciła się i wyszła trzaskając drzwiami tak silnie, że wszystkie kryształy żyrandolu zadzwoniły. Przez kilka sekund lekkie dźwięki jakby niewidzialnych dzwoneczków rozlegały się w milczącej atmosferze salonu.

Jurek, zrazu zdziwiony, zaczął klaskać w ręce z radości i nadawszy policzki całą siłą płuc wyrzucił z piersi głośne „bums" mające naśladować łoskot drzwi.

Wtedy ojciec zaczął mu opowiadać bajeczki, ale że myśl jego czym innym była zaprzątnięta, wątek opowiadania rwał mu się co chwila, malec więc nie mogąc zrozumieć, o co chodzi, otwierał szeroko oczy ze zdziwienia.

Parent nie spuszczał oczu z zegara. Zdawało mu się, że dostrzega nieznaczny ruch wskazówek. Chciałby zatrzymać bieg godzin, unieruchomić czas aż do powrotu żony. Nie miał za złe Henryce jej spóźnienia, ale brał go strach, bał się Henryki zarówno jak Julii, bał się wszystkiego, co mogło nastąpić.

Wystarczy jeszcze dziesięć minut, żeby sprowadzić nieuniknioną katastrofę, gwałtowne spory i wzajemne wymówki, których nie śmiał nawet wyobrazić sobie. Na samą myśl o tej kłótni, o krzyku podniesionych głosów, o tych dwóch kobietach patrzących sobie twarz w twarz, oko w oko i rzucających sobie nawzajem obelgi, biło mu serce, zasychało mu w ustach, jakby szedł po słonecznym skwarze, opuszczały go siły, słabł tak, że nie był w stanie podnieść z ziemi synka i podrzucić go na kolanie.

Wybiła ósma i w otwartych drzwiach znowu ukazała się Julia. Nie znać już było na niej zniecierpliwienia, miała jednak daleko groźniejszą minę, złośliwie i chłodno zdecydowanej osoby.

— Proszę pana — zaczęła — służyłam u mamy pańskiej do ostatniej chwili jej życia, wychowałam także pana od urodzenia aż po dziś dzień. Zdaje się, że mam prawo powiedzieć, że wierna ze mnie sługa.

Przerwała oczekując odpowiedzi. Parent niewyraźnie bąknął:

— Zapewne, zapewne, moja Julio. Ona ciągnęła dalej:

— Pan wie, żem nigdy nic nie robiła dla pieniędzy, ale zawsze z przywiązania do pana, żem nigdy w niczym nie okłamała, że nie oszukuję, że pan nigdy nie potrzebował się skarżyć.

— Bez wątpienia, bez wątpienia, moja Julio...

— Więc kiedy tak, proszę pana, to już tak dłużej trwać nie może. Ja tylko przez przywiązanie do pana nic dotąd nie mówiłam i pan o niczym nie wiedział, ale już tego zanadto, wszyscy się śmieją z pana. Zrobi pan co pan zechce, ale wszyscy wiedzą już o tym, muszą więc i ja w końcu wszystko powiedzieć, choć nie lubią roznosić plotek. Jeżeli pani wraca tak późno, o Bóg wie jakich godzinach, to dlatego, że robi okropności.

Parent osłupiał z przerażenia, a nie mogąc na razie zrozumieć wyjąkał tylko:

— Cicho bądź! Wiesz, że ci zabroniłem...

Ale ona z nieodpartą stanowczością przerwała mus

— Nie, proszę pana, teraz już muszę panu wszystko: powiedzieć. Pani dawno już zgrzeszyła z panem Limousin, ze dwadzieścia razy przynajmniej widziałam, jak się całowali za drzwiami. O, gdyby pan Limousin miał majątek, to pani nie za pana byłaby poszła. Niech pan sobie tylko przypomni, jak doszło do tego małżeństwa, a zrozumie pan wszystko od początku do końca.

Parent podniósłszy się z krzesła bełkotał zsiniały.

— Milcz, milcz... bo... Ona ciągnęła dalej:

— Nie, powiem już wszystko. Pani wyszła za pana dla pieniędzy, ale oszukiwała pana od pierwszej chwili umówili się tak między sobą. Niech pan się tylko zastanowi, a zrozumie pan. A że pani nie w smak było, że poszła za pana nie kochając, więc dokuczała panu, czym mogła, dokuczała tak, że aż mi się serce krajało, kiedy; na to patrzałam...

Ścisnąwszy pięści postąpił ku niej powtarzając:

— Milcz, milcz... — nie miał co odpowiedzieć. Stara niańka nie ustępowała jednak; zdawała się

zdecydowana na wszystko.

Tymczasem Jurek najpierw spłoszony, potem przestraszony tymi gniewnymi głosami zaczął przeraźliwie krzyczeć. Stanął tuż za ojcem i z wykrzywioną twarzyczką, z otwartymi ustami wrzeszczał co siły.

Krzyk dziecka doprowadził ojca do ostateczności. Z otwartymi rękami rzucił się ku Julii i godząc w nią obiema pięściami krzyczał:

— Ach ty niegodziwa... przez ciebie mi dziecko zachoruje ze strachu.

Dotykał jej prawie. Ale ona cisnęła mu w twarz:

Koniec wersji demonstracyjnej.