Gabriela Zapolska

PANNA MALICZEWSKA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

AKT PIERWSZY

Scena pierwsza

Scena druga

Scena trzecia

Scena czwarta

Scena piąta 

Scena szósta

Scena siódma 

Scena ósma 

Scena dziewiąta 

Scena dziesiąta

Scena jedenasta

AKT DRUGI

Scena pierwsza

Scena druga

Scena trzecia

Scena czwarta

Scena piąta

Scena szósta

Scena siódma

Scena ósma

Scena dziewiąta

Scena dziesiąta

AKT TRZECI

Scena pierwsza

Scena druga

Scena trzecia

Scena czwarta

Scena piąta

Scena szósta 

Scena siódma

Scena ósma

Scena dziewiąta 

Scena dziesiąta

Scena jedenasta

Scena dwunasta

Scena trzynasta

Scena czternasta

Scena piętnasta 

Scena szesnasta

PANNA MALICZEWSKA

Komedia w trzech aktach

Gabriela Zapolska

OSOBY:

DAUM

FILO

EDEK

BOGUCKI

KOLEDZY: 1; 2; 3

PANNA MALICZEWSKA

DAUMOWA

HISZOWSKA

ŻELAZNA

MICHASIOWA

SEKWESTRATOR

AKT PIERWSZY

Scena, przedstawia izbę, a raczej izdebkę, w suterynie, bardzo małą i bardzo wąską. Po lewej dwa okna małe, dwuszybowe, we framugach. W głębi piec do gotowania i łóżko ŻELAZNEJ, po prawej od widzów drzwi wejściowe, po trzech zmurszałych i ścierką zasłanych schodkach, i łóżko STEFKI, przy nim koszyczek nieduży zamiast szafki, na nim lusterko, książki, grzebień, bardzo piękna bombonierka, jakieś flaszki, jabłko i dużo innego śmiecia. Mały, obdarty parawan stoi przy ścianie, na nim wisi sukienka i jaskrawa halka, po lewej pod oknami sofa ceratowa, na niej pościel EDKA KULESZY, paczka przewrócona, świeca, bochenek chleba zaczęty, obdarty kołnierzyk. Pod oknami stół, na nim garnki, książki, zeszyty. W głębi, koło kominka, lampa ścienna, nad łóżkiem ŻELAZNEJ obrazy, kwiaty z bibuły, fotografie i obraz święty, a przed nim świeci się lampka. Całość daje obraz ciasnoty i wilgoci. Ściany powinny być ciemne. Podłoga świeżo wyszorowana, piaskiem wysypana, po niej porozkładane ścierki i gazety. Przy podniesieniu zasłony ŻELAZNA stoi przy balii w głębi komina i pierze. EDEK KULESZA siedzi przy oknie przy stole z zatkanymi rękami uszami i głośno uczy się. Para napełnia całą izbę. Przez chwilę słychać monotonny głos EDKA i pluskot wody w balii, po chwili EDEK wstaje, idzie do chleba, kraje kawałek, je i wraca na miejsce nie przerywając głośnego mamrotania. Wreszcie ŻELAZNA podchodzi do stołu, zaczyna przewracać wszystko, zła, czegoś szuka.

Scena pierwsza

Edek - Żelazna

EDEK

No!

ŻELAZNA szuka na stole, przy którym uczy się EDEK

Ty... no...

EDEK

Proszę nie przewracać...

ŻELAZNA

Niech Kulesza się ustąpi.

EDEK

Nie przewracać!

ŻELAZNA

Tu była farbka do bielizny, gdzie jest?  

EDEK

A mnie co do tego?

ŻELAZNA 

Tu była farbka! gdzie jest?  

EDEK

Niech mnie ŻELAZNA da spokój - ja muszę się uczyć.  

ŻELAZNA 

A ja muszę prać. Moje pranie więcej warte jak Kuleszy nauka, bo za pranie płacą, a za naukę Kuleszy pies grosza nie da. Gdzie farbka?  

EDEK z pasją, bijąc w stół 

Proszę stąd iść!  

ŻELAZNA 

A! A to co? Kto tu pani? ja czy Kulesza? Kto to na stancji - ja czy Kulesza? Kto komu winien za trzy miesiące? ja czy Kulesza, co? co?  

Kulesza milczy

Ano... ano... teraz trza pyska nie rozwierać, jak się na to nie ma, i Bogu dziękować, że jeszcze trzymam, bo inna dawno by porządek zrobiła.  

EDEK cicho

Sie zapłaci.  

ŻELAZNA 

Spodziewam się. Ukrzywdzić się nie dam, ja ciężko pracuję odchodzi do balii.  

Znowu słychać plusk wody i monotonny głos Edka.  

EDEK odwraca się ku Żelaznej 

Już ciemno!

ŻELAZNA sucho

Dopiero trzecia.

EDEK

To cóż, ale tu ciemno!

ŻELAZNA sucho

To trzeba się do pałacu wynieść i elektrykę se fundnąć.

EDEK uczy się, bierze chleb, je, siada na stole przy oknie.

Żelazna bierze kubeł mydlin i wychodzi, stukanie w okno. Edek klęka i otwiera okno.

Scena druga

Edek - Filo

FILO

Siawus.

Edek mamrocze

Kujesz Demostenesa?

Edek mamrocze w dalszym ciągu

Ta przestań, idziesz?

Edek rozkłada ręce

Szkoda.

EDEK bije się po głowie.

Ciężko, nie idzie - cholera, jakby kto zaciągnął tuman.

FILO

Już wszyscy poszli.

Edek macha ręką. Filo zagląda do wnętrza

A ... nie ma?

EDEK ciągle się uczy 

Nie.

FILO

Ja tu dla niej coś przyniósł.  

EDEK machinalnie wyciąga rękę 

Dawaj!

FILO

Nie, ja sam.

Zagląda 

A twojej wiedźmy nie ma?  

wchodzi przez okno, leci do łóżka Stefki, wydobywa spod peleryny bukiecik kwiatów, stawia na koszu i wraca do Edka zadowolony.  

Tak! do kobiet tylko z kijem Nietzschego albo... z kwiatami... Mówię ci to z doświadczenia. Zapamiętaj to sobie, Kulo!  

EDEK

Idź, mnie to nie w głowie.  

FILO

Ale... jak nie teraz, to później; zawsze cię to napadnie.  

EDEK

Nie będę miał czasu.  

FILO

Na to czasu nie trzeba.

EDEK

Właśnie.  

FILO siada na stole

Naturalnie. Jesteś młody, to nie potrzebujesz się długo wysługiwać. Raz, dwa, kobieta wpadaci w objęcia. 

EDEK

Wielkie szczęście.

FILO

No, nie jest to główny czynnik życia - ale konieczny.

siada na stole i zapala papierosa.

Chcesz?

EDEK

Dobrze

Bierze; palą chwilę w milczeniu

FILO patrzy na kąt Stefki i Edka

Wiesz, ja przecie nie mogę uwierzyć, żebyś tak był blisko niej i tak... nic... tego.

EDEK z wybuchem

Tobie tylko świństwa w głowie.

FILO

Wcale nie świństwa, bo musisz przyznać, że ta Stefka, to szampańska dziewczyna.

EDEK

Ja mam inne zapatrywania w tym względzie.

FILO

No... wiem... wiem, nie potrzebujesz mi imponować, każden z nas uznaje w kobiecie człowieka, e! ... po jakiemu ty palisz - zaciągaj się... słyszysz?

EDEK

Daj mi spokój.

rzuca papierosa i idzie do chleba, kraje, zaczyna jeść i pisze przy stole.

FILO siada na stole

Najlepiej - jak nie umiesz palić, to nie pal...

po chwili

Ona pali?

EDEK przy stole

Kto?

FILO

Maliczewska.

EDEK

E!

FILO

Widziałem raz - wychodziła z próby, ktoś, jakiś chórzysta czy co, palił, ona mu wyrwała z ust papierosa i sama paliła.  

EDEK

Dla hecy. A zresztą, niech ją diabli, masz tu twoje polskie... 

podaje mu kilka kartek

Na... przepisz sobie, tylko byków nie rób.  

FILO szuka po kieszeniach

Tu jest dwadzieścia centów.  

EDEK twardo

Słuchaj, ty? a reszta? jeszcześ mi winien za poprzednie 40 centów.  

FILO z przymileniem

Kula, nie szalej! Kupiłem kwiatów dla niej!  

EDEK

Lepiej było dać jej gotówką.  

FILO

Tyś oszalał? jej? artystce?  

EDEK

Taka ona artystka, jak ja doktor filozofii. No, niech cię diabli...  

FILO machinalnie kraje kawałek chleba i je 

Ja mam swoje zapatrywania na kobiety.

Powinno się nie zdzierać poezji. Ja nawet napisałem do niej wiersze. O tam ... na tej karteczce w środku bukietu:

I tylko dziwię się, że kwiaty

Pod twymi stopami nie rosną.

EDEK z ironią, przy stole

O ty! mój ptaku skrzydlaty,

Ty raju! ... ty maju ... ty wiosno! ...

FILO

O! o!

EDEK

Tak, tak, brachu, Sienkiewicz! Sienkiewicz!

FILO

Może ona nie czytała?

EDEK

Nie czytała? Ona wszystko już pożarła, całą bibułę - ona ciągle czyta. Bez wyboru. Chciałem to jakoś pokierować, ale diabła tam.

FILO zadowolony

Taka inteligentna?

EDEK

Nie inteligentna, ale oczytana. A zresztą nie piłuj mnie nią. Ja mam już tego wyżej uszów.

FILO

Kiedy wróci?

EDEK

Nie wiem.

FILO

Nie jesteś uprzejmy.

EDEK smutno

Jakbyś miał dziury w butach, dziury w portkach, dziury w mózgu, jakby ci było niewesoło i ciężko, to byś także nie był uprzejmy.

FILO serdecznie

Ja bym cię, Kula, do siebie zaprosił, jak Boga kocham, i wszystko ci dał, ale moi starzy, to taka para Dulskich, że aż w nosie kręci.  

EDEK

Ja wiem, tyś dobry w gruncie rzeczy, ale twoje środowisko - bagno!  

FILO

No - a ja romantyk.

EDEK

Diabła tam! pozujesz na romantyka. Szczerości ani grdynia. No... idź już...  

FILO

Zostawię dla niej papierosów.  

EDEK

Także coś. Idź już.  

FILO

Aha! tu masz! Etykę.  

Wchodzi Żelazna i patrzy ze złością na Fila.  

EDEK

Kiedy oddać?  

FILO

Weź całkiem. Nie krępuj się. Ja i tak bym spuścił.  

Scena trzecia

Ciż - Żelazna 

ŻELAZNA 

Nie lubię wizytów.  

FILO

Siawus, Edek!

ŻELAZNA 

Proszę po papierach, bo podłoga świeżo umyta.

FILO

Nikt by się tego nie domyślił.

wychodzi

ŻELAZNA

Wymawiam sobie wizyty i żeby mi przez okno nie wpuszczać. Bo to jakby do jakiej nory złodziejskiej, a nie do chrześcijańskiego domu.

EDEK

Nie żadne wizyty, tylko kolega.

ŻELAZNA

Nie chcę. Jak ma się przyjmować kolegów, to pałac se wynająć.

Edek włazi na stół, kładzie się we framudze okna i uczy się. Widać tylko jego długie, zwisające nogi w obszarpanych spodniach. Żelazna pierze i nuci pod nosem pieśń jakąś pobożną; coraz ciemniej, z kątów wysuwa się wilgotny, chorobliwy zmrok.

Scena czwarta

Ciż - Michasiowa.

Michasiowa, blada i jeszcze dość młoda - w kaftaniku, wnosi kosz jak do bielizny, przykryty kawałkiem starej firanki. W koszu baletowe spódniczki, lusterko, pudełko ze szminkami, gorset, jakieś łachy. W milczeniu stawia kosz na łóżku Stefki, potem rozwiesza baletowe spódnice i trykoty na parawanie -wreszcie idzie do pieca i grzeje się. Michasiowa milczy.

ŻELAZNA

Skończyło się!

MICHASIOWA

A jakże.

ŻELAZNA

No? a gdzie ona?

MICHASIOWA

Terkocze ze swoimi. Mówiła, żeby mleko było gorące.

ŻELAZNA

Właśnie, pieniądze się rodzą.

MICHASIOWA

I tak się pali.  

ŻELAZNA 

No, to co?

Michasiowa milczy

Nie pada tam?

MICHASIOWA

Nie. Jeszcze.

ŻELAZNA 

Dałby Bóg; będzie deszczówka na kolory.  

MICHASIOWA

I śnieg może.  

ŻELAZNA 

No, to już nie!  

MICHASIOWA

Zima idzie.

ŻELAZNA 

Niech się skręci po drodze.  

MICHASIOWA

E, co tam pani - ale ja.

ŻELAZNA 

A jakże! ja, właśnie.  

MICHASIOWA

Zemgliło mnie 

pije wodę.  

Znów dostała cukierki i za dużo se podjadłam.  

ŻELAZNA z pogardą 

Cukierki!

MICHASIOWA

Ano, taki teraz widać zwyczaj!

Spogląda na chleb

Czyj to chleb?

ŻELAZNA

Daleko by zajechała z tymi cukierkami.

MICHASIOWA

Czyj to chleb?

ŻELAZNA

Ano... tego...

MICHASIOWA ułamuje kawałek i je.

ŻELAZNA

Tak sobie... ot...

MICHASIOWA

Ta my z jednej wsi.

ŻELAZNA

O! jakże to?

MICHASIOWA

Ano z Biedoty

śmieje się gorzko.

To jest jedna taka wieś, gdzie się takie rodzą. Idę! jeszcze trza przynieść. Nie dała, psiakrew, od razu wszystkiego zabrać, żeby się jej kiecki nie pogniotły. Ach! niech ją! ...

Miarkuje się

A niech pani Żelazna nic jej nie mówi.

ŻELAZNA

Niby co?

MICHASIOWA

Że ja... trochę...

ŻELAZNA

Ja chrześcijanka, plotków nie robię.

Michasiowa bierze pusty kosz i wychodzi. Żelazna chwilę pierze, wreszcie, śpiewając pobożną pieśń, podchodzi ukradkiem do stolika, spoglądając ciągle ukradkiem; wreszcie bierze nóż, kraje kawałek chleba szybko, zanosi go i wtyka pod poduszkę, po czym śpiewając ciągle ku balii.

Scena piąta 

Żelazna -Edek -Daumowa -Hiszowska 

Pukanie.

ŻELAZNA 

Co za diabeł?  

DAUMOWA wsuwa głowę przez drzwi 

Niech będzie pochwalony!  

ŻELAZNA 

Na wieki wieków!  

Obie panie wchodzą powoli, wsuwając z trudem swe olbrzymie kapelusze przez wąskie drzwi. Są bardzo strojne, szeleszczące, czarno ubrane, podśmiechują się trochę z cicha i spoglądają na siebie. Żelazna, która na widok dam trochę się zdumiała, zaczyna szybko odsuwać z podłogi papiery i ścierki.  

DAUMOWA

Czy tu mieszka praczka?

ŻELAZNA 

To ja, do usług wielmożnej pani.  

DAUMOWA

Dobrze, dobrze... cóż tu tak ciemno?  

HISZOWSKA

I duszno.

ŻELAZNA 

Wiadomo... w pralni... wiadomo... zaraz zapalę.  

DAUMOWA

Tak. Bo to my chcemy się porozumieć co do koronek... nie wiem, czy pani też umie prać koronki?  

ŻELAZNA 

W lot... w lot...

HISZOWSKA

A gipiury?

ŻELAZNA 

W lot... w lot...

zapala lampę, panie rozglądają się dookoła, spostrzegają baletowe spódnice i mówią do siebie:

C 'est ici, oui, oui...

DAUMOWA spostrzega nogi Edka wiszące u okna

O! o! a to czyje?

ŻELAZNA

To... zaraz

ściąga Edka. 

Proszę na dwór - ja tu mam interesa.

EDEK złazi z okna i ciągle się ucząc i patrząc w książkę owija się w pelerynę i wychodzi z izby ponosząc Demostenesa.

HISZOWSKA

Czy to synek pani?

ŻELAZNA

Gdzie zaś... to sierota... przygarnęłam... przytuliłam za swego...

DAUMOWA

To pięknie, to bardzo pięknie...

ŻELAZNA

To obowiązek chrześcijański, proszę wielmożnej pani. Ta matką j estem mu rodzoną, Co robić! Może wielmożne panie siądą...

podaje stołki.

DAUMOWA

Dziękujemy! Trochę tu ciasno u pani!

HISZOWSKA cicho do Daumowej

Niech pani mecenasowa wprost...

DAUMOWA do Hiszowskiej

Pst... nie zdradzić... Tu jeszcze ktoś sypia...

ŻELAZNA

A! to już lokatorka... panna Maliczewska.  

DAUMOWA

Zdaje mi się, ona z teatru?  

ŻELAZNA 

Tak, ale to takie dopiero coś niecoś, bo to młode jeszcze.  

DAUMOWA

A ona co? sierota?

ŻELAZNA 

Ta... zdaje się... nie wiem...  

HISZOWSKA

Dużo wam płaci?  

ŻELAZNA podejrzliwie

Ta... różnie...  

DAUMOWA

Ale... przecie...

ŻELAZNA 

Dwadzieścia guldeny... z wiktem... a jakże...  

DAUMOWA

A ... więc na mieszkanie i wikt?  

do Hiszowskiej

No... więc tu wszystko w porządku... 

HISZOWSKA

Zapiszę do sprawozdania.. .  

DAUMOWA dyktując 

"U Stefanii Maliczewskiej, statystki teatralnej, znaleziono mieszkanie odpowiednie, wikt i ... "

a! ...

do Żelaznej 

Moja pani, bo my tu właściwie w najlepszym celu... My jesteśmy delegatki Towarzystwa Podnoszenia Kobiet...

ŻELAZNA trochę zaniepokojona

Wielmożne panie mają pozwolenie z policji?

DAUMOWA z uśmiechem

Nie, ale sumienie nam wydaje pozwolenie! My spisujemy i dowiadujemy się, z czego jaka dziewczyna żyje... no... Zresztą chodzi o to... Czy panna Maliczewska dobrze się prowadzi?

ŻELAZNA po chwili

To ja się nią opiekuję.

DAUMOWA

Właśnie, właśnie, i to bardzo, bardzo dobrze... Ale zawsze...

HISZOWSKA

Tak czy nie?...

ŻELAZNA

Nie!

po chwili

Ja, proszę wielmożnych pań, jestem gdowa, chrześcijańska wdowa, i nigdy bym czegoś takiego pod dachem nie trzymała.

DAUMOWA

To bardzo piękne...

HISZOWSKA

Więc pani ręczy za prowadzenie się panny Maliczewskiej?

ŻELAZNA

A na co to? Ja ręczyć nie ręczę. Tylo mówię, że niby teraz...

DAUMOWA

No, mniejsza...

do Hiszowej

Niech pani napisze: "Panna Maliczewska zostaje pod opieką zacnej kobiety..."

do Żelaznej 

Nazwisko... bo zapomniałam... 

ŻELAZNA 

Anna Żelazna.  

DAUMOWA patrzą się na siebie i śmieją 

Anny Żelaznej!  

Tak! Możemy dodać, że panna Maliczewska nie okazuje skłonności do upadku...  

ŻELAZNA 

Do czego, proszę wielmożnej pani?  

DAUMOWA z uśmiechem 

Do upadku... To... taka przenośnia. To potrzebne do aktów towarzystwa.  

HISZOWSKA

Co tu tak pachnie?

DAUMOWA

Gdzie?

HISZOWSKA

A! to ten chleb! ten czarny chleb... J 'en rafolle... Już dawno nie jadłam.  

ŻELAZNA 

Może wielmożne panie pozwolą?  

HISZOWSKA

Ależ...  

DAUMOWA pobłażliwie 

Nie trzeba odmawiać.  

Żelazna kraje kromeczki i podaje na spodku.  

HISZOWSKA

Doskonały!  

DAUMOWA

Jakie z pani dziecko!

śmieją się.

Reasumując, panna Maliczewska jest uczciwa, porządna dziewczynka i ma byt zabezpieczony!

HISZOWSKA

No? to my nie mamy tu co robić.

DAUMOWA

Naturalnie. Skoro jeszcze nie...

śmieją się.

HISZOWSKA

Tak, skoro jeszcze nie...

patrzy w książeczkę

Mamy teraz być gdzie? zaraz... u tej, co ma kamienicę na rogu Piasecznej.

DAUMOWA

To będzie cięższy orzech do zgryzienia. Nie chwyta... nie chwyta... Mówię jej, tłomaczę, cóż? ona odpowiada, iż jej tak dobrze... z tą kamienicą... i... że jej tak dobrze z kamienicą.

HISZOWSKA

Straszne! straszne! o!

patrzy na zegarek

Już późno, chodźmy! nasi mężowie się niecierpliwią!

DAUMOWA

A mój się domyśli, to byłoby najgorsze.

HISZOWSKA

Zawsze przeciwny?

DAUMOWA

Strasznie.

HISZOWSKA nakładając rękawiczki

Trzeba mu wytłomaczyć, że to jest obowiązek po prostu.

DAUMOWA

Ale on ma swoje zasady. On po prostu nie może pojąć czegoś takiego i lęka się, ażebym ja nie przeszła mimo takich kobiet. On mówi, że to ściera puch... 

HISZOWSKA

E! to przesada! Więc... z panną Maliczewską skończyłyśmy... 

DAUMOWA

Chyba, że... 

HISZOWSKA

Ach! broń Boże! Zresztą po co? ma wszystko... chyba przez moral insanity.  

DAUMOWA wzdycha

Toteż to... właśnie... to...  

HISZOWSKA podchodzi do łóżka Stefki 

Jedno tylko... tak to wszystko w jednym pokoju. Moja pani Żelazna, tu jest jedna izba?  

ŻELAZNA 

Jedna... I tak co to kosztuje... to...

HISZOWSKA

Więc i ten młody człowiek także tutaj?  

ŻELAZNA 

Jaki młody człowiek?  

HISZOWSKA

No... sierotka...

ŻELAZNA 

A, Kulesza! Ano tak!

HISZOWSKA

To jakoś...  

DAUMOWA bierze parawan, rozkłada 

Zaraz to zaaranżerujemy. Tu jest parawanik. Trochę podarty... To my tu przyślemy wollatlasu parę metrów... 

HISZOWSKA

Tak, wollatlas! nieprzezroczysty...

DAUMOWA

I pani Żelazna będzie łaskawa kazać obić parawanik i pilnować... żeby zawsze... tego...

rozsuwa ręce nad łóżkiem Maliczewskiej jak anioł stróż.

ŻELAZNA

Dobrze, dobrze.

DAUMOWA

No, zostańcie z Bogiem, pani Żelazna - dziękujemy za chlebuś.

HISZOWSKA

A pannę Maliczewską opiece polecamy.

ŻELAZNA

Jak matka. . . jak matka. . .

kłania się

Całuję rączki... niech Pan Bóg prowadzi.

odprowadza w ukłonach obie panie i gdy wyjdą, mruczy do siebie przez zęby

Bodajście karki skręciły!

idzie do okna, uchyla i woła

Można przyjść!

Scena szósta

Żelazna -Edek, później Michasiowa

Edek wchodzi ucząc się dalej i mrucząc, jest trochę ośnieżony, przechodzi przez scenę, taszczy stół przed lampkę, siada, zatyka obu palcami uszy i uczy się. Żelazna kończy pranie, bo zaczyna sprzątać koło komina, balię wynosi do sieni.

ŻELAZNA

Która też to godzina?

krzyczy

która godzina?

EDEK

Nie wiem.

MICHASIOWA wchodzi, wnosi kosz, jest ośnieżona, stawia kosz i strzepuje chustkę.

ŻELAZNA 

Nie tu! nie tu! nie wolno mi chlewa z izby robić.  

MICHASIOWA

A cóż to, wielkanocne święta czy co, że takie czystości?  

ŻELAZNA 

Co jest, to jest... nie wolno... Do sieni.

MICHASIOWA

Moja siostra płaci, to mnie wolno.  

ŻELAZNA 

Płaci za wikt i za spanie, ale nie za brudzenie podłogi.  

Michasiowa wyjmuje suknie lekkie i rozwiesza, potem śliczną bombonierkę stawia na koszu.  

ŻELAZNA oglądając bombonierkę 

To musi kosztować!  

MICHASIOWA

A musi! ... proszę postawić... 

ŻELAZNA 

O wa! jakbym to ja nie umiała z takim pudełkiem się obejść.  

Scena siódma 

Ciż -Stefka 

Stefka wchodzi cicho, wolno, w milczeniu przesuwa się przez scenę - cisza. Stefka wyczerpana siada na łóżku, zrzuca kapelusz. Milczenie.  

MICHASIOWA

Tu są cukierki.  

STEFKA cicho

Dobrze! zostaw! a psiakrew! a psiakrew.

MICHASIOWA

Dałaby Stefka parę szóstek.  

STEFKA

cicho

Właśnie. Z czego? gryźnij się.

MICHASIOWA

Dałaby Stefka parę szóstek.

STEFKA

Ta idź do cholery... jak mówię, że nie mam, to nie mam...

kładzie się na łóżko

Tom zharowana!

MICHASIOWA

To ja pójdę.

STEFKA leży jak martwa

A nie spóźnij się o siódmej po rzeczy!

MICHASIOWA

Znowu dziś Stefka gra?

STEFKA

No - ta przecież opera wieczór.

MICHASIOWA

Ta musieli po południu zapłacić.

STEFKA

Rozenthalowa czekała i wzięła ratę. A zresztą, co u diabła, nie mam!

Michasiowa powoli odziewa się w chustkę i wychodzi, Stefka leży na łóżku jak martwa, w rozpiętym żakiecie, i patrzy w sufit; chwila milczenia. Żelazna podchodzi do Stefki z garnuszkiem mleka w ręku.

ŻELAZNA

Podwieczorek!

STEFKA cicho

Zaraz, tylko odsapnę.

ŻELAZNA

Dolałam trochę kawy.

STEFKA

Jaj! a to co się stało? !  

ŻELAZNA 

No, tak, trochę... panna Stefka o której idzie do teatru?  

STEFKA

O siódmej.  

ŻELAZNA 

A teraz?

STEFKA

Wpół do szóstej.  

ŻELAZNA 

No...

STEFKA

Co?

ŻELAZNA 

Nic... nic...

STEFKA zrywa się 

Już odsapnęłam. Biegnie do Edka,  

zasłania mu oczy 

Siawus!

EDEK

Ta daj mi pokój!  

STEFKA

Ta joj! nie ugryzę cię, diable nietykalny!  

patrzy na chleb

Cóż się ten twój chleb tak skurczył?  

kraje sobie kawałek i je 

Może chcesz cukierków?  

Edek nie przerywając sobie nauki, wyciąga rękę w tył, Stefka mu wkłada parę cukierków.

STEFKA śmiejąc się

Na, masz! spożywaj! to są owoce mojej hańby!

zaśmiewa się

A wiecie co, że mnie pedały dziś bolą.

ŻELAZNA

Bo się panna Stefka zapracowuje.

STEFKA

Co się pani Żelazna taka słodka dziś zrobiła!

ŻELAZNA

Ja taka zawsze.

STEFKA

Właśnie!

do Kuleszy

To nie ten chleb, co zawsze.

EDEK

Bo to komyśniak; kupuję teraz od żołnierzy, to dłużej potrwa.

STEFKA

I więcej napcha. Cóż dziś spietrasił? Dużo?

EDEK

Trzy.

STEFKA siada na stole, gdzie Edek pisze

A na celujący miałeś?

EDEK

Jedno, ale mi nie zapłacił. Jeszcze dwa mam na bardzo dobry i dostateczny.

STEFKA

A o czym dziś?

EDEK

Wściec się.

Trza opisać boleść Ojca Zadżumionych.

STEFKA

Nie gadaj!

EDEK

Jak Boga kocham! Takie ci Kakuś daje temata.  

STEFKA

I ty trzy razy takeś bolał ojcowsko?  

EDEK

Cztery. Na obstalunek trzy, a dla siebie czwarty.

STEFKA

Ty za mało bierzesz.  

EDEK

Nie dadzą... No... usuń się... Jeszcze Demostenesa połknę.  

STEFKA pakuje się coraz więcej na stół 

Ty, co to jest Spinoza?

EDEK

Filozof.

STEFKA

Żyd - bo Baruch.  

EDEK

Żyd.  

STEFKA

Co on zrobił?  

EDEK

Fi - lo - zof! Skąd ci przyszło?  

STEFKA

To Osterlo - ta z chórów, dostała dziś taką rolę. My bardzo się naradzały, co to. Żadna nie wiedziała. Ty mi napisz na kartce, co to - to ja im powiem. Dobrze? Ja ci dam cukierków. Ta Osterio ma szczęście. Ona mówiła, że to przez to, że ona ma proste nogi do trykot, to jej dali. Ale to nieprawda, bo ja mam jeszcze prościejsze... Tylko ona ma kochanka, co jest z dyrektorem na ty, i przez to ma protegę. Ach, psiakość słoniowa, żeby mi znaleźć kogo, co by był z dyrektorem na ty!

przewala się po stole

Żeby mi to znaleźć!

EDEK

Uważaj, co robisz!

STEFKA leży na stole

Żeby mi jedną rolę dali, toby się przekonali, że mam talent... żeby jedną rolę...

podnosi nogę, patrzy z uwagą na bucik

O! . . . Byłabym wtedy bogata! Co dzień bym piła kawę, jeździła na gumach i tobie bym dała dużo monety - pedam ci, byłoby, no!

ogląda bucik

A to... a to...

Nagle

Masz tekturę?

zrywa się na środek sceny

EDEK

Weź jaką okładkę. Ja zawsze okładkami zeluję - grube...

STEFKA

Dziś gram damę, to muszę mieć swoje buciki - a klękamy do publiczności.

zdejmuje bucik, pakuje tekturę

Dawaj atrament.

zasmarowuje

EDEK

Czekaj!

smaruje sobie także dziurę w bucie

STEFKA

Ta co - ta prosto na skarpetkę?

EDEK smutno

Durnaś! to ciało! - Tam masz kwiaty!

STEFKA

E! niech się wypcha z zielskiem. Dziś mi się już nic nie chce.  

EDEK

Trza mieć odwagę.  

STEFKA smutno

Ty, Edek, to masz zawsze duże słowa w pogotowiu. . .  

EDEK gorzko

Choć to...  

Żelazna przez ten czas złożyła bielizną do kosza.  

ŻELAZNA 

Idę na strych.  

wychodzi

STEFKA

A idź na złamanie karku.  

EDEK

No... wstawaj, muszę pozbierać papiery.  

Stefka się podnosi ze stołu powoli.  

STEFKA

Uf! ... jakby mnie kto zbił!  

pukanie

Scena ósma 

Stefka -Edek -Sekwestrator

SEKWESTRATOR

Czy tu mieszka Stefania Maliczewska?

STEFKA

A co pan sobie winszuje?

SEKWESTRATOR

Ze sądu... mam opisać.

STEFKA w lansadach

Pan się trudni literaturą?

SEKWESTRATOR

Zajęcie ruchomości.

STEFKA do publiczności robi oko

Oj! to ze sądu!

SEKWESTRATOR

Sprawa Icka Ejzensztejna. Należność 27 koron, 58 halerzy... proszę nie utrudniać...

idzie do stołu

Muszę opisać...

STEFKA obojętnie idzie do łóżka, kładzie się na nim

Ano, to se pan opisuj!

Wpada Żelazna

ŻELAZNA zasłania meble

Co to? ze sądu? nie pozwolę. To wszystko moje. Panna Maliczewska nie ma nic. Jest u mnie sublokatorką...

SEKWESTRATOR

Nie wiem nic... proszę nie utrudniać!

ŻELAZNA

Ja przysięgnę. Meble moje, wszystko moje!

STEFKA zanosi się od śmiechu

No wiecie... no wiecie...

ŻELAZNA

I to moje! i to moje!

Edek zabiera papiery i wychodzi.

ŻELAZNA do Edka

Proszę nie wracać przed siódmą, bo ja mam interesa.  

SEKWESTRATOR

Kredens sosnowy.

ŻELAZNA pędzi do kredensu 

To mój! przysięgnę!  

SEKWESTRATOR

Można zrobić reklamację w sądzie. Nie utrudniać.  

dochodzi do łóżka i bierze spódniczkę baletową 

STEFKA zrywa się 

Proszę położyć, to są narzędzia pracy.  

bierze trykoty

Nie ruszać... narzędzia pracy...  

nuci

Ty... ty... moje marzenie...

SEKWESTRATOR spisując 

Stół sosnowy, kanapa ceratą kryta, wypchana trawą... dość, starczy...  

formalizuje, lepi marki

Tak.

STEFKA tańczy po scenie 

Pan żonaty?  

SEKWESTRATOR

Nie utrudniać!  

STEFKA

I dzieciaty?

SEKWESTRATOR

Nie utrudniać! Opiekę i odpowiedzialność nad zajętymi ruchomościami zdaje się tejże Stefanii Maliczewskiej pod grozą odpowiedzialności paragrafu...

STEFKA

Pan ma wprawę.

kładzie stare pantofle baletowe; Sekwestrator wychodzi

Żonie moje uszanowanie, dziateczki proszę ucałować, a niech pan uważa, bo tam trochę błoto...

tańczy przed Żelazną

Babciu morowa, mam opiekę nad twoimi gratami.

ŻELAZNA

To nie zabawne. Mogła panna Stefka tego Żyda zapłacić.

STEFKA od razu smutnieje

Widać nie mogłam.

ŻELAZNA

To źle, to trzeba mieć.

STEFKA

Ta z czego?

ŻELAZNA

Ja ta nie wiem, ale tak nie można.

STEFKA nagle posępniejąc

Ja sama wiem, że nie można.

rzuca się na łóżko

Spać chcę! Żelazna! ma pani trochę spirytusu do maszynki? -nie mam czym się dziś ufryzować.

ŻELAZNA

Nie mam.

STEFKA

Co to będzie. Ja ciągle od innych pożyczam.

ŻELAZNA

Ja ta nie wiem.

wygląda do sieni 

STEFKA zwłóczy się z łóżka 

Pójdę do grajzlerki- może mi zborguje.  

wywłóczy się z izby, otuliwszy czymkolwiek 

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena dziewiąta 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena dziesiąta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena jedenasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT DRUGI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena pierwsza

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena druga

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena trzecia

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena czwarta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena piąta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena szósta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena siódma

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena ósma

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena dziewiąta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena dziesiąta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT TRZECI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena pierwsza

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena druga

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena trzecia

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena czwarta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena piąta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena szósta 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena siódma

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena ósma

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena dziewiąta 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena dziesiąta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena jedenasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena dwunasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena trzynasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena czternasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena piętnasta 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena szesnasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej