James Fenimore Cooper

PILOT

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ROZDZIAŁ PIERWSZY

ROZDZIAŁ DRUGI

ROZDZIAŁ TRZECI

ROZDZIAŁ CZWARTY

ROZDZIAŁ PIĄTY

ROZDZIAŁ SZÓSTY

ROZDZIAŁ SIÓDMY

ROZDZIAŁ ÓSMY

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY

ROZDZIAŁ JEDENASTY

ROZDZIAŁ DWUNASTY

ROZDZIAŁ TRZYNASTY

ROZDZIAŁ CZTERNASTY

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY

ROZDZIAŁ  SZESNASTY

ROZDZIAŁ SIEDEMNASTY

ROZDZIAŁ OSIEMNASTY

ROZDZIAŁ DZIEWIĘTNASTY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIERWSZY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DRUGI

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY TRZECI

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY CZWARTY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIĄTY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SZÓSTY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SIÓDMY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY ÓSMY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DZIEWIĄTY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIERWSZY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY DRUGI

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY TRZECI

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY CZWARTY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIĄTY

PILOT

James Fenimore Cooper

ROZDZIAŁ PIERWSZY

Fal nieprzyjaznych ciągle pląsy
I chlust, i chlupot wciąż u burt.

Pieśń

Jedno spojrzenie na mapę zapozna czytelnika z położeniem wschodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii i przeciwległych jej wybrzeży kontynentu. Otaczają one małe morze, które od wieków znane było światu jako szranki walk morskich i wielki trakt dla handlowych i wojennych flot narodów północnej Europy. Wyspiarze dawno ogłosili się panami; tego morza, na co rozum nie pozwoliłby żadnemu z państw i co prowadziło do częstych konfliktów, przelewu krwi i poważnych strat, zupełnie dysproporcjonalnych w stosunku do korzyści, jakie przynieść może przestrzeganie bezużytecznego i zmyślonego prawa. I właśnie po tych spornych wodach spróbujemy oprowadzić czytelnika w wyobraźni. Czas, kiedy zaszły te wydarzenia, powinien interesować każdego Amerykanina nie tylko dlatego, że był to czas tworzenia się jego narodu, ale i dlatego, że to początek ery, kiedy rozum i rozsądek zaczęły zastępować zwyczaje i feudalne przesądy kierujące losami narodów.

Wkrótce po wybuchu Rewolucji , gdy do walki przystąpiły królestwa Francji i Hiszpanii, a także Republika Holenderska, kilku wieśniaków stało na polu wystawionym na działanie wichrów morskich na północno-wschodnim wybrzeżu Anglii. Ludzie próbowali uprzyjemnić sobie ciężką pracę i rozweselić się w posępny dzień grudniowy, wypowiadając proste sądy na temat polityki. Od dawna krążyły wieści, że Anglia prowadzi wojnę z jakąś kolonią spoza Oceanu Atlantyckiego, ale słuchali ich jednym uchem, jak zawsze pogłosek- o rzeczach dalekich i nieciekawych. Dopiero kiedy narody, z którymi Anglia zwykła była walczyć, wmieszały się do sporu, szczęk broni zamącił spokój nawet tych odciętych od świata i niepiśmiennych wieśniaków. W dyspucie głos zabierał głównie szkocki handlarz bydła, upatrujący sposobnej chwili, by ubić interes z właścicielem poletka, i robotnik irlandzki, który przepłynął kanał i zawędrował tak daleko w głąb wyspy w poszukiwaniu pracy.

— Negry to furda dla starej Anglii, nie licząc nawet Irlandii, gdyby Francuzy i Hiszpanie się nie wmieszali — rzekł robotnik. — Nie ma im za co dziękować, bo człek w tych czasach nie może więcej pociągnąć z butelki niż ksiądz podczas mszy świętej, jeśli nie chce obudzić się w żołnierskiej skórze.

— Ba, tam u was, w Irlandii, aby zwerbować armię, robi się bęben z beczki od whisky — odparł handlarz mrugając na słuchaczy. — Na północy wystarczy zagrać na kobzie, a lud wali za muzyką tak ochoczo jak w niedzielę do kościoła. Widziałem listę całego regimentu górskiego na tak małym kawałku papieru, że zakryłaby go rączka damy. Same Camerony i M'Donaldy, choć pomaszerowało sześciuset ludzi. Ale co widzę! Ten młodzik za bardzo chce się dostać na ląd, a jeżeli dno morskie choć trochę podobne jest do powierzchni, jak nic może się rozbić.

Ta nieoczekiwana zmiana tematu skierowała oczy wszystkich w stronę, w którą handlarz wskazywał swym kijem. Ku niezmiernemu zdumieniu grupki mężczyzn mały statek opływał właśnie cypel lądu, który tak jak pole, gdzie stali, odgradzał zatoczkę od pełnego morza. W wyglądzie tego niezwykłego gościa było coś szczególnego, budzącego zdumienie tym większe, że pojawił się na takim pustkowiu. Tylko najmniejszy statek, i to niezbyt często, a od czasu do czasu jakiś szalony przemytnik odważał się przybić do lądu mijając mielizny i podwodne skały. Śmiali żeglarze, co tym razem przedsięwzięli tę karkołomną wyprawę, na pozór tak niebacznie, płynęli na czarnym, płytkim szkunerze. Kadłub jego zupełnie nie pasował do pochyłych masztów podtrzymujących reje coraz mniejsze, a w samej górze podobne rozmiarami do łopoczącego leniwie wimpla , który bezskutecznie próbował rozwinąć się na lekkim wietrzyku.

Krótki dzień zimowy miał się ku końcowi i ostatnie skośne promienie słońca ślizgały się po brunatnych falach, smużyły je tu i ówdzie bladą poświatą. Burzliwe wichry znad Oceanu Niemieckiego zdawały się uśpione i chociaż ustawiczny szum fał na brzegu sprawiał, że okolica o tej porze wyglądała jeszcze bardziej ponuro, lekkie tchnienie marszczące gładką powierzchnię szło od lądu. Mimo tej pomyślnej okoliczności było coś groźnego w wyglądzie oceanu, który wydawał głuche, otchłanne szmery jak wulkan w przeddzień wybuchu. Wszystko to pogłębiało zdumienie i lęk wieśniaków obserwujących dziwnego gościa. Wyłącznie pod grotżaglem i jednym z małych kliwrów , jakie wystają daleko poza dziób, statek ślizgał się po wodach z wdziękiem i łatwością, która widzom wydawała się magiczna. Spoglądali to na szkuner, to po sobie zdumionymi oczyma. W końcu handlarz rzekł cicho i uroczyście:

— Szalona pała stoi tam u steru. I jeżeli ta łupina poszyta jest drzewem jak brygantyny żeglujące między Londynem i Frith, naraża się na zbytnie niebezpieczeństwo. A teraz mija tę wielką skałę, która pokazuje głowę przy odpływie. Tak czy owak, żaden śmiertelnik długo nie utrzyma się na tym kursie, żeby nie pójść na dno.

Mały szkuner jednak wciąż płynął między ławicami i skałami, czyniąc tylko małe odchylenia od kursu, co dowodziło, że kapitan zdaje sobie sprawę z ryzyka. Wreszcie statek zapuścił się w zatokę, na ile pozwalał zdrowy rozsądek, żagle zwinęły się, jakby bez pomocy rąk ludzkich, szkunerem zakołysały długie fale docierające z oceanu, zdryfował w nurcie przypływu i szarpnął się na kotwicy.

Wówczas wieśniacy zaczęli się gubić w domysłach. Jedni utrzymywali, że to statek z kontrabandą, drudzy, że wrogie ma zamiary i że to statek wojenny. Padło podejrzenie, czy to nie widmo, bo czyż statek zbudowany i prowadzony przez ludzi ważyłby się wpłynąć na tak niebezpieczne wody, i to w czasie, kiedy byle szczur lądowy potrafił przepowiedzieć sztorm. Szkot, który cechował się właściwą swym rodakom bystrością umysłu, ale i wiarą w zabobony, przychylił się do tej opinii ostrożnie, pełen przesądnego lęku, ale syn Erinu , który najwyraźniej nie miał wyrobionego zdania, przerwał mu okrzykiem:

— Na Boga! Jest ich dwa! Duży i mały! Widocznie koboldy morskie tak samo lubią towarzystwo, jak i dobrzy chrześcijanie!

— Dwa! — powtórzył handlarz bydła. — Dwa! Nie wyjdzie to na zdrowie temu, kto je widział. Dwa okręty żeglujące bez załogi w miejscu, gdzie gołym okiem nie dostrzeże się niebezpieczeństwa, to zły znak dla każdego, kto je widzi. A ten drugi! Patrzajcie, patrzajcie, co za piękny okręt, jaki wielki! — Przerwał, podniósł z ziemi zawiniątko i ogarnąwszy szybkim spojrzeniem oba statki, kiwnął głową słuchaczom z wielką powagą. Zabierając się do odejścia podjął wątek rozmowy:

— Nie dziwiłbym się, gdyby wiózł listy werbownicze króla Jerzego. Tak, tak, wolę wracać do miasta i pogadać z ludźmi, bo te duże okręty wydają mi się podejrzane. Mały z łatwością może porwać człowieka, a na duży zmieścilibyśmy się wszyscy.

Ta roztropna przestroga wywołała powszechne poruszenie wśród wieśniaków, gdyż po kraju krążyły alarmujące wieści. Gospodarze pozbierali narzędzia i pociągnęli ku wsi. Wiele ciekawych oczu śledziło ze wzgórz okolicznych manewry statków, ale do skał okalających zatoczkę nie zbliżał się nikt oprócz tych, którzy mieli szczególne powody zainteresowania tajemniczymi gośćmi.

Statek, co wywołał tyle niepokoju, był rzeczywiście pięknym żaglowcem, którego olbrzymi kadłub, strzeliste maszty i poziome reje majaczyły ponad morzem w mgłach wieczornych na kształt dalekiej góry wyrastającej z głębi. Niewiele żagli widniało na jego masztach, a choć nie podchodził tak blisko brzegu jak szkuner, najwyraźniej wykonywał te same manewry i nie ulegało wątpliwości, że przypłynął tu w tym samym celu. Fregata — gdyż taki to był statek — weszła majestatycznie na falach odpływu do małej zatoczki, z szybkością wystarczającą ledwie, by można nią było sterować, aż dotarła do miejsca, gdzie stał jej współtowarzysz, wówczas wykręciła pod wiatr i manewrując żaglami usiłowała stanąć w miejscu. Jednakże lekkie tchnienie, które momentalnie wypełniło ciężkie płachty żagli, zamarło i znikły zmarszczki na grzbietach fal pędzonych z oceanu. Prądy i fale szybko gnały fregatę ku jednemu z cyplów przy ujściu rzeki, gdzie czarne skały wybiegały daleko w morze, toteż załoga spuściła kotwicę i zrzuciła żagle. Kiedy statek wykręcił, pchany odpływem, wielka bandera ukazała się na szczycie masztu; wiatr ją rozwinął i oczom ludzi ukazał się czerwony krzyż na białym polu, zdobiący flagę Anglii. Tyle zobaczył nawet ostrożny handlarz, oglądając się poza siebie, kiedy jednak z obu statków spuszczono łodzie, przyspieszył kroku i zapewnił ciekawych i zdumionych towarzyszy, że lepiej oglądać oba te statki z daleka niż z bliska.

Liczni marynarze zeszli z fregaty do łodzi, a kiedy stanął w niej oficer z młodym pomocnikiem, odbili od burty. Rytmicznymi uderzeniami wioseł kierowali łódź wprost ku brzegowi. W chwili gdy mijali szkuner, lekki welbot z czterema atletycznymi mężczyznami u wioseł odskoczył od burty i raczej tańcząc na falach niż prując wodę, przeciął kurs szalupy ze zdumiewającą szybkością. Kiedy łodzie zbliżyły się do siebie, załoga na znak oficerów złożyła wiosła. Łodzie unosiły się spokojnie na fali, a przez ten czas odbyła się następująca rozmowa:

— Nasz stary zwariował! — zawołał młody oficer z welbotu. — Myśli, że dno „Ariela" jest z żelaza i skała nie może wybić w nim dziury! A może przypuszcza, że moja załoga to krokodyle, które nigdy nie utoną!

Blady uśmiech zaigrał na ustach przystojnego młodego człowieka, rozpartego wygodnie na rufie szalupy, gdy odparł:

— Zbyt dobrze zna twoją ostrożność, kapitanie Barnstable, aby miał się obawiać, że rozbijesz statek i potopisz załogę. Jak macie głęboko?

— Boję się sondować — odparł Barnstable. — Nigdy nie mam odwagi tknąć sondy, kiedy skały wyłażą z wody jak delfiny, które chcą zaczerpnąć powietrza.

— Ale żeglujesz po wodzie, człowieku! — zawołał oficer z gwałtownością dowodzącą ognistego temperamentu.

— Po wodzie! — powtórzył jego przyjaciel. — Hej, mały „Ariel" potrafiłby żeglować w powietrzu! — Z tymi słowy Barnstable stanął w czółnie. Uniósł czapkę marynarską. Odgarnął gęste, czarne loki opływające opaloną twarz i dumnym wzrokiem marynarza objął swój statek. — Ale to wielkie ryzyko, panie Griffith, stać na jednej kotwicy w taką noc. Jakie są rozkazy?

— Podpłynę do skał i stanę na dradze . Zabierzesz ode mnie pana Merry i spróbujesz prześliznąć się na plażę.

— Plażę? — zdumiał się Barnstable. — Nazywasz tak pionową skałę wysokości stu stóp?

— Nie będziemy kłócić się o słowa — rzekł Griffith z uśmiechem. — Dość, że musisz dostać się na brzeg. Dostrzegliśmy sygnał z lądu i wiemy, że pilot, na którego czekaliśmy tak długo, gotów jest do drogi.

Barnstable potrząsnął głową w zamyśleniu, mrucząc pod nosem:

— Komiczna żegluga. Najpierw wpływa się do nieuczęszczanej zatoki, pełnej skał, ławic i płycizn, a potem ściąga się z jej brzegów pilota. Ale jakże ja go poznam?

— Merry poda wam hasło i powie, gdzie go szukać. Wylądowałbym sam, ale to sprzeciwia się otrzymanym rozkazom. W razie jakiejś przeszkody podnieś trzy wiosła piórami do góry, a przybędę na pomoc. Trzy wiosła wzniesione rękojeściami do góry i wystrzał z pistoletu ściągną na waszych przeciwników ogień naszych muszkietów, a ten sam znak powtórzony przez szalupę ściągnie ogień baterii ze statków.

— Dzięki, dzięki — rzekł Barnstable z nonszalancją. — Sam chyba sprostam nieprzyjaciołom, jeśli spotkam ich na tym wybrzeżu. Ale nasz stary zwariował naprawdę. Chciałbym...

— Musiałbyś słuchać jego rozkazów, gdyby był tutaj, a teraz zechcesz usłuchać moich — rzekł Griffith tonem, któremu kłam zadawał życzliwy wyraz jego oczu. — Na brzeg więc i dawaj baczenie na niskiego człowieka w szarej kurcie. Merry da ci hasło, a jeśli ten na nie odpowie, przywieź go na szalupę.

Oficerowie skinęli sobie przyjaźnie głowami, a kiedy chłopiec zwany panem Merry przedostał się z szalupy na welbot, Barnstable opadł na ławkę i dał sygnał wioślarzom, którzy pochylili się nad wiosłami. Lekka łódź szybko odbiła od szalupy i zuchwale pomknęła ku skałom. Czas jakiś trzymała się równolegle do brzegu w poszukiwaniu odpowiedniego przejścia, potem, wykręciwszy nagle, dostała się poprzez kipiel na miejsce, gdzie można było bezpiecznie lądować.

Szalupa posuwała się również, ale w pewnej odległości i w wolniejszym tempie, kiedy zaś jej załoga zobaczyła, że welbot przybija do nadbrzeżnego głazu, wyrzuciła dragę za burtę i wzięła się do opatrywania broni, aby ją mieć w pogotowiu. Wszystko zdawało się dziać wedle z góry wydanych rozkazów, gdyż młody oficer, przedstawiony czytelnikom jako Griffith, rzadko się odzywał, a kiedy coś mówił, to tonem nie znoszącym sprzeciwu, jak człowiek przywykły do posłuchu. Marynarze wybrali linę i szalupa podeszła do dragi. Griffith wyciągnął się na miękko wyłożonej ławce i nacisnąwszy niedbale czapkę na oczy, trwał pogrążony w myślach zupełnie nieodpowiednich w tej sytuacji. Od czasu do czasu podnosił się i rzucał szybkie spojrzenie na towarzyszy na brzegu, a potem wybiegał wzrokiem ku pełnemu morzu. Zaduma, która często przyoblekała mu rysy maską obojętności i bezwładu, ustępowała miejsca bystremu i czynnemu spojrzeniu żeglarza doświadczonego ponad wiek. Dzielna załoga o twarzach wysmaganych wiatrem, poczyniwszy przygotowania na wypadek bitwy, czekała w głębokim milczeniu, z rękoma w zanadrzu kurt. Śledzili z niepokojem każdą zbierającą się w powietrzu chmurę i wymieniali pełne troski spojrzenia, ilekroć łódź wzniosła się wyżej niż zwykle na jednej z długich, odbitych od dna fal, które nadbiegały od oceanu z coraz to większą furią i mocą.

ROZDZIAŁ DRUGI

Niech płaszcz konnego dokładnie ukryje

Wdzięk lvrej postaci, twą kibić i szyją.

Bądź jeno śmiała, wzrok cię nie dosięże,

Między mężami i ty zdasz się mężem.

Prior

Kiedy welbot podpływał do skał, młody porucznik zwany zazwyczaj kapitanem, ponieważ dowodził szkunerem, wyskoczył na nadbrzeżne głazy w towarzystwie praktykanta oficerskiego, który z szalupy przeniósł się do jego łodzi, by pomóc mu w ryzykownym przedsięwzięciu.

— Dobrze będzie, jeżeli wdrapiemy się po tej drabinie Jakuba — rzekł Barnstable podnosząc oczy na stromiznę — a jeszcze nie wiadomo, jak zostaniemy przyjęci na górze.

— Jesteśmy w zasięgu armat fregaty — zauważył chłopiec — i niech pan pamięta, sir, że wzniesione trzy wiosła i wystrzał pistoletowy z szalupy ściągną ogień.

— Tak, na nasze głowy. Chłopcze, nigdy nie rób tego szaleństwa i nie polegaj na artylerii, która strzela z daleka. Narobi dużo huku i dymu, ale to diablo niepewny sposób miotania starym żelastwem. W takiej jak ta potrzebie liczyłbym raczej na harpun w ręku Toma Coffina niż na najskuteczniejszą salwę dziewięćdziesięciodziałowego trójpokładowca. Chodźcie, pozbierajcie swe, kończyny i spróbujcie przejść się po terra firma", Coffin.

Marynarz o tym ponurym nazwisku powstał flegmatycznie od steru i zdawał się wznosić coraz wyżej w powietrze, w miarę jak prostował niezmiernie długie ciało. Miał sześć stóp i sześć cali wysokości, ale zwykle trzymał się zgarbiony, co było rezultatem przebywania w ciasnych okrętowych pomieszczeniach. Był zbyt suchy jak na dobrze zbudowanego mężczyznę, ale ogromne, kościste i żylaste ręce świadczyły o olbrzymiej sile. Na głowie miał mały, niski, sklepiony kapelusik z brązowej wełny, który przydawał wyrazu szczególnie surowego i uroczystego tej twarzy o rysach ostrych i wydatnych, obramowanej czarnym, ale siwiejącym już zarostem. Jedna jego dłoń jakby instynktownie zacisnęła się na rękojeści harpuna, który wsparł o skałę,, gdy na rozkaz dowódcy wylazł z łodzi, gdzie zajmował tak niewspółmiernie mało miejsca.

Kapitan Barnstable poczuł się pewniejszy i wydawszy pozostałym w łodzi ludziom parę rozkazów, zaczął się drapać na skały. Mimo niezwykłej odwagi i zręczności nic by nie wskórał, gdyby w trudnych chwilach nie przychodził mu z pomocą Coffin, który dzięki swej sile i wzrostowi dokazywał sztuk niewykonalnych dla przeciętnego śmiertelnika. Na parę stóp od wierzchołka zatrzymali się na występie skalnym, by nabrać tchu i naradzić się, bez czego nie sposób było iść dalej.

— Złe miejsce ,do cofania się, gdybyśmy trafili na nieprzyjaciela — rzekł Barnstable. — Gdzie mamy szukać tego pilota, panie Merry, po czym go poznamy i skąd pewność, że nas nie zdradzi?

— Pytanie, które ma pan mu zadać, jest wypisane na tym oto kawałku papieru — odparł chłopiec i wręczył mu hasło. — Daliśmy sygnał z tamtego cypla, ale musiał widzieć naszą łódź, więc wyszedł nam pewno na spotkanie. Co zaś do możliwości zdrady, cieszy się on zaufaniem kapitana Munsona, który wypatruje go pilnie od chwili, gdy zbliżyliśmy się do lądu.

— Tak — mruknął porucznik — a ja nie mniej bacznie będę go wypatrywał teraz, kiedy jesteśmy na lądzie. Nie podoba mi się opływanie brzegu z tak bliska, ani też nie pokładam w nikim tak wielkiego zaufania. Co myślicie o tym, panie Coffin?

Zagadnięty przez dowódcę wyga zwrócił ku niemu swe poważne oblicze i odpowiedział z namaszczeniem:

— Kiedy mam dobre żagle, a przed sobą pełne morze, nic mi po pilotach, sir. Co do mnie, to urodziłem się na czebako i nigdy nie mogłem zrozumieć, na co się zda więcej lądu niż jakaś mała wysepka, by mieć grunt pod uprawę warzyw i miejsce do suszenia ryb. Na widok ziemi zawsze czuję się nieswojo, chyba że mamy wiatr prosto od lądu.

— Widać, że masz olej w głowie, Tom — rzekł Barnstable pół drwiąco, pół serio. — Ale czas w drogę. Słońce dotyka właśnie chmur nad morzem, a niech nas Bóg strzeże od stania tu w nocy na kotwicach.

Uchwyciwszy się wystającego głazu, Barnstable podciągnął się do góry i po paru karkołomnych susach stanął na krawędzi urwiska. Coffin podsadził praktykanta w ślad za dowódcą, sam zaś poszedł za nim ostrożniej jeszcze, ale z mniejszym wysiłkiem.

Kiedy wszyscy trzej stanęli na płaskowyżu, zaczęli rozglądać się po okolicy ostrożnie a ciekawie. Dokoła ciągnęły się grunty uprawne, poprzecinane jak wszędzie żywopłotami i murami. Jedna tylko mała, zrujnowana chatka widniała o jaką milę od nich, reszta bowiem siedzib ludzkich znajdowała się możliwie najdalej od mgieł i wyziewów morza.

— Nic tu nam nie zdaje się grozić, ale nie ma i tego, kogo szukamy — rzekł Barnstable ogarnąwszy wzrokiem całe pole widzenia. — Obawiam się, panie Merry, że wylądowaliśmy na darmo. Co powiesz na to, Długi Tomie? Czy widzisz tego, kogo szukamy?

— Nie widzę nigdzie pilota, sir — odparł zapytany — ale i tak nie jest jeszcze najgorzej, bo tam pod krzakami widzę trochę świeżego mięsa, którego wystarczy na podwójne racje dla załogi „Ariela".

Praktykant roześmiał się pokazując Barnstable'owi przedmiot zainteresowań Coffina. Był to tłusty wół, który spokojnie przeżuwał paszę pod pobliskim żywopłotem.

— Wiele mamy zgłodniałych ludzi na pokładzie — rzekł wesoło — którzy chętnie poparliby propozycję Długiego Toma, gdyby czas i okoliczności pozwalały nam ubić zwierzę.

— Pierwszy lepszy fuszer dałby sobie z nim radę, panie Merry — odparł Tom; bez drgnienia muskułów twarzy uderzył potężnie końcem harpuna o ziemię i pochylił broń jak do ciosu. — Niech tylko kapitan Barnstable powie słowo, a przebiję bydlę na wylot. Wpakowałem to żelazo w niejednego. wieloryba, co miał nie taką warstwę tłuszczu, jak ten wół.

— Dość! Nie jesteśmy na wyprawie wielorybniczej, kiedy wszystko dobre, co się pod rękę nawinie — rzekł Barnstable zniecierpliwiony, odwracając wzrok od zwierzęcia, jakby sam sobie nie ufał. — Ale baczność! Ktoś idzie za żywopłotem. Pistolet do ręki, panie Merry! Możemy najpierw usłyszeć strzał.

— Nie z tego krążownika — zawołał lekkomyślny chłopiec — to wyrostek, sir, taki jak ja, i wątpię, czy odważyłby się zaczepić nas trzech.

— Masz rację, chłopcze — odparł Barnstable opuszczając pistolet. — Zbliża się ostrożnie, jakby się nas bał. Jest mały i odziany w szare sukno; choć niepodobne to do kurty żeglarskiej, może to nasz pilot. Zostańcie tu obaj, pójdę go zatrzymać.

Gdy Barnstable ruszył w kierunku żywopłotu, który częściowo osłaniał przybysza, ów stanął nagle, jakby się wahał, czy iść dalej, czy się cofać. Nim powziął decyzję, marynarz był już o parę stóp od niego.

— Za pozwoleniem, sir — spytał Barnstable — jakie wody mamy w tej zatoce?

Smukły młodzieniaszek drgnął, jakby słowa te wywarły na nim piorunujące wrażenie, i cofnął się odruchowo. Wreszcie odpowiedział głosem ledwie dosłyszalnym:

— Mniemałbym, sir, że to wody Oceanu Niemieckiego.

— Nie może być! Musiałeś niemałą część swego życia poświęcić na naukę geografii, skoro jesteś tak dobrze poinformowany — odparł porucznik. — Ale może potrafisz mi powiedzieć, jak długo potrzymamy cię w niewoli, zanim zdążymy nacieszyć się twoim dowcipem?

Na tę groźbę chłopiec nie odpowiedział. Widząc jednak, że odwrócił głowę i ukrył twarz w dłoniach, obrażony oficer sądził, że zdołał go nastraszyć, i już miał zadać nowe pytanie. Zastanowiło go tylko dziwne drżenie całej tej smukłej postaci i dlatego zwlekał z przesłuchaniem. Nagle ku nieopisanemu zdumieniu spostrzegł, że wyrostek trzęsie się nie ze strachu, ale z tłumionego śmiechu.

— Do stu tysięcy rekinów! — ryknął Barnstable — za wesoły coś jesteś, mój paniczu! Diabli człowieka biorą, że musiał wylądować w takiej zatoce, kiedy burza wisi nad głową, a jeszcze zamiast odpowiedzi na pytanie, od którego życie lub śmierć zawisła, taki żółtodziób w nos mu się śmieje. Ale posłyszę od ciebie więcej kpinek na statku; będę miał przynajmniej błazna do końca rejsu.

Z tymi słowy dowódca szkunera groźnie ruszył w kierunku obcego, ten jednak cofnął się przed wyciągniętą ręką oficera i zawołał głosem, w którym strach wziął górę nad wesołością:

— Barnstable, kochany Barnstable! Byłżebyś zdolny mnie skrzywdzić?

Marynarz, tak nieoczekiwanie wezwany po imieniu, cofnął się parę kroków, strącił czapkę z głowy, przetarł oczy i zawołał:

— Co ja słyszę? Co widzę? Tam stoi „Ariel", a tam fregata. Czyżby to panna Katarzyna Plowden?

Ale jeśli mógł mieć jeszcze jakie wątpliwości, prysły one natychmiast, gdyż domniemany młokos osunął się na nasyp z wstydliwością iście niewieścią, zadającą kłam męskiemu przebraniu, i wybuchnął niepohamowanym śmiechem.

Wszelka myśl o służbie, o pilocie, a nawet o „Arielu" odbiegła natychmiast marynarza, który przeskoczył nasyp, usiadł koło panny i sam zaczął się śmiać nie wiadomo z czego.

Kiedy rozbawiona dziewczyna odzyskała trochę równowagi umysłu, zwróciła się do Barnstable'a, który pozwalał jej bawić się swoim kosztem.

— To nie tylko niemądrze z mojej strony, ale i okrutnie — rzekła. — Winnam wyjaśnienie, skąd się tu znalazłam i co oznacza to niezwykłe przebranie.

— Rozumiem wszystko — zawołał Barnstable. — Dowiedziałaś się, że jesteśmy tutaj, i pobiegłaś dotrzymać obietnicy danej mi w Ameryce. Nie pytam o więcej. Kapelana mamy na fregacie.

— Może sobie nauczać z równie marnym jak zwykle rezultatem — przerwała mu niewiasta w przebraniu — ale póty nie zgodzę się na małżeństwo, póki nie osiągnę celu przyświecającego mi w tej ryzykownej wyprawie. Zwykłeś być mniej samolubny, Barnstable. Czy chcesz, abym zapomniała o szczęściu innych?

— O kim mówisz?

— O mojej biednej, oddanej kuzynce. Słyszałam, że dwa okręty, podobne z opisu do waszej fregaty i „Ariela", kręcą się u wybrzeży, i od razu postanowiłam się z wami porozumieć. Przez tydzień szłam za wami w tym przebraniu, ale dopiero dziś dopięłam swego. Dziś podeszliście bliżej brzegu niż zwykle i, na szczęście, ryzyko się opłaciło.

— Tak, Bóg jeden wie, jak blisko jesteśmy lądu! Ale czy kapitan Munson zdaje sobie sprawę, że chcesz dostać się na jego statek?

— Naturalnie, że nie. Nie wie nikt prócz ciebie. Miałam nadzieją, że Griffith i ty, dowiedziawszy się o naszym położeniu, zdecydujecie się na pewne ryzyko, żeby nas uwolnić. W tym liście apeluję do waszej rycerskości i daję wskazówki, którymi powinniście się kierować.

— Kierować! — przerwał jej Barnstable. — Chcesz nas wypilotować z zatoki ty, we własnej osobie?

— A więc jest ich dwóch! — ozwał się głos w pobliżu. , Przestraszona niewiasta krzyknęła i porwawszy się na nogi, instynktownie poszukała opieki u boku narzeczonego Barnstable, który rozpoznał głos Długiego Toma, ze zmarszczoną brwią spojrzał ku miejscu, gdzie sponad płotu wyglądało poważne oblicze, i zażądał wyjaśnień.

— Nie widząc was, sir, ani wiedząc, gdzie pościg mógł was zaprowadzić, pan Merry zdecydował wyprawić mnie na zwiady. Mówiłem mu, że zajęci pewnie jesteście, sir, przetrząsaniem worków z pocztą znalezionych u tego gońca, zważywszy jednak, że pan Merry jest oficerem, ja zaś prostym marynarzem, uczyniłem, jak mi kazano.

— Wracaj, Tom, gdzie kazałem wam zostać — rzekł Barnstable — i powiedz panu Merry, by czekał na moje rozkazy.

Coffin rzucił zwykłe: „Tak, sir", jak przystało subordynowanemu marynarzowi, nim jednak odszedł od żywopłotu, wyciągnął muskularne ramię w stronę oceanu i rzekł głosem uroczystym, dobrze malującym jego obawy i usposobienie:

— Pierwszy uczyłem pana, jak refować żagle. Tak, kapitanie Barnstable, o ile mnie pamięć nie myli, nie potrafił pan zaciągnąć dwóch półsztyków, kiedy po raz pierwszy zjawił się pan na pokładzie „Spalmacitty". Tych rzeczy człowiek uczy się prędko, ale całe życie trzeba spędzić na morzu, by znać się na pogodzie. Pokazują się baranki u wejścia do zatoki, co mówi wyraźnie każdemu, kto się na tym zna, mówi tak wyraźnie, jakbyście to wy, sir, wołali przez tubę, że trzeba skracać żagle. Nadto, czy nie słyszycie, sir, jęków morza, które ostrzega, że niezadługo obudzi się ze snu.

— Tak, Tom — odparł oficer podchodząc do krawędzi urwiska i rzucając doświadczonym okiem żeglarza na posępny ocean — rzeczywiście zbliża się noc groźna, ale tego pilota musimy dostać i...

— Czy to nie ten? — przerwał mu Tom wskazując na człowieka, który stał opodal i nie spuszczał ich z oka, a zarazem sam stanowił przedmiot obserwacji praktykanta.

— Dałby Bóg, żeby znał swe rzemiosło, gdyż okręt musiałby mieć na dnie oczy, żeby wypłynąć z takiej zatoki.

— To rzeczywiście musi być on! — zawołał Barnstable, przywołany do swych obowiązków. Zamienił parę słów z niewiastą w przebraniu, którą zostawił w cieniu żywopłotu, sam zaś wyszedł naprzeciw nowo przybyłego. Z odległości, z której tamten mógł go usłyszeć, dowódca szkunera zapytał:

— Jakie wody mamy w tej zatoce?

Przybysz, który spodziewał się tego pytania, nie zawahał się ani na chwilę:

— Dość głębokie, by wyprowadzić z nich tych, którzy wpłynęli z ufnością.

— Jesteście więc człowiekiem, którego szukamy - krzyknął Barnstable. — Czy możecie zejść zaraz na statek?

— Mogę i chcę — odparł pilot. — Czas nagli. Dałbym najlepsze sto gwinei, jakie wybito kiedykolwiek w mennicy, za dwie godziny słońca, które zaszło, lub nawet za godzinę tego gasnącego zmierzchu.

— Czy uważacie nasze położenie za tak złe? — spytał porucznik. — Idźcie więc za tym oficerem. Dogonię was, nim staniecie u stóp skał. Mam nadzieję, że uda mi się zwerbować jeszcze jednego marynarza.

— Czas teraz droższy jest dla nas niźli najlepszy nawet marynarz — rzekł pilot marszcząc brwi i obrzucając oficera zniecierpliwionym spojrzeniem. — Za zwłokę będzie odpowiadał ten, kto ją spowoduje.

— Odpowiem za nią przed tymi, którzy mają prawo żądać ode mnie wyjaśnień — rzucił Barnstable wyniośle.

Rozeszli się z tą przestrogą i surową odprawą na ustach. Młody oficer, pomrukując gniewnie, skierował kroki ku pani swego serca, a pilot, ściągając odruchowo pas kurty, ruszył w ślad za praktykantem i Tomem. Milczał zagniewany.

Barnstable odnalazł przebraną dziewczynę, którą czytelnik poznał jako pannę Katarzynę Plowden. Wielki niepokój malował się na jej inteligentnej twarzy. W poczuciu odpowiedzialności, która ciążyła mu, choć tak dumną odpowiedź dał pilotowi, młody człowiek, zapomniawszy o przebraniu dziewczyny, pod ramię poprowadził ją ku urwisku.

— Chodź, Katarzyno — rzekł — czas nagli.

— Nie widzę powodu do pośpiechu — odparła ociągając się.

— Słyszałaś przepowiednie mego sternika, które sam muszę potwierdzić. Czeka nas okropna noc choć nie żałuję, że wpłynęliśmy do zatoki, bo spotkałem ciebie.

— Boże uchowaj, byśmy mieli żałować naszego spotkania — zawołała Katarzyna Plowden, a bladość i niepokój zajęły miejsce rumieńców ożywienia zdobiących dotąd twarz brunetki. — Tu masz list, postąp według wskazówek i przybywajcie nam z pomocą, ty i Griffith, a znajdziecie w nas chętne branki.

— Co mówisz, Katarzyno? — zawołał jej narzeczony. — Ty przynajmniej jesteś teraz bezpieczna i byłoby szaleństwem, gdybyś narażała się znowu. Na moim statku możesz znaleźć schronienie i znajdziesz je, póki nie uwolnimy twojej kuzynki, a wówczas pamiętaj, że obiecałaś mi rękę.

— A co zamierzasz robić ze mną, zanim to nastąpi? — spytała panna cofając się przed nim powoli.

— Na „Arielu", Bóg mi świadkiem, ty będziesz dowódcą. Ja zachowani tylko nazwę kapitana.

— Pięknie dziękuję, ale nie czuję się na siłach objąć tak wysokiego stanowiska — zarumieniła się po białka roześmianych oczu. — Nie tłumacz sobie opacznie mego postępowania. Jeśli uczyniłam więcej, niźli mi płeć pozwala, to dlatego, że cel był chwalebny, a jeśli zdobyłam się na większą niż kobieca przedsiębiorczość, to dlatego...

— By przezwyciężyć słabośćswej płci — zawołał — i okazać mi zaufanie.

— By się kiedyś stać ciebie godną. — Z tymi słowy zawróciła i znikła poza zakrętem żywopłotu tak szybko, że nie zdążył jej zatrzymać. Zdumiony Barnstable stał bezradnie, a kiedy wreszcie ruszył w pościg, Katarzyna mignęła mu tylko w gęstym mroku wieczornym i znów znikła w zaroślach.

Chciał mimo to biec za nią, ale nagle zobaczył błysk na horyzoncie i przeciągły grzmot wystrzału działowego przetoczył się wzdłuż urwisk nadbrzeżnych, budząc echo wśród okolicznych wzgórz.

— O, zrzędzi sobie stary! — mruknął zawiedziony oficer, niechętnie stosując się do sygnału. — Równie ci teraz spieszno się stąd wydostać, jak pilno ci było tu wpłynąć.

Trzy strzały muszkietowe z łodzi u stóp skały skłoniły go do pośpiechu. Zsuwając się na łeb na szyję po karkołomnych stromiznach urwiska, doświadczonym okiem dostrzegł dobrze znane sygnały świetlne na fregacie, wzywające wszystkie łodzie do powrotu.

ROZDZIAŁ TRZECI

W takim jak teraz czasie nie przystoi

Nad najdrobniejszą debatować winą.

Juliusz Cezar

Czarny cień leżał u podnóża skał, wieczór zaś był pochmurny, dzięki czemu nikt nie dostrzegł gniewnej zmarszczki na pogodnym zazwyczaj czole Barnstable'a, kiedy wskakiwał do łodzi i siadał przy milczącym pilocie. .

— Odbijaj — rzucił tonem nie znoszącym sprzeciwu. — Niech kat porwie taką żeglugę, w której igra się okrętami i życiem ludzkim po to tylko, by podpalić jakiś spróchniały transportowiec z drzewem czy jakiś zaspany frachtowiec norweski! Hej ludzie, żywo! żywo!

Skonsternowani marynarze chwycili za wiosła i w mgnieniu oka lekka łódź zdołała się przebić przez kipiel. W następnej chwili kołysali się już poza wstęgą piany, gdzie groziło największe niebezpieczeństwo. Barnstable siedział wyprostowany, jakby nieświadomy powagi sytuacji, zapatrzony w bryzgi pian. Dopiero kiedy łódź zaczęła wzlatywać i opadać rytmicznie na falach, rozejrzał się za szalupą.

— Griffithowi znudziło się widać bujanie w tej kołysce — mruknął — i będziemy musieli podpłynąć do fregaty miast myśleć o wydostaniu się z tej obieży. Tu właśnie mamy taki zakątek, za jakim szaleją zakochani; trochę piasku, trochę wody i masa skał. Racja, Długi Tomie, że marynarzowi zupełnie wystarczy tu i ówdzie wysepka, i niech diabli porwą ląd stały!

— Tak mówi rozsądek — odparł spokojnie Coffin. — A jeżeli ma być dno, to niech będzie muł albo piasek, żeby kotwica się trzymała i można było sondować. Zgubiłem sondę na niejednej głębi, nie mówiąc już o ołowiankach pozostawionych na jakimś skalistym dnie. Ponad wszystko przedkładam pas przybrzeżny, gdzie ołowianka podnosi się łatwo, a kotwica trudno. Widzę łódź na. wprost dzioba. Czy mamy się na nią wpakować, czy ominąć?

— To szalupa — zawołał oficer. — A jednak Ned mnie nie opuścił.

Głośny okrzyk ze zbliżającej się łodzi utwierdził Barnstable'a w tym przekonaniu i parę minut później szalupa i welbot kołysały się obok siebie. Griffith tym razem nie opierał się o poduszki, lecz przemówił poważnie, z cieniem wymówki:

— Dlaczego straciliście tyle czasu, kiedy z każdą minutą położenie nasze się pogarsza? Wracałem na sygnał z fregaty, ale , doszedł mnie plusk waszych wioseł i poczekałem, by zabrać pilota. Jak wara się udało?

— Tu go mamy i jeżeli znajdzie drogę przez ten labirynt, dowiedzie, że słusznie należy mu się to miano. Zanosi się na jedną z tych nocy, kiedy przez lunetę trzeba szukać księżyca. Jak się jednak dowiesz, co widziałem na tych przeklętych skałach, z pewnością nie weźmiesz mi za złe zwłoki.

— Musiałeś chyba widzieć człowieka, którego szukaliśmy, bo w przeciwnym razie niepotrzebnie byśmy ryzykowali.

— Widziałem człowieka, którego szukaliśmy, i człowieka, którego nie spodziewaliśmy się znaleźć — odpowiedział Barnstable z goryczą. — Niech chłopiec opowie ci, co oglądał na własne oczy.

— Mam powiedzieć? — zaśmiał się praktykant. — A więc widziałem mały kliper w przebraniu, który po dłuższym pościgu umknął okrętowi wojennemu i ten mały szelma jak dwie krople wody podobny był do mojej kuzyn...

— Cicho bądź, plotkarzu! — zawołał Barnstable piorunującym głosem. — Będziesz mi w takiej chwili zatrzymywał łodzie bezsensownym gadaniem? Prędzej, pakuj się do szalupy. W drodze, jeśli nadarzy się okazja, a Griffith zechce cię wysłuchać, podzielisz się z nim twymi niemądrymi przypuszczeniami.

Chłopiec skoczył lekko do szalupy w ślad za pilotem. Siadł speszony na ławce obok Griffitha i rzekł cicho:

— I to wkrótce, jeśli pan Griffith myśli i czuje u wybrzeży angielskich tak, jak myślał i czuł w ojczyźnie.

Jedyną odpowiedzią był mu uścisk dłoni, po czym porucznik rzucił słowa pożegnania Barnstable'owi, a swym ludziom rozkaz wiosłowania do fregaty.

Łodzie oddaliły się już i plusnęły wiosła, kiedy pilot po raz pierwszy podniesionym głosem zawołał:

— Stać! Skontrujcie!

Ludzie podnieśli wiosła, zniewoleni jego rozkazującym tonem. Zwróciwszy się w stronę welbotu mówił:

  — Natychmiast podnieś pan kotwicę, kapitanie Barnstable, i zmierzaj ku wyjściu z zatoki nie tracąc ani chwili. Trzymaj pan swój skaner z dala od północnego brzegu, a mijając nas zbliż się na odległość głosu.

— To wyraźny kurs i łatwa żegluga, panie pilocie, ale nie wolno mi ruszyć z miejsca bez rozkazu kapitana Munsona. Miałem czarno na białym, by wpakować „Ariela" w to rozkoszne miejsce, a teraz muszę mieć przynajmniej sygnał lub ustnie podany rozkaz Od mego dowódcy, bym mógł stąd wypłynąć. Szlak będzie równie najeżony niebezpieczeństwami jak w dzień, ale wtedy odbyłem tę żeglugę przy świetle, którego nie zastąpią mi wskazówki na piśmie.

— Pozostawszy tu w taką noc, narazisz się pan na pewną zgubę — rzekł pilot surowo. — Za dwie godziny fale załamywać się zaczną w miejscu, gdzie teraz pański statek kołysze się spokojnie.

— Co do tego zgadzamy się w zupełności, ale jeśli zatonę, to zatonę zgodnie ż otrzymanymi rozkazami, jeśli zaś, poszedłszy za pańską radą, wybiję dziurę w dnie „Ariela", to wraz z wodą morską wpuszczę bunt do jego wnętrza. Skąd mogę wiedzieć, czy naszemu staremu nie przyjdzie do głowy sprowadzić jeszcze jednego lub dwóch pilotów?

— Słusznie — mruknął Tom, tak że go posłyszano — ale pozostawszy w takim miejscu, łacno można statek i załogę mieć na sumieniu!

— Więc trzymajcie się na kotwicy, póki w ślad za nią nie pójdziecie na dno — rzekł pilot do siebie. — Na szalonych rady nie ma, ale jeśli...

— Nie, nie szalonych — przerwał Griffith. — Barnstable nie zasługuje na to miano, choć obowiązkowy jest do ostateczności. Podnieś natychmiast kotwicę, Barnstable, i wypływaj co prędzej z zatoki.

— Na pewno nie wydajesz tego rozkazu z taką przyjemnością, z jaką ja go spełnię. Za wiosła, chłopcy! „Ariel" nigdy nie złoży swych kości na tak twardym dnie, o ile ode mnie będzie to zależało.

Ledwie dowódca powiedział te słowa, ludzie jego wydali okrzyk radości, a łódź pomknęła i po chwili znikła w cieniu rzucanym przez nadbrzożne urwiska.

Wioślarze szalupy nie próżnowali również, lecz natężając wszystkie siły przybili niebawem do fregaty. Przez ten czas pilot głosem, który stracił całą zdumiewającą surowość i władcze brzmienie po rozmowie z kapitanem Barnstable, wypytywał Griffitha o nazwiska oficerów na statku. Porucznik odpowiadał, po czym dorzucił:

— Sami dzielni i godni zaufania ludzie, a choć przedsięwzięcie, w którym teraz bierzesz pan udział, może być ryzykowne dla Anglika, nie ma wśród nas zdrajców. Potrzebujemy waszych usług, a tak samo jak my darzymy was zaufaniem, i wy możecie nam zaufać.

— A skąd pan wiesz, że będę potrzebował wam zaufać? — spytał pilot zimno i obojętnie.

— Ba, dobrą, co prawda, mówicie angielszczyzną jak na tubylca — odparł Griffith — ale macie nosowy akcent, na którym człowiek urodzony z tamtej strony Atlantyku złamałby sobie język.

—. Mniejsza z tym, gdzie się ktoś urodził albo jak mówi — odparł pilot lodowato — byle pełnił swe obowiązki z odwagą i w dobrej wierze.

Na szczęście dla nich obu wyraz wzgardliwej ironii, który odmalował się na twarzy przystojnego porucznika, skryły ciemności nocne, kiedy odpowiadał na słowa pilota:

— Święta racja, byle pełnił swe obowiązki z odwagą i w dobrej wierze. Ale, jak zauważył Barnstable, musicie znać ten szlak na pamięć, by móc po nim żeglować w taką noc. Czy wiecie, jaka tu głębokość?

— Fregata przejdzie. Będę się starał trzymać ją na czterech sążniach głębokości. Mniej byłoby niebezpiecznie.

— To wspaniały statek! I posłuszny na każde skinienie steru jak szeregowiec piechoty morskiej podczas musztry na każde skinienie swego sierżanta, ale musicie uważać, bo lubi wyskakiwać naprzód, jakby ścigał się z wiatrem.

Pilot uchem człowieka doświadczonego słuchał o właściwościach fregaty, którą miał wyprowadzić z szczególnie trudnego położenia. Chwytał w lot każde słowo, a kiedy Griffith zamilkł, rzekł z tą dziwną, nie opuszczającą go ani na chwilę rezerwą:

— To jednocześnie zaleta i wada statku w wąskim kanale. Obawiam się, że raczej na złe wyjść nam to może dziś w nocy, kiedy trzeba będzie trzymać go na wodzy.

— Sądzę, że będziemy musieli sondować — rzekł Griffith.

— Będziemy musieli i okiem szukać drogi, i sondą — odparł pilot wpadając znów w ton monologu. — Wpływałem nieraz i wypływałem w noce ciemniejsze od tej, ale nigdy nie na statku o większym zanurzeniu.

— W takim razie, na Boga, jak mogliście podjąć się przeprowadzenia go wśród skał i przez fale? — zawołał Griffith. — Wy, piloci małych statków, nie znacie szlaków. Tylko jednostka o dużym zanurzeniu znajduje kanał. Ej pilocie, pilocie! Nie radzę igrać z nami! To niebezpieczna rzecz ryzykować, kiedy się ma do czynienia z nieprzyjacielem.

— Młodzieńcze, nie wiesz ani co mówisz, ani komu grozisz — rzekł pilot surowo, choć nadal spokojnie. — Zapominasz, że masz nad sobą zwierzchnika, ja zaś nie mam nikogo.

— Tak będzie dopiero, kiedy spełnisz swój obowiązek — krzyknął Griffith — bo jeżeli...

— Dość! — przerwał pilot. — Dobijamy do statku, wejdźmy nań w dobrej komitywie.

Oparł się o poduszki, a Griffith, choć nie. wiedział, czy podejrzewać pilota o fatalną lekkomyślność, czy o zdradę, zmusił się do milczenia. Wdrapali się po opuszczonym z fregaty trapie w pozornej zgodzie.

Fregata kołysała się już na długich bałwanach, które nadbiegały od pełnego morza z rosnącą gwałtownością. Topsle jednak wciąż zwisały ospale z rej, bo lekki wietrzyk podmuchujący od strony lądu nie wystarczy, by wypełnić te ciężkie płachty.

Kiedy Griffith i pilot stanęli na pokładzie, ciszę mąciły tylko fale rozpryskujące się o masywny dziób okrętu. Potem zaświdrował w uszach gwizdek pomocnika bosmana, odwołujący dwóch wartowników ustawionych po obu stronach wejścia na pokład dla oddania honorów porucznikowi i jego towarzyszowi.

Jednakże, choć tak głęboka cisza panowała wśród setek ludzi zamieszkujących ogromny statek, światło krytych latarni, porozmieszczanych w różnych zakamarkach pokładu, ukazywało nie tylko sylwetki załogi, ale i uczucia troski i ciekawości malujące się na twarzach.

Liczne grupy stały w przejściach wokół wielkiego masztu i na bomach ; twarze tych ludzi były wyraźnie widoczne, podczas gdy ci, co stali na dolnych lub spoglądali w dół z górnych rej, majaczyli tylko niewyraźnie. Zachowanie wszystkich zdradzało, jaką wagą przywiązują do przybycia łodzi.

Marynarze tłoczyli się wszędzie prócz rufy, gdzie grupami, odpowiednio do szarż, zebrali się oficerowie. I pni trwali w skupionym milczeniu. Na przodzie stało grono młodych ludzi w mundurach takich samych jak mundur Griffitha. Byli to jego koledzy, choć niżsi stopniem. Po przeciwnej stronie rufy, liczniej reprezentowani, zgromadzili się towarzysze Merry'ego. Dokoła kabestanu stało trzech czy czterech mężczyzn, z których jeden miał na sobie granatowy mundur ze szkarłatnymi wyłogami i wypustkami żołnierza, a drugi czarne szaty kapelana. Poza nimi, bliżej kajuty, widniała wysoka, wyprostowana postać. Był to dowódca fregaty, który przed chwilą dopiero wyszedł na pokład.

Powitany przez młodszych kolegów, Griffith prowadził wolno pilota ku kajucie, przed którą oczekiwał ich osiwiały w bojach kapitan. Młody człowiek zdjął kapelusz, ukłonił się bardziej ceremonialnie i rzekł:

— Udało się nam, sir, choć z większymi trudnościami i zwłoką, niż przewidywaliśmy.

— Ale nie sprowadziłeś pan pilota — rzekł kapitan z powątpiewaniem — a zatem na próżno ponosiliśmy ryzyko i trudy.

— Oto on   — rzekł Griffith odstępując na bok i wskazując stojącego za nim człowieka, który dolną część twarzy miał osłoniętą postawionym wysoko kołnierzem grubej kurty, a czoło zakryte obwisłym rondem mocno wysłużonego kapelusza.

— Ten? — zawołał kapitan. — W takim razie zaszła fatalna pomyłka. To nie człowiek, którego oczekiwałem, a nikt inny nie może go zastąpić.

— Nie wiem, kogo pan oczekiwał, kapitanie — rzekł obcy cichym, spokojnym głosem — ale jeśli nie zapomniał pan dnia, w którym zupełnie inna bandera niźli ten symbol tyranii, wiszący teraz nad tylną burtą, po raz pierwszy załopotała na wietrze, pamięta pan może i człowieka który ją wciągnął na maszt.

— Światła! — zawołał dowódca.

W mig przyniesiono latarnię, w której świetle ukazały się rysy pilota tchnące pewnością siebie i zimną krwią, a w bladej twarzy zabłysły spokojne niebieskie oczy. Kapitan Munson, zaskoczony, uniósł odruchowo kapelusz i odkrywając siwą głowę zawołał:

— To on! Ale jakże zmieniony!

— Tak zmieniony, że wrogowie go nie poznają — wtrącił pilot prędko, a dotknąwszy ręki kapitana, odwiódł go na stronę i dodał przyciszonym głosem: — Nie powinni również poznać go przyjaciele, póki nie nadejdzie właściwa pora.

Griffith odpowiadał na grad pytań, którymi zasypali go koledzy. Łowiąc chciwie każde jego słowo nie słyszeli tej rozmowy, choć spostrzegli wkrótce, że dowódca omylił się w pierwszej chwili, a teraz uspokoił się, że ma właściwego człowieka na pokładzie. Kapitan i pilot długo spacerowali pochłonięci ważną rozmową.

Zasób wiadomości Griffitha wyczerpał się wkrótce, a wówczas oczy wszystkich skierowały się ku tajemniczemu przewodnikowi, który miał ich ocalić w niebezpieczeństwie, jakie z każdą chwilą wydawało się i rzeczywiście było coraz większe.

ROZDZIAŁ CZWARTY

Patrz, płócienne żagle,

Wydęte chytrym, niewidzialnym wiatrem,

Ciągną okręty przez zmarszczone morze,

Czoło stawiając falom...

Szekspir

Jak już wspomnieliśmy, groza burzy siała niepokój w sercach marynarzy. Poza pasem przybrzeżnego cienia noc nie była tak głęboka i na niewielką odległość oko rozróżniało przedmioty, na wschodzie zaś smuga złowrogiej poświaty lśniła nad posępnymi wodami; w tym blasku sylwetki piętrzących się fal zarysowywały się coraz wyraźniej i oczywiście budziły lęk. Ciężkie chmury zwisały nad statkiem, którego strzeliste maszty jakby podtrzymywały czarną zasłonę, nieliczne zaś gwiazdy mrugały blado na wstędze czystego nieba obrębiającej ocean. W dalszym ciągu lekkie prądy powietrzne przemykały nad zatoką, niosąc od brzegu rześki zapach, ale wiały rzadko, co wskazywało niechybnie, że to ostatnie podmuchy lądowej bryzy*. Grzmot fal u wejścia do zatoki przelewał się monotonnie, głuszony tylko od czasu do czasu przeciągłym rykiem, kiedy potężniejszy grzywacz wdzierał się w zagłębienie skalne. Wszystko to wywoływało nastrój ponury i pełen grozy, ale nie popłochu, gdyż okręt wznosił się lekko i opadał na długich falach, nie szarpiąc się nawet na łańcuchu kotwicznym.

Wyżsi oficerowie, zebrani dokoła kabestanu, dyskutowali żywo nad szansami wydostania się z tej sytuacji, podczas gdy niektórzy starsi i bardziej zaufani marynarze zapuszczali się aż na niedostępną rufę, usiłując złowić uchem choć parę słów z rozmowy przełożonych. Zarówno oficerowie, jak marynarze nie spuszczali z oka kapitana i pilota, pochłoniętych tajemną rozmową gdzieś na uboczu. Jeden z gołowąsych praktykantów, powodowany ciekawością czy młodzieńczą nierozwagą, zbytnio się ku nim zbliżył, ale został ofuknięty przez kapitana i powrócił jak zmyty ukryć wstyd w tłumie kolegów. Nauczka, jaką otrzymał ten młokos, posłużyła za przestrogę starszym oficerom i choć w dalszym ciągu okazywali zniecierpliwienie, nikt nie odważył się przerwać narady, która zdaniem wszystkich zbytnio się przeciągała.

— Nie czas gadać o długościach, szerokościach i dystansach — zauważył oficer młodszy szarżą od Griffitha. — Należałoby natychmiast zwołać załogę i wypływać, póki czas.

— Nie sposób milami przebijać się przeciw fali — odparł Griffith — ale bryza wciąż podmuchuje i jeśli schwycą ją lekkie żagle, to wspomagani odpływem zdołamy jeszcze oddalić się od brzegu.

— Obwołaj bocianie gniazdo, Griffith — rzekł drugi porucznik — i spytaj, czy czują wiatr tam w górze. Może to poruszy starego i tego niedołężnego pilota.

Griffith śmiejąc się poszedł za jego radą, a otrzymawszy z góry zwykłą odpowiedź, zapytał donośnym głosem:

— Skąd macie wiatr tam w górze?

— Czuć czasem podmuch od lądu, sir — odparł dobitnie żeglarz — ale topsle wiszą bez ruchu.

Kapitan Munson i jego towarzysz przerwali rozmowę, gdy zabrzmiały te okrzyki, ale podjęli ją natychmiast, jakby nic im nie przeszkodziło.

— Jeżeli to wystrzał próbny, to spalił na panewce — rzekł dowódca piechoty morskiej, który nie znał się na żegludze i dlatego wyolbrzymiał niebezpieczeństwo, ale z nudów najwięcej na . statku dowcipkował. — Ten pilot nie chwyta aluzji uchem, więc czemu nie dać mu szczutka w nos?

— Na honor, skrzyżowaliśmy już szpady w szalupie — odparł pierwszy porucznik — i nie jest on człowiekiem, który zniósłby coś podobnego. Choć wygląda na tak ustępliwego i spokojnego, mam wątpliwości, czy zna księgę Hioba.

— A po cóż mu ona? — zawołał kapelan, który żywił obawy nie mniejsze od oficera piechoty morskiej, a bardziej się wszystkim przejmował. — Byłaby to dla niego tylko strata czasu. Jest tyle map tego wybrzeża i książek traktujących o nawigacji po tych wodach, które musiał przewertować, że, mam nadzieję, daleko lepiej wykorzystał czas.

Głośny śmiech słuchaczy wywarł pożądany skutek, gdyż położył kres tajemniczej rozmowie kapitana i pilota. Podszedłszy do oczekujących go oficerów kapitan Munson przemówił z cechującą go stanowczością i zimną krwią:

— Podnieś pan kotwicę, panie Griffith, i żagle na masztach. Nadszedł czas, by odbijać.

Zanim z ust porucznika zdążyło paść radosne: „Tak, sir!", już z pół tuzina praktykantów wzywało bosmana i jego pomocników na stanowiska.

Zapanowało ogólne poruszenie wśród ludzi skupionych dokoła wielkiego masztu, na bomach i w przejściach, choć zdyscyplinowani nie ruszali się z miejsc bez rozkazu. Ciszą przeszył dopiero gwizdek bosmana, po którym rozbrzmiała ochrypłym głosem komenda: — Kto żyw, ciągaj kotwicą, ahoj! — W nocnym powietrzu gwizdek zadźwięczał nisko, potem przejmująco i zamarł stopniowo na falach; przeniknął we wszystkie zakamarki statku jak głuchy łoskot dalekiego gromu.

Zwyczajna komenda podziałała na marynarzy wprost magicznie. Ludzie wyskakiwali spomiędzy armat, z głębi luków, na łeb na szyję zjeżdżali z bomów, wybiegali z każdego kąta tak szybko, że w jednej chwili zaroiło się na pokładzie. Głęboka cisza, którą dotychczas mąciły tylko prowadzone półgłosem rozmowy oficerów, ustąpiła gwarowi. Donośne komendy poruczników krzyżowały się z głośniejszymi jeszcze okrzykami praktykantów i ochrypłymi rykami bosmana i jego pomocników, wybijającymi się ponad tumult i krzątaninę.

Tylko kapitan i pilot pozostali niewzruszeni w ogólnym zamieszaniu, gdy nawet ci oficerowie, których zwano próżniakami, powodowani obawą przed niebezpieczeństwem, wykazywali niezwykłą ruchliwość, choć nieraz zdarzało im się usłyszeć od towarzyszy, że opóźniają raczej niż przyśpieszają manewrowanie statkiem. Gwar jednak przycichał stopniowo, a po paru minutach zapanowała taka cisza jak przed wydaniem rozkazu.

— Wszystko gotowe, sir — rzekł Griffith, który doglądał manewru z krótką tubą, przez którą rzucał rozkazy, w jednym ręku, drugą zaś ręką trzymał się drabliny, gdyż stał dość niepewnie na lawecie działa.

— Kabestan, marsz, sir! — rzucił kapitan komendę.

— Kabestan, marsz! — powtórzył Griffith głośno.

— Kabestan, marsz! — wybuchło kilkanaście głosów naraz, a dźwięk piszczałek wygrywających skoczną nutę nadał żwawe tempo robocie. Kabestan ruszył natychmiast i słychać było tylko miarowy tupot nóg chodzących wkoło marynarzy. Od czasu do czasu okrzyk oficera zagrzewał ich do wysiłku, aż wreszcie padło słowo „pion" oznaczające, że łańcuch kotwiczny wyciągnął się prawie pionowo.

— Kotwicę rwać! — krzyknął Griffith wśród głębokiej ciszy, która zapadła po przeraźliwym gwizdku bosmańskim.

— Co robić teraz, sir? — spytał porucznik. — Czy podnieść kotwicę? Nie czuć najlżejszego podmuchu, odpływ jest słaby i boję się, że fala może znieść statek na brzeg.

Uwaga była tak trafna, że ożywione ruchem i pracą na pokładzie twarze jak na komendę odwróciły się ku burtom, ale ściana ciemności piętrzyła się dokoła, nieprzenikniona dla ludzkich oczu, i nie pozwoliła im wyczytać, jaki los czeka statek.

— Całkowicie zdaję się na pilota — rzekł kapitan postawszy chwilę w milczeniu obok Griffitha i ogarnąwszy wzrokiem niebo i wodę. — Co pan powie, panie Gray?

Pilot, po raz pierwszy tak nazwany, stał wsparty o burtę i pa-

trzył w tym samym co i załoga kierunku. Odwrócił się jednak do kapitana, a wówczas blask bijący z pokładu oświetlił mu twarz, na której malował się spokój wprost niezwykły, zważywszy ciążącą na nim odpowiedzialność.

— Wielkie obawy budzi ta fala — rzekł niewzruszonym głosem — ale czeka nas pewna zguba, jeżeli burza, zbierająca na . wschodzie, zastanie nas tutaj. Najmocniejszy kabel konopny i godziny nie utrzyma statku gnanego przez wiatr północno-wschodni, bo przetrze się o skały. Jeśli to w ludzkiej mocy, musimy spróbować wyjść z zatoki, i to jak najrychlej.

— To, co mówicie, sir, wie każdy chłopiec okrętowy — odparł Griffith. — Ha, a oto i skaner!

Dał się słyszeć plusk długich wioseł i w ciemnościach zamajaczył mały „Ariel", poruszający się z wolna pod niedostatecznym napędem. Kiedy przepływał za rufą fregaty, ozwał się wesoły głos Barnstable'a:

— Trzeba lunety w taką noc, kapitanie Munson! — krzyczał. — Ale zdaje mi się, że słyszałem piszczałki. Nie zamierzacie, na Boga, pozostać tutaj do rana.

— Nie podoba mi się to miejsce tak jak i wam, panie Barnstable — odparł weteran z właściwą mu zimną krwią, aczkolwiek nuta niepokoju zdawała się już wibrować w jego głosie. — Stoimy na pionie, ale obawiamy się puścić z kotwicy, aby fala nie zniosła nas na brzeg. Jak tam z wiatrem?

— Z wiatrem? — powtórzył Barnstable. — Nie ma nawet tyle wiatru, żeby poruszyć lok na czole damy. Jeśli chcecie czekać, sir, by bryza lądowa wydęła wam żagle, możecie czekać miesiąc. Mnie udało się wydostać moją łupinę z gniazda grzywaczy, ale jak się to stało, Bogu jednemu wiadomo.

— Pilot wyda panu rozkazy — rzekł dowódca. — Wypełnijcie je co do joty.

Po tych słowach na obu statkach zapadła śmiertelna cisza, gdyż wszyscy nastawili uszu, ciekawi, co powie człowiek, od którego zawisło ich ocalenie. Po krótkiej chwili pilot ozwał się głosem spokojnym i wyraźnym jak poprzednio:

— Wiosła wkrótce na nic się wam nie zdadzą, bo idzie duża fala, ale lżejsze żagle was pociągną. Póki będziecie się trzymali kursu na wschodni północny wschód, będziecie żeglowali we właściwym kierunku. Żeglujcie tak, aż znajdziecie się na wysokości północnego przylądka. Wtedy możecie stanąć w dryf i wystrzelić z działa. Jeżeli jednak, czego się obawiam, wcześniej zejdziecie z kursu, musicie zawierzyć sondzie i iść lewym halsem . Strzeżcie się tylko kierunku południowego, bo tam sonda nic wam nie pomoże.

— Mogę żeglować po tym kursie zarówno lewym, jak i prawym halsem — powiedział Barnstable — i osiągnąć tę samą wysokość.

— To na nic — odparł pilot. _— Jeżeli zboczycie z kursu choć na rumb, traficie na skały i mielizny. Strzeżcie się, jak mówię, prawego halsu.

— A czym mam się kierować na tym kursie? Nie dajecie mi wskazówek ani co do czasu, ani pomiarów sondy, ani logu.

— Musicie zawierzyć szybkiej orientacji i pewnej ręce. Tylko piany będą wam ukazywały niebezpieczeństwo, kiedy nigdzie nie będziecie mogli dostrzec lądu. Lawiruj pan w porę i nie żałuj

sondy przy lewym halsie.

— Tak, tak — odpowiedział Barnstable półgłosem. — To zabawa w ciuciubabkę ze śmiercią, a celu jej nie widzę. Pewno, jak miałbym widzieć! Tyle tu człowiekowi pomogą oczy, co nos przy czytaniu Biblii.

— Spokój, spokój, Barnstable — przerwał mu dowódca fregaty, gdyż taka cisza panowała na obu statkach, że słychać było nie tylko stuk olinowania szkunera, chyboczącego się w bruździe fal, ale i słowa Barnstable'a. — Zadanie powierzone nam przez Kongres musi być wykonane choćby z narażeniem życia.

— Nie dbam o moje życie, kapitanie, ale wprowadzając statek na takie wody, bierze się go na swe sumienie. Czas na czyny jednak, a nie na słowa. Jeżeli takie niebezpieczeństwo grozi „Arielowi", który ledwie siedzi w wodzie, to cóż się stanie z fregatą? Czy nie lepiej, bym ruszył na rekonesans i starał się wskazywać wam drogę?

— Dziękuję — odpowiedział pilot. — To wspaniałomyślna ofiara, ale nie na wiele się przyda. Znam dobrze te wody i ufam, że pamięć mnie nie zawiedzie, a Opatrzność osłoni. Stawiajcie żagle, sir, a jeśli wam się powiedzie schwytać wiatr, pójdziemy w wasze ślady.

Rozkaz został natychmiast wykonany i w bardzo krótkim czasie „Ariel" okrył się żaglami. Choć ani tchnienia wiatru nie czuć było na fregacie, szkuner dzięki swej lekkości i odpływowi zaczął przebijać się przeciwko fali. Nie upłynęło dziesięć minut, a niski kadłub już ledwie majaczył na tle wstęgi świetlnej obrębiającej horyzont. Czarne kontury żagli rysowały się nad morzem, aż wreszcie i one rozpłynęły się w chmurach.

Griffith słuchał sprzeczki Barnstable'a z pilotem jak reszta młodszych oficerów — w głębokim milczeniu. Kiedy jednak „Ariel" zaczął niknąć z oczu, zeskoczył z lawety na pokład i zawołał:

— Ucieka jak statek spuszczony z doku! Czy mam poderwać kotwicę, sir, i ruszać jego śladem?

— Nie mamy wyboru — odpowiedział kapitan. — Słyszy pan pytanie, panie Gray? Czy podnieść kotwicę?

— Nie inaczej, kapitanie, choć sam odpływ nie wyniesie nas w bezpieczne miejsce — rzekł pilot. — Dałbym pięć lat życia, którego z pewnością niewiele mi już pozostało, gdyby okręt stał o milę dalej ku pełnemu morzu.

Uwagę tę, wypowiedzianą półgłosem, usłyszał tylko dowódca fregaty, który znów odszedł z pilotem na stronę i podjął tajemniczą rozmowę. Wystarczyło jednak samo przyzwolenie kapitana, bo ledwie padło z jego ust, Griffith rzucił przez tubę: — Podnieść kotwicę! — Zabrzmiały piszczałki fajfrów i zawtórował im miarowy tupot nóg przy kabestanie. Kotwica zaczęła podjeżdżać do góry, a jednocześnie rozwinięto żagle w nadziei, że chwycą podmuch wiatru. Z tuby padały grzmiące rozkazy porucznika i zostawały błyskawicznie spełniane. Ludzie majaczyli na kształt plam na mętnym tle nieba, leżeli na każdej rei, zdawali się wisieć w powietrzu. Zewsząd dochodziły dziwne okrzyki. — Bombramsel gotowy! — zawołał przeszywający głos, rzekłbyś gdzieś z chmur. — Gotowe na fokrei! — odpowiedział mu ochrypły głos marynarza poniżej. — Wszystko gotowe na rufie! — doleciał trzeci głos z innej części statku. Parę minut potem padł już rozkaz: — Luzuj!

Odrobinę światła, które sączyło się z nieba, zasłoniły teraz płachty żagli. Głębszy jeszcze mrok padł na pokład,wskutek czego blask latarni wydał się bardziej żywy, a poza burtami świat bardziej koszmarny.

Cała załoga, prócz dowódcy i jego towarzysza, zajęta była nadawaniem statkowi ruchu. Co najmniej z pięćdziesiąt głosów zawołało naraz: — Kotwica puściła! — Szybkie obroty kabestanu dowodziły, że windują samą już tylko kotwicę. Skrzyp lin, turkot bloków, przeszywające krzyki bosmana i jego pomocników wywoływały pośpiech, który szczurowi lądowemu wydawać by się mógł chaosem, jednakże marynarzom włożonym do żelaznej dyscypliny i mającym za sobą długoletnią praktykę pozwolił postawić żagle w krótszym czasie, niźli nam potrzeba było, by to opowiedzieć.

Oficerowie się nie zawiedli, bo choć żagle łopotały bezwładnie, lżejsze płótna na górnych rejach wydęły się jednak i fregata poddała się ich parciu.

— Płynie! Płynie! — zawołał Griffith radośnie. — Och, ty masz taki wstręt do lądu jak każda ryba! Już dmie tam w górze.

— To tylko ostatnie podmuchy bryzy — rzekł pilot cichym, poważnym głosem, ale tak nieoczekiwanie, że Griffith obejrzał sięzaskoczony. Pilot stał przy nim. — Zapomnijmy o wszystkim — podjął — i miejmy na względzie życia tych ludzi, które zależą od sprężystości pańskiej, a mojej wiedzy.

— Okażcie ją tylko, bo ja gotowym całą duszę włożyć w tę sprawę — odparł porucznik tym samym tonem. — Jakiekolwiek żywimy uczucia, trzeba pamiętać, że jesteśmy na nieprzyjacielskim brzegu i nie mamy ochoty złożyć na nim naszych kości.

Z tymi słowy rozeszli się, gdyż oficer musiał skoncentrować całą uwagę na manewrach statku.

Radość załogi wywołana ruchem fregaty była krótkotrwała. Wiatr, który jakby tylko na nich czekał, popchnął ich z ćwierć mili, trzepotał jeszcze parę minut lżejszymi żaglami i zamarł zupełnie. Sternik u koła zawołał, że traci panowanie nad statkiem, który przestaje słuchać steru. Griffith natychmiast zameldował tę smutną nowinę dowódcy, proponując ponowne zarzucenie kotwicy.

— Trzeba zwrócić się do pana Graya — odparł kapitan. — To on jest pilotem i na nim ciąży cała odpowiedzialność.

— Piloci nie zawsze ratują statki, ale też je gubią — rzekł Griffith. — Czy dobrze zna pan, kapitanie, człowieka, który trzyma w ręku losy nas wszystkich, a zachowuje się z takim spokojem, jakby się tym wcale nie przejmował?

— Znam go, i to dobrze. Według mnie możemy polegać zarówno na jego wiedzy, jak i rzetelności. Tyle mogę wam powiedzieć na uspokojenie, o więcej mnie nie pytajcie. Ale czy to wiatr się nie zmienia?

— Boże uchowaj! — zawołał pierwszy porucznik.

— Jeżeli ten północno-wschodni wiatr zaskoczy nas wśród mielizn, będziemy zgubieni!

Gwałtowny przechył statku spowodował wydęcie żagli, po czym znowu zwisły tak bezwładnie, że najbardziej wytrawni marynarze nie byli w stanie się zorientować, skąd wieje i czy to rzeczywiście wiatr, czy też złudzenie wywołane łopotem żagli. Dziób jednak zaczął wykręcać z kursu wiodącego na pełne morze i choć w ciemnościach nic nie było widać, nie ulegało wątpliwości, że statek znosi do brzegu.

Dzięki dziwnej krańcowości natury ludzkiej w tej chwili zwątpienia Griffitha odbiegło nagle podniecenie i popadł w apatię, która tak często ogarniała go w krytycznych momentach. Stał oparty łokciem o kabestan, dłonią przesłaniając oczy od blasku stojącej opodal latarni, kiedy lekkie dotknięcie zbudziło go z martwoty. Wciąż nieprzytomne oczy Griffitha spoczęły z wyrazem tkliwości na chłopcu, który stanął przy nim. Przemówił pierwszy:

— Smutna muzyka, panie Merry.

— Tak smutna, że nie mogę jakoś tańczyć do jej taktu — odparł praktykant. — Nie sądzę też, by choć jeden człowiek na pokładzie nie wolał usłyszeć w tej. chwili piosenki: „Na brzegu zostawił dziewczynę", miast tych przeklętych głosów.

— Jakich znów głosów, chłopcze? Jest cicho jak na zebraniu kwakrów w Jersey, nim rozbrzmiał dźwięczny głos waszego czcigodnego dziada.

— Ba, wszyscy mamy w żyłach trochę krwi kaznodziejskiej — odparł przekornie Merry. — Chciałbym słyszeć w tej chwili któryś z ich hymnów. Zawsze zasypiałem, kiedy zaczynali śpiewać, jak mewy na fali. Ale kto zaśnie przy tej dzisiejszej kołysance, będzie miał przykre przebudzenie.

— Kołysance! Nie słyszę nic, chłopcze, prócz trzaskania górnych żagli. Nawet pilot, który przemierza pokład z miną admirała, nie ma nic do powiedzenia.

— A czyż to nie głos, na który marynarz winien dobrze nastawić uszu?

— Racja, to odgłos fal rozbijających się o brzeg, ale w nocnej ciszy daleko go niesie. Nie poznajesz dotąd szumu fal nadbrzeżnych?

— Znam go zbyt dobrze i nie chcę poznać lepiej! Z jaką szybkością znosi nas na ten brzeg, sir?

— Nie sądzę, by z dużą — rzekł Griffith budząc się z odrętwienia — choć lepiej byłoby spuścić kotwicę. Hej, sternik, dziobem do fali, a nie półburtą!

Ale sternik powtórzył poprzedni meldunek, dodając, że statek się cofa.

— Rozwińcie dolne żagle, panie Griffith — rzekł kapitan Munson. — Może złapiemy wiatr.

Wkrótce dał się słyszeć turkot bloków i ogromne płachty, zwisające z dolnych rej, zostały momentalnie ściągnięte szotami. Potem cała załoga znieruchomiała, uzależniwszy, rzekłbyś,swój los od tej zmiany. W końcu oficerowie zaczęli wypowiadać najsprzeczniejsze zdania na temat wiatru, a Griffith, porwawszy płonącą świecę z latarni, skoczył na działo i uniósł ją wysoko. Płomyczek zachwiał się niepewnie, potem zaś wyprostował się i świecił równym blaskiem. Już Griffith miał opuścić rękę, lecz wstrzymał się, poczuwszy nagle chłód na jej grzbiecie. Płomień zwrócił się z wolna w stronę lądu, zadymił, zadygotał, zgasł.

— Nie traćcie ani chwili, panie Griffith! — zawołał pilot głośno. — Zwińcie wszystkie żagle oprócz trzech topsli, a i te zarefujcie podwójnie. Teraz nadszedł czas spełnienia obietnicy.

Młody człowiek zatrzymał się na mgnienie, zdumiony tym niespodziewanie mocnym i dźwięcznym głosem, ale rzuciwszy okiem w stronę morza, dał susa na pokład. Działał tak, jakby pośpiech decydował o życiu.

ROZDZIAŁ PIĄTY

Maszt już prosty niby świeco,

Hej, na morze, chłopcy, hej.

Pieśń

Niezwykłe podniecenie Griffitha, które błyskawicznie udzieliło się załodze, było wywołane nagłą zmianą pogody. Gdzie przedtem odcinała się na horyzoncie smuga blasku, teraz zdawała się ciągnąć z oceanu olbrzymia kolumna mglistego światła, podczas gdy daleki jeszcze choć zupełnie wyraźny łoskot wróżył zbliżanie się burzy, która tak długo wisiała w powietrzu. Nawet Griffith, grzmiącym głosem wydając rozkazy i przynaglając załogę do pośpiechu, rzucał niespokojnie okiem w stronę nadciągającego sztormuj twarze marynarzy, którzy leżeli na rejach, zwrócone były w tę stronę, gdy ręce wiązały żagle i podwójnie refowały topsle.

Jeden pilot w tym rojowisku, gdzie rozkaz padał za rozkazem, a okrzykowi wtórował okrzyk, zdawał się zupełnie obojętny i ze wzrokiem utkwionym w mgle, z rękami na piersi, stał i czekał na burzę.

Statek, leżąc burtą do fali, nie pozwalał na manewrowanie, niemniej żagle zostały zarefowane, nim nadleciał szkwał i targnął nimi gwałtownie. Łopot płacht ponad czarnymi wodami przejął dreszczem nawet najodważniejsze serca.

— Szkuner jest na samej drodze szkwału! — krzyknął Griffith. — Pewien jestem, że Barnstable zwlekał ze zwinięciem żagli do ostatniej chwili. Byle zostało mu ich dość i mógł utrzymać się z dala od brzegu!

— Jemu łatwiej posługiwać się żaglami — zauważył dowódca fregaty — a największe niebezpieczeństwo ma już za sobą. Okręt ucieka z kursu, panie Gray. Czy mam opuścić sondę?

Pilot ocknął się z zadumy, przeszedł po pokładzie tam, i z powrotem, nim otworzył usta, jak człowiek, który nie tylko wie, że wszystko od niego zależy, ale i czuje się na siłach sprostać zadaniu.

— To niepotrzebne — rzekł wreszcie. — Jeśli nas zniesie w tył, to na pewną zgubę, a trudno powiedzieć, skąd wiatr nadleci.

— Już nie tak trudno! — krzyknął Griffith — bo wiatr nadlatuje, i to silny!

Szum wichru dał się już słyszeć w pobliżu i ledwie porucznik wymówił te słowa, statek przechylił się mocno na jedną burtę, potem zaś zaczął pruć wodę i wyprostował się majestatycznie, zupełnie jak dworny kawaler kłaniający się przeciwnikowi przed pojedynkiem. W następnej chwili szedł już szybko naprzód, a posłuszny sterowi zbliżył się do właściwego kursu, na ile tylko kierunek wiatru pozwolił. Ruch na rejach ustał stopniowo i marynarze powoli ściągnęli na pokład. Natężali wzrok usiłując przebić ścianę otaczających ich ciemności, a niektórzy kręcili głowami, pełni obaw, których nie śmieli wyrazić słowami. Czekali na rozpętanie się sztormu, gdyż nikt nie był tak naiwny, by brać za burzę pierwsze porywy wichru. Wiatr tymczasem wzmagał się, ale stopniowo, aż wreszcie marynarze z uczuciem nieopisanej ulgi zaczęli wątpić, czy obawy ich były słuszne. Podczas tej chwili niepewności słychać było tylko gwizd wiatru w olinowaniu i szum fali rozpryskującej się o dziób jak o progi wodospadu.

— Silnie dmucha! — zawołał Griffith, który ozwał się pierwszy w owej chwili powszechnego niepokoju — ale to harcownik tylko, wysłany przed głównymi siłami. Dajcie nam, pilocie, dość przestrzeni i właściwe żagle, a pomkniemy w tej bryzie niczym jacht na zawodach.

— Sądzisz pan, że fregata wytrzyma pod tymi żaglami? — spytał obcy cichym głosem.

— Możemy spodziewać się, że wytrzyma wszystko, co może wywytrzymać drzewo i żelazo — odparł porucznik. — Nie ma jednak na świecie statku, który byłby w stanie halsować przeciw wielkiej fali pod samymi zarefowanymi topslami. Pozwólcie podnieść dolne żagle, pilocie, a zobaczycie, że pomknie zwinnie jak baletnica.

— Przekonajmy się najpierw o sile wiatru — rzekł człowiek nazywany Grayem przechodząc na drugą stronę statku i w milczeniu, spokojnie i ze skupieniem wpatrując się przed dziób.

Po umocowaniu kotwicy wszystkie latarnie na pokładzie zostały pogaszone, a gdy rozwiały się mgły, zabłysła słaba poświata wzmocniona lśnieniem pian na falach przelewających się i pieniących dokoła. Brzeg można było dostrzec, gdyż wznosił się nad wodami na kształt ławicy gęstej, czarnej mgły, od nieba różnił się tylko intensywniejszą czernią. Marynarze zwinęli i ułożyli na pokładzie ostatnią linę i zapadła śmiertelna cisza. Każdy z tych ludzi rozumiał, że okręt z dużą szybkością zbliża się ku części zatoki najeżonej skałami i mieliznami, toteż jedynie subordynacja zmuszała zarówno oficerów, jak marynarzy do trzymania języka za zębami. Wreszcie dał się słyszeć głos kapitana Munsona, który pytał pilota:

— Czy posłać na dziób marynarza z sondą?

Choć pytanie to było wypowiedziane głośno i wzbudziło takie zainteresowanie, że wielu oficerów i marynarzy podeszło bliżej i stało w oczekiwaniu na odpowiedź, pilot zdawał się go nie słyszeć. Głowę wsparł na ręce i sprawiał wrażenie człowieka błądzącego myślą daleko od zagrożonego statku. Griffith stał wśród tych, co zbliżyli się do pilota, a odczekawszy chwilę, jak nakazywała grzeczność, dufny w swą rangę wyszedł spośród kręgu ciekawych i przystąpił do tajemniczego przewodnika, który losy ich wszystkich trzymał w swym ręku.

— Kapitan Munson chce wiedzieć, czy życzycie sobie, by opuszczono ołowiankę — powiedział młody oficer nieco zniecierpliwiony. Na pytanie to znów nie usłyszał odpowiedzi, więc bez dalszych ceremonii położył rękę na ramieniu obcego z zamiarem przywołania go do rzeczywistości, ale konwulsyjne niemal drgnienie pilota zbiło go z tropu.

— Odstąpcie! — zawołał surowo porucznik na marynarzy, którzy otoczyli ich kołem, — Na stanowiska i przygotujcie się do zwrotu! — Ścieśniony krąg głów rozszerzył się na ten rozkaz na kształt fali rozchodzącej się w morzu i porucznik został sam z pilotem.

— Nie czas na zadumę, panie Gray — podjął Griffith. — Wspomnijcie nasz układ i zajmijcie się tym, co do was należy. Czy nie czas przejść na drugi hals? O czym pan śnisz na jawie?

Pilot konwulsyjnie ścisnął wyciągniętą rękę porucznika i odparł:

— Moje sny są rzeczywistością. Jest pan młody, panie Griffith, ani też ja nie przekroczyłem południa ludzkiego życia, ale gdyby udało się panu dożyć późnej starości, nie doświadczy pan i tak tego, co ja w ciągu trzydziestu trzech lat.

Wielce zdziwiony tym wybuchem, tak niestosownym w owej chwili, młody marynarz zapomniał na mgnienie języka w ustach, ale ponieważ obowiązek stawiał ponad wszystko, powrócił do pierwszego pytania.

— Wielkie pokładam nadzieje w doświadczeniu, które zdobył pan na tym wybrzeżu, gdyż statek mknie szparko — powiedział — a przy świetle dziennym widzieliśmy tyle mielizn i skał, że nie czujemy się zbyt pewnie w ciemnościach. Jak długo jeszcze mamy iść tym halsem?

Pilot odszedł z wolna od burty i zbliżywszy się do kapitana, odpowiedział mu głosem drżącym od wewnętrznego wzburzenia:

— Niech więc będzie, jak chcecie. Rzeczywiście znaczną część mego życia spędziłem na tym niebezpiecznym wybrzeżu. Wszystko, co przed waszymi oczami kryją ciemności, dla mnie jest jasne jak w południe. Ale przejdźcie na drugi hals, bo chciałbym zobaczyć, jak statek lawiruje, zanim osiągniemy miejsce, gdzie musi dobrze żeglować, bo w przeciwnym razie zginiemy.

Pilot znów zaczął przechadzać się po rufie. Griffith popatrzył za nim zdziwiony i kazał załodze przygotować się do zwrotu. Manewr wypadł świetnie i w zupełności potwierdził to, co mówił o fregacie Griffith, a zarazem dowiódł, że młody oficer umie nią dowodzić. Ledwie ster został położony na zawietrzną, ogromny statek rozpryskując piany skręcił prosto pod wiatr, a poddając się z gracją powietrznemu nurtowi zmienił kurs i wykręcił rufą do tych niebezpiecznych mielizn, do których zbliżał się przedtem z przerażającą szybkością. Olbrzymie reje obróciły się jak chorągiewki na dachu i po chwili fregata mknęła znów, zostawiając skały i mielizny z tej strony zatoki poza sobą, ale za to zbliżając się ku równie niebezpiecznemu przeciwległemu brzegowi.

Tymczasem morze stawało się coraz burzliwsze i wicher przybierał na sile. Nie gwizdał już wśród lin, ale wył wściekle, mijając skomplikowaną przeszkodę, jaką była na jego drodze fregata. Białe grzebienie przelewały się na grzbietach nieskończonej procesji bałwanów, powietrze lśniło od pian. Gnany burzą statek szedł coraz prędzej. Mniej niż w pół godziny od chwili podniesienia kotwicy pędził już pod naporem sztormu. I w dalszym ciągu nieustępliwi i doświadczeni marynarze, którzy nim dowodzili, trzymali go na właściwym kursie, w dalszym ciągu Griffith, otrzymując wskazówki od nieznanego pilota, wydawał rozkazy i lawirował po wąskim, bezpiecznym pasie wody.

Jak dotychczas kierowanie statkiem nie sprawiało Grayowi trudności. Wydawał rozkazy spokojnym, równym głosem, który stał w tak jaskrawej sprzeczności z ciążącą na nim odpowiedzialnością. Ale kiedy ląd zaczął się rozpływać zarówno w oddali, jak w ciemnościach, a spienione fale przelewały się u burt, nagle otrząsnął się z apatii. Głos jego przebił się przez monotonny ryk burzy.

— Teraz trzeba dopiero uważać, panie Griffith! — zawołał. — Tutaj mamy prawdziwy odpływ i prawdziwe niebezpieczeństwo. Postawcie starszego sternika na dziobie, a przy nim oficera, by ściśle podawał głębokości.

— Biorę to na siebie — ozwał się kapitan. — Podajcie, światło na nawietrzną stronę dzioba!

— Stańcie przy burcie — zawołał pilot dziwnie ożywiony — i rzućcie sondę!

Te przygotowania ostrzegły załogę, że nadeszła chwila największego niebezpieczeństwa, toteż zarówno oficerowie, jak i marynarze trwali w milczeniu na swych stanowiskach. Nawet sternik ludziom u koła sterowego dawał rozkazy stłumionym głosem, jakby w obawie, że zmąci spokój i porządek panujące na statku.

Ciszę pełną napięcia przeszył okrzyk z dzioba: — Wskazuje siedem! — który zapanował nad rykiem burzy, przeleciał nad pokładem i gnany wiatrem ucichł na zawietrznej jak ostrzeżenie morskiego kobolda.

— Dobrze — odpowiedział pilot ze spokojem. — Spuśćcie sondę powtórnie.

Po krótkiej chwili nadleciał okrzyk: — Pięć i pół sążnia!

— Mielizna, mielizna! — zawołał Griffith. — Steruj bliżej wiatru!

— Tak, musicie teraz trzymać okręt na wodzy, panie Griffith — rzekł pilot tym niewzruszonym głosem, który robi największe wrażenie w krytycznych momentach, gdyż dowodzi, że jest się przygotowanym na wszystko.

Zaraz potem nadleciał okrzyk: — Głębokość cztery! — i pilot natychmiast kazał zmienić hals.

Griffith z równym spokojem wydał odpowiednie rozkazy. Statek, który płynął przechylony parciem wichru, wyszedł powoli z przechyłu i pruł fale, a żagle trzepotały tak gwałtownie, jak gdyby chciały uwolnić się od nacisku powietrza. Nagle znany głos zabrzmiał od dzioba:

— Piany! Piany wprost na kursie!

Te przerażające słowa zdawały się jeszcze unosić nad statkiem, kiedy drugi głos zawołał:

— Piany na zawietrznej!

— Jesteśmy wśród mielizn, panie Gray! — zawołał kapitan. — Fregata traci szybkość, możliwe, że kotwica ją utrzyma.

— Spuścić kotwicę! — wrzasnął Griffith przez tubę.

— Wstrzymajcie się! — krzyknął pilot głosem przejmującym do głębi. — Wstrzymajcie wszystko!

Młody oficer zwrócił się groźnie do nieulękłego przybysza, który w ten sposób obrażał dyscyplinę okrętową:

— Kto śmiał cofnąć mój rozkaz? Nie dość, że wpakowałeś pan statek w takie niebezpieczeństwo, jeszcze nie dajesz go ratować! Jeżeli jedno słowo więcej...

— Spokojnie, panie Griffith — przerwał mu kapitan wychylając się z olinowania. W świetle latarni mignęła jego twarz gniewna i stroskana, okolona rozwianymi na wietrze srebrnymi lokami. — Proszę oddać tubę panu Grayowi. On jeden może nas uratować.

Griffith cisnął tubę na pokład i odchodząc dumnie, mruknął z goryczą:

— W takim razie wszystko stracone! A również i szalone nadzieje, z którymi wyruszałem na to wybrzeże.

Nie było jednak czasu na rozważania. Statek szybko skręcał pod wiatr, a ponieważ wysiłki załogi zostały sparaliżowane sprzecznymi rozkazami, stopniowo tracił pęd i po chwili żagle wyparło na przeciwną stronę.

Nim marynarze połapali się w sytuacji, pilot przyłożył tubę do ust i głosem dominującym nad burzą zaczął wydawać rozkazy. Każdy z tych rozkazów cechowała jasność i precyzja, co dowodziło, że ten, który je wydawał, był mistrzem w swym zawodzie. 3ter został położony, górne reje przebrasowane i wkrótce fregata dokonała zwrotu przez rufę.

Griffith był zbyt dobrym żeglarzem, by nie ocenić, że pilot z przytomnością umysłu niemal intuicyjną wybrał jedyny sposób wyjścia z matni, a choć młody, gwałtowny i dumny — był również szlachetny. Zapominając o gniewie i doznanym upokorzeniu skoczył na dziób między marynarzy, przyczyniając się swą obecnością i przykładem do sprawnego wykonania manewru. Statek powoli odpadał od wiatru; pod parciem wichru uderzającego o burtę kładł się tak, że rejami nieomal dotykał wody, podczas gdy fale uderzały gwałtownie o rufę, jakby z wyrzutem, że zmieniła pozycję.

Głos pilota jednak rozbrzmiewał w dalszym ciągu, dobitny, spokojny, a tak donośny, że docierał do wszystkich. Posłuszni mu marynarze na przekór burzy brasowali reje z taką łatwością, jakby to były dziecinne zabawki. Gdy fregata całkowicie odpadła od wiatru, wyrównano reje, postawiono ster na wprost, unikając niebezpieczeństwa zarówno z zawietrznej, jak i nawietrznej. Piękny statek, posłuszny sterowi, znów wyszedł dziobem na wiatr i pod skróconymi żaglami ominął niebezpieczne mielizny tak pewnie i szybko, jak między nie wpłynął.

Po dokonaniu tego mistrzowskiego manewru zapanowało zdumienie, ale nie było czasu, by dać mu wyraz. Pilot wciąż nie wypuszczał tuby z ręki i wydawał rozkazy poprzez ryk wichru, ilekroć ostrożność lub sztuka żeglarska tego wymagały. Jeszcze godzinę trwała ciężka walka o życie. Kanał stawał się coraz bardziej kręty i mielizny zacieśniały się dokoła statku. Sonda padała szybko, a wzrok pilota zdawał się przebijać ciemności z przenikliwością niemal cudowną. Wszyscy zrozumieli, że dowodzi człowiek, który zna się doskonale na sztuce żeglarskiej, a im większego nabierali doń zaufania, tym sprawniej wykonywali jego rozkazy. Raz po raz fregata zdawała się pędzić na ślepo na mielizny, gdzie morze pieniło się dziko i gdzie czekała nagła i nieunikniona zagłada, ale zawsze w porę odzywał się dźwięczny głos, przestrzegał przed niebezpieczeństwem i przypominał o obowiązku. Dowództwo zostało mu przekazane bez zastrzeżeń. W tych trwożnych chwilach, kiedy statek przecinał fale, aż bryzgi pian wzbijały się ponad olbrzymie reje, cała załoga łowiła chciwie rozkazy, które zdobyły taki autorytet, jaki tylko w chwili wielkiego niebezpieczeństwa zdobyć można przez okazanie spokoju ducha i doskonałą znajomość żeglarskiego rzemiosła. Statek odzyskiwał właśnie pęd po dokonaniu jednego ze zwrotów, kiedy pilot po raz pierwszy odezwał się do kapitana, nadal doglądającego ważnej czynności sondowania.

— Teraz przychodzi krytyczny moment. Jeżeli statek zachowa się dobrze, będziemy ocaleni, w przeciwnym razie wszystko, czego dokonaliśmy, nie zda się na nic.

Słysząc te ostrzegawcze słowa stary żeglarz odszedł od sondy, zawołał porucznika i zażądał od pilota wyjaśnień.

— Widzicie to światło, tam na południowym cyplu? — zapytał pilot. — Można je odróżnić od świecącej obok gwiazdy, bo od czasu do czasu niknie w morzu. Teraz zauważcie to wzgórze cokolwiek na północ od niego, rysujące się jak. cień na horyzoncie. To góra daleko w głębi kraju. Jeżeli uda nam się tak żeglować, by światło było z dala od wzgórza, będziemy ocaleni, jeśli nie, rozbijemy się na pewno.

— Zmieńmy znów hals! — zawołał porucznik. Pilot potrząsnął głową.

— Dzisiejszej nocy nie ma co myśleć o zwrotach. Mamy tu ledwie tyle miejsca, by wyjść za mielizny tym samym kursem. Jeśli przemkniemy po nawietrznej stronie Diablego Szponu, miniemy je, jeśli nie, nie pozostaje nic innego jak zginąć.

— Trzeba było przebić się szlakiem, którym wpłynęliśmy — rzucił Griffith.

— Tak, gdyby odpływ nam na to pozwolił — odparł pilot spokojnie. — Panowie, czas nagli. Dzieli nas tylko mila od tego cypla, a okręt zdaje się mieć skrzydła. Tego topsla mało, jeśli chcemy iść pod wiatr. Potrzeba nam kliwra i grotżagla.

— Niebezpiecznie rozwijać żagle w taką burzę — zauważył kapitan z wahaniem.

— Nie ma innej rady — odparł pilot mocnym głosem. — Zginiemy, jeśli tego nie zrobimy. Patrzcie, światło dotyka prawie brzegu wzgórza. Fala znosi nas na zawietrzną! .

— A więc rozwiniemy żagle! — krzyknął Griffith chwytając tubę z ręki pilota.

Rozkazy porucznika zostały wykonane niemal tejże chwili. Ponieważ wszystko było w pogotowiu, olbrzymia płachta grotżagla została wypchnięta na wiatr. Przez moment rezultat wydawał się wątpliwy. Gwałtowny łopot żagli groził, że się wyrwą. Drżenie dało się odczuć na śródokręciu. Ale kunszt żeglarski i siły ludzkie wzięły górę i płachta powoli się wyprężyła, wydęła i została wreszcie skierowana na miejsce łącznymi siłami stu ludzi. Po rozwinięciu żagli statek pochylił się jak trzcina pod skrzydłem wiatru. Niemniej powodzenie manewru było zapewnione. Oznajmił o tym pilot okrzykiem, który wyrwał mu się, rzekłbyś, z głębi duszy.

— Czuję to! Czuję! Idzie na wiatr! Patrzcie! — wołał. — Światło oddala się od wzgórza. Wydostaniemy się, jeżeli tylko nie zedrze nam żagli.

Przerwał mu huk podobny do wystrzału, działowego i coś na kształt białej chmury uniosło się z wiatrem z dzioba, znikając w ciemnościach na zawietrznej.

— Poszedł kliwer — rzekł dowódca fregaty. — Nie czas na lekkie żagle, ale grotżagiel może się utrzyma.

— Ten żagiel oparłby się tornado — odparł porucznik — ale maszt przegina się, jakby był ze stali.

— Baczność! — zawołał pilot. — Teraz, panowie, bliska już decydująca chwila. Niech idzie na wiatr!

Tymi słowy położył kres rozmowom, a nieustraszeni żeglarze, świadomi, że zrobili wszystko, co było w ich mocy, by się ocalić, stali wstrzymując oddech i czekając ostatecznego wyniku swych wysiłków. Tuż przed dziobem całe morze było białe od piany, a bałwany, zamiast pędzić szeregiem, zdawały się wyprawiać tam dzikie harce. Tylko jedno pasmo czarnej wody, mniej niż pół kabla szerokości, można było rozróżnić w tumulcie wód; pasmo to nikło dalej od dzioba w rozszalałym żywiole. Statek żeglował po tym wąskim szlaku niepowstrzymanym pędem, jak można najostrzej do wiatru. Pilot w milczeniu podszedł do koła sterowego i wziął je w swoje ręce. Żaden hałas na fregacie nie zmącił strasznego ryku fal i statek pędził kanałem między pianami w zupełnej ciszy. Dwadzieścia może razy, gdy grzbiety fal przetaczały się ku zawietrznej, marynarzom wyrywał się niemal okrzyk radości, gdyż sądzili, że niebezpieczeństwo minęło; zawsze jednak na kursie pojawiały się nowe masy piany. Od czasu do czasu rozlegał się łopot żagli, a wówczas oczy zaniepokojonej załogi zwracały się ku kotu sterowemu, gdzie obcy człowiek szybko obracał szprychy i przenosił wzrok z wody na żagle. Koniec końców dotarli do miejsca, w którym statek zdawał się lecieć na pewną zgubę. Nagle zmieniono kurs. Dziób zaczął szybko odchodzić od wiatru i w tej chwili padł rozkaz pilota:

— Reje na wprost! Grot brasować!

Chór głosów powtórzył: „Reje na wprost!" i w jednej chwili fregata pomknęła wzdłuż kanału pod, wiatrem. Piany migały tylko za burtami jak chmury po niebie i wkrótce dzielny statek, minąwszy groźne skały, wznosił się i opadał na długiej fali pełnego morza.

Żeglarze oddychali z ulgą i rozglądali się dokoła jak zbudzeni z transu, gdy Griffith podszedł do człowieka, który szczęśliwie przeprowadził ich przez tyle niebezpieczeństw. Ująwszy jego rękę porucznik rzekł:

— Dowiódł pan tej nocy, że jesteś najwierniejszym z pilotów i żeglarzem, który nie ma sobie równego na świecie!

Pilot serdecznie odwzajemnił uścisk dłoni.

— Wody morskie nie są mi obce, a mimo to mogę jeszcze znaleźć w nich grób. Ale i ja gorzej o panu myślałem. Postąpiłeś szlachetnie, młody człowieku, i Kongres... .

— Co Kongres? — spytał Griffith widząc, że pilot nie kończy zdania.

— Ba, Kongres ma szczęście, jeśli posiada więcej takich statków jak ten — odpowiedział obcy spokojnie i podszedł do kapitana.

Griffith zaintrygowany spojrzał za nim, ale musiał wrócić do swych obowiązków i nie miał czasu myśleć o niczym innym.

Byli ocaleni. Sztorm wprawdzie się wzmagał, ale przed dziobem rozciągało się pełne morze. Fregata wolno odpływała od brzegów, a w tym czasie załoga szykowała się do przetrwania burzy. Przed północą wszystko było zrobione. Wystrzał działowy z „Ariela" oznajmił, że szkuner także jest bezpieczny. Wyszedł on łatwiejszą drogą, którą fregata nie mogła się przedostać. Służbę objęła, jak zawsze, jedna wachta, a reszta załogi zwolniona została na spoczynek.

Kapitan zabrał tajemniczego pilota do swej kabiny. Wydawszy ostatni rozkaz Griffith powierzył dowództwo koledze, życzył mu przyjemnej wachty, a sam wyciągnął się czym prędzej na koi.

Leżał godzinę z otwartymi oczami, rozmyślając o wypadkach dnia ubiegłego. Przypomniał sobie uwagę Barnstable'a w związku z dziwnym zachowaniem się chłopca, a potem wrócił myślą do pilota, który, zabrany z nieprzyjacielskich brzegów Anglii i mówiący z brytyjskim akcentem, służył im tak wiernie i skutecznie. Pamiętał, ile zabiegów kosztowało kapitana Munsona, by dostać tego obcego człowieka na pokład, i zaczął się gubić w przypuszczeniach, po co sprowadzać pilota za cenę takiego ryzyka. Potem owładnęły nim myśli bardziej osobistej natury, wspomnienia Ameryki, domu i pani swego serca, a z tymi obrazami zmieszały się mgliste obrazy młodości. Uderzenia fal o burty, trzeszczenie lawet i grodzi i ryk burzy dochodziły go jednak coraz słabiej, aż wreszcie natura upomniała się o swe prawa i młody marynarz pogrążył się w głębokim śnie, zapominając nawet o ukochanej.

ROZDZIAŁ SZÓSTY

Listy, ach, te lisly!

Im najchętniej niewiasta zwierza swe życzenia,

One czulej dziewczynie oszczędzą rumieńca:

W nich każde słowo śmiechem, każda Unia mową.

Duo

Griffith zaspał następnego ranka i zbudził go dopiero huk wystrzału działowego z pokładu ponad nim. Nie śpiesząc się zbytnio, młody porucznik wstał z koi i zobaczywszy przez uchylone drzwi kabiny, które otworzył jego ordynans, oficera piechoty morskiej, zapytał od niechcenia:

— Czy okręt jest w pościgu, że wystrzelono z działa?

— Nie, to tylko znak dla „Ariela", żeby czytał nasze sygnały. Wygląda, że cała załoga zasnęła, bo sygnalizowaliśmy od dziesięciu minut, a sądząc ze sposobu, w jaki reagują, biorą nas za frachtowiec węglowy.

— Powiedzmy raczej, że biorą nas za nieprzyjaciela i są ostrożni — odparł Griffith. — Śniady Dick tyle figlów spłatał Anglikom, że boi się sam wpaść w pułapkę.

— Wciągnęliśmy przecie żółtą flagę nad niebieską z białym polem, co czyta się „Ariel" według wszystkich kodów sygnałowych, jakie mamy; nie myśli chyba, by Anglicy umieli czytać jankeskie sygnały.

— Znam Jankesów, którzy trudniejsze rzeczy odczytywali po angielsku — odpowiedział Griffith z uśmiechem. — Ale prawdę mówiąc, przypuszczam, że Barnstable zrobił taki sam jak ja użytek z czasu, a jego ludzie skorzystali z okazji i poszli w jego ślady. Stanął w dryf, prawda?

— Tak, leży jak korek na stawie i wygląda, że macie rację, poruczniku. To zwykła metoda Barnstable'a. Kiedy ma tylko dość przestrzeni przed sobą, podnosi sztormowe żagle, załodze pozwala iść spać, stawia tego żeglarza, którego przezwał Długim Tomem, u steru i sam chrapie tak spokojnie, jak ja w kościele.

— Widać, że jest pan wyznawcą snu, kapitanie Manual — odpowiedział młody marynarz ze śmiechem, wciągając krótką, poranną kurtkę, ozdobioną złotymi epoletami. — Sen wam, próżniakom, wydaje się najnaturalniejszym w świecie zajęciem. Ale przepuść mnie pan, a wyjdę na pokład i ściągnę do nas szkuner, zanim klepsydra raz się przesypie.

Rozleniwiony żołnierz odstąpił od drzwi kabiny, o które opierał się plecami, i Griffith ruszył poprzez mroczną kajutę oficerską w górę po wąskim trapie wiodącym do głównej baterii, a stamtąd drugim, szerszym trapem na pokład.

Wicher wciąż dął silnie, ale równo. Niebieskie wody piętrzyły się w góry uwieńczone grzebieniami piany, które wiatr zwiewał i unosił rozpylone w powietrzu. Statek wspinał się na fale z łatwością i gracją, będącymi najlepszym świadectwem kunsztu żeglarskiego tych, którzy nim kierowali. Dzień był jasny, powietrze przejrzyste, a leniwe słońce, jakby nie miało ochoty mozolnie wspinać się do zenitu, wędrowało po południowym skłonie nieba, ledwie łagodząc chłód wilgotnego morskiego powietrza. O milę wprost pod wiatr widać było „Ariela" spieszącego na sygnał, który wywołał opisaną powyżej rozmowę. Niski jego kadłub ledwie był widoczny, i to w chwilach, gdy szkuner wzbijał się na grzbiecie wielkiego bałwana, a żagle zdawały się tykać po obu burtach fal, kiedy zapadał w bruzdę. Od czasu do czasu „Ariel" znikał całkowicie z oczu, potem zaś ukazywały się same wierzchołki masztów, wyjeżdżając jak gdyby spod powierzchni oceanu, a wreszcie cały statek z dziobem w powietrzu, okolony pianami i gotów zapaść się znowu między fale.

Nasyciwszy oczy tym pięknym widokiem, który usiłowałem opisać, Griffith doświadczonym wzrokiem żeglarza przebiegł po niebie, aby upewnić się co do pogody, i dopiero wówczas zwrócił uwagę na osoby stojące na pokładzie.

Opodal dowódca z właściwym sobie spokojem oczekiwał na wykonanie rozkazu przez „Ariela", a u boku miał obcego przybysza, który niedawno tak ważną odegrał rolę na statku. Griffith skorzystał z dziennego światła i swej pozycji, by dokładniej przyjrzeć się tej dziwnej osobistości, niżli mógł to uczynić w ciemnościach i zamieszaniu ubiegłej nocy. Pilot był cokolwiek mniej niż średniego wzrostu, ale muskularny, atletyczny i przejawiający wszystkie cechy męskiej urody. Rysy jego zdradzały usposobienie raczej melancholijne i kontemplacyjne niźli, zdolność szybkiej decyzji, której dał tak przekonywające dowody w chwilach śmiertelnego niebezpieczeństwa, ale Griffith wiedział dobrze, jak rysy te potrafią się ściągnąć gniewem. Twarz, którą teraz widział, różniła się od twarzy, która migała mu w nocy w błyskach latarni, jak morze spokojne różni się od wzburzonego. Pilot miał oczy spuszczone, a kiedy je podnosił, rzucał szybkie, niespokojne spojrzenia. Obszerna kurta, która go niemal całkiem okrywała, była tak uszyta i z tak grubego materiału jak kurta najprostszego marynarza, a jednak nie uszło uwagi młodego człowieka, że pilot nosił ją schludnie i z dystynkcją obcą ludziom jego zawodu. Na tym urwały się obserwacje Griffitha, gdyż „Ariel" już się zbliżał i wszyscy na pokładzie fregaty ciekawi byli rozmowy między dwoma dowódcami.

Gdy tylko szkuner zrównał się z rufą dużego statku, kapitan Munson nakazał Barnastable'owi stawić się na pokładzie fregaty. „Ariel" wykręcił natychmiast i wpłynął na obszar gładzi zalegającej po zawietrznej olbrzymiego statku. Znowu spuszczono welbot i obsadzono go tymi samymi ludźmi, którzy dnia poprzedniego popłynęli na brzeg widniejący teraz daleko na zawietrznej na kształt niebieskawych chmur na horyzoncie.

Ledwie Barnstable stanął w łódce, parę zamachów wiosła podprowadziło ją w pląsach do burty. Oficer ze swymi ludźmi wstąpił na stromy trap fregaty, a łupina kierowana przez wioślarza oddaliła się znów i bezpiecznie kołysała na falach.

Kiedy Barnstable stanął na pokładzie, odbyły się zwykłe ceremonie powitalne. Choć Griffith i młodzi oficerowie niecierpliwili się, by zamienić uścisk dłoni z nieustraszonym marynarzem, nikt nie ważył się tego uczynić wbrew przepisom, póki po krótkiej rozmowie na uboczu nie zwolni go kapitan fregaty.

Tymczasem załoga welbotu odeszła na dziób ł zmieszała się z załogą fregaty. Tylko sternik pozostał w jednym z przejść, wodząc z całym spokojem oczyma po masztach i trzęsąc głową z niedowierzaniem na widok skomplikowanego takielunku. Zauważyło go wkrótce kilku młodzieńców z panem Merry na czele i otoczyło gościa, próbując zabawić się jego kosztem.

Rozmowa Barnstable'a z kapitanem Munsonem skończyła się prędko. Wówczas, dając znak Griffithowi, minął zgromadzonych u kabestanu oficerów oczekujących na tę chwilę, by się serdecznie przywitać, i skierował kroki do kajuty oficerskiej ze swobodą człowieka zadomowionego. Ponieważ Barnstable znany był z przystępności i cnót towarzyskich, oficerowie pozwolili mu odejść z Griffithem, przekonani, że służba wymaga, aby rozmowa ich odbyła się bez świadków. W każdym razie Barnstable musiał to sobie z góry ułożyć, bo wziąwszy lampę ze stołu w kajucie, wszedł do kabiny przyjaciela i przekręcił klucz w zamku. Gdy obaj znaleźli się w ciemnym pomieszczeniu, Barnstable, z pewnego rodzaju instynktownym respektem dla szarży kolegi, wskazał mu jedyne krzesło, a sam rzucił się niedbale na skrzynkę i postawiwszy lampę na stole powiedział:

— Co za noc mieliśmy! Ze dwadzieścia razy zdawało mi się, że wody się nad wami zamykają i miałem was za zatopionych albo, co gorsza, wyrzuconych na brzeg, skąd dostalibyście się niechybnie na statki więzienne tych wyspiarzy. Wreszcie w odpowiedzi na wystrzał działowy zobaczyłem wasze światła. Wyrok uniewinniający nie tak ucieszyłby mordercę, jak mnie widok tych waszych latarni. Ale mam ci do opowiedzenia inną zgoła historię.

— Jak położyłeś się spać, znalazłszy się na pełnym morzu, jak twoja załoga poszła w ślady dowódcy i jak się to wam udało, aż tu jeden siwowłosy zaczął trząść głową z niezadowolenia — przerwał Griffith. — Doprawdy, Dick, zwyczaje szczurów lądowych zakradły się na twoją łupinę, gdzie cała załoga idzie spać tak regularnie, jak mieszkańcy kojca skaczą na swe grzędy.

— Nie jest aż tak źle, Ned — odparł dowódca szkunera ze śmiechem. — Przestrzegam u siebie takiej dyscypliny jak na okręcie flagowym. Czterdziestu ludzi, rzecz zrozumiała, nie potrafi urządzić takiej parady co trzystu lub czterystu, ale jeśli idzie o wciąganie i ściąganie żagli, zapędzam cię w kozi róg.

— Pewno że chustkę do nosa łatwiej da się zwinąć i rozwinąć od obrusa. Ale nie morski to obyczaj zostawić statek bez kogoś, kto by dawał baczenie, czy żegluje na wschód czy zachód, północ czy południe.

— A kto w ten sposób pełni wachtę?

— Mówią tu u nas, że kiedy dmie mocniej, zostawiasz tego Długiego Toma przy sterze i każesz mu trzymać szkuner dziobem do fali, a potem zwalniasz całą załogę i wygodnie huśtacie się w hamakach, póki nie zbudzi was chrapanie sternika.

— To bezczelne łgarstwo! — zawołał Barnstable ze źle ukrywanym oburzeniem. — Kto to rozpuszcza takie plotki?

— Ja słyszałem to od oficera piechoty morskiej — rzekł pierwszy porucznik zaprzestawszy żartów kosztem przyjaciela i z miną człowieka, który nie przywiązuje wagi do własnych słów. — Ale sam temu nie wierzę. Musieliście mieć oczy szeroko otwarte wczorajszej nocy, żebyście nie wiem co robili dziś rano.

— Ach, dziś rano! Postawiłem, naturalnie, marynarza na oku. Ale sam byłem zajęty studiowaniem nowego kodu sygnałowego, tysiąc razy bardziej interesującego dla mnie od wszystkich flag, które mógłbyś mi pokazać na masztach od topów do pięt.

— Co! Czyżbyś znalazł kod Anglików?

— Nie, nie — Barnstable położył przyjacielowi rękę na ramieniu. — Ubiegłej nocy spotkałem osobę, którą zawsze podejrzewałem o wielką rezolutność i odwagę i którą zawsze za to ceniłem i kochałem.

— O kim mówisz?

— O Katarzynie.

Griffith wbrew woli skoczył z krzesła, a krew odpłynęła mu najpierw z twarzy, okrywając go śmiertelną bladością. Potem znów uderzyła z serca do twarzy i oblała ją falą rumieńca. Usiłując opanować wzruszenie, którego wstydził się nawet przed najlepszym przyjacielem, młody człowiek zdołał uspokoić się na tyle, że usiadł z powrotem i spytał posępnie:

— Była sama?

— Tak, sama. Ale zostawiła mi tę kartkę, tę bezcenną księgę, wartą więcej niż wszystkie biblioteki świata.

Wzrok Griffitha spoczął obojętnie na kartce, którą jego towarzysz tak wysoko cenił, ale natychmiast chwycił ją do ręki. Czytelnik domyśli się naturalnie, że list był pisany kobiecą ręką i że były to wskazówki otrzymane przez Barnstable a od narzeczonej na nadbrzeżnej skale. Pismo brzmiało jak następuje:

Wierząc, że ręka Opatrzności poprowadzi mnie na miejsce, gdzie się spotkamy albo skąd będę mogła przesiać Ci ten list, przygotowałam krótki opis położenia, w którym znalazłyśmy się z Cecylią Howard. Nie dlatego bynajmniej to czynię, żeby skłonić Ciebie albo Griffitha do jakichś szalonych i ryzykownych przedsięwzięć, ale byście rozważywszy rzecz spokojnie, postanowili, jak nas uwolnić.

Miałeś czas poznać pułkownika Howarda dostatecznie, aby przekonać się, że nigdy nie da zgody na małżeństwo swej bratanicy z rebeliantem. Złożył on, jak zwykł twierdzić, w oficerze lojalności (ja jednak szepczę Cecylii na ucho, że to zdrada) nie tylko kraj rodzinny, ale niemałą część swej fortuny. Szczera jak zawsze (znasz moją szczerość, Barnstable, aż za dobrze!), zaraz po tej szalonej i nieudanej próbie uprowadzenia Cecylii przez Griffitha w Karolinie wyznałam, że sama popełniłam to głupstwo i dałam słowo koledze Griffitha, który towarzyszył mu w zdradzieckich wizytach na plantacji. Tak! Czasami myślę, że byłoby lepiej dla nas wszystkich, gdyby wasz statek nigdy nie został zapędzony na rzekę, albo, skoro się już tak stało, gdyby Griffith nie próbował odnowić znajomości z moją kuzynką. Pułkownik przyjął tę wiadomość, jak należało się spodziewać po opiekunie, który słyszy, że jego wychowanica zamierza oddać trzydzieści tysięcy dolarów i rękę zdrajcy króla i ojczyzny. Broniłam Cię dzielnie, dowodząc, że nie masz króla, bo więzy, poddaństwa zostały zerwane, że Ameryka jest Twoją ojczyzną i że zawód Twój jest zaszczytny, ale nic nie wskórałam. . Nazwał Cię rebeliantem, do tego przywykłam. Powiedział, że jesteś zdrajcą, co w jego słowniku znaczy jedno i to samo. Dał nawet do zrozumienia, że jesteś tchórzem, oczywisty fałsz, czego też nie zawahałam się mu powiedzieć. Użył coś z pięćdziesiąt obelżywych przezwisk, których nie spamiętałam, ale między innymi były takie epitety jak „dezorganizator", „leweller", „demokrata" i „jakobin" (mam nadzieję, że pod tym słowem nie rozumiał mnicha!). Dość, że wpadł w pasję. Ponieważ jednak jego władza nade mną tym się różni od władzy jego ulubionych królów, że nie przechodzi z pokolenia na pokolenie i jeden krótki rok mnie od niej oswobodzi, a wtedy będę panią moich czynów — o ile można wierzyć Twoim zaklęciom — zniosłam to wszystko dość mężnie, zdecydowana na wszystko prócz męczeństwa, byle nie opuszczać Cecylii. Ona, biedaczka, ma daleko więcej ode mnie powodów do zgryzoty, nie tylko jako wychowanka pułkownika Howarda, ale również jego bratanica i jedyna spadkobierczyni. Jestem przekonana, że spadek nie wpływa na sposób postępowania Cecylii ani na jej uczucia, ale pułkownik sądzi widocznie, iż ma prawo tyranizować ją przy lada okazji. Bądź co bądź jest to dżentelmen, o ile nie wprawić go w pasją. Jest z gruntu uczciwy i Cecylia nawet go kocha. Ale człowiek, w sześćdziesiątym roku życia wygnany z ojczyzny i pozbawiony prawie połowy majątku, nie może patronizować tym, którzy to spowodowali.

Zdaje się, że kiedy przed stu laty Howardowie żyli na tej wyspie, mieszkali w hrabstwie Northumberland. Tu więc nas sprowadził, kiedy wypadki polityczne i strach, by nie zostać powinowatym rebelianta, skłoniły go do opuszczenia Ameryki, jak twierdzi, na zawsze. Przebywamy tu od trzech miesięcy, z których dwa były znośne, ale ostatnio gazety doniosły o przybyciu fregaty i twojego szkunera do Francji i od tego czasu jesteśmy tak strzeżone, jakbyśmy planowały powtórną ucieczkę. Sprowadzając się tu, pułkownik wynajął stare domostwo przypominające trochę dwór, a najbardziej więzienie, a uczynił to dlatego, że miało ono jakoby należeć kiedyś do jednego z Howardów. W tym rozkosznym miejscu jest sporo klatek, w których da się zamknąć bezpiecznie bardziej niespokojne od nas ptaszki. Jakieś dwa tygodnie temu uderzono na alarm w sąsiednim nadbrzeżnym miasteczku, gdzie widziano dwa statki amerykańskie, z opisu zupełnie jak wasze, żeglujące wzdłuż brzegów. Ponieważ zaś ludzie o niczym tu nie mówią, tylko o tym strasznym Paulu Jonesie, rozeszły się wieści, że płynął na którymś z nich. Sądzę jednak, że pułkownik Howard domyślił się prawdy. Bardzo drobiazgowo, jak mi mówiono, wypytywał się o was i od tego czasu założył w domu mały garnizon pod pozorem obrony przed łotrzykami, takimi jak ci, którzy podobno nałożyli okup na Lady Selkirk.

Ale zrozum mnie dobrze, Barnstable. Nie chcę, pod żadnym pozorem, byś ważył się na brzeg, unikaj leż rozlewu krwi, jeśli mnie kochasz. Chcę natomiast, byś wiedział, gdzie jesteśmy zamknięte i kim otoczone, opiszę Ci więc zarówno nasze więzienie, jak i jego załogę. Cały budynek jest z kamienia i o forsowaniu go małymi siłami mowy być nie może. Ma krużganki na zewnątrz i wewnątrz korytarze, których nawet nie potrafiłabym opisać, ale nasze pokoje mieszczą się na górnym, czyli trzecim piętrze skrzydła, które możesz, jeśli chcesz, nazwać romantycznie wieżą, ale które nie jest niczym innym, tylko skrzydłem. O, skoro już mowa o skrzydle, jakże ich brak odczuwam! Jeżeli zrządzeniem losu znalazłbyś się w pobliżu tej siedziby, rozpoznasz nasze skrzydło po trzech zakopconych chorągiewkach, które się kręcą na spiczastym dachu, i po tym, że okna w tej części domu bywają dość często otwierane. Naprzeciw naszych okien w odległości pół mili znajduje się opuszczona budowla, ruina, osłonięta lasem, w której trudno znaleźć wygody, ale w której wnękach i zakamarkach można się od biedy schronić. Stosownie do wskazówek, jakich mi kiedyś udzieliłeś, sporządziłam komplet małych sygnałów z różnobarwnych szmatek jedwabnych, ułożyłam słowniczek zdań, według mnie najpotrzebniejszych, i oznaczyłam je tymi samymi liczbami co flagi. Wszystko to załączam do listu. Przygotujesz sobie własne flagi, a ja naturalnie zachowam moje, jak i kopię klucza i książki sygnałowej. Jeśliby nadarzyła się kiedy sposobność, moglibyśmy w najgorszym razie prowadzić przyjemną rozmowę, ty sygnalizując ze strychu starej wieży, ja zaś ze wschodniego okna mojej garderoby! A teraz przejdźmy do garnizonu. Prócz pułkownika Howarda, który zachował surowe nawyki wojskowe, czuwa nad nami ten prześladowca Cecylii, Kit Dillon, ten z długą, oliwkową twarzą mieszkańca Savannah i czarnymi, pogardliwymi oczami. Osobnik ten, jak ci wiadomo, jest dalekim krewnym Howardów i pragnie jeszcze bliżej się z nimi skoligacić. Jest biedny, to prawda, ale pułkownik co dzień powtarza, że jest wiernym poddanym swego monarchy, a nie rebeliantem. Kiedy zapytałam, dlaczego Dillon w tych niespokojnych czasach nie służy w wojsku i nie walczy za ubóstwianego suwerena, pułkownik odpowiedział, że to nie jego zawód, że otrzymał wykształcenie prawnicze i miał zająć jedno z najwyższych stanowisk w sądownictwie kolonialnym i że on, pułkownik Howard, ma jeszcze nadzieję dożyć tej chwili, kiedy Kit odczyta pewnym osobnikom zasłużony wyrok. Nie było to pocieszające, ale jakoś się tym nie przejęłam. Dillon opuści] Karolinę wraz z nami i oto tu jest i prawdopodobnie pozostanie tu, chyba że go zdołacie pochwycić i uprzedzić jego zamiary odczytując wyrok przygotowany dla niego. Pułkownik od dawna chce za niego wydać Cecylię, a odkąd nadeszła wieść o waszych statkach, oblężenie przekształciło się w szturm. Rezultat ten, że moja kuzynka z początku przestała wychodzić ze swego pokoju, a potem pułkownik trzymał ją pod kluczem i nawet teraz nie wolno jej opuszczać skrzydła, w którym mieszkamy. Oprócz tych dwóch głównych dozorców więziennych jest jeszcze czterech służących, dwóch czarnych i dwóch białych. Nadto oficer z sąsiedniego miasta został u nas zakwaterowany z dwudziestoma żołnierzami na wyraźne życzenie pułkownika, dopóki wybrzeże nie zostanie oczyszczone z piratów! Tak, nie nazywają was inaczej, a kiedy ich ludzie lądują, plądrują i grabią, mordują mężczyzn, a hańbią kobiety, zwą ich bohaterami. Wdzięczne to zajęcie wymyślać słowa i tworzyć słowniki — i Twoja będzie to wina, jeśli mój nie zda się na nic. Kiedy wspominam wszystkie obelgi i okrutne zarzuty czynione w tym kraju mojej ojczyźnie i rodakom, tracę panowanie nad sobą i żałuję, że należę do płci słabej, niech Cię mój gniew nie popchnie jednak do czynów nierozważnych, pamiętaj o niebezpieczeństwach, o angielskich więzieniach, o swej reputacji, ale nie zapominaj, nie zapominaj o Twej

Katarzynie Plowden

P.S. Zapomniałam dodać, że w mej książeczce sygnałowej znajdziesz dokładniejszy opis naszego więzienia, a także szkic terenu, gdzie ono stoi.

Griffith, skończywszy czytać, zwrócił epistołę przyjacielowi, do którego była zaadresowana, i odchylił się w krześle z wyrazem głębokiej zadumy.

— Wiedziałem, że ona tu jest, i dlatego nie przyjąłem dowództwa ofiarowywanego mi przez naszych komisarzy w Paryżu — powiedział wreszcie. — Liczyłem, że szczęśliwym zrządzeniem losu spotkam ją na swej drodze. Ale do rzeczy! Powinniśmy skorzystać z tych wskazówek, i to nie zwlekając. Biedna dziewczyna, jak ona musi cierpieć w takiej sytuacji!

— A jakie piękne ma pismo! — zawołał Barnstable. — Wyraźne, ładne i drobne jak jej paluszki. Griff, jak ona prowadziłaby dziennik okrętowy!

— Cecylia Howard miałaby dotknąć ordynarnych kart dziennika okrętowego? — zapytał Griffith zdumiony, lecz widząc, że Barnstable wciąż pochłonięty jest listem pani swego serca, uśmiechnął się tylko ze zrozumieniem i zamilkł. Po krótkim namyśle zagadnął przyjaciela o okoliczności, w jakich widział się on z Katarzyną Plowden. Barnstable opowiedział w kilku słowach znane już czytelnikowi fakty.

— W takim razie — rzekł Griffith — Merry jedyny prócz nas wie o tym spotkaniu, dbając zaś o reputacją swej kuzynki, nie wspomni o tym nikomu.

— Jej reputacja tego nie potrzebuje — wybuchnął Barnstable. — Jest ona nieskazitelna jak płótno, nad naszymi głowami i...

— Uspokój się, Ryszardzie, proszę o wybaczenie. Nie to miałem na myśli, ale ważne jest, byśmy działali w tajemnicy i z zachowaniem wszelkich środków ostrożności.

— Musimy je oswobodzić — odparł Barnstable zapominając natychmiast o urazie — i to prędko, póki nasz stary nie ubrda sobie, by opuścić wybrzeże. Wiesz może, jakie otrzymał instrukcje, czy też milczy?

— Jak grób. Po raz pierwszy się zdarza, by po opuszczeniu portu nie rozmawiał ze mną szczerze o zadaniu, jakie przed nami stoi. Ale ani słowa o tym nie wspomniał od chwili, gdy wypłynęliśmy z Brestu.

— Ach, to wina twojej nieśmiałości — rzekł Barnstable. — Wszyscy tacy w Jersey. Ale niech ja go pociągnę za język z przebiegłością człowieka ze wschodu, a w godzinę wszystko mi wyśpiewa.

— Wątpię — zaśmiał się Griffith. — Trafiła kosa na kamień. Umie on wykręcać się sianem i nie boi się krzyżowych pytań.

— Tak czy owak, daje mi dziś dobrą sposobność. Wiesz pewno, że zawezwał mnie, bym wziął udział w radzie oficerskiej zwołanej w ważnych sprawach.

— Nie wiedziałem — odparł Griffith nie spuszczając oczu z przyjaciela. — O czym będziemy radzić?

— O to zapytaj pilota, bo w czasie rozmowy stary coraz to . zerka na tego obcego, jak sternik, który oczekuje wskazówek.

— Tajemnica otacza tego człowieka i nie mogę dociec, co nas z nim łączy — rzekł Griffith. — Ale słyszę, że Manual mnie woła. Wzywają nas do kajuty. Pamiętaj nie opuszczać fregaty, póki raz jeszcze się ze mną nie zobaczysz.

— Tak, tak, mój drogi, po radzie musimy porozmawiać na osobności.

Barnstable powstał ze skrzyni, a Griffith, zrzuciwszy kurtę, w której rano ukazał się na pokładzie, wciągnął mundur, chwycił niedbale miecz i ruszył razem z przyjacielem na pokład baterii. Stamtąd, z zachowaniem odpowiednich, form, weszli do głównej kajuty okrętowej.

ROZDZIAŁ SIÓDMY

Mów, Semproniuszu.

Kato

Przystąpiono do narady bez dalszych ceremonii. Sędziwy dowódca fregaty powitał swych podkomendnych z należnymi oficerskiej szarży względami i wskazując im krzesła dokoła umocowanego pośrodku kajuty stołu, usiadł bez słowa, wszyscy zaś poszli w jego ślady. Przy zajmowaniu miejsc oficerowie przestrzegali ściśle starszeństwa. Po prawicy kapitana zasiadł Griffith, jako piastujący najwyższą po nim godność na fregacie, a naprzeciw kapitan szkunera. Dowódca piechoty morskiej, który również brał udział w naradzie, miał wyznaczone następne miejsce i porządek ten zachowano aż do końca stołu, gdzie siedział człowiek atletycznej budowy, przysadzisty, o twardych rysach — szturman. Kiedy po krótkim zamieszaniu zapadła znów cisza, dowódca fregaty, który chciał usłyszeć opinie swych podwładnych, otworzył naradę.

— Panowie, stosownie do otrzymanych przeze mnie rozkazów — rzekł — miałem, dotarłszy do wybrzeży Anglii, żeglować wzdłuż nich...

Tu Griffith podniósł rękę z całym należnym .dowódcy respektem i sędziwy kapitan urwał, patrząc zdumiony na porucznika.

— Nie jesteśmy sami — rzekł Griffith i rzucił wymowne spojrzenie ku tej części kajuty, gdzie wsparty niedbale o jedną z armat stał pilot.

Nieznajomy nie drgnął nawet na tę niedwuznaczną wzmiankę ani nie podniósł oczu od mapy rozłożonej u jego stóp na pokładzie. Kapitan ozwał się przyciszonym i pełnym szacunku głosem:

— To tylko pan Gray. Pomoc jego będzie nam potrzebna i dlatego nie możemy nic przed nim ukrywać.

Młodzi ludzie u stołu wymienili zdumione spojrzenia. Griffith bez słowa pochylił głowę, uznając decyzję zwierzchnika, który podjął:

— Miałem rozkaz dawać baczenie na pewne sygnały z przylądków, co też czyniliśmy. Otrzymałem najlepsze mapy wybrzeża oraz wskazówki dotyczące zatoki, do której wpłynęliśmy ubiegłej nocy. Mamy teraz pilota, który dowiódłswego kunsztu i każdy z was, panowie, cokolwiek by się stało, może na nim polegać i zawierzyć jego uczciwości i wiedzy.

Sędziwy dowódca przerwał i powiódł okiem po słuchaczach, jakby chciał wyczytać ich myśli. Odpowiedzią było mu tylko skinięcie głów, wobec czego podjął wyjaśnienia spoglądając od czasu do czasu na pismo trzymane w ręku.

— Wiadomo panom, że nieszczęsna kwestia odwetu stanowiła przedmiot namiętnych sporów między obu rządami, to jest naszym i rządem nieprzyjacielskim. Z tej przyczyny, i z pewnych

względów natury politycznej, przedmiotem starań naszych komisarzy w Paryżu stało się, by pochwycić parę znacznych w rządzie nieprzyjacielskim osobistości na zakładników. Będzie to trzymać w ryzach nieprzyjaciela, a jednocześnie niebezpieczeństwa wojny odwróci od nas i przeniesie na jego brzegi. Okazja do wykonania tego planu nastręcza się nam w obecnej chwili i zebrałem was właśnie, panowie, by zasięgnąć waszych rad co do sposobu działania...

Zapadła głęboka cisza. Po krótkiej przerwie kapitan zwrócił się do szturmana:

— Jakiego kursu radzisz się trzymać, panie Boltrope?

Sterany burzami marynarz, któremu w ten sposób kazano rozwikłać zawiły problem, położył na stole krótką, kościstą rękę i zaczął pilnie kręcić kałamarzem, podczas gdy drugą ręką wsadził sobie pióro do ust i gryzł je z tak błogim wyrazem twarzy, jakby to był co najmniej liść wirgińskiego tytoniu. Ale spostrzegłszy, że wszyscy czekają na jego odpowiedź, rzucił okiem na prawo i lewo i głosem ochrypłym, niewyraźnym, który mgły oceanu, chłód i wilgoć morska pozbawiły do cna melodyjności, przemówił:

— Skoro taki jest rozkaz, to, moim zdaniem, musi być wykonany, bo stara maksyma głosi: „Spełniaj rozkazy, choćbyś rujnował armatora". Tak samo, Bogiem a prawdą, dobra jest reguła: „Jedną ręką dla armatora, a drugą dla siebie" i niejeden dzielny człowiek dzięki niej uchronił się od skręcenia karku i wymazania z rejestru przez intendenta okrętowego. Nie mówię tego, żeby ganić ten rejestr, tylko po to, że jeśli się komu zmarło, to musi być z niego wymazany dla porządku. A zatem, skoro trzeba to zrobić, powstaje pytanie, jak. Wielu jest takich, którzy wiedzą, na przykład, że okręt niesie za dużo żagli, a nie wiedzą, jak je skrócić. Więc jedno z dwojga, albo musimy wysadzić desant, aby jeńców pochwycić, albo iść pod fałszywymi światłami i flagami, by zwabić ich na statek. Co się tyczy desantu, kapitanie Munson, mogę mówić tylko za jednego człowieka, a mianowicie za siebie samego, ale jeżeli zamierza pan bukszprytem fregaty wjechać do sali tronowej króla angielskiego, cóż, ja się zgadzam i nie troszczę się wcale, ile fasady pałacowej pójdzie przy tym w gruzy. Co do tego zaś, abym miał odciskami moich stóp znaczyć piasek nadbrzeżny, to, za przeproszeniem waszej wielmożności, jeśli mi się taka rzecz uśmiecha, to niech mnie wszyscy diabli!

Młodzi ludzie uśmiechali się, gdy stary marynarz tak bez ogródek wypowiedział swe zapatrywania, dochodząc stopniowo do przedmiotu, który był według niego ostatnim słowem w dyskusji, ale dowódca fregaty z tej samej surowej wyszedł szkoły, choć więcej z niej wyniósł, zdawał się więc oceniać całkowicie jego argumenty i bez drgnienia muskułu na niewzruszonej twarzy zwrócił się do młodszego porucznika.

Młodzieniec przemówił stanowczo, choć skromnie, nie powiedział jednak nic więcej niż stary wyga, z tym, że osobiście nie zdradzał niechęci do zejścia na ląd.

W miarę jak wypowiadali się coraz starsi szarżą oficerowie, opinie ich zyskiwały na jakości i precyzji, aż wreszcie przyszła kolej na kapitana piechoty morskiej. Przemówiła przez jego usta ambicja oficera broni mającej dużo większe zastosowanie w takim przypadku niż w codziennej rutynie życia okrętowego.

— Wydaje mi się, sir, że powodzenie wyprawy zależy od sposobu, w jaki zostanie przeprowadzona. — Po tym wstępie, oczywistym dla każdego, oficer zawahał się, jakby zbierając myśli i szukając słów, które nie dopuściłyby do dalszej dyskusji. — Wylądowanie podjął — musi oczywiście nastąpić pod osłoną dział fregaty, a jeśli to możliwe, szkuner winien rzucić kotwicę w takim miejscu, by skutecznym ogniem flankowym bronić lądujące oddziały. Plan marszu zależy przede wszystkim od dystansu, który przejść wypadnie. W każdym razie uważałbym za wskazane, sir, by przed kolumnę piechoty morskiej wysunąć awangardę z marynarzy, podczas gdy sprzęt obozowy i jego straż musiałyby pozostać na fregacie do chwili odparcia nieprzyjaciela; wówczas będzie można posunąć tabor bez ryzyka. Trzeba też będzie wysłać oddziały flankowe pod dowództwem dwóch najstarszych praktykantów, a dla współdziałania z piechotą morską można utworzyć oddziałek z ludzi obsługujących górne reje. Oczywiście, sir, pan Griffith poprowadzi swych ludzi zbrojnych w muszkiety i haki abordażowe, których trzymać winien w rezerwie, gdyż moje wojskowe wykształcenie oraz doświadczenie uprawniają mnie chyba do dowództwa nad. głównymi siłami.

— Brawo, marszałku polny! — wykrzyknął Barnstable z wesołością, której wybuchów nie umiał hamować. — Nie powinieneś był nigdy wystawiać błyszczących guzów twego munduru na działanie wilgoci i soli morskiej. Pana miejsce przy boku Waszyngtona, ba! w samym namiocie Waszyngtona powinien pan zawieszać swój hamak w przyszłości! Cóż to, sądzisz pan, że przygotowujemy się do najazdu na Anglię?

— Wiem tylko, że każdy manewr musi być wykonany z precyzją, kapitanie Barnstable — odparł oficer. — Jestem zbyt przyzwyczajony do szyderstw oficerów floty, by brać do serca drwinki wynikłe z ignorancji. Jeżeli kapitan Munson zamierza użyć mnie i moich łudzi w tej wyprawie, przekona się, że piechota morska zda się na coś więcej niżli wystawianie wart i oddawanie honorów. — Potem, odwróciwszy się wyniośle od swego oponenta, zaczął znów mówić do wspólnego dowódcy, dając tym do zrozumienia, że nie chce trwonić słów dla kogoś, kto z natury rzeczy niezdolny jest pojąć ich doniosłości. — Ostrożność, kapitanie, nakazywałaby wysłać rekonesans przed marszem, ponieważ zaś trzeba się będzie bronić na wypadek kontrataku, pozwalam sobie radzić, by do wojska przyłączono oddział zaopatrzony w narzędzia do robót ziemnych. Przydadzą się one niezawodnie, kiedy zajdzie potrzeba sypania szańców, choć, z drugiej strony, nie ulega wątpliwości, że znajdzie się ich dość na miejscu, a w razie czego ludzi można zmusić do roboty.

Tego było już dla Barnstable'a za wiele. Parsknął szyderczym śmiechem, a nikt nie uważał za wskazane go skarcić. Griffith jednak, odwróciwszy głowę, by skryć uśmiech wypływający na twarz nawet jemu, pochwycił gniewne spojrzenie pilota rzucone rozweselonemu marynarzowi. Griffitha zastanowiło, dlaczego spojrzenie to jest tak wymowne i zniecierpliwione. Dopiero gdy porucznik pohamował swą wesołość,, kapitan Munson zapytał go z całym spokojem, dlaczego plan oficera piechoty wprawia go ,w tak wyśmienity humor.

— Ależ to plan całej kampanii! — zawołał Barnstable. — Należy wysłać gońca do Kongresu, zanim Francuzi zostaną wprowadzeni na pole walki!

— Czy może pan przedstawić lepszy plan, panie Barnstable? — spytał cierpliwy dowódca.

— Lepszy? Tak, taki, który nie wymaga długich przygotowań i łatwy jest do przeprowadzenia. To robota marynarza, sir, i powinna być wykonana siłami marynarzy.

— Wybaczcie, kapitanie Barnstable — przerwał oficer piechoty, którego ambicja żołnierska stłumiła zmysł humoru — jeżeli mają być przedsięwzięte działania na lądzie, mam prawo nimi kierować i na to prawo się powołam.

— Powołuj się, na co chcesz, żołnierzu, ale jakże zamierzasz prowadzić wojnę z garścią ludzi nie umiejących odróżnić jednego końca łodzi od drugiego? — ciął bez pardonu żeglarz. — Czy sądzisz, że aby przybić do brzegu barkasem lub kutrem wystarczy podać komendę: „Ognia!"? Nie, nie, kapitanie Manual, cenię pańską odwagę, bo widziałem pana w ogniu, ale do licha ciężkiego, jeżeli...

— Czekamy na pański projekt, panie Barnstable — przerwał weteran.

— Nadużywam pańskiej cierpliwości, sir, ale nie potrzeba wcale tego projektu. Proszę mi powiedzieć, gdzie leży miejscowość, skąd mamy uprowadzić tych ludzi, a ja wykorzystam wiatr i podejdę do brzegu, oczywiście tam, gdzie nie ma skał. Pan, pilocie, będzie mi towarzyszył, gdyż ma pan w głowie mapę dna morskiego lepszą od istniejących na papierze. Poszukam dobrego miejsca do kotwiczenia albo, jeśli wiatr będziemy mieli od lądu, każę stanąć w dryf i czekać na nasz powrót. Wezmę welbot, Długiego Toma i załogę łodzi. Znalazłszy miejsce opisane przez pana, kapitanie, pochwycimy potrzebnych ludzi i sprowadzimy ich na pokład. Wszystko jest jasne jak dzień, choć wziąwszy pod uwagę zaludnienie tego kraju, może trzeba będzie wyruszyć w nocy.

— Panie Griffith, nie słyszeliśmy jeszcze pańskiego zdania — odezwał się kapitan. — Musimy porównać wszystkie projekty i obrać plan dający największe gwarancje bezpieczeństwa.

Przez cały czas dyskusji pierwszy porucznik trwał pogrążony w myślach i choćby z tego względu powinien był być lepiej przygotowany do dania odpowiedzi. Wskazując pilota, który wciąż stał za nim wsparty na armacie, Griffith zaczął od pytania:

— Czy życzy pan sobie, kapitanie, aby ten człowiek wziął udział w wyprawie?

— Tak jest.

— I od niego spodziewa się pan uzyskać potrzebne informacje?

— Zgadłeś pan.

— Jeśli choć w połowie tak się zna na lądzie, jak na morzu, to ręczę za powodzenie jego poczynań — odparł porucznik z lekkim ukłonem w stronę nieznajomego, który obojętnie skinął mu głową w odpowiedzi na komplement. — Muszę prosić o wybaczenie zarówno pana Barnstable'a, jak i kapitana Marniała i nalegać przez wzgląd na moją szarżę, by dowództwo wyprawy mnie zostało powierzone.

— Dowództwo z natury rzeczy przypada dowódcy szkunera — zawołał niecierpliwie Barnstable.

— Dla wszystkich będzie dość roboty — ozwał się Griffith dając mu znak palcem i rzucając porozumiewawcze spojrzenie, w lot pochwycone i zrozumiane. — Nie zgadzam się całkowicie ani z jednym, ani z drugim z was, panowie. Podobno od czasu naszego ukazania się na wybrzeżu wielu dworów strzegą małe

oddziały żołnierzy przydzielone z garnizonów pobliskich miasteczek.

— Kto to mówi? — spytał pilot podchodząc do stołu tak raptownie, że zapadła ogólna cisza.

— Ja mówię, sir — odpowiedział porucznik otrząsnąwszy się ze zdumienia.

— Czy możesz pan za to ręczyć?

— Mogę.

— To niech pan wymieni dom lub osobę w ten sposób strzeżoną.

Griffith zrobił wielkie oczy na człowieka, który do tego stopnia zapominał się na radzie wojennej, i powodowany wrodzoną mu dumą zawahał się, czy odpowiedzieć. Biorąc jednak pod uwagę oświadczenie dowódcy fregaty i mając żywo w pamięci usługi oddane przez pilota, odrzekł z pewnym zakłopotaniem:

— Wiem, że tak jest z domem pułkownika Howarda, który mieszka zaledwie o parę mil na północ od miejsca, gdzie się znajdujemy.

Nieznajomy drgnął mimo woli na dźwięk tego nazwiska i spojrzał na Griffitha przenikliwie, jakby chciał odczytać najtajniejsze jego myśli. Ale szybkie to było spojrzenie i krótko milczały usta, w kątach których drżało szyderstwo czy uśmiech, nie wiadomo, tak dalece jedno do drugiego było podobne. Wracając na swe dawne miejsce u działa, pilot rzekł:

— To jest więcej niż prawdopodobne, sir, i jeśli wolno mi zabrać głos w tej materii, radziłbym kapitanowi Munsonowi liczyć się poważnie z pańską opinią.

Griffith odwrócił się, by wyczytać z zachowania nieznajomego coś więcej, niż zdradzały jego słowa, lecz pilot znów stał wsparty o działo, twarz przysłonił ręką, a w oczach jego, utkwionych w mapę, malował się taki sam jak poprzednio wyraz głębokiej zadumy.

— Powiedziałem, sir, że nie zgadzam się całkowicie ani z panem Barnstable'em, ani z kapitanem Manualem — podjął Griffith po chwili. — Dowództwo powinno należeć do mnie jako do najstarszego szarżą i pozwalam sobie o to prosić. Przygotowania, które zaleca kapitan Manual, są niepotrzebne, ale z drugiej strony nie przedsięwziąłbym wyprawy bez zachowania żadnych środków ostrożności, jak to proponuje pan Barnstable. Jeśli napotkamy żołnierzy, musimy również mieć swoich, ale ponieważ wiele zależeć będzie od spiesznego i sprawnego manewrowania łodziami, powinien dowodzić żeglarz. Czy uwzględnia pan moją prośbę, kapitanie?

Sędziwy dowódca fregaty odpowiedział bez wahania:

— Tak, sir. Zamierzałem powierzyć panu tę funkcję i cieszę się, że przyjmuje ją pan tak chętnie.

Griffith z trudnością ukrył zadowolenie, jakie sprawiły mu słowa dowódcy. Promienny uśmiech oświecał jego bladą twarz, gdy podjął:

— A więc na mnie, sir, niech spoczywa odpowiedzialność.

Żądam, by kapitan Manual z dwudziestu ludźmi został oddany pod moją komendę, o ile ma na to chęć. — Oficer piechoty skłonił się i rzucił triumfujące spojrzenie Barnstable'owi. — Wezmę mój kuter z wypróbowaną w wielu potrzebach załogą, przejdę na pokład szkunera, a kiedy wiatr ucichnie, przybijemy do brzegu i postępować będziemy dalej stosownie do okoliczności. Dowódca szkunera rzucił z kolei triumfujące spojrzenie na oficera piechoty i zawołał wesoło:

— Doskonały plan, prawdziwy plan marynarza! Tak, tak, weź szkuner, a jeśli trzeba będzie, zobaczysz pan, zarzucimy kotwicę choćby na stawie i oddamy salwę z całej burty do najlepszego pałacu na tej wyspie! Ale dwudziestu piechurów? Zapchają mi szkuner tak, że nie będzie się gdzie obrócić!

— Ani jednego mniej, Tylu co najmniej nakazuje wziąć ostrożność — odparł Griffith. — Możemy natrafić na większe siły, niż się spodziewamy.

Barnstable, choć zrozumiał aluzję, odpowiedział:

— Dajcie mi żeglarzy, a znajdzie się miejsce dla trzydziestu. Ale żołnierze nie wiedzą nigdy, co robić z rękami i nogami, jeśli nie są na musztrze. Jeden zabiera miejsce dwóch marynarzy; wieszają hamaki w poprzek statku, kładą się głową ku zawietrznej, a potem na alarm przewracają wszystko do góry nogami. Niech mnie kule biją, sir, dwudziestu tych zawalidrogów poza pycha mi wszystkie luki.

— Proszę o szalupę, kapitanie — zawołał urażony oficer piechoty. — Podążymy za panem Griffithem w otwartej łodzi, aby oszczędzić kapitanowi Barnastable'owi kłopotu.

— Nie, nie, Manual — zawołał Barnstable wyciągając poprzez stół potężną prawicę. — Nie chcę z was zrobić umundurowanych Jonaszów, a wątpię, czy ryba połknąwszy was strawiłaby wasze patrontasze i pasy do bagnetów. Pożeglujesz pan ze mną i przekonasz się na własne oczy, jak my tam na „Arielu" przesypiamy wachty, z czego pan podobno stroi żarty.

Śmiech pokrył jego słowa. Prócz pilota i kapitana fregaty wszyscy śmiali się z żołnierza. Pilot, pogrążony na pozór; w myślach, w rzeczywistości bacznie obserwował przebieg narady i od czasu do czasu rzucał na mówiących ukradkowe spojrzenia, jakby usiłował odgadnąć, co każdy z nich ukrywa w duszy. Na niewzruszonej twarzy kapitana Munsona rzadko kiedy drgnął jaki muskuł. Jeśli nie miał dość autorytetu, by samą swą obecnością narzucić oficerom powagę, miał dobre serce i nie chciał popsuć im tej nieszkodliwej zabawy. Wyraził zadowolenie z projektu wyprawy i skinął na stewarda, by postawił na stół trunek, którym zwyczaj nakazywał częstować oficerów po ukończeniu narady.

Szturman był widocznie zdania, że przy poczęstunku powinien być przestrzegany ten sam porządek co i na naradzie, toteż wypił skwapliwie swą szklanicę płynu, który zachował ciemną barwę, mimo że rum rozcieńczony był wodą. Podniósł szklankę pod światło i zauważył:

— Ten trunek ma prawie kolor czystego rumu; gdyby miał i jego moc, czegoż byśmy nie dokonali! Pan Griffith, jak widzę, nabrał gustu do lądu. Ba, to rzecz naturalna dla młodzieńca, że ciągnie go na ląd, ale jest, śmiem twierdzić, ktoś na tym pokładzie, kto nocy ubiegłej widział dość lądu i któremu starczy tego widoku na cały rok, a tym kimś jest szturman. Ale skoro upiera się pan przy tej wyprawie, życzę panu szczęśliwego lądowania i lepszego miejsca na rzucenie kotwicy niż wczoraj. Pańskie zdrowie, kapitanie Munson. Niech wolno mi będzie wyrazić mniemanie, sir, moje własne, że gdybyśmy trzymali się trochę więcej południa, mielibyśmy okazję napotkać jakiś nieprzyjacielski frachtowiec z Indii Zachodnich, którego ładunkiem moglibyśmy się nieźle podreperować na wypadek zejścia na ląd. Ponieważ stary wyga podczas swej przemowy jedną ręką coraz to podnosił szklanicę do ust, z drugiej zaś dzbana nie wypuszczał, inni oficerowie zmuszeni byli wysłuchiwać jego popisów krasomówczych albo opuścić kajutę nie nasyciwszy pragnienia. Barnstable wreszcie z zimną krwią odebrał dzban szturmanowi i mieszając rum z wodą w daleko równiejszej proporcji, ozwał się w te słowa:

— Jeszcze takiego, kubka rumu jak u was, panie Boltrope, nie widziałem we wszystkich moich podróżach. Tak mało nabiera wody jak „Ariel", a dna w nim nie widać. Gdybyś pan potrafił napełnić swój magazyn okowitą, jak potrafisz ją ciągnąć ze dzbana, aprowizacja tej fregaty tanio by Kongres kosztowała.

Inni oficerowie jeszcze większą okazali wstrzemięźliwość, Griffith ledwie umoczył usta, a pilot nie przyjął wcale podanej mu szklanki. Kapitan Munson nie siadał, więc oficerowie widząc, że obecność ich jest zbyteczna, skłonili się i opuścili kajutę. Griffith, który wychodził ostatni, poczuł lekki dotyk czyjejś ręki na ramieniu, obrócił się i zobaczył pilota.

— Panie Griffith — rzekł pilot, kiedy pozostali sami z dowódcą fregaty. — Wypadki wczorajszej nocy powinny nas nauczyć wzajemnego zaufania, w przeciwnym bowiem razie wyruszamy na niebezpieczną i bezowocną wyprawę.

— Ryzyko nasze nie jest jednakie — odparł młodzieniec. — Wszyscy wiedzą, kim jestem. Służę mojej ojczyźnie, należę do znanej rodziny i noszę nazwisko, które zobowiązuje do wierności sprawie niepodległej Ameryki, a mimo to ważę się na nieprzyjacielską ziemię, pomiędzy nieprzyjaciół, z garścią ludzi i w okolicznościach, w których zdrada przyprawiłaby mnie o zgubę. Kim i czym jest człowiek, który cieszy się tak wielkim zaufaniem pana, kapitanie? Pytani o to mniej przez wzgląd na siebie samego niźli na dzielnych ludzi, którzy bez trwogi pójdą za mną, gdziekolwiek ich powiodę.

Chmura, jaka przy pierwszych słowach porucznika osiadła na czole nieznajomego, rozpraszała się stopniowo, ustępując miejsca zadumie. Dowódca fregaty odparł:

— Ma pan częściowo rację, panie Griffith, a jednak czyż to panu mam przypominać, że mym rozkazom należy się bezwzględne posłuszeństwo? Ani urodzenie, ani wychowanie nie dają mi tych przywilejów co panu, a jednak Kongres miał wzgląd dla mych wieloletnich zasług. Dowodzę fregatą i...

— Nie, nie, sir —- przerwał mu pilot. — Jest podstawa do wątpliwości i trzeba je rozproszyć. Podoba mi się duma i odwaga tego młodzieńca. Obawia się teraz szubienicy z mych rąk, a będzie musiał mi zaufać. Przeczytaj to, sir, i powiedz potem, czy mi nie ufasz!

Z tymi słowy nieznajomy sięgnął w zanadrze i wyjął pergamin zdobny we wstęgi i zaopatrzony wielką pieczęcią, który rozłożył na stole przed młodym człowiekiem. Kiedy dla łatwiejszej orientacji pokazywał palcem to ten, to ów ustęp pisma, oczy pałały mu niezwykłym ogniem, a kiedy znów przemówił, słaby rumieniec ożywił bladą twarz.

— Patrz pan! — rzekł. — Osoba królewska nawet nie zawahała się zaświadczyć na moją korzyść, a imię tego monarchy nie może budzić obaw u Amerykanina.

Griffith ujrzał ze zdumieniem podpis nieszczęśliwego Ludwika XVI u dołu, ale przebiegłszy oczyma treść pisma, utkwił w pilocie płomienne spojrzenie i zawołał w przypływie dzikiej odwagi:

— Prowadź pan! Skoczę za panem choćby w ogień!

Uśmiech szczerego zadowolenia zaigrał na ustach pilota. Ujął młodego człowieka za ramię i wyprowadził do sąsiedniej kabiny, pozostawiając dowódcę fregaty, który stał bez ruchu, z właściwym mu wyrazem spokoju na twarzy, i nie odegrał w tej scenie najmniejszej roli.

ROZDZIAŁ ÓSMY

W przód skoczył statek, chwały wart.

Niby ze smyczy rączy chart

W pościgu za zdobyczą.

Pan wysp

Jakkolwiek przedmiot narady starsi oficerowie mieli utrzymać w tajemnicy, coś niecoś przedostało się do ich młodszych kolegów, a stąd do załogi i wywołało ogólne poruszenie. Z szybkością alarmu rozeszła się po pokładach nowina, że ma być wysłany na brzeg oddział w jakimś tajemniczym, wyznaczonym przez sam Kongres celu, i natychmiast posypały się domysły co do sił tego oddziału i zadania, jakie miał spełnić — rzecz zrozumiała u łudzi, których życie i wolność zawisły od wyniku wyprawy. Przede wszystkim przemówił przez nich jednak duch awanturniczy i pragnienie odmiany. Przyjęliby wiwatami nawet wiadomość, że fregata ma sobie otworzyć drogę przez wszystkie eskadry Zjednoczonego Królestwa. Tylko paru starszych i rozsądniejszych marynarzy nie zdradzało takiej bezmyślnej zaczepności. Inna grupa, w której najbardziej wyróżniał się sternik, ośmieliła się mówić z powątpiewaniem o działaniach na lądzie, z samej swej natury nieodpowiednich dla marynarzy.

Kapitan Manual dokonywał przeglądu swych ludzi w przejściu na zawietrznej i po krótkiej przemowie, mającej rozpalić w nich zapał bitewny i patriotyzm, oznajmił, że potrzeba mu dwudziestu ochotników na niebezpieczną wyprawę. Stanowiło to wprawdzie połowę ich liczby, lecz w jednej chwili cały oddział wystąpił naprzód jak jeden mąż i wszyscy oświadczyli, że gotowi iść za Manualem choćby na koniec świata. Oficer piechoty obejrzał się z dumą za Barnstable'em, ale dowódca szkunera zajęty był jakimiś papierami na końcu rufy, przeto nie zwlekając przystąpił do możliwie bezstronnego wyboru kandydatów do sławy, w gruncie rzeczy jednak wziął sam kwiat swych ludzi, a pozostawił na statku najmniej wartych.

Przez ten czas załoga fregaty biegała podniecona, a Griffith, rozogniony niezwykłym 'entuzjazmem, z oczyma iskrzącymi się wesołością, jaka dawno już nie gościła na jego twarzy, zeszedł na pokład. Rzucał właśnie rozkazy marynarzom, których miał z sobą zabrać, kiedy Barnstable dał mu znak i powiódł go z powrotem do kajuty.

— Poczekajmy, aż wiatr ucichnie — rzekł dowódca „Ariela". — Nie może być mowy o lądowaniu na wschodnim wybrzeżu Anglii, póki fala nie opadnie. Ale ta Katarzyna stworzona jest na żonę marynarza! Patrz, co za system sygnałów wysnuła ze swej rezolutnej główki.

— Gotów jestem przyznać ci rację i ufam, że to ty będziesz tym szczęśliwym marynarzem, którego poślubi — odparł Griffith. — Dziewczyna ta zna się rzeczywiście na sztuce sygnalizowania. Gdzież mogła tak dobrze nauczyć się jej zasad?

— Gdzie? Tam, gdzie nauczyła się trudniejszych rzeczy, jak cenić prawdziwego marynarza na przykład. Czy sądzisz, że nie otwierałem ust przez cały czas, kiedy przesiadywaliśmy nad brzegiem rzeki w Karolinie, i że nie mieliśmy o czym mówić?

— Czy zabawiałeś panią swego serca wykładami z dziedziny nawigacji i sztuki sygnalizowania? — zapytał Griffith z uśmiechem. — Odpowiadałem grzecznie na jej pytania, jak przystoi każdemu zakochanemu. Jest tak wszystkiego ciekawa jak jedna z kobiet w moim mieście, która opłynęła czterdziestkę nie złowiwszy męża, a umie obracać językiem niby wiatr chorągiewką na dachu. Ale oto ten słowniczek. Musisz przyznać, mimo twych sentymentów i wyniesionych z kolegium wiadomości, że kobieta pomysłowa i bystra jest doskonałym pomocnikiem mężczyzny.

— Nigdy nie wątpiłem w zalety panny Plowden — rzekł Griffith z komiczną powagą, która nieraz wyrażała i głębsze uczucia, a była rezultatem połączenia nawyków marynarza z prawdziwymi cechami charakteru. — Ale to, co widzę, przechodzi wszelkie oczekiwania! Zrobiła rzeczywiście najbardziej trafny wybór zdań. Nr 168... na wieki; Nr 169... do grobowej deski; Nr 179... niestety, nie rozumiem waszego sygnału; Nr 171...

— Daj spokój! — zawołał Barnstable odbierając zeszyt śmiejącemu się przyjacielowi. -— Nie marnujmy czasu na takie bzdury! Co myślisz o tej wyprawie na ląd?

— Myślę, że może doprowadzić do oswobodzenia naszych pań, jeśli nawet nie uda się nam wziąć jeńców, po których wyruszamy.

— Ale co z pilotem? Pamiętaj, że ma nas w ręku. Możemy wszyscy zawisnąć na rei któregoś z angielskich okrętów, kiedy zniewolony groźbami lub przekupiony otworzy usta.

— Łatwiej by mu przyszło rozbić statek, gdy błądziliśmy wśród mielizn. Wówczas mniej podejrzewaliśmy go o zdradę — odparł Griffith. — Ja mu ufam i sądzę, że bezpieczniejsi jesteśmy z nim niż bez niego.

—  Niechaj więc prowadzi nas do rezydencji tych polujących na lisy angielskich ministrów — zawołał Barnstable chowając na piersi kod sygnałowy — ale tu mam mapę, która wskaże nam drogę do portu, do jakiego my osobiście zdążamy. O ile tylko postawię nogę na terra firma, miej mnie za skończonego kpa, mój drogi, jeżeli ta figlarka raz jeszcze odcumuje mi sprzed nosa i zacznie uciekać jak latająca ryba ścigana przez delfina. Musimy wziąć z sobą na ląd kapelana.

— Szaleństwo miłości pcha cię do popełnienia głupstwa. Czy chcesz słuchać kazań podczas manewrów takiego lotnego oddziału jak nasz?

— Co znowu? Nie będziemy się zatrzymywali bez potrzeby, ale bywa dużo marszów podczas takich łowów, kiedy ma się czas odetchnąć, i kapelan przydałby się, żeby zadzierzgnąć ten węzeł. Gdy weźmie Biblię do ręki, z powodzeniem zastąpi samego biskupa, a pragnąłbym, aby imiona podpisane pod tym listem po raz ostatni żeglowały razem.

— Nie da się tak zrobić — odrzekł Griffith potrząsając głową z bladym uśmiechem. — Nie da się, Ryszardzie. Musimy zapomnieć o sprawach osobistych w służbie ojczyzny, a przy tym pilot nigdy nie pozwoliłby się odwieść od swych zamiarów.

— A więc niech je realizuje! — zawołał Barnstable. — Nie ma na świecie siły, wyjąwszy, oczywiście, wyraźny rozkaz moich przełożonych, która zmusiłaby mnie do wyrzeczenia się rozmowy, choćby tylko za pomocą sygnałów, z moją ciemnooką Katarzyną. Co mi tam nędzny jakiś pilot? Niech sobie lawiruje i manewruje, jak mu się żywnie podoba, ja jednak równie uparcie, jak igła kompasu wskazuje na północ, będę trzymał się raz obranego kierunku ku pewnej starej ruinie, skąd widać romantyczną wieżę, a na niej trzy okopcone chorągiewki. Nie znaczy to, bym miał zapomnieć o mych obowiązkach. Chcą pomóc przy chwytaniu Anglików, ale kiedy się z tym uporam, pomknę do Katarzyny na skrzydłach mojej miłości.

— Cicho, szalony! Z kajuty mogą nas usłyszeć, a grodzie są cienkie i mają uszy. Musimy obaj pamiętać o obowiązku. Gra nasza to nie dziecinna zabawka, jeśli komisarze w Paryżu uznali za stosowne przeznaczyć do niej fregatę.

Barnstable'owi mina trochę zrzedła na widok powagi towarzysza, ale pomyślawszy chwilę, skoczył na równe nogi i zaczął się zbierać do odejścia.

— Dokąd? — spytał Griffith zatrzymując go łagodnie.

— Do starego kunktatora. Mam projekt, który usunie wszelkie trudności.

— Powiedz mi, co masz na myśli. Zasiadam w jego radzie i mogę ci oszczędzić zachodu i upokorzenia w razie odmowy.

— Ilu potrzeba mu tych ziemian, którymi chce zapchać kabinę?

— Pilot wymienił aż sześciu, wszystko ludzie na wysokich stanowiskach i cieszący się szacunkiem wroga. Dwóch z nich to parowie, dwóch to członkowie Izby Gmin, jeden generał, a szósty i ostatni marynarz jak my, w stopniu kapitana. Bawią na polowaniu blisko wybrzeża i, wierz mi, plan ma szanse powodzenia.

— Dobrze, więc wypada dwóch na każdego z nas. Możesz iść z pilotem, jeśli chcesz, ale niech wolno mi będzie zboczyć ku siedzibie pułkownika Howarda z Długim Tomem i załogą łodzi. Opanuję dom znienacka, uwolnię panny, a W powrotnej drodze wezmę do niewoli dwóch pierwszych lordów, jacy mi się nawiną pod rękę. Jeden lord tyle samo chyba jest wart co drugi.

Griffith nie mógł skryć uśmiechu.

— Choć zwą się parami , nie zawsze tyle samo znaczą. Anglia powinna być nam wdzięczna, że uwolnimy ją od niektórych lordów. Nie spotyka się też lordów pod pierwszym lepszym płotem jak żebraków. Nie, nie, ludzie, których szukamy, zdobyli nasze względy czymś więcej niż arystokratycznym pochodzęniem. Ale zbadajmy dokładnie plan i mapką panny Plowden; może jaka nieprzewidziana okoliczność skieruje nasze kroki w tamtą stronę.

Koniec końców Barnstable wyrzekł sięswego szalonego projektu i przyjął rozsądniejszy plan przyjaciela, po czym godziną jeszcze naradzali się nad urzeczywistnieniem go i pogodzeniem spraw osobistych z obowiązkiem względem kraju.

Wicher hulał cały ranek, lecz przed samym południem pokazały się zwykłe oznaki zwiastujące lepszą pogodę. Podczas tych kilku godzin bezczynności na fregacie żołnierze piechoty wybrani na wyprawą biegali podnieceni i zgorączkowani, jakby gotując się do udziału w sławie i niebezpieczeństwach wielkiej kampanii, którą zaplanował ich dowódca. Nieliczni mający im towarzyszyć marynarze mierzyli pokład długimi krokami, z rękami w kieszeniach granatowych bluz, pokazując od czasu do czasu mniej doświadczonym kolegom z piechoty oznaki nadchodzącej pogody. Ostatni piechur w rynsztunku bojowym i z tornistrem na plecach ściągnął już do formującego się oddziału, kiedy kapitan Munson z pilotem i pierwszym porucznikiem wyszedł na rufę. Z ust dowódcy padło cicho wyrzeczone słowo, podchwycone natychmiast przez jednego z praktykantów, który pobiegł zwinnie wzdłuż pokładu. Rozległ się przeraźliwy gwizdek bosmański, a potem ochrypły okrzyk:

— Hej, wy z „Tygrysa", gotujcie się!

Uderzyły bębny i oddział piechoty morskiej przedefilował po pokładzie, podczas gdy sześciu marynarzy stanowiących załogę kutra zaczęło spuszczać łódź o tej krwiożerczej nazwie na rozgrane fale. Wszystko działo się w zupełnym porządku, a spokój i zręczność marynarzy stanowiły jakby wyzwanie dla wzburzonego morza. Żołnierze zostali bez wypadku przewiezieni na szkuner pod osłoną fregaty, choć w drodze z jednego statku na drugi łódź to zdawała się lecieć w rozpadlinę wodną, to znów szybować w chmurach.

Zameldowano w końcu, że kuter czeka na oficerów. Pilot naradzał się na stronie z dowódcą fregaty. Kapitan Munson słuchał ze szczególną uwagą. Wreszcie uniósł kapelusz pozwalając wichrowi igrać siwymi lokami i podał nieznajomemu rękę szczerym gestem marynarza, ale i z szacunkiem należnym wyższej szarży. Pilot odwzajemnił mu się niedbałym ukłonem, odwrócił się na pięcie i skierował ku tym, którzy go oczekiwali, dając znak do odjazdu.

— Chodźmy, panowie, czas w drogę — rzekł Griffith zbudzony z zadumy, pośpiesznie wymieniając ukłony z towarzyszami broni.

Gdy starsi oficerowie szykowali się już do zejścia, chłopiec zwany przez grzeczność panem Merry, któremu kazano być gotowym, przeskoczył burtę fregaty i zsunął się do kutra ze zwinnością wiewiórki. Ale kapitan piechoty zatrzymał się i rzucił znaczące spojrzenie pilotowi, który powinien był przed nim zejść do łodzi. Nieznajomy zwlekał rozglądając się po niebie i zdawał się nie widzieć, na co czeka oficer. Po chwili wahania Manual dał wyraz swej niecierpliwości.

— Czekamy na pana, panie Gray.

Wyrwany z zadumy pilot obrzucił bystrym spojrzeniem piechura, zamiast jednak postąpić naprzód, skinął głową i dał znak oficerowi. Ku zdumieniu nie tylko oficera piechoty, ale wszystkich, którzy byli świadkami tego uchybienia w żelaznej etykiecie, Griffith skłonił się nisko i wszedł do łodzi z takim pośpiechem, jakby poprzedzał admirała. Nieznajomy, czy to zdał sobie sprawę ze swego braku kurtuazji, czy też był zbyt zaabsorbowany myślami, by zwracać uwagę na ceremonie, natychmiast ruszył za nim, pozostawiając manualowi miejsce należne wyższej szarży. Oficer, który lubił się chełpić znajomością etykiety wojskowej i morskiej, uważał za stosowne przy pierwszej sposobności przeprosić porucznika za to, że pozwolił się uprzedzić przy schodzeniu do łodzi, a później rozpromieniał się za każdym razem, gdy mógł opowiedzieć, jak to przytarł rogów za- . rozumiałemu pilotowi.

Barnstable już od kilku godzin był na szkunerze, który przygotowywał się na ich przyjęcie, i ledwie ciężki kuter wciągnięto na pokład fregaty, oznajmił, że szkuner może rozwinąć żagle. Jak już wspominaliśmy, „Ariel" należał do klasy najmniejszych statków morskich, a dzięki symetrii swych kształtów wyglądał na mniejszy, niż był w rzeczywistości, toteż szczególnie nadawał się do zadania, do którego miał być użyty. Lekki jak korek, zdawał się często żeglować po pianach, a jego niski pokład był ustawicznie zmywany falą uderzającą o kruche burty, dlatego też nawet starzy marynarze musieli poruszać się ostrożnie, gdy unosił się i opadał w bruzdach fal. Gdziekolwiek rzucie okiem, na „Arielu" panował porządek i rozkład taki, by zaoszczędzić jak najwięcej wolnego miejsca. Szkuner przypominał z wyglądu okręt wojenny, jakby artyleria jego mogła być rzeczywiście niebezpieczna. Począwszy od epoki, którą opisujemy, wszystkie statki o mniejszym tonażu zaczęto wyposażać w tylko co wynalezione nowego typu działa, które żeglarze amerykańscy znali wyłącznie ze słyszenia i nazywali „niszczycielami". Zaczynano je cenić już wtedy i nawet największe okręty uważano za szczególnie dobrze uzbrojone, gdy oprócz zwykłych armat miały dwa lub trzy mordercze działa tego systemu. Później ulepszano je stopniowo, aż stały się podstawową bronią statków o pewnych wymiarach. Nazwę swą wzięły od rzeki Carron, na której brzegach były odlewane. Zamiast tych karonad „Ariel" dźwigał sześć lekkich działek, które spiżowymi paszczami, poczernionymi przez fale, patrzyły w morze. Na środku, między dwoma masztami, ustawiono działo, również spiżowe, ale dwa razy dłuższe, osadzone na lawecie o bardzo wygodnej konstrukcji, gdyż można je było obracać we wszystkich kierunkach, dzięki czemu oddawało duże usługi w bitwach morskich.

Pilot przyjrzał się dokładnie wyposażeniu statku, przebiegł oczyma po doskonale utrzymanym pokładzie, po mocnej sieci olinowania, aż wreszcie wzrok jego zatrzymał się na młodych, sprężystych zuchach stanowiących załogę. Na twarzy jego odbiło się zadowolenie. Wbrew dotychczasowej małomówności wyraził swe uczucia szczerze i głośno.

— Masz pan piękny stateczek, panie Barnstable — rzekł — i dzielnie wyglądającą załogę. Wszystko to zdaje się rokować zwycięstwo w razie starcia z nieprzyjacielem, które prędko już może nastąpić.

— Im prędzej, tym lepiej — odparł nieustraszony marynarz. — Nie miałem sposobności wystrzelić z działa, odkąd wypłynęliśmy z Brestu, mimo że podczas żeglugi w górę Kanału napotkaliśmy parę nieprzyjacielskich kutrów, z którymi nasi chłopcy chcieli się wdać w rozmowę. Pan Griffith może zaświadczyć, że moje małe sześciofuntówki umieją ryknąć nie gorzej od osienmastofuntówek fregaty.

— Tylko nie z takim samym skutkiem — zauważył Griffith. — Vox et praeterea nihil , jak mówiło się w szkole.

— Nie rozumiem nic z tej greki czy łaciny — odparł dowódca szkunera — lecz jeśli to ma znaczyć, że te siedem spiżowych zabawek nie miota kul tak daleko i wysoko, jak tylko działa tego kalibru miotać je mogą, i że nie potrafią one posiewać siekańcami i szrapnelami jak wasze, to mam nadzieję dowieść tego przed końcem wyprawy.

— Dobrze im z oczu patrzy — rzekł pilot, który najwidoczniej nie domyślał się istniejącej między obu oficerami zażyłości i chciał zapobiec kłótni wśród swych podwładnych. — Nie wątpię, że potrafią zdobyć się na ważkie argumenty w dyskusji z nieprzyjacielem. Ale widzę, że pan je ochrzcił, przypuszczalnie według ich zasług. Znamienne, doprawdy, noszą imiona.

— Zrobiłem to z nudów, w walnej chwili — rzekł Barnstable śmiejąc się i spoglądając ku armatom, na lawetach których wymalowano dziwne nazwy: Bokser, Szczekacz, Siekacz, Rozpraszacz, Niszczyciel i Gwoździomiot.

— Dlaczego nie ochrzciłeś pan działa na śródokręciu? — spytał pilot. — A może zwiesz je pan zwykłym imieniem „Stara"?

— Nie, nie chcę mieć babskich nazw na okręcie — zawołał młodzieniec. — Ale niech pan zejdzie trochę ku prawej burcie, to zobaczy pan jej imię wymalowane na lawecie. Tego imienia nie ma się co wstydzić.

— Szczególny epitet, choć nie bez znaczenia!

— Ma głębsze znaczenie, sir, niźli się zdaje na pozór. Ten oto żeglarz, który opiera się o fokmaszt i który, w razie potrzeby, mógłby nam posłużyć za zapasową reję, jest kanonierem tej armaty i w niejednym już starciu z Johnem Bullem celnym strzałem przeważył szalę zwycięstwa na naszą stronę. Piechur nie wymierzy z muszkietu tak celnie jak mój sternik ze swego dziewięciofuntowego działa, wziąwszy więc pod uwagę ich bliskie powinowactwo i pewne podobieństwo pod względem długości, dałem działu imię Długiego Toma.

Pilot słuchał z uśmiechem, ledwie się jednak odwrócił, ciężka zaduma osiadła na jego czole i znać było, że tylko chwilowo pozwolił sobie na żarty. Griffith zauważył, iż wiatr słabnie, polecił więc Barnstable'owi wziąć kurs w stronę brzegu.

Barnstable zmuszony powrócić do swych obowiązków, miast rozwodzić się nad zaletami statku, wydał odpowiednie rozkazy. Szkuner z wolna poddał się działaniu steru, a kiedy proste żagle, choć przez ostrożność zarefowane, chwyciły wiatr, szybko oddalił się od fregaty jak pląsający na falach meteor. Czarny jej kadłub zapadł się za nimi i nim słońce skryło się za wzgórza Anglii, wysokie maszty fregaty można było rozpoznać na tle horyzontu tylko dzięki chmurze żagli utrzymujących statek w miejscu. Gdy i one znikły zupełnie, ląd zaczął się wynurzać jakby z głębi, a tak wielka była szybkość szkunera, że dwory, skromne chaty, a nawet mętne zarysy żywopłotów ukazywały się coraz wyraźniej oczom marynarzy, póki nie zatarł ich zmrok wieczorny. Wreszcie ciemności osnuły brzeg i tylko jego kontur majaczył na kursie, a groźne, rozszalałe góry wodne goniły za rufą szkunera.

Niemniej mały „Ariel" nie zbaczał z obranego kierunku i muskał ocean jak ptak wodny poszukujący przed nocą schronienia. Mknął ku lądowi tak zuchwale, jakby zapomniał o niebezpieczeństwach ubiegłego wieczoru. Ani mielizny, ani skały nie przecinały mu tym razem drogi i sunął szlakiem głębokiego cienia rzucanego na wodę przez nadbrzeżne urwiska, piętrzące się nad zatoką, w której marynarze często znajdowali ucieczkę przed burzami szalejącymi na Oceanie Niemieckim.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ JEDENASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ TRZYNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ CZTERNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ  SZESNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ SIEDEMNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ OSIEMNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DZIEWIĘTNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIERWSZY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DRUGI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY TRZECI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY CZWARTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIĄTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SZÓSTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SIÓDMY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY ÓSMY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DZIEWIĄTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIERWSZY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY DRUGI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY TRZECI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY CZWARTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIĄTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej