Andrzej Niemojewski

PODZIEMIA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I. TRUPIE POLE.

II. CZARNA KASKADA.

III. UPIORY KOPALNI.

IV. POTWÓR.

V. LUDZKIE KRETOWISKO.

VI. RZEKA PODZIEMNA.

VII. WIECZNY OGIEŃ

VIII. KATAKUMBA.

IX. NOWY CHODNIK.

X. NA POCHYLNI,

XI. RABUNEK,

XII. DOM ZBORNY.

PRZYPISKI.

PODZIEMIA

Niemojewski Andrzej

I. TRUPIE POLE.

Noc ciemna i wietrzna, lecz księżyc z za chmury

Wychylił zamglone swe czoło,

I światłem sinawem kraj oblał ponury,

Zapadłe pustkowia, gdzie pochód kultury

Swe słupy ustawił w około.

Na słupach tych czarne widnieją tablice...

Spoglądam... znak śmierci bieleje !

Głów trupich rząd groźny zapadłą ziemicę

Otoczył i wytknął dla żywych granicę !

Te godła — kultury trofeje! —

Stój!... Nie idź za słupy!... Tam ziemia się chwieje,

Za skarby się pomści wydarte!...

Patrz! Jakaż tam rzeka posępnie czernieje ?

To ciągnie tłum ludzki!... Gdzie łuna jaśnieje

Na nocną podąża on wartę.

Z łun w dali strzelają kominy-olbrzymy,

Jak maszty korsarskich okrętów,

Jak czarne bandery, tak wiją się dymy —

I groźnie w dal płyną dymiące olbrzymy

Po morzu społecznych zamętów.

Tam nawa kopalni śród świateł lśni w dali.

Spiesz tłumie! już huczą sygnały!

Ta nawa na giełdach popłynie wbrew fali,

Miljony przywozi, więc dalej, ho dalej,

Spiesz tłumie! Miliony wezwały! —

Tłum toczy się, wpływa w dziedzińca obszary,

Dym ściele się nisko po piasku,

Wrą grzmoty sortownic, drży dziki świst pary

I ludzie dokoła latają jak mary

Śród piekła zamętu i wrzasku.

Spiesz tłumie! Świat w dali chce życia, chce ciepła!

Spiesz tłumie! grzmią głosy z głębiny... !

Tam ludzkość na świecie od chłodu pół skrzepła!

Spiesz tłumie ! grzmią wichry... tam ludzkość chce ciepła !

Spiesz tłumie! chichoczą machiny...

II. CZARNA KASKADA.

Szkielety rusztowań pokrywa mgła blada

Jak senne i groźne widziadła,

A rzeka węglowa z ich szczytu w głąb spada,

Zlatuje po piętrach jak czarna kaskada,

W koryto wagonów już spadła.

I toczy się dalej tych czarnych brył rzeka,

Pociągi ponuro grzmią w biegu

Do grodów, do stolic, gdzie kupców tłum czeka,

Przetapia się w morze banknotów ta rzeka,

Bój dziki szaleje u brzegu!...

Mgła skrywa obrazy... Grzmi czarna kaskada,

Po piętrach swą piersią w głąb zlata.

Ha, wraca ze stolic pociągów gromada,

Już z hukiem spiętrzonych rusztowań dopada!

Cóż w zamian przywozi ze świata?

Cóż w zamian przywozi?... Zapytaj Tantala,

Co stanął u zrębu rusztowań!

U jego stóp wiecznie grzmi czarnych brył fala, —

Gdy on chce zaczerpnąć, nurt w głąb się oddala

I huczy korytem bełkowań...

Daremnie się chyli z rozpaczą człowieka

Nad bogactw płynącym strumieniem.

Tantalu! twe oczy mgła mętna powleka,

Daremnie chcesz czerpać! Nurt z hukiem ucieka

Od wargi spalonej pragnieniem!

III. UPIORY KOPALNI.

Znów piętra rusztowań dym zakrył na chwilę,

Stąpamy pod skrzydłem tumanu.

Nad nami, śród dymów, śród pary, w mgły pyle

Unoszą się iskier czerwone motyle,

Grzmi łoskot, jak z głębi wulkanu.

Wiatr dymy roznosząc po gmachach, po ścianach,

Sród szumu obiega kopalnię.

Wtem głuchy jęk zabrzmiał w szarawych tumanach,

Tam stoi dziad - żebrak w przemokłych łachmanach

I woła przez wichry błagalnie:

"Litości! Choć grosik! Wiatr wieje, mgła pada,

Litości! Tu żebrać wzbronili!

Dziad wiernie pracował, poświadczy gromada...

Litości! Choć grosik, choć grosik dla dziada.

Tam w kotle go żywcem warzyli!

Tak! żywcem! To ciało żar zwarzył kotliska

I członki poskrzywiał dziadowi...

Litości! Litości! Wszak wiedzą ludziska,

Jak węgiel dziad kopał, jak wyszedł z kotliska,

Choć grosik! Modlitwę dziad zmówi!

Nieboszczyk - syn modlić się ojcu pomoże,

Łeb strzaskał pod twardą opoką...

Litości! O ludzie! Wiatr smaga na dworze,

Przechodnie szeptają: Niech Pan Bóg wspomoże!

A Pan Bóg wysoko, wysoko!

Litości! Ratunku! Ach, życie zakrzepło!

Dziad węgiel dobywał pół wieka,

By było na świecie i jasno i ciepło;

A teraz po grosik wyciąga dłoń skrzepłą! —

Litości!"... — wył upiór człowieka.

Koniec wersji demonstracyjnej.

IV. POTWÓR.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V. LUDZKIE KRETOWISKO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI. RZEKA PODZIEMNA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VII. WIECZNY OGIEŃ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VIII. KATAKUMBA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IX. NOWY CHODNIK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

X. NA POCHYLNI,

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XI. RABUNEK,

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XII. DOM ZBORNY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZYPISKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej