Józefat Bolesław Ostrowski

POLITYCZNE OSZUSTWO

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I.

II.

III.

POLITYCZNE OSZUSTWO

Ostrowski Józefat Bolesław

I.

Testament polityczny, którym zmarły Adam Czartoryski, dziedzictwo swoich nadziei, swej dumy, swojej, jako śmiał mianować, narodowej służby, przekazał młodszemu synowi p. Władysławowi Czartoryskiemu, zasmucił, zgorszył, a nakoniec i rozśmieszył. Narodowa służba, od 1796 do 1815, dla Moskali, między niemi, a, po 1815, po. 1830, niejako do samej śmierci, niezachwianie przeciwna niepodległości Polski, wyznająca urzędownie moskiewskie zwierzchnictwo i panowanie. To przecież, bezbożnie nazwano, patryarchatem narodowym. Co! Adam Czartoryski, miał bydź dla Polski, Nestorem, Mojżeszem, Zbawicielem, samym Bogiem. Czemu nie! Wszakże takiemi bluźnierstwami grzmiały ambony.

Testament, owe niepojęte obłąkanie, owe złudzenie dumy, pominiono. Niczyjej niezwrócił uwagi. Niewywołał skutków, jakie sobie obiecywano. P. W. Czartoryski publicznej opinii o testamencie ojca nie zrozumiał — wytłómaczył, pozwolił sobie wytłómaczyć najfałszywiej jej sąd surowy, ale przytem, jej szlachetni; wymiarkowanie. Wystąpił przeto, dziedzictwo piastowania narodowej służby przyjął, uznał siebie wyobrazicielem na zewnątrz Polski i polskiej emigracii. Wezwał, jako prawdziwy władca o wsparcie moralne a głównie pieniężne — wsparcie które, "Głos z Kraju" bezwstydnie ale szczerze, nazwał " posłuszeństwem i poświęceniem". Odebrał przecież, rozumne, przyjazne ostrzeżenie, aby się nieprzedstawiał jako dziedziczny wyobraziciel Polski, jako spadkobierca najfatalniejszej, a nawet i zbrodniczej politycznej przeszłości. Polsku heroiczna rozrywa kajdany, które jej nałożyła polityka Czartoryskich i działa, stanowczo przeciw kierunkowi, jaki Czartoryscy Polsce narzucali — wyswobadza się, — i, zaraz ciż sami Czartoryscy mianują siebie wyobrazicielami Polski, jedynym, świętym, dla niej sztandarem, jakoby tylko przez nich Polska swoje zbawienie odebrać mogła. Umierającemu złudzenie, nawyknienie przebaczono. Wierzono, że one razem z nim wstąpiły do grobu, póki ich przed swój sąd niepowoła historija. Wydobywa je własny syn, ozdabia się niemi — przyjmuje za swoje, czyny opłukane, które naród potępił stanowczo, jako błędy, jako przyczyny klęsk publicznych. Mniemano, że syn podnioślej zrozumie obowiązki względem pamięci swego ojca. Lecz omylono się, — a dowód, że się omylono, wzbudził najprzykrzejsze wrażenie — moralny wstręt. Toż, ani Kraj, ani Emigracya wystąpieniu p. Władysływa Czartoryskiego żadnej nieprzyznały wagi. Wzgardzono niem, śmiano się zeń, jako zapowiedział, czyli miał zapowiedzieć p. Władysław Zamojski, co do tej rzeczy, dobrze natchniony i dla Czartoryskich, najprzyjaźniejszy. Przy tem najokazalszem wzniesieniu się Polski, glos p. Władysława Czartoryskiego niemógł bydź słyszany. Jaka stósowna chwila, na objawienie najlekkomyślniejszej, nagannej, osobistej dumy, na której poparcie niepodobna powołać dosyć brudnej rodowej politycznej przeszłości, osobistej, chociażby miernej wartości — żadnej publicznej zasługi. Służyć, jako osoba, służyć bardzo podrzędnie — albowiem, do tej chwili p, Władysław Czartoryski niczem się nie  zajmował, niczem sobie szacunku i zaufania niewyjednał, i zdaje się nigdy niewyjedna: służyć, aby uzyskać przebaczenie, złagodzenie najboleśniejszych spomnień: służyć, niewzbudzając wstrętu i odrazy, takiemi dziełami skromnemi, które opinia oceniłaby, nagrodziłaby, wzgardzono. Podobało się dziedziczne wyobrazicielstwo Polski i narodowej służby, przekazane testamentem wyobrazicielstwo, które niepotrzebuje i żadnej zasługi i żadnych zdolności, jako naucza Glos z Kraju.

Zaczęto przeto rozgłaszać, jakoby Polska i polska Emigracya, miały wynurzyć życzenie, wezwanie, rozkaz nawet, aby p. Władysław Czartoryski posłuszny " myśli testamentu " działał, jako polityczny dziedzic ojca swego — dziedzic owej mniemanej narodowej służby, która dla Polski nigdy nie była, która tylko Moskwie przyniosła następstwa niezmierne, ale chwilowe, jako teraz widzimy, fałszywe, niebezpieczne i przeklęte. Niewierzono tym wieściom — albowiem wiedziano, wielokrotnie doświadczano, że niema zmyśleń najogromniejszych, najśmieszniejszych, któremiby Czartoryscy niepodnosili swojej wielkości, swoich wpływów na zagraniczne państwa, swojej u nich, a prze?, nie, wysoko cenionej powagi. Jakiejże czci zmarły Adam. Czartoryski na najwyższych salonach nieodbierał! Czyliż nie on europejskiej polityce dawał rady, natchnienia, które pokornie i wdzięcznie przyjmowano. Cyliż nie słyszeliśmy upornie odnawianych, i najkłamliwazych upewnień, jakoby Europa tylko przez pośrednictwo Czartoryskich, dla Polski działać pragnęła, że nikomu nieudzieli zaufania, pomocy, tylko im samym. Tylko przez nich, tylko przez wzgląd na nich, Europa Polsce coś udzielić może.

Jednak mimo powątpiwań — aby coś podobne ukazać się mogło, pierwszych dni Listopada 1861 r. ogłoszono drukowany świstek, który nazwano, Głosem z Kraju. Osnowa świstka, owemu mniemanemu Głosowi dala nieskończenie ważniejsze znaczenie. Miął to być nie Głos z Kraju, ale głos samego Kraju, narodowej większości, całej Polski. Głos z Kraju, czyli kraju, miał być skreślony na ojczystej ziemi "po spólnej naradzie" co przeież, wymazano jako kłamstwo za ogromne — za niepodobne — wymazano niepotrzebnie, skoro zostawiono kłamstwa nierównie ogromniejsze i niepodobniejsze, lekkomyślniejsze, a przez zamiar tych fałszerzy, niebezpieczniejsze — które także udać chciano, za rozkaz, za błagania nawet narodowej większości. Świstek, ów mniemany Glos z Kraju, oburza się na odezwy, któremi polskie ziemie zarzuca Ludwik Mierosławski, Sami przeciwni jesteśmy tym odezwom, mówiącej przez nie wyuzdanej próżności. Lecz przynajmniej są one prawdziwe — nic podrobiono ich. Ich autor, pyszni się niemi. Lecz Głos z Kraju, sfałszowany — podsuniony przez szalbierzy, którzy jawnie nieśmieli wystąpić, pod względem moralnej i publicznej potworności wyrównywa odezwom i podżeganiom Ludwika Mierosławskiego. Wartość tych wichrzycieli jest tej samej natury. Każdy z nich do swego przywiązuje imienia, wyobrazicielstwo, nadzieje i losy Polski. Co Polska, bez nich ? Jakoż zręcznie ukrywana, ale niepozwalajaca się ukryć myśl, z której powstał Głos z Kraju, jest, że Polska i polska Emigracya naówczas jedynie mają znaczenie, jeżeli niemi kierować będzie p. Władysław Czartoryski, jeżeli w nim samym władza złożona będzie.

Świstek podany, jako dzieło kraju, narodowej większości, nazwaliśmy politycznem oszustwem, a zdaje się, mamy prawo, mamy obowiązek, nazwać oszóstwem, pismo, którego kraj nieupoważniał — o którem niema żadnej wiadomości — o krórem nic wiedzieć niemieli ci, których imiona na niem położono, jakoby one przez sam kraj powołane być miały. (1)

To oszustwo, najśmielsze i najśmieszniejsze razem, jakiego dotąd niewidziała Emigracija, wykonano na bruku paryskim. Mamy dowody, które, jeżeliby chciano, możemy pokazać. Zostawił je sam fałszerz, który Glos z Kraju mazał, zmieniał, obcinał, zwiększał nieskończenie, a nie sam. Była spólna narada, ale nad brzegami Sekwany, i przy luxemburskim ogrodzie. Pierwotnie, Kraj wzywał tylko 26 a ostatecznie wystąpiło 30, którym kraj mjał dać posłannictwo urządzenia polskiej Emigracii, zbawienia całej Polski. Wszystkie zmiany wykonała ręka dokładnie nam znajoma, a jeżelibyśmy chcieli wymienić nazwisku, nieśmianoby zaprzeczyć. Nie podobna własnemu pismu zaprzeczyć. A jaki cel tej moralnej tej politycznej roboty? Uzyskać p. Władysławowi Czartoryskiemu upoważnienie działania imieniem Polski i Emigracji. Lecz Polska milczała, Emigracija milczała: ani jedna, ani druga nie pomyślały, aby dla nich miał bydź kierownikiem i oswobodzicielem p. Władysław Czartoryski. Więc sfałszowano Głos z Kraju. Takiemi sposobami chciano p. Władysławowi Czartoryskiemu wyłudzić rządy Polski i Emigracii — takiemi sposoby utworzyć posłannictwo narodowej służby. Wielkie i szczęśliwe początki !

(1) Nic bez zadumiemia czytamy ostatni poszyt " Przeglądu Rzeczy Polskich " 20 Listopada 1861. r. który twierdzi wyraźnie, że Głos z Kraju, ma być istotnie Głosem Kraju, chociaż, 20 Listopada, 1861 r. sama służba Czartoryskich przyznaje, że ów  Głos, sfałszowano w Paryżu. Pod tym względem, teraz nigdzie nie ma wątpliwości. Lecz Przegląd Rzeczy Polskich widoczne, dowiedzione, przyznane oszustwu nazywa dziełem Kraju, czyli części Kraju Jestto błąd rozmyślny, którego bliżej rozważać niechcemy, ale który nas niezadziwił. Czyliż P. R. P. zmarłemu. Czartoryskiemu najokazalej pochwał nienakreślił — chocaż zmarły A. C. niejako do ostapstwo — statecznie z jej nieprzyjaciołmi działał przeciw niepodległości Polski — 1830, czyn 29 Listopada, nazwał smutnem zdarzeniem (1)", odjęcie korony Garom nazwał zatraceniem Polski — paraliżował, jako sam wyznał (2), wszelkie środki, któremi Moskwa pokonaną być mogła — uprowadził do Austrii 20, 000 wojska, przez co, możność przedłużenia wojny stanowczo zniweczył. Przez długie lata Emigracii powoływał umowy Wiednia, to jest, wypierał się zasady niepodległości, uznawał prawnemi moskiewskie nad nami rzędy. Zaledwie 1859, po raz pierwszy we swojem życiu, wymienił — niepodległość Polski — a wymienił dwuznacznie, podstępnie, albowiem dnia 20 Lipca, Lord Malmesbury w Izbie Parów Anglii oznajmił, że jego przyjaciel Adam Czartoryski, chciał tylko ulepszeń wewnętrznych, wywrócenia władzy moskiewskiej bynajmniej niezamierzał. (3) Takie czyny publiczne niezaprzeczone — mająż nadawać prawo mianowania Adama Czartoryskiego patryarchą, narodu ? Umierał, a jeszcze nadziei pojednania się z Moskalami, stanowczo wyrzec się nieśmiał.

Koniec wersji demonstracyjnej.

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej