Franciszek Gabriel Darowski

PROMYK SŁOŃCA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

SCENA I.

SCENA II.

SCENA III.

SCENA IV.

SCENA V.

SCENA VI.

PROMYK SŁOŃCA

KOMEDJA W JEDNYM AKCIE

Darowski Franciszek Gabriel

OSOBY:

HRABINA ZOFIA ŻELAZOWSKA

WANDA, jej siostra, TRAPSZÓWNA

ZYGMUNT WILSKI SOBIESŁAW

HRABIA JERZY OTOCKI ŻELAZOWSKI

ANDRZEJ,  kamerdyner, STĘPOWSKI

Rzecz dzieje się współcześnie w okolicy Krakowa.

(Grana po raz pierwszy na scenie krakowskiej dnia 23 Stycznia 1892 r.)

Park, wykwintnie urządzony — dokoła, drzewa i klomby kwiatów. W środku sceny, stolik ogrodowy i takież krzesełka. Po lewej (od widzów) pawilon oszklony, do którego wiodą kamienne wschody z żelazną złoconą balustradą. Dokoła pawilonu, duże kwiaty w wazonach.

SCENA I.

HRABINA, ZYGMUNT, ANDRZEJ  (wchodzą).

ZYGMUNT. (w kostjumie do konnej jazdy. Prowadzi hrabiną pod ramię).

Przyznam ci się hrabino, że podziwiam twoją wytrwałość w roli anioła opiekuńczego. Codziennie odbywać takie spacery, jak ten dzisiejszy — winszuję!

HRABINA.

Słysząc cię tak mówiącego, sądziłby kto, że ma przed sobą uosobiony egoizm. Tymczasem kuzynek Zygmunt, jeżeli czemkolwiek grzeszy, to z pewnością nie brakiem serca.

ZYGMUNT.

Hrabino, czy to twoje przekonanie, czy tylko strzelisty komplement?

HRABINA.

Przekonanie — pod tym względem, mam o tobie jaknajlepszą opinję.

ZYGMUNT.

Bóg zapłać! odtąd będę miał dla siebie wysokie poważanie.

HRABINA.

Andrzeju , zanieś okrycie do pokoju, pozapalaj lampy i każ natychmiast nastawić samowar.

ANDRZEJ.

Słucham jaśnie pani. (Wychodzi do pawilonu).

ZYGMUNT. (stękając pada na krzesełko).

O joj joj... gwałtu... już nie mogę!

HRABINA. 

Jesteś znużony ?

ZYGMUNT.

Pytasz się jeszcze niewdzięczna kuzynko ? alboż nie odbyłem z tobą tej okropnej kalwaryjskiej drogi? może sobie ona tam prowadzić do nieba, ale mimo tego jest okropną !

HRABINA. (siadając).

Widzę niestety, że jutro będę zmuszona sama odwiedzić moich biednych... pan Zygmunt rozsiądzie się w fotelu i czytać będzie romanse.

ZYGMUNT.  (żywo).

Zkądże tak straszne posądzenie?

HRABINA.

Po dzisiejszej próbie, można przypuścić...

ZYGMUNT.

Przebóg! nie kończ, bo jutro spłonęłabyś ze wstydu, gdy obładowany podarunkami, jak święty Mikołaj, obchodzić będę całą okolicę, uszczęśliwiając wszelaki naród! Wiesz co kuzynko, ja nawet ten sport miłosierny, zaprowadzę u siebie na wsi.

HRABINA. ( uśmiechem).

Chwalebny to zamiar, ale jakże krótki jego żywot!

ZYGMUNT.

Krzywdzisz mnie kuzynko! gdy sobie co już raz postanowię... to...

HRABINA.

No no... różnie to tam bywa.

ZYGMUNT.

Tak?... a czyż rok temu, nie przyrzekłem solennie, że jeśli w ciągu ośmiu miesięcy, siostra twoja Wanda nie zostanie moją żoną — w łeb sobie palnę?...

HRABINA.

No... i nie palnąłeś?

ZYGMUNT.

Bo sobie w dzień imienin przedłużyłem termin, ale wierzaj mi, gdyby Wanda była nie przyjęła mej ręki, to byłbym niewątpliwie wystrzelił! i kto wie czybym się był nie trafił?... Szczęściem jednak, krwawa ta awantura zakończyła się pokojowo — no i za parę tygodni ślub!

HRABINA. 

A potem?

ZYGMUNT.

O... ja mam wielkie zamiary na przyszłość! będziemy podróżować... bawić się!... podróżować... no i... bawić się.

HRABINA.

Oczywiście — oboje jesteście tak młodzi i szczęśliwi ! stąpacie po samych tylko kwiatach, najmniejsza chmurka uie zaćmiła dotychczas waszego życia. Ja... to co innego — ja czuję potrzebę zajęcia się czemś poważnem i pożytecznem, aby  wypełnić próżnię dokoła siebie.

ZYGMUNT.

Ah... bardzo dobrze hrabino, że zwróciłaś rozmowę na ten przedmiot... Narzekasz na próżnię? a któż to ją sprowadził, jeżli nie ty sama ? dlaczego odsunęłaś się zupełnie od świata? w twoim wieku, z twoją urodą, majątkiem i stanowiskiem, nie wolno ci tak absolutnie skazywać się na życie pustelnicze... bo wreszcie kochana kuzynko, ja nie widzę powodu.

HRABINA.

I ty to mówisz Zygmuncie ? ty, który znasz całe moje życie?

ZYGMUNT.

Właśnie dlatego! wątpię... aby to owa dawna nieszczęśliwa miłość, sprawiała ci jeszcze jakie niepokoje? pięć lat! to już tak dawno...

HRABINA.

A przecież niedawno. Pierwsze, gorące, młodociane uczucie, nie starzeje się nigdy! wiecznie młode, wiecznie świeże — tem więcej gdy wspomnienie podnieca je bezustannie.

ZYGMUNT.

Więc ty hrabino, kochasz jeszcze tego zbrodniarza?

HRABINA.

Czy go kocham? — Dwa lata, takiego małżeństwa, jak moje — może zamrozić serce na zawsze ! a jednak pamięć chwil szczęścia, którą przechowuję w głębi piersi, jest mi równie drogą, równie świętą, jak dawniej. Czy to miłość?... nie wiem.

ZYGMUNT.

I pomyśleć sobie, że podobne barbarzyństwa, dzieją się jeszcze w dziewiętnastym wieku! Czy słyszał kto coś podobnego? Kochać tak długo i wiernie! bogowie, przebaczcie jej, albowiem nie wie co czyni! — Biedna kuzynko, więc to jest powodem twego smutku i zniechęcenia ?

HRABINA.

Tak — tęsknota i żal za utraconem szczęściem, które uśmiechało się do mnie rozkosznie, a które lekkomyślnie zniszczyłam wlasnemi rękami — oto przyczyna, dla której świat i jego zabawy, nie nęcą mnie dziś wcale.

ZYGMUNT.

Szkoda żeś tego wierszem nie powiedziała hrabino, byłby poemat gotowy. (Wstaje). Przykro mi jednak, że tak apatycznie zapatrujesz się na życie — pragnąłbym cię z tego koniecznie wyleczyć! cóż... kiedy jedyne lekarstwo, jakie znam, tylko sam Bóg zaordynować może.

HRABINA.

Zaciekawiasz mnie

ZYGMUNT.

Co ?... promyk słońca, cóż to takiego ?

HRABINA.

Promyk słońca?

ZYGMUNT.

Tak jest. Gdy człowiek, dla jakiejkolwiek przyczyny, popadnie w zniechęcenie i apatją, wówczas niebo zsyła mu do duszy, ożywczy promyk słońca — w różnej postaci i formie. Częstokroć jedna dawka wystarcza, aby pacjentowi przywrócić zdrowie duszy i ciała — jak tego doświadczyłem niedawno na samym sobie. Bo i czemże ja byłem, zanim poznałem i pokochałem Wandę? Kuzynko, ty wiesz o tem najlepiej — a co mnie zbawiło? promyk słońca! Jeżeli są ludzie, którzy temu nie wierzą, to nie warci oglądać światła dziennego! i za prawdę za prawdę powiadam wam... osły są!

HRABINA (z uśmiechem).

Ufając twemu doświadczeniu Zygmuncie, oczekiwać będę na ten cudowny promyk, z niezachwianą wiarą i cierpliwością.

ZYGMUNT.

Ślicznie! ale żeby lekarstwo skutkowało, należy odpowiednio przysposobić organizm — a więc precz z sentymentalizmem! natrzeć skronie kolońską wodą i wyrzec się miłości, tego największego nonsensu pod słońcem, który do tego służy jedynie, aby zatruwać życie... a co gorsza, ogłupiać ludzi do reszty.

HRABINA.

Jak tego przykład mamy w najbliższem otoczeniu.

ZYGMUNT.

Ja tego nie biorę do siebie.

HRABINA.

To jednak rzeczy nie zmienia.

ZYGMUNT.

O... za pozwoleniem! kochać a kochać, to różnica ! bo kochać i umierać z miłości... to wielkie głupstwo! ale kochać i żenić się... (p. ch.) to jeszcze większe głupstwo!

HRABINA.

I mimo tego chcesz się żenić ? gdzież twoja filozofja?

ZYGMUNT.

Proszę cię kuzynko — powiadają, że trudno być filozofem, pomiędzy samymi głupcami — a ja zaś powiadam, że jeszcze trudniej, być najgłupszym pomiędzy samymi filozofami! czyli, że mając do wyboru wóz albo przewóz, lepiej już popełnić małżeństwo, aniżeli jakie inne samobójstwo.

HRABINA.

No proszę... nie wiedziałem, że jestem w towarzystwie tak głębokiego myśliciela — coraz więcej odkrywam w tobie przymiotów, Zygmuncie.

ZYGMUNT.

Jakże żałuję, że tego Wanda nie słyszy! niechajby wiedziała, jaki skarb się jej dostanie!... czy tylko będzie umiała ocenić go należycie? bo „na szczerem złocie, tylko jubiler poznać się może," jak to słusznie zauważył pewien mędrzec wschodni.

HRABINA.

Nie wątpię, że Wanda będzie właśnie tym jubilerem. Ale to mi przypomina, że jej dotychczas nie ma (dzwoni).

ZYGMUNT.

Prawda! czy jej się tylko co nie przytrafiło?

HRABINA. 

Zapytam Andrzeja.

ANDRZEJ (wchodząc).

Słucham jaśnie pani.

HRABINA.

Andrzeju, czy nie wiecie, gdzie jest panna Wanda?

ANDRZEJ.

O mój Boże, jaśnie panienka nie wróciła jeszcze?

HRABINA. 

A nie — i to mnie niepokoi.

ANDRZEJ.

Jaśnie pani pozwoli, że wyjdę naprzeciw?;

HRABINA.

Właśnie chciałam was o to prosić.

Zygmunt.

O hrabino, to przecież do mnie należy. (Bierze kapelusz). Spieszę na skrzydłach miłości!

Andrzej.

Idzie już ! idzie proszę jaśnie pana.

Zygmunt.

Tem lepiej, nie potrzebuję się fatygować.

HRABINA.

Bardzo czule, jak na kochanka.

Zygmunt.

Ba, gdybym to ja był kochankiem! ale niestety... będę tylko mężem...

Koniec wersji demonstracyjnej.

SCENA II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej