Edward Lubowski

PRZEZ WDZIĘCZNOŚĆ

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

Scena pierwsza.

Scena druga.

Scena trzecia.

Scena czwarta.

Scena piąta.

Scena szósta.

Scena siódma.

Scena ósma.

Scena dziewiąta.

PRZEZ WDZIĘCZNOŚĆ

Drobnostka sceniczna w 1 akcie

Lubowski Edward

OSOBY:

MARSZYCKI, urzędnik.

WOJTUŚ, jego służący.

Pan GRZYMICKI. 

JÓZIA, córka jego.

Pan SKRZYDŁOWSKI.

Pani WOLNICKA.

Pan BĘBNIEWICZ.

KOMORNIK.

Scena pierwsza.

WOJTUŚ.

(przyszywa guzik do tużurka, lecz co moment zrywa nitkę).

Na krawcam się nie urodził co prawda... godzinę już przyszywam guziki kochanemu memu panu i jakoś nie chcą się przyszyć... a jabym mój Boże, dla mego pana z wieży się rzucił łbem na dół... Co to za szlachetny, dobry człowiek, co to za szczyra dusza!... mnie z nędzy wybawił, przyodział, przykarmił, a ja cóż za to?... trochę mu posprzątam, rzeczy wyczyszczę i jeszcze szkody narobię... ot przedwczoraj, naprzykład, chciałem mu zetrzeć kurz z butelek węgierskiego wina i jednę stłukłem, a drugą tak wyczyściłem na blank, że aż się pan rozgniewał, bo to taki kurz w winie, to podobno grunt!... Szczyra, poczciwa dusza, zamiast mnie wygrzmocić jak się należało, rzekł tylko: Jakiś ty jeszcze głupi, "Wojtusiu! Głupi bo głupi, ale go kocham i muszę przecie coś wyśpekulować, żeby mu tego dowieść. Postawiłem już na loteryą jednę dziesiątą ćwiartki, i jak mi Boga trzeba, całą wygraną oddam memu panu, tylko mu wtedy powiem: to ino cząsteczka tego, co Wojtuś ci życzy, drogi panie!... i cóż u dyabła z temi nitkami... takie to już teraz czasy, wszystko się rwie...

(wstaje)

kiedyindziej skończę, a teraz uporządkuję papiery na biurku,

(zaczyna ścierką skurzać na biurku, potem zatrzymuje się i bierze fotografią w rękę)

Hm... to nasza kobieta, ładna ani słowa bestyjka, ale uważałem, że się już mojemu panu nudzi... Biedak, radby się ożenić, ale z wdową nie chce, zresztą zna ją już za dobrze... Święta Małgorzato, żebym ja mu się mógł jako odwdzięczyć!

(namyśla się)

żeby ja go mógł uszczęśliwić! żeby on mógł powiedzieć, wskazując na mnie palcem: oto ten, co mnie uszczęśliwił, co był mi dobrodziejem!

(słychać pukanie do drzwi)

A tam kto?

(słucha)

Co takiego? pan w biurze...

(głos: proszę otworzyć)

Przeszkadzają mi, a możebym co wymyślił...

(idzie otworzyć).

Scena druga.

GRZYMICKI, JÓZIA, WOJTUŚ

(Grzymicki — faworyty siwe, parasol w ręku, okulary. Wchodzi rozglądając się ciekawie).

GRZYMICKI.

Wszak ten lokal do najęcia?

WOJTUŚ.

A to zkąd? my nic o tem nie wiemy.

GRZYMICKI.

Stróż mi mówił...

WOJTUŚ.

Ja mu tu zaraz gębę zamknę... że tam nie zapłaciliśmy komornego za ten kwartał, to jeszcze żadne prawo...

GRZYMICKI.

(żywo).

Nie zapłaciliście?... Józiu, odpocznij trochę... można odpocząć?

WOJTUŚ.

A niech panienka usiądzie, no i pan... proszę...

(podsuwa krzesła).

GRZYMICKI.

Mój kochasiu! dlaczegóż to nie zapłaciliście?

WOJTUŚ.

Bośmy nie mieli pieniędzy, wielkie rzeczy, to ino bankiery co mają zawsze gotówkę, ale mój pan, proszę pana, mieszka tu już siedem lat...

GRZYMICKI.

To musi być porządny lokator, jeżeli tyle lat mieszka na jednem miejscu i spokojny... prawda? co? spokojny?

WOJTUŚ.

Juścić on tam spokojny, jak go nikt nie drażni, ale jak mu kto wejdzie w drogę, no, nie radziłbym... to tu kiedyś jak przyszedł Fajgel z wekslem, jak go łupnie w mordę...

GRZYMICKI.

Co ty gadasz? Fajgel, wierzyciel?

WOJTUŚ.

Albo to on jeden? ale my sobie z nich drwimy!

GRZYMICKI. 

To pan twój ma dużo wierzycieli?

WOJTUŚ.

Dlaczegoby ich nie miał mieć — czy to nie miody, potrzeb różnych nie ma?! Mało nas ta wdowa kosztuje!

GRZYMICKI.

(wstając).

Józiu, zaczekaj na mnie na dole, zaraz zejdę.

JÓZIA.

Tylko nie długo, mój tatko!

(wychodzi).

GRZYMICKI.

(zbliżając się do Wojtusia i dając mu drobną monetę).

Masz tu, poczciwy chłopcze...

WOJTUŚ.

A mnie pan za co daje? Mnie nic nie potrzeba, pan mi daje na wszystko, bo mój pan, to złoty człowiek!

GRZYMICKI.

Złoty jak złoty, skoro ma wierzycieli...

WOJTUŚ.

Ale jakie serce!... jak mnie tu pan widzi, wziął mnie z ulicy zziębniętego, w łachmanach, i zrobił ze mnie uczciwego człowieka, bo kto wie, coby się było zemną stało!

GRZYMICKI.

To bardzo ładnie z jego strony... ale cóżeś to mówił o tej wdowie?...

WOJTUŚ.

Jaki pan ciekawy!

GRZYMICKI.

Broń Boże, nie jestem ciekawy, tylko że może będę mieszkał w tym domu, więc chciałbym poznać wszystkich sąsiadów...

(śmiejąc się dobrodusznie)

Musi być wdówka przystojna, młoda?... co?

WOJTUŚ.

Smagławą zanadto, ale niczego... nie ma więcej jak trzydzieści... tylko się trochę naprzykrza memu panu... taka romansowa, czasem siedzi i siedzi, a panby chciał na miasto, to jak go zacznie prosić, aby został, tak cały wieczór przesiedzą, a czasem to i nic nie gadają do siebie...

GRZYMICKI.

Nie gadają do siebie?

WOJTUŚ.

Bo się już dosyć nagadali...

(mówi poufnie)

co pan chce, mojego pana okrutnie kobiety kochają?

GRZYMICKI.

To jest ich tak wiele?

WOJTUŚ.

Masami... i naturalnie jedna się już panu  przykrzy.

GRZYMICKI.

(n.s.) 

Pięknych się rzeczy dowiaduję!

WOJTUŚ.

Człowiek młody, zdrów, silny... o panie! jaki silny!... koledzy, proszę pana, za nim w ogień... dzieli się z nimi ostatnim groszem. Wczoraj był tu jeden: jak nie zaczął mówić o chorej żonie, tak mój pan dał mu 47 rubli; a sobie ino trzy zostawił... I proszę pana, taki człowiek marnieje w biurze... mój ty Boże, żeby ja jaki sposób "wiedział! Proszę pana, skoro tu pan już jest, może pan wie jaki sposób, żeby ja mógł mu wynagrodzić?...

GRZYMICKI.

Co wynagrodzić?...

WOJTUŚ.

Na ten przykład, odwdzięczyć mu za jego szczyrą duszę dla mnie, nie wie pan co takiego? postawiłem już na loteryi i jak wygram...

GRZYMICKI.

Owszem, dam ci sposób.

WOJTUŚ.

(łapiąc go za rękę)

Jaki z pana dobry człowiek! cóż takiego?

GRZYMICKI.

Powiedz twemu panu, żeby się nigdy nie żenił.

WOJTUŚ.

Nigdy?

GRZYMICKI.

A przynajmniej teraz..., bądź zdrów, mój chłopcze, powiedz, że tak poradził pan Grzymicki

(wychodzi spiesznie, Wojtuś biegnie za nim, chcąc go zatrzymać ).

Scena trzecia.

WOJTUŚ sam, później MARSZYCKI.

WOJTUŚ.

Co mi to za szczęście! Nigdy się nie żenić! Juścić wielkiego w tem szczęścia nie ma...

(idzie sprzątać na biurku)

Sam musi nie mieć żony, nakosztował się tego dobrego i dlatego innym radzi... Co ten stróż śmie gadać, że się wynosimy, pójdę ja zaraz do niego...

(idzie ku drzwiom, we drzwiach spotyka się z panem Marszyckim, który otwiera drzwi własnym kluczem)

A! kochany pan już z biura?

MARSZYCKI.

Kto ci mówił, żem był w biurze!

WOJTUŚ.

Myślałem, że codzień... MARSZYCKI ( zamyślony idzie na przód sceny ).

Tu płać i tam płać, i znowu "płać, a pensya ciągle ta sama... Stryjaszek nawet nie odpisał... gratyfikacyą dyabli wzięli!...

(siada na krześle).

WOJTUŚ.

Czy się pan rozbierze?

MARSZYCKI.

Zaraz wyjdę... nie było jakiego listu?

WOJTUŚ.

Żadnego...

(Marszycki wyjmuje pugilares i przelicza pieniądze).

WOJTUŚ.

(stając przy nim, uśmiechnięty).

Niedługo to się wszystko zmieni,.. ja pana wydobędę z biedy...

MARSZYCKI.

Głupiś!

WOJTUŚ.

Niech pan mówi co chce, a jak wygrani na loteryi...

MARSZYCKI.

Pani Wolnicka nie przysyłała?

WOJTUŚ.

Dziś jeszcze nie.

MARSZYCKI.

Jak przyśle, to powiesz że ja tam przyjdę wieczorem.

(wstaje i chce odejść).

WOJTUŚ.

Wie pan, że nas chcą wykurzyć z mieszkania?

MARSZYCKI.

A to co znowu?

WOJTUŚ.

A juści, był tu jakiś staruszek i szwendrał się po mieszkaniu, mówiąc, że mu stróż mówił, iż jest nasz lokal do wynajęcia... chciałem go za to wykułakować...

MARSZYCKI.

Kogo, tego pana?

WOJTUŚ. 

Nie, stróża...

(wybuchając śmiechem)

Ale pocieszna to była starowina, i kazał panu powiedzieć, że jeżeli pan chce być szczęśliwym, to żeby się pan nigdy nie żenił.

MARSZYCKI. 

Co takiego? czy zgłupiałeś, czy co?

WOJTUŚ.

To nie ja, ino on, bo on kazał panu tak powiedzieć, jeszcze dodał: a przynajmniej teraz.

MARSZYCKI.

Jakto? a przynajmniej teraz!

WOJTUŚ.

A żeby się pan teraz nie żenił?

MARSZYCKI.

Cóżto za oryginał?

WOJTUŚ.

Starowina, z faworytami siwemi...

MARSZYCKI.

(chwytając go za rękę).

Co za jeden, gadaj!

WOJTUŚ.

Zaraz, zaraz, powiedział swoje nazwisko: Grzy... Grzymcze... Grzymczy...

MARSZYCKI.

Grzymickil

WOJTUŚ.

(z zadowoleniem).

To, to!

MARSZYCKI.

A bodajże cię! a jemu zkąd na to przyszło?

WOJTUŚ.

Ano przyszedł szukać mieszkania z panienką.

MARSZYCKI.

Co, co? z panienką? z jaką panienką?

WOJTUŚ.

I kazał jej wyjść zaraz, jakem tylko pana zaczął chwalić!

MARSZYCKI.

Rety! coś ty gadał człowieku!

( Wojtuś przestraszony milczy ),

MARSZYCKI.

(trzęsąc go za kołnierz)

Przyznaj się zaraz!

WOJTUŚ.

Chwaliłem pana, że wydajesz pieniądze na biednych kolegów... na wdowę, która pana już nudzi...

MARSZYCKI.

A żebyś ty dyabła zjadł! ( posuwa go biegając po scenie ) Co mój przyszły teść powiel Trzeba ratować... Żebyś wiedzał, że jak nie naprawię sprawy, to cię wypędzę hultaju! ( wybiega ).

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena czwarta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena piąta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena szósta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena siódma.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena ósma.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena dziewiąta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej