Władysław Łoziński

PRZYBŁĘDA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

AKT 1.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

Scena X.

AKT DRUGI.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

Scena X.

Scena XI.

Scena XII.

Scena XIII.

Scena XIV.

Scena XV.

Scena XVI.

PRZYBŁĘDA

obrazek dramatyczny z życia ludu ruskiego, ze śpiewkami w dwóch aktach

Władysław Łoziński

AKT 1.

Scena przedstawia miejsce wolne, dokoła bujną zielenią otoczone. Po lewej stronie stoi chata wieśniacza — po prawej stronie druga. W tyle rosochata wierzba. W głębi krzaki i drzewa, a dalej szczyty wysokich gór.

Scena I.

ORZESZEK (wchodzi ubrany po podróżnemu czysto i porządnie lecz skromnie).

Jakże tu pięknie i miło! Ustroń prawdziwie czarowna! Pełną piersią czerpiesz jędrne powietrze i krzepisz się balsamiczną wonią tych ciemnych lasów, co się jeżą na tych wspaniałych szczytach karpackich. Czuję się tak swobodnym, tak lekkim i rzeźwym! Nie daremnie to Szyler zawołał: Na górach wolność! (Rozgląda się.) Od dawna pragnąłem zrobić pielgrzymkę po tej uroczej części naszego kraju, by po dusznej atmosferze odetchnąć czystem powietrzem, by odświeżyć umysł po żmudnej pracy przy księgach i wygrzązłszy z martwej powodzi konwencjonalności i brukowego gwaru, odpocząć na łonie wiejskiego spokoju i wiejskiej prostoty. Przyjaciele moi bogatsi, którzy lato spędzają w zagranicznych kąpielach, śmiali się ze mnie, gdy im powiedziałem, że o wędrownym kosturze pójdę w nasze podgórskie ustronie. Dziś ja się z nich śmieję. (Rozgląda się) Piękny, cudnie piękny widok! Tylko jednego jeszcze brakuje. Brakuje piosnki ruskiej, dumki jakiej sennej i rzewnej, coby tęskną nutą popłynęła po rosie i drżącem echem uwisła gdzieś nad górami — między niebem a ziemią! (Słychać śpiew smutny, przeciągły). A to co?... Widać że nie jestem tylko poetą, lecz że nadto stoję pod opieką jakiejś czarodziejki przychylnej, która spełnia wszystkie moje życzenia... A jaki smutny i tęskny! Jakby j wprost z jakiegoś zbolałego wyrywał się serca... Kto to śpiewa? (Ogląda się do koła).

Scena II.

Hanka wchodzi z drugą dziewczyną, Marynką.

ORZESZEK (na scenie).

Oho! dwie nimfy wiejskie! Nie płos my ich nagle! (Chowa się za wierzbę).

HANKA (staje i śpiewa z wyrazem smutku na twarzy).

Snuje się doliną

Dniester srebrnosiny,

W gorżkim żalu płynę

Dni biednej dziewczyny..

A Dniestrowa skarga w modrych falach tonie,

A dziewczynie boleść utonęła w łonie....

Za Rusałką goni

Dniester rozkochany —

Ona znika w toni

Słoni się w tumany...

Dziewczyna za chłopcem tęskni ukochanym.

Młodzianem jedynym — przez serce wybranym!...

Darmo się Dniestr skarży

Za swoją kochanką,

Darmo dziewczę marzy

O weselnym wianku — —

Tęskne fale Dniestru rozbiły sklepienia,

Źli ludzie niweczą dziewczyny marzenia!

Nigdy się nie wróci

Srebrna fala rzeki,

Dziewczę nie porzuci

Bo kocha na wieki —

Dniester rzewnie nuci ale dalej płynie,

Dziewczę będzie kochać dopóki nie zginie!...

ORZESZEK.

Otóż macie! Co za powabna rusokosa krasawica, przy którejby nawet śp. Zorian Dołęga Chodakowski zapomniał o badaniach nad początkiem Słowiańszczyzny!... Ta co śpiewa, to bardzo piękne dziewczę! Notabene zakochane! o zakochane! Tak potrzeba, bo inaczej cały urok ginie! I nieszczęśliwie zakochane do tego, bo pół uroku ginie!... O niezawodnie oboje!... Wszakże tak smutno, tak rzewnie śpiewała....

MARYNKA.

Ej cóżbo ty Handziu wiecznie zawodzisz i zawodzisz! Już mnie aż serce boli patrzyć na ciebie i słuchać tej żałośnej śpiewanki... Jak tak dalej będzie, to zmarniejesz na nic!..

HANKA.

Alboż ja nie mam czego zawodzić? Oj ciężka moja dola — bodajbym się była na świat nie rodziła!...

MARYNKA.

Owa! wielkie rzeczy! Przecież cię Dymitr kocha z całej duszy i nie opuści cię pewnie.

ORZESZEK (z za wierzby).

Zgadłem, zgadłem! Brawo! Zakochana!...

HANKA.

Mówisz, jakbyś dopiero wczoraj do wsi przyszła. Cóż z tego, że Dymitr mnie kocha a ja jego także z całego serca, kiedy rodzice ani rusz nie chcą przystać na to, abyśmy się pobrali, tylko chcą koniecznie, abym poszła za tego cudaka Waśka, hajdukowego syna (szlocha).

ORZESZEK (j. w.)

Zgadłem, zgadłem, bravissimo! i nieszczęśliwie zakochana!

MARYNKA.

Za tego włóczykija, co szwargocze jak żyd albo niemiec, a chodzi jak ten kogut u pana posesora, co go to gdzieś aż z za morza sprowadzili.

HANKA  (nagle weselej).

A jakże! a wygląda jak pies w prześcieradle albo jak strach w konopiach, co go to ludzie robią z tyki i starego żołnierskiego kabata... A jak rozpuści język, to akuratnie tak jak oś niesmarowana... cha, cha, cha...

MARYNKA.

Cha, cha, cha... a zawsze do góry głowę trzyma, jakby miał kukurudzę w gardle!

ORZESZEK (j. w.).

Śmieją się już! po deszczu pogoda.

HANKA.

Cha, cha, cha... a jak tańcuje, to tak, jakby kto dwoma miotłami od razu śmiecie zamiatał. (Śmieją się obie).

ORZESZEK  (j. w.).

A to jakiegoś nieboraka wzięły na języczki. Mówcie co chcecie, kobiety wszędzie jednakowe.

HANKA.

I za takiego chcą mnie wydać! O ja nieszczęśliwa! Ja się utopię z rozpaczy, jak mnie z Dymitrem rozłączą (Szlocha).

ORZESZEK (j. w.).

Płacze! aha, to teraz na śmiech następuje kolej.

MARYNKA.

Otóż macie już znowu... Ej Handziu, Handziu, wybij sobie z głowy ten żal, już to jakoś będzie. Ty taka piękna, taka młoda... A te az bądź zdrowa a nie smuć się, to będzie jakoś (odbiega).

ORZESZEK.

Będzie jakoś... to nie osobliwsza pociecha.

Scena III.

HANKA.

Marynka mówi że ja piękna... O, o! to nie ona pierwsza mi to powiedziała!... Już to ja i sama jak piorę chusty w potoku, to się lubię sama sobie przyglądać w wodzie (uśmiecha się).

ORZESZEK (z komiczną emfazą).

O kobieto! kobieto! tyś zawsze ta sama! Czy to w krynolinie i paryzkim szalu, czy w dymce i płócienkowym gorsecie!

HANKA.

A jak ja się wszystkim chłopcom podobam, a osobliwie Dymitrowi! Ho ho, ni uroku! Toć on zawsze śpiewa do mnie tę piosenkę o Handzi ciaci. Ot chyba ją sobie także na pocieszenie zaśpiewam (Śpiewa).

Niemasz w świecie jak Haneczka —

Jak korale jej usteczka!

Oczki czarne ogniem płoną,

Tchem wiośnianym słówka wioną,

Czy zaśpiewa — czy zapłacze

Serce głośniej zakołacze..

Dusza rośnie, głowa płonie,

Gdy jej białe ściskam dłonie!

Handzia duszka, Handzia lubka

Handzia myła jak hołubka,

Handzia rybka, Handzia ptyczka

Handzia ciacia mołodyczka.

Scena IV.

Orzeszek i Hanka.

ORZESZEK (wybiega z za wierzby i obejmuje Hankę w pół).

Brawo! brawo Handziu!

HANKA (wydaje okrzyk przestrachu).

ORZESZEK.

Nie bój się Handziu! nie bój! Wprawdzie ja nie Dymitr, ale człowiek także.

HANKA.

A paniczyk zkąd się tu wziął?

ORZESZEK.

Spadłem z nieba...

HANKA.

Z kąd?

ORZESZEK (wskazuje do góry).

Z tamtąd, z nieba.

HANKA.

Ej co wy też mówicie!...

ORZESZEK.

Dalibóg Handziu — jak cię kocham!

HANKA.

A zkądże wy wiecie, że ja się nazywam Handzia?

ORZESZEK.

O ho ho! Ja wiem wszystko a wszystko. Wiem nawet, że ty kochasz Dymitra, a Dymitr ciebie. Nie prawdaż że wiele wiem?

HANKA (na stronie).

A to wierutne dziwo! (głośno) A jakże wy o tem wiedzieć możecie?

ORZESZEK.

Jak? ja czarownik, znachor...

HANKA (nieśmiało i mierząc go okiem).

Ej nie..

ORZESZEK.

A to dla czego?

HANKA.

No bo czarami tylko stare, brzydkie baby się trudnią, a wy... (wstydzi się dalej mówić).

ORZESZEK.

A ja i przystojny i młody i chłopiec!

HANKA (naiwnie).

Aha.

ORZESZEK.

A kto ładniejszy? Ja czy Dymitr?

HANKA (skubiąc fartuszek).

Ej taki Dymitr...

ORZESZEK.

Nie ma co mówić, otwarta dziewczyna. A kochasz ty naprawdę tego Dymitra?

HANKA (unosząc się).

O paniczyku! kocham go z całej duszy — kocham nad życie! Bez niego dla mnie gorzka dola na świecie!....

ORZESZEK.

A Dymitr ciebie oczywiście tak samo?

HANKA.

Ba a jakże wy myśleli?

ORZESZEK.

A jużci tak jak ty... Myślę także, że to bardzo pięknie.

HANKA.

Aha pięknie... (zabierając się do płaczu) Cóż, kiedy on roi się nie dostanie, bo rodzice nie chcą. Chcą mnie wydać za Waśka...

ORZESZEK.

Aha za tego, co to chodzi jak kogut pani posesorowej, wygląda jak pies w prześcieradle, ubiera się jak strach w konopiach, a tańcuje, jakby kto dwoma miotłami od razu zamiatał?

HANKA (z uśmiechem i żywo).

Aha, to ten sam! (mitygując się na raz— na stronie) A to jakieś cudo nie człowiek; zkąd on to wie?

ORZESZEK.

A cóż na to Dymitr? To zapewne jakiś biedny?

HANKA.

Ot widzicie, że nie wiecie wszystkiego! Dymitr, to syn tutejszego wójta, co ma huk pola i pieniędzy.

ORZESZEK.

No, no, nie zrozumiałaś mnie... Biedny dla tego, że się nie może z tobą ożenić.

HANKA.

Aha, bo mój ojciec djak, a jego ojciec wójt, strasznie się zawsze swarzą z sobą, kto z nich starszy.

ORZESZEK.

Aha! walka kościoła z władzą świecką! I cóż z tego wszystkiego będzie?...

HANKA (z westchnieniem).

Albo ja wiem co będzie.

ORZESZEK.

A ja wiem? Pójdziesz za Dymitra i koniec.

HANKA (z uśmiechem).

Złote słowa mówicie! Byleby tak było.

ORZESZEK.

Ale będzie, będzie, ja ci powiadam! Ja tak chcę i tak zrobię, a ja znachor, czarownik.

HANKA (nieśmiało).

Ej gdzieżtam, u nas inaczej takich panów nazywają...

ORZESZEK.

A jakto, jeźli wolno zapytać?

HANKA (ociągając się i nieśmiało).

Przybłęda...

ORZESZEK.

Upadam do nóg. Ha niech i tak będzie! Ale ja mimo to wydam cię za Dymitra.

HANKA.

Ej, jakże to paniczyk zrobi? Oj byłabym wam wdzięczna aż do samego grobu.

ORZESZEK.

(n. s.) Trzeba anticipative korzystać z tej wdzięczności.

(gł.) Handziu, dajże mi co na zadatek!

HANKA.

A cóżby ja wam dać miała...

ORZESZEK (obejmuje ją nagle wpół i całuje.)

HANKA (z krzykiem).

Gwałtu! tato idą! (Wyrywa się i ucieka, podczas gdy Orzeszek tożsamo nagle odskakuje).

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT DRUGI.

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

(Hanka i Dymitr występują z przeciwnej strony na scenę.)

DYMITR.

Słońce tak pięknie zeszło z poza gór, a ranek tak jakiś roiły i wesoły, że mimowoli jakaś otucha garnie się do serca! Niewiem dla czego, ale jakaś nowa nadzieja wstąpiła we mnie, że choć wielka niechęć ludzi, przecież naszej stałości nie przemoże! Bóg nad nami!...

HANKA.

Tak Bóg!... i dobrzy ludzie!...

DYMITR.

Dobrzy ludzie powiadasz? Co mówić o obcych, kiedy nam nasi właśni rodzice przeciwni.

HANKA.

No, no, posłuchaj, a zobaczysz, że są i Iudzie, którzy są nam życzliwi. Czy widziałeś ty tego młodego panicza, co dziś przyszedł piechotą do wsi?

DYMITR.

Widziałem, ten szkolarz? W białej sukmanie i kapeluszu słomianym, chodzi wszędzie, drapie się jak kot po górach, rozgląda się po wsi i coś sobie do książki zapisuje.

HANKA.

Ten, ten sam!

DYMITR.

No i cóż nam po nim?

HANKA.

O bardzo wiele! ja ci powiadam. To istny znachor, czarownik!...

DYMITR.

Ej Handziu, Handziu! co ci pan Bóg dał, to jakiś przybłęda.

HANKA.

No, no, przybłęda czy nie przybłęda, ale bardzo dobry i nielada ma rozum w głowie. On wie o wszystkiem, wie nawet że my się kochamy.

DYMITR.

Owa, co mi za rozum, tać to wie cała gromada!

HANKA.

Ależ bo mi daj skończyć! Otóż ten pan obiecał mi święcie, że tak będzie myślał, tak kręcił i kręcił...

DYMITR (podchwytując).

Aż tak nie wymyśli i nie wykręci, abyśmy się pobrali, co?

HANKA.

Aha!

Scena III.

Ciż sami. Orzeszek.

ORZESZEK.

Otóż i para gruchających gołąbków!

HANKA I DYMITR  (obracają się nagle).

ORZESZEK.

Proszę, bardzo proszę. Nieprzeszkadzajcie sobie państwo.

HANKA (do Dymitra).

To ten, ten -

DYMITR  (rozdziawia gębę i wlepia oczy w Orzeszka).

Ten —

HANKA.

Ten znachor!

DYMITR.

Szkolarz!

HANKA.

Czarownik!

DYMITR.

Przybłęda!

ORZESZEK  (n. s.)

Coś tam moją osobę mocno nicuje zakochana parka. Ale dobrze że ich napotykam. Mam plan gotowy i muszę weń wtajemniczyć Hankę.— Jak się macie dzieci? (n. s.) Oczywiście dzieci, bo ja ich z sobą przecież łączę.

(Dymitr kłania się nisko, Hanka tożsamo.)

ORZESZEK (do Hanki).

A więc to twój kochanek?

HANKA  (zapłoniona)

Ej, jak to jegomość umieją odgadywać...

DYMITR.

A ten sam, proszę pana!

ORZESZEK.

Ależ zapoznaj mnie Handzio z twoim Dymitrem.

HANKA.

Oho, on wie dobrze, co wy za jeden.

ORZESZEK.

Czy tak?

DYMITR.

No jużci! To pan, proszę pana, jest ten pan, co ma tak sztudyrować i sztudyrować, cyganić i cyganić, aż póki z nas: z Handzi i ze mnie wójtowego syna nie wysztudyruje i nie wycygani męża i żonę (kłania się powtórnie).

ORZESZEK (n. s.)

Aha, z Handzi męża, a z niego żonę, cha cha cha... (głośno). A tak, tak, to ja jestem.

DYMITR.

Ej gdyby to pan szkolarz tak zrobił, jabym dużo, dużo panu szkolarzowi był wdzięczny!

HANKA.

I ja także okrutnie, bardzo wiele!

ORZESZEK (biorąc Dymitra i Hankę za rękę).

Dziękuję, dziękuje.

DYMITR.

Ale ja tu sobie gadam, a parobcy już dawno w polu, trzeba i mnie spieszyć.

Scena IV.

Orzeszek i Hanka.

ORZESZEK.

Słuchajże Haneczko! Już wszystko tak obmyślałem, żeby było dobrze. Zobaczysz, że Dymitr będzie twoim. Tylko udusisz zrobić co ci powiem.

HANKA.

Ach gadajcie, gadajcie paniczu, cobym ja niezrobiła dla mego Dymitra.

ORZESZEK.

A więc uważaj. Jak...

(spostrzega, że wchodzi nagle Waśko)

Otóż macie, i ten gamoń.

Scena V.

Ciż sami, Waśko.

WAŚKO.

Serwus Hanko! Co wy tu dyszkurujecie?

HANKA.

A tobie co do tego? Poszedłbyś swoją drugą!

WAŚKO.

Owa! (obraca się do Orzeszka) A to co za vagabund? Haltwerda! Gut Frajnd czy nie? Kreuz Kriminal!

HANKA.

Ot! nieczepiałbyś się ludzi, jak pijany płota.

ORZESZEK.

Ja? Ot szukam służby.

WAŚKO.

Ale bo ty mi się hamsztyfikujesz do mojej Hanki, a ja tego nie lubię!

ORZESZEK.

Ej co tam się panu wojakowi przywidziało!

WAŚKO.

No to passir. A czego tu chcesz?

ORZESZEK.

Pytam się o drogę.

WAŚKO.

O to tylko mnie zapytać. Ja to na palcach umiem.

(Śpiewa.)

Chociaż zoli kto potraci,

Schodzi nogi po kolana,

Nie zobaczy tyle nacji

Co ja widział proszę pana!

Choćbyś miał marszrutę świętą,

Niebędziesz ty człowieczyno,

W Montebello, pod Magentą

Albo też pod Solferino!

Byłbym widział tam o Boże,

O czem nawet wy nie wiecie,

Byłbym widział — żuawów może,

Gdybym był miał oczy — w grzbiecie!

(do Hanki).

No cóż ty Haneczko! Nawet na mnie Rechtschaut nie zrobisz?

HANKA.

Mówiłam ci już nieraz, że cię niechę. Idź sobie do licha!

WAŚKO.

O to jest falczywe słowo! A choćby tak było, to to nic nie znaczy. Djak mi cię obiecał i musisz być moją żoną. Kreuz Kriminal, nach de Forszyft. Alboż to ja nie łepski chłopak?...

(Śpiewa.)

Kabat biały z hopszlegami

Z żółtym znakiem kasko!

Kto to stoi między wami?

To pan flajter Waśko!

Wprawdzie kabat już podarty

Kapelusz cywili —

Ale zawsze to nie żarty!

Pan flajter Bazyli!

ORZESZEK  (do Hanki).

Widzisz Hanko! jakiego ty męża będziesz miała.

WAŚKO.

No i ty Hanko także fajn dziewka! Jeszcze nie ze wszyćkiem nach de vorszyft, ale ja cię już wyabrychtuję! O fajn dzieweczka fajn! Oczy masz takie, jak szterny na kołnierza paca lejtmana, a usta takie, takie czerwone — jak hobszlegi od Herzog Joseph Linien fanteri regiment! O Hanka moja to dziewczę bez fleku i ganczu  (mizdrzy się do Hanki).

HANKA  (odtrąca go gwałtownie).

Dmytrze! Dmytrze!

WAŚKO  (z trwogą się oglądając).

No, no, niemam czasu. Muszę szpacirować. Servus, servus.

(odchodzi).

Scena VI.

HANKA.

No przecież sobie poszedł.

ORZESZEK.

Co to dopiero będzie, jak się z tobą ożeni!...

HANKA  (z wyrzutem).

A wasza obiecanka?

ORZESZEK.

No, no, nie bój się, już ja o wszystkiem pamiętam. Zaraz się zabiorę do tego , aby Waśka na dudka wystrychnąć. Ale musisz mi do tego pomódz. — (n. s.) Już co to, to niepotrzebne zawezwanie. Gdzie o to chodzi, aby kogoś na dudka wystroić, tam kobiety całem sercem pomogą!

HANKA.

O jeżeli tylko o to chodzi, to z całego serca!

ORZESZEK. (n. s.)

Widzisz ją! Nie mówiłem? (głośno) A więc słuchaj! Musisz się umizgać do Waśka.

HANKA (zdziwiona i z niechęcią).

A wam co pan Bóg dał! Ja? — A to mi pięknie!

ORZESZEK.

Tak być musi, nic nie pomoże. Albo się musisz umizgać przez kilka chwil do Waśka, albo pożegnaj się na zawsze z Dmytrem. Wybieraj!

HANKA.

Ale na kilka chwil tylko?...

ORZESZEK.

Ale tak, tak, więcej nie potrzeba. (n. s.) Niby to kobiety komu dłużej zachowują serce. (z komiczną emfazą) O Barbaro! Barbaro! czyś ty te mną inaczej może postąpiła. Ile razy szedłem na wszechnicę, widziałem cię na świętojańskiej ulicy wyglądającą jak Boskie malowidło z ramek okopciałych okna na drugim piętrze, pod nrem 450 i coś jeszcze — i zapomniałem w słodkim szale o rzymskim prawie i pandektach. Udawałaś że mnie kochasz! A potem, potem, o kobiety bez serca! — widziałem cię z tym rudym auskultantem w czułej rozmowie w ogrodzie jezuickim!...

HANKA.

A pan co pod nosem szwargocze? I cóż z tego dalej będzie?

ORZESZEK.

Wesele i zaręczyny, (n. s. z westchnieniem) O Barbaro, boska Barbaro!

HANKA.

Ej Bóg by z was mówił. Ale jakże ja potrafię umizgać się do Waśka?

ORZESZEK.

Ej potrafisz, potrafisz. Czegoby kobieta nie potrafiła? Udawaj że go kochasz, że za nim przepadasz, że bez niego żyć nie możesz!...

HANKA.

Ta będę próbowała. Ale na cóż się to przyda?

ORZESZEK.

Nie pytaj się już o to, w tem już moja głowa. A teraz idź, bo Waśko nadchodzi, a ja mam z nim coś na osobności pomówić.

Scena VII.

WAŚKO (rozgląda się).

To był szpas tylko. Dymitra niema nigdzie. Akurat jakbym ja się Dymitra bał. Ja się sześciu nie boję, jeżeli — jeżeli sam do koła jestem, (do Orzeszka) Servus Vagabund!

ORZESZEK  (n. s.).

Niezłe powitanie. Ale cóż robić, idzie tu o zakochaną parkę (głośno) Servus, servus.

WAŚKO.

No a co tam słychać? Melduj.

ORZESZEK.

Ot źle panie kapral.

WAŚKO.

(n. s.) Panie kapral? To jakiś przybłęda niczego, (głośno) A dla kogo i dla czego źle panie vagabund?

ORZESZEK.

Dla kogo? dla was...

WAŚKO.

Co, dla mnie? Kreuz Kriminal! (n. s.) Czy też czasem Dymitr rebelji przeciw mej skórze nie knuje? (głośno) I dla czego, na przykład?

ORZESZEK.

Dla czego? Bo cię dziewczęta nie chcą kochać.

Waśko.

Ouwa! To mi zgadł. (z dumą) Do mnie lepną dziewczęta jak muchy do mazi, albo jak szuwaks z łojem pomieszany do nowych ciżmów!

ORZESZEK.

Czy tak? Ale bo Hanka jakoś się krzywo na ciebie patrzy.

WAŚKO.

Hanka to rekrut jeszcze. Każdy głupi cywil płacze, jak go biorą pod miarę. Ale jak już raz do fany przysięgnie, jak go ostrzygą i kapral wyabrychtuje, to już idzie tak jak po maśle.

ORZESZEK.

Wszystko to dobrze, ale Hanka uparta i gotowa uciec ze wsi i byłby wielki wstyd dla ciebie.

WAŚKO.

Masz recht. Kreuz Kriminal. Ho ho, naprawdę dziewka to uparta, warta by ją do sztrafkompanji oddać. Ej możebyście wy na to poradzili.

ORZESZEK.

Hm, hm.. Możeby ja co i pomógł, (namyśla się) Aha! mam już...

WAŚKO.

Masz, to trzymaj że i marsz in Dopelschritten z gęby ze słowem!

ORZESZEK.

Słuchajże dobrze. Kobieta to bardzo dziwaczne stworzenie i nie łatwo ją przyprowadzić na swoje. Ale jest i na nią sposób. Dopóki się jej umizgasz i nadskakujesz, dopóki koło niej zachodzisz i cholewki smalisz, to ona stroi miny i ani się patrzyć na ciebie niechce...

WAŚKO.

O, to je richtik!

ORZESZEK.

Otóż jeżeli niemożna prostą drogą, to trzeba manowcami. Przestań się do Hanki umizgać, niepatrz się na nią i udawaj, że o nią nic a nic nie stoisz, to ona się sama umizgać będzie do ciebie, sama się nęcić będzie i przylepnie do człowieka, że ani daj Boże się odczepić!

WAŚKO.

Kreuz Kriminal! Co też z was za sztudyr!

ORZESZEK.

No więc rozumiesz?

WAŚKO.

O rozumiem, jak się patrzy. Kiedy ja robił vorwärts, to ona robiła ruckwärts, teraz ja zrobię ruckwärts a ona dalej vorwärts!

ORZESZEK.

Dobrze, dobrze. Ale jeszcze nie wszystko. Ona się może na tem poznać.

WAŚKO.

Aha, a jak się pozna?

ORZESZEK.

Otóż właśnie trzeba tak robić, aby się niepoznała. Jeżeli się z nią kiedy zejdziesz, to nietylko patrz na nią z góry, ale umizgaj się przy niej do jakiej innej dziewczyny.

WAŚKO.

A jak nie będzie żadnej innej dziewczyny?

ORZESZEK.

No to do jakiej starej baby.

WAŚKO.

Starej baby!... Brrr!... Kreuz Kriminal noch a mal! A jak i starej baby nie będzie?

ORZESZEK.

Ej jakiż bo ty nudny! Zawsze się ktoś znajdzie, do kogo się umizgać możesz.

WAŚKO  (ogląda się).

Pst, pst, bo właśnie nadchodzi Hanka.

Scena VIII.

Ciż sami, Hanka.

ORZESZEK  (nachylając się ku Hance).

Pamiętaj, com ci mówił. Teraz właśnie na to pora. (n. s.) Gdyby tylko z tą starą się udało.

HANKA  (do Orzeszka).

Ej kiedy bo mnie to tak trudno.

ORZESZEK.

Tylko śmiało i zaraz, bo Dymitr przepadł na wieki.

WAŚKO.

(Stoi tymczasem zabuńdziuczony, stroi zagniewaną minę i patrzy z ukosa i pogardliwie na Hankę).

HANKA  (z przymuszonym naciskiem).

Waśku, Waśku!

WAŚKO.

(Spogląda pogardliwie na Hankę, odwraca się od niej i milczy).

ORZESZEK  (stoi między Hanką i Waśkiem i szepcze jednej i drugiemu do ucha).

Dobrze, dobrze! Tylko tak dalej.

HANKA (z udanem przymileniem).

Cóż ty mnie nieznasz Waśku?

WAŚKO (kiwając pogardliwie ręką).

(n. s.) Aha, widzisz ją, jaka ona teraz obleśna! Dobrze mi ten przybłęda poradził. Ale ho, ho! nic z tego, trzeba ją teraz namasakrować i nakunierować jak się patrzy!

HANKA (n. s.)

Ten przybłęda to istny czarownik. Tak jak powiedział, tak się stało. (Orzeszkowi do ucha) Już się mnie odczepia. Niech wam Bóg da zdrowie (ściska go za rękę).

WAŚKO (do Orzeszka).

Ale to u was rozum, jakbyście byli co najmniej manipulirender felfeber! Ale ona was podobno po cichu prosiła o radę; nie radźcie jej nic, niech zna, co ja jestem (ściska go za rękę).

ORZESZEK.

O niech zna, niech zna. (n. s.) Oto mi dyplomacja prawdziwa!

HANKA.

Czy ty się na mnie gniewasz, Waśku?

WAŚKO (z dumą i pogardą).

Ouwa! Niemiałbym na kogo! Ja tylko na moich równych się gniewam! (n. s.) Jak się zdziwowała, jak rekrut na wachparadzie!

HANKA.

Ale przecież mówiłeś mi, że mnie kochasz. Waśku, słuchaj Waśku, gdzież ty patrzysz?

WAŚKO.

Ot patrzę na niebo, czemu to słońce chodzi i chodzi po szylwachu i nikt go zluzować nie przyjdzie? Ciekawość, czy też w niebie są kaprale? (n. s.) Patrzajcie, jak się dziewka rozpaliła (ogląda się). Ale żeby to jeszcze do tego było się do kogo umizgać, tak jak to ten przybłęda mówił. Kreuz Kriminal! Nie ma do kogo, chyba do tej suchej wierzby (obraca się na wszystkie strony z umizgami i zaleca się w końcu do Orzeszka).

ORZESZEK  (odpycha go).

Czyś oszalał?

WAŚKO.

No, ta taki był wasz forszyft.

ORZESZEK (n. s.).

Niema jej; gdyby się nieudało!

HANKA.

Waśku, Wasiu, Wasieńku!

WAŚKO (z mną nabundziuczoną i z lekceważeniem spogląda na Hankę i odwraca się od niej).

Ba, panie przybłędo, a gdzież kobieta?

ORZESZEK.

Ah przecież! Oto nadchodzi Makryna.

WAŚKO.

Kto? Makryna? djakowa? matki Hanki? Nic z tego panie vagabund, brrrr!

ORZESZEK (po cichu).

Koniecznie. To nic nie pomoże, bo inaczej wszystko przepadło.

WAŚKO.

O do djabła! brrr! (biegnie z umizgami naprzeciw Makryny, która wchodzi na scenę).

ORZESZEK I HANKA.

(Rozmawiają i śmieją się tymczasem).

Scena IX.

Ciż sami. Makryna.

WAŚKO (z umizgiem do Makryny).

A dzień dobry, dzień dobry. Servus. Jak się macie gosposiu.

MAKRYNA.

Dzień dobry! (n. s.) Oho co ja widzę, Hanka umizga się do Waśka! Chwała Bogu!

WAŚKO.

A jacy wy kraśni dzisiaj...

MAKRYNA (n. s.)

Oho, a Waśko do mnie?

WAŚKO.

Niech się sto dziewek i sto mołodyc w dodatku schowa przed wami. (n. s.) brrr!

MAKRYNA.

(n. s.) Czy on oszalał! (głośno i z umizgiem) Et żartujecie panie kapral?...

WAŚKO.

At cobym ja miał żartować Kreuz Kriminal! Wyście mi się dziś okropnie podobali.

ORZESZEK.

Dobrego apetytu!

MAKRYNA (krygując się)

Ej co wam przyszło do głowy?

WAŚKO.

Rozum, rozum, moja śliczna Makryno. Bodaj to w starszych się kochać... (zerka złośliwie na Hankę). Młoda, to jak gruszka niedojrzała, twarda i cierpka aż to nu, ale stara, to jak śliwka w późnej jesieni!. (umizga się a na boku spluwa) Brrr!

ORZESZEK (do Hanki).

Hanko róbże, jak ci powiedziałem.

HANKA  (z umizgiem do Waśka).

To ty mnie tak kochasz Waśku. A tyle razy mi mówiłeś, że ja najpiękniejsza ze wszystkich!...

WAŚKO.

Ej to żart był tylko.

MAKRYNA.

A ty bezwstydne dziewczę! To ty się chłopcom narzucasz. A fe! (Rzucając słodkie spojrzenie na Waśka). A patrzajcie się na nią. Jaki to teraz świat popsuty (mizdrzy się do Waśka). A no, ruszaj Hanko do domu. (Do Waśka) Ja zaraz sobie myślała, że wy bądź jakiego szturpaka nie polubicie.

HANKA (odchodzi).

ORZESZEK.

Brawo, idzie jak z płatka.

(Odchodzi także).

Scena X.

Waśko. Makryna.

MAKRYNA.

I cóż Wasiu, nieprawdaż, co to za roztrzepana dziewczyna?

WAŚKO (zmięszany).

A jużci, jużci. (n. s.) A do djabła. Zostawili mnie samego. Co ja tu pocznę? Trzeba zrejterować (ogląda się do koła).

MAKRYNA.

Niema już nikogo, niema mój Wasiuniu — tylko ja i ty!

WAŚKO  (n. s.).

To właśnie jest Kreuz Kriminal! Ha, cóż robić, trzeba słuchać tego przybłędy, (do Makryny z pokonywana odrazą). Moja piękna Makryno, wyście taka słodka, jak zmarznięta bulba!

MAKRYNA (niby się wstydzi).

Co ty też mówisz Waśku!...

WAŚKO  (całuje ją z odrazą).

MAKRYNA  (niby się usuwając).

Fe Wasiu, fe! powoli...

WAŚKO  (n. s.)

Żeby się jak wyrwać od tej czarownicy, (głośno) Oho, ktoś idzie! Bądźcie zdrowi, moja krasna Makryno. (chce odejść).

MAKRYNA (chwyta go za ramię).

Uciekajmy razem! Tam niema nikogo.

WAŚKO  (wyrywa się i szamocze).

O ty przeklęty przybłędo!

MAKRYNA (ciągnie go gwałtem dalej).

Scena XI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej