Jerzy Łaskarys

RAROGI OBYWATELSKIE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

KLEKOT

RAROGI OBYWATELSKIE.

RAROGI OBYWATELSKIE

Łaskarys Jerzy

KLEKOT

POPRZEDZAJĄCY RAROGI OBYWATELSKIE.

Zwiedzając tutejsze lasy,

Pagórki, błota, niziny,

Zbierałem gadów zapasy

Dla mojej w gnieździe rodziny.

Lecz słychać klekot w Warszawie,

Tam Wolne Żarty istniały,

W niewinnej chciano zabawie

Oczyścić z gadów kraj cały;

Więc do wspólnego też plonu

Nasz się przyczynił zakątek:

Ztąd-to Rarogi Salonu,

Obywatelskich początek.

Gdy Wolnych Żartów nie stało,

Kostrzewski złamał ołówek;

Jan Kanty* zemknąwszy cało,

Nie puszcza dowcipnych słówek;

Ja, mając resztki mych zbiorów,

Niosę je chętnie w ofierze:

Wśród wiejskich złapane dworów

Niejedno ciekawe zwierzę.

Połowa tego szpargału

Dotąd wam cale nieznana,

Ale przypomni pomału

Głos Wileńskiego bociana.

Jeśli zaś (czego chcę bardzo)

Gieltować szpargał ten będzie,

Ludzie bocianem nie wzgardzą,

Przyjmą go wszędzie a wszędzie, —

On z przyszłym wiosny powrotem,

Gdy Bóg da żaby i życie,

Nowym się ozwie klekotem —

Nowe rarogi ujrzycie.

B.W

1860 r. 1 grudnia.

* Jan Kanty Gregorowicz, Redaktor Wolnych Żartów.

RAROGI OBYWATELSKIE.

Teraz waszą fantazję w inszy świat powiodę,

nad ciche wiejskie pola, nad źródlaną wodę,

nad owe piękne łąki haftowane w kwiaty,

nad owe wiejskie dwory i wioskowe chaty,

Kędy komin browarny gęstym dymem bucha,

gdzie ponocny zziębnięty w zmarzłe ręce chucha,

gdzie po tłustej wieczerzy pan ekonom marzy,

gdzie w gumnie biednych kmiotków Lejba gospodarzy,

gdzie córka pana domu, wzór śmiesznych pretensji,

wróciwszy niedawno ze wzorowej pensyi,

unosi na klawiszach Karnawał Wenecki,

marsz Szturma, Noktiurn Pusza, lub walczyk niemiecki;

gdzie w karczmie skaczą byczka pół-pijani włościanie,

gdzie wszystko dosyć drogie, tylko rózgi tanie, —-

gdzie sędzia w preferansa grywa całe noce,

w chatach już o kurach łuczywo migoce, —

kędy dobra sędzina gderze nieustannie,

gdzie w niczem garderobny nie dogodzą pannie,

Gdzie się kucharz dzień cały zakrapia potrosze,

Rej wodzą tłuste gęsi, tronują kokoszę,

Kiełbasy są bożyszczem, wędlina osłodą

I baby wielkanocne wsławione urodą; —

Gdzie owe konfitury smażone na miodzie,

Których zapach przyjemny powonienie bodzie,

O których Cwejbakosia jakiś sekret skrywa

(Kładzie groszak do miodu, co smak wydobywa).

A robi tak ich dużo, tyle gościom daje,

Że możnaby nasycić całą głodną zgraję; —

Gdzie jakoś dla poety jeszcze niezbyt miło,

Gdzie wiele się ujęło, a nic nie zrobiło,

Zkąd wreszcie nowy zapas rarogów przyniosę,

Bo biedne ideały obdarte i bose,

Bo wśród chłodu żywota wyobraźnia młoda

Porasta w sople lodu, jak na mrozie broda,

A serce darmo bada czyli w tym odmęcie,

Powstanie jakie ciepło na dobra poczęcie, —

Gdzie dotąd, jak na hańbę starej Europy,

Mieszkają Chłopodusie, żyją Dusichłopy. —

1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

Muzo, ciocio półgłówków, stryjenko fiksatów!

Co durzysz na Olimpie chudych literatów,

Coś poetą zrobiła pana Kalidasa,

Zaślepiła Homera, zubożyła Tassa,

Pchnęła Danta do piekła, Miltona do raju,

Wznieciła łez krynicę w Petrarce mazgaju,

Kazała badać człeka nieznośnemu Pope,

Bajronem zachwyciła całą Europę,

A i naszym Litwinom, cnym obywatelom,

Poleciła hołd składać swym różnym czcicielom....

O! Muzo — precz odemnie! nie chcę twojej sławy!

Jestem człowiek praktyczny, obywatel prawy,

Nie chcę już poezjami miłośnej osnowy

Sędziance gospodarczej bałamucić głowy,

Nie chcę być, jak ten skryba, o którym wciąż słyszę,

Co to powiat objedzie, a potem opisze!

Dość mi mego browaru, obory i brzucha,

Sam pastuchem nie będę, mam chłopa pastucha;

Co mi twoja poezja! co twoja oświata!

Mam dość chleba na dzisiaj, mam na przyszłe lata!

Lecz ty stary, szanowny panie Kalendarzu,

Znajdziesz zawsze kadzidło na moim ołtarzu,

Ty zastępca mych książek, zastępca gazety,

Lepsze masz wiadomości niż szpargał poety;

Twoich stronic poważnych zbawienna osnowa —

Nie cierpi od nich kieszeń, nie zaboli głowa.

O! Muzo — zmykaj z drogi! jadę do sąsiada,

Już Satyr dwa otyłe pegazy zakłada;

Oba mają najedzie i zęby bez daty—

Kasztanek dychawiczny i kozińcowaty,

Bułańczyk ochwacony, zatarty na karku,

Wepchnę panu hrabiemu w Widzach na jarmarku,

Zrobię mały handelek — Mordchel dopomoże,

Hrabia da cztery siwki, ja wyżła dołożę, —

Bo wiedz o tem, szanowna olimpijska pani,

Że choć szlachcic szlachciciem, dziś końmi cygani.

A sędzia do handlarstwa ma jasne powody:

Pegazy go nosiły, gdy był jeszcze młody,

Przypłacił nader grubo i kieską i zdrowiem,

Aż teraz dreszcz po skórze przebiega mu mrowiem

Bo i on, będąc w klassach, do podkomorzanki

Pisywał tryolety, elegje, sielanki,.

Tak pełne sentymentów, jak podróże Sterna;

Lecz się ojciec zawinął koło sempiterna,

Taką chryję wypisał mu na pergaminie,

Mówiąc: "szlachcic z urzędu, nie z poezji słynie!"

Iż zaprzestał gryzmolić, poczuwszy zło w piórze, -

Dzisiaj pisze bizunem na włościańskiej skórze,

Jako szlachcić uczciwy je i gospodarzy,

A nazwą literata herbu nie znieważy.

Muzo ty olimpijska!... Ale dosyć o tem!

Wstrzymał Satyz pegazy, jak oblane potem,

Już z ganku pan Chłopoduś czapeczką mię wita —

Postać zacna, kochana, nasza rodowita:

"Tysiąc smaków! sąsiedzie, dobry deputacie!

Jak widzę, tysiąc smaków, często przyjeżdżacie!.

Zdrowieczko co? jak tego?.... a żona i dzieci?—

Spędziłeś całkiem konie — któż-to w upał leci?!

Prosimy do pokojów! — żona w oficynie,

Ja sam cały dziś ranek spędziłem w odrynie,

Józia piecze sucharki, tysiąc smaków w sali

Przyjmie cię guwernantka którąśmy dostali, —

Panienka z edukacją — Flora Fitfirdycka,

Muzykę umie arto i śpiewa z gotycka;

Ja sam wkrótce nadejdę, odprawię Lejzera,

Kupił beczkę kartofli i zaraz zabiera, "—

1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

Pan Kajetan Chłopoduś, jak widzą sąsiedzi,.

W ciuciszkach na dwudziestu własnych chatach siedzi,.

Gospodarzy zajadle, nie wysuwa nosa,.

A co z chłopa wyciśnie, to wepchnie do trzosa.

Zkąd jest rodem Chłopoduś, różnie o tem plotą,

Ojciec jego w te strony przypełznął piechotą,

Od pana prezydenta dzierżawił zaścianek,

Wynajmował żydowi po kilka furmanek,

Wyrabiał z cudzych lasów gonty i obody, —

Złożył w Wilnie prawdziwe szlacheckie wywody.

A po latach niewielu kupiwszy majątek,

Pojechał na sejmiczki: na pierwszy początek

Obrany delegatem, wkrótce sędzią został,

Tył, sądził, grywał w karty i parobków chłostał,

Sprzedawał jajka, sery, cebule i boby —

Umarł w wieku podeszłym z wydęcia wątroby,

W mundurze swym sędziowskim został pochowany.

Jak w sali na potrecie tu wymalowany. —

Niektórzy dowodzili, że przybył z Pińszczyzny,

Złośliwsi, że z jakowejś zamorskiej ojczyzny —

Że był rzeźnik, mieszczanin, bił wieprze i smolił...

A może, co najgorsza! podbródka nie golił. —

Lecz to fałsz oczywisty, kalumnia zawzięta,

Leżą wszystkie szlacheckie w aktach dokumenta.

Pan Kajetan świadomy, że w jego rodzicu

Powiat miał zaufanie, jak w prawym szlachcicu;

Postanowił rozsądnie zdążać w ojca ślady,.

Unikać zażyłości, przyjaźni i zwady:

Pochlebiać całej szlachcie, krzyczeć na magnata,

Nie mieć żadnej pretensyi do wielkiego świata,

Nie cierpieć bród, lornetek, fraków, francuzczyzny,

Lecz wcale nie z niechęci do wszelkiej obczyzny.

Bo Lejbę trzyma w karczmie, nie słucha zakazów

Umie nawet dość dużo żydowskich wyrazów,

Ale prosto z zazdrości, że sam nie posiada

Języka, którym każdy arystokrat gada;

A że jest demokratą zrozumieć zbyt łatwo:

Młodość swoją przepędził z folwarkową dziatwą,

Z synaczkiem ekonoma ciągał się za włosy,

Jeździł konno na kiju, obdarty i bosy,

Kręcił bicze z pastuszkiem, puszczał wilczka z kija,

Wiedział, jak się na wiosnę z łoz dudka Wywija,

Kotowi przypiąć pęcherz z grochem do ogona,

Skraść z apteki pierniki, z inspektów kawona,

Potem rzucić na kogoś, nie przyznać się wcale,

Wszystko to umiał wcześnie bardzo doskonale. —

A że kiedy do domu przybywała obca

Czasem jaka figura, ukrywano chłopca,

Bo był zawsze obdarty i nigdy nie myty,

Do tego o wypadkach domowych nieskryty.

Tak iż wnet opowiadał z czem się taił tata;

Niedziw więc, że dziś taki srogi demokrata.

W dwunastej wiośnie życia uczyć go zaczęto;

Przypadkiem guwernera w miasteczku najęto,

Co ukończył trzy klassy i przy assesorze

Pełnił urząd kopisty w swobodniejszej porze,

To jest, kiedy u Mowszy w karczmie murowanej

Nie zaglądał z rozpaczą do szklanki nalanej. —

Pan Hilary Zapojło, za rubli czterdzieście,

Będąc w dobrym humorze po odbytym feście,

Zgodził się wnet sędzica, wziąwszy czas pod miarę

Przygotować do pierwszej za miesięcy parę.

Jak tam szły te nauki, nie powiem dokładnie, —

Lecz widać, że Kajetan uczył się przykładnie,

Bo zaraz po wakacjach wszedł do pierwszej klassy,

Gdzie mu drogę utarły szynki i kiełbasy,

Kilka fasek masełka, wór mąki grochowej,

Dla mej zacnej, kochanej pani Prefektowej,

W gimnazjum Kajetanek uczył się pośrednio;

Nie wsławił siebie żadną nadzwyczajną brednią.

Miał zdolności niemałe do arytmetyki,

Lubił go Pneumatowicz, professor fizyki;

Z łaciną i historją gorzej mu się działo,

Do wokabuł i faktów pamięci nie stało:

Zawsze osioł tył — porcus, a asinus wieprzem,

Piper polskim ogórkiem, a cucumis pieprzem,

Cezar zabił Brutusa — przeciw Cycerona

Sławna jest Katylina ojczyzny obrona, —

Popiel zjadł wszystkie myszy — Krakus przyjął wiarę —

Mieczysław zabił smoka, straszliwą poczwarę....

Mógłby lepiej powiedzieć, lecz był roztargniony,

Zawsze w jakiejś tajemnej myśli zatopiony,

A że milczał najczęściej, jakby zamiar knując,

Koledzy go abstraktem przezwali żartując;

Sam dziś sobie przyznaje skłonność do dystrakcyi,

I mówi: "ja mam zdolność do ciągłej abstrakcyi."

Jednak mędrców niemieckich wcale nie zastrasza,

Nigdy swych transcendentnych studjów nie ogłasza).

Lecz mniejsza o nauki; uczył się jak inni:

Kiedy lekcyi nie umie, to się uniewinni —

Stracił książkę, lub sekstern, czy bolała głowa, —

Kiedy umie, to wszystko wypali do słowa,

Sam się zręcznie nawinie, poprosi o zdanie,

I nigdy na dwa lata w klassie nie zostanie.

Kaptował professorów, umizgał się ładnie,

Gdy spotka na ulicy, czapeczki nie kładnie,

Gdy powraca z wakacyi, przywozi prezenta,

A o wszelkich słabościach i gustach pamięta.

Kochali więc go wszyscy, tylko dla złej miny.

Nie lubił pan Bzikowicz, profesor łaciny. —

Lecz czem z czasem Chłopoduś miał zostać na świecie.

Tem się już nawet w szkołach odznaczało dziecię:

Skąpy był niesłychanie i chciwy straszliwie,

Bez serca i każdego krzywdzący złośliwie.

Wyzwać głupszych na handel i oszukać godnie,

U poczciwych prezencik wyprosić łagodnie,

Przepisywać zadania za różne graciki,

Cyrkle książki, pomady, szczotki scyzoryki,

Dać rubelka na procent, umiał przewybornie,

A wszystko to tak robił słodko i pokornie,

Tak każdego oczmucił, że za złe nie miano,

Kiedy się nawet w końcu na figlu poznano. —

Krył zawsze kilka rubli na dnie toaletki, —

Handlował wszystko, wszystko: buciki, skarpetki,

Łańcuszki od zegarków, pióra, kałamarze,

Wszystko-wszystkiem, gdzie tylko korzyść się okaże

A gdy czasem oszukał chłopczyka młodszego,

Nie zważał na lamentu i śmiał się z łez jego. —

Matka się radowała, że kochany synek

Zwykle dla niej przywoził jakiś upominek,

Ojciec zaś, że nie tracił dawanych pieniędzy,

Że będzie prawy szlachcic i nie pozna nędzy. —

Takie to było dziecko z pana Kajetana —

Dzisiaj wzór egoisty i chłopów tyrana.

Pod nosem w piątej klassie skrobał scyzorykiem,

Chcąc w domu garderobnę zachwycić wąsikiem,

W szóstej... szóstej nie skończył, dla prostej przyczyny,

Że musiał zostać głową domu i rodziny. —

Umarł siędzia i ojciec, a słaba sędzina

Wnet ze szkół do Ciuciszek przywołała syna —

(Zacna to była dama, z sercem wiecznie młodem,

Urodzona Szpicmamel, z pod Kurlandyi rodem),

Wręczyła Kajesiowi rządy gospodarki,

Gorzelnie, śpichrz, oborę i włościańskie karki, —

Sama bowiem, choć piekła wybornie pierniki,

Nie umiała odzóżnić pszenicy od gryki. —

Dziwnie się jakoś zawsze na tym świecie składa—

Jabłuszko od jabłoni niedaleko pada:

Kajetan w gospodarstwie poszedł ojca torem,

Był wkrótce litewskiego agronoma wzorem,

Trzymał się w każdym względzie odwiecznej rutyny,

Chował bydło rassowe z różnej mięszaniny, —

Jak ognia piekielnego bał się płodozmianów,

Wyrabiał trzy poletki wśród obszernych łanów,

Młócił wszystko cepami, by mieć więcej ziarna,

A browar — browar panie — świątynia ofiarna!

Przez nią cała intrata, kartofle i żyto,

Opływała do imbaru wonną okowitą.

Uwielbiał tę zasadę: jak najwięcej sprzedać,

Ciągnąć korzyć z wszystkiego — nikomu nic nie dać.

W stosunku z poddanymi miał ich za zwierzęta,

Potrzebne w gospodarce jak inne bydlęta,

Bo chłop z chama się rodzi, a rodzi pijakiem;

Hultajem i złodziejem — wierutnym łajdakiem;

Pędził więc na pańszczyznę trzy dni z każdej duszy

Nigdy go narzekanie żadne nie poruszy,

Ani własny pożytek, bo gdzie chłop bogaty,

Tam się też i pan większej spodziewa intraty:

— Niech chłop będzie ubogi, nie ma ani hetki,

Byle dworne, jak trzeba, wyrobił poletki,

Niech sprzeda na podatek cielicę jedyną,

Byle wszystko zapłacił i wyżył z rodziną. —

Nie bił wszakże swych włościan — nie masz w tem korzyści,

Bo skórą z należności chłop się nie uiści;

Sztrof naznaczyć za winę, to najlepsza groza,

Przytem szkoda i rózeg — niech podrasta łoza!—

By nie stracić pańszczyzny, nie mieć zaległości,

Zazwyczaj w dni święteczne brał furmanki z włość

Gdy ksiądz uczył w kościele, jak czczą się dni święte

Szły furmanki z Ciuciszek żydowi najęte...

O! Chłopoduś swej wioski jest pijawką prawdziwą:

Męczy, gniecie, wysysa, wypija krew żywą,

włada daninami, każe. znosić grzyby,

orzechy, kury, jajka, prosięta i ryby,

Trząść talki, miód podbierać — i niewiem co więcej!

tych danin pilnować zmusza najgoręcej

wybredza straszliwie — bo to zawsze zda się,

można sprzedać do miasta i mieć drobne w kassie,

jak durzy swych kmieci! jakie zmyśla środki!,

Tak prosi uniżenie i robi wzrok słodki

Kiedy od nich wymaga pańszczyzny nad miarę

Kochane moje dziatki! zróbcie mi ofiarę! —

Proszę z serca, jak ojciec, nie administrator....

Przyjdżcie jutro do gumna.... ot tak.... kto amator!"

Wspomnę, razu jednego jechałem tą stroną:

przez wioskę Chłopodusia starą i zniszczoną,

potykam kilku włościan, jedni cepy niosą,

drugi idzie z siekierą, łopatą i kosą....

Wszyscy biedni, obdarci, schyleny do ziemi,

twarze stare, zawiedłe, z oczami łzawemi:

Dokądże to idziecie? — wszak już późna pora —

Do dworu, dobrodzieju, — czas na amatora"

nie pojąłem zupełnie, co ten koncept znaczył,

potem mi sam Chłopoduś serjo wytłómaczył.

niedosyć, że ich gnębi, ogołaca z mienia,

Za prawo do ich duszy, serca i sumienia:

Trzyma w karczmie wśród wioski żyda arendarza

Co ich poi, a pojąc rozpustę rozmnaża;

Żeni gwałtem parobków, a za mąż dziewczyny

Nie puszcza do wsi cudzej, by nie zmniejszyć gminy

Umysł karmi ciemnotą, szkółki nie zakłada

I pozwala kraść drzewo z porębów sąsiada —

Zacny, myły paterek — nie wstydzi się ludzi,

Lecz kreska na Matyska i jego obudzi!....

Chciałby pisać morały, krew się w żyłach burzy,

Ściskają się kułaki.... a koncept nie służy. —

* 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

Jakto? koncept nie służy — i cóż to ja plotę?
Możnaż puścić bezkarnie podłość i głupotę?
Użyję do mych żartów wszystkich alembików:
Trójkątów, pół-księżyców, gwiażdek, kwadraciki
I choćby mię Chłopoduś nazwał astrologiem,
Jak Bóg miły! dowiodę że on jest rarogiem.
Bo czyż nie jest rarogiem, kto się gości lęka,
A kiedy doń przyjadą, to ze złości pęka,
Tak wykrzywia swe usta i tak nosem kręci,
Jakby siarką cuchnęli wśród piekła poczęci?....
Kto mając w swej szkatule śpleśniałe dukaty,
Żałuje dla sąsiadów uczciwej herbaty?

Kto każe pod sekretem gościnnym furmanom,
Zaprzęgać prędzej konie, by nie dać jeść panom?
I kogo biedna czeladź sześć dni zwykle pości,
A w niedzielę dostaje na okrasę kości?
Kto unika stosunków i nie żyje z nikim;
Tylko z panem Stanowym i panem Sprawnikiem,
Bo mogą być potrebni gdy się śledztwo zdarzy,
Lub się w głowie jakowy processik zamarzy? —
Kto nic więcej oie kocha, jeno kieszeń własną?
Kto mieszka jak ubogi i brudno i ciasno,
Sprzedając gonty, cegły, kamienie i belki,
Mając gumna wspaniałe, hodując las wszelki?
Kto cale nie wygląda na szlachcica, pana?
Figura odlepiona prosto z parawana:
Niezgrabny, niski, chudy, podobny do trzaski,
Noś wielki, łebek wązki, śpiczasty i płaski,
Oczki małe, ruchliwe, usta zaciśnięte,
Włos ryży. przyplaskany, wąsiki podcięte,
Broda z nosem w harmonji, ruchy kołowate,
Słowem, pchnij do komina, lub sadź na łopatę. —
Kto wreszcie w swem ubraniu tak rarogowaty,
Że nosi kamizelki w najjaskrawsze kwiaty,
Maniszkę na koszuli, halsztuch lastyngowy,
Kraciaste pantalony i surducik płowy?...
Kto ma żonę tak śmieszną, tak dziką infantkę,
A w końcu, jak na deser — taką guwernantkę!?
Nie jestże ten rarogiem, u kogo na ścianie
Wisi w ramach złoconych podobne peckanie?...
Tu peizażyk litewski — las przy słońca wschodzie
Pływają żółte kaczki na czerwonej wodzie,
Sterczą drzewa błękitne na zielonem niebie
I każde o swój rodzaj, zda się, pyta siebie —
Jest-li sosną, leszczyną, topolą lub dębem?
Bo każdy liść okrągły z jednakowym zębem;
Z po za prostych gałęzi, podobnych do kratek,
Wyziera małe słońce jak brudny opłatek,
A z boku jakiś rycerz czarno malowany
Pędzi cepem przed sobą koty czy barany?—
U kogo zdobi salon ów zbiór znakomity:
Krakowiak paciorkami na kanwie wyszyty,
Wilhelm Tel strzela z łuku, Esmeralda płacze,
I Józef Poniatowski konno w wodę skacze;
Na gzymsie od kominka siedzi kot gipsowy
Drażniący turka z fajką ciągłym ruchem głowy,
Między nimi zaś stoi drewniana poczwarka —
Niemczyk, co zamiast brzucha używa zegarka?
Kto wszędzie zwykł unikać wszystkich literatów.
Mając ich za oszustów, albo za warjatów?
bo się boi nauki szkodliwej dla tłumu,
Dowodząc że pretensyi nie ma do rozumu?
Szczególną zaś awersję do krytyków czuje,
Bo krytyk nie kto inny satyry drukuje....
Nie jestże ten istotnym, bezwzględnym rarogiem,
Bo i mnie za te rymy nazwie — demagogiem ? —

* 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

Lecz wejdźmy do salonu; oto panna Flora,
Z podwiązaną twarzyczką, bo na zęby chora,
Przyjmuje nas uprzejmie, kręci się i dyga,
Ślizga się po posadzce jak w ustach ostryga....
Co za postać nadobna! jaka rączka mała!
Zgrabniutka i pulchniutka, nieco ogorzała;
Lilja Nimfy — ściśnięta, choć wielkie ramiona,
Choć cała na dość krótkich nóżkach osadzona,
A biust dzikich rozmiarów i szyjka nielada,
I kształtem ogółowi wiernie odpowiada;
Nosek mały, zadarty, jawnie znamionuje
Osobę która żywo i myśli i czuje,
z uśmiechu na ustach i z bystrego oka
Wnoszę, że lubi czytać dzieła Paul-de-Kock'a,
Nóżka zaś z pod sukienki patrząca figlarnie
Przekonywa, że dotąd nie czytała marnie;
Papierosik w usteczkach bardzo jej do twarzy,
Wtedy w oknie otwartem przy księżycu marzy, —
Piwonja w jasnych włosach, bukiet na bawecie
Czyni z niej anielicę błądzącą po świecie. —
Florjanna Fitfirdycka z ułożenia słynie,
Imponuje w Ciuciszkach szlacheckiej rodzinie;x
Z pensjonu Głupkiewiczów wyszła z atestatem,
Oswojona z nauką i zna się ze światem. —
Chłopoduś o niej mówi: "wszak posłuchać warto
Bo gra prosto jak Szopin, co orto, to arto!
Śpiewa zaś jak Taljoni, tańcuje by Wjardo —
A z gośćmi tak po pańsku — i śmiało i hardo;
To mi panie, kobieta; tylko wielkie tony!
Tysiąc smaków za droga — przyjąłem dla żony
Ona tego żądała; wedle mnie dla córki
Dosyć umieć haftować i sadzić ogórki. "—
Że u państwa Zapieckich sześć miesięcy była,
Fitfirdycka zupełnie Ciuciszka podbiła,
Bo Zapieccy w powiecie znani z urodzenia,
Stosunków, wychowania i znacznego mienia:
Gdy czasem guwernantkę regularna pani
Za lekcyi opuszczenie cokolwiek nagani,
Lub córka chce się uczyć wokabuł niemieckich,
Flora wnet woła z dąsem: nie tak u Zapieckich
A ten silny argument wprost trafia do mety
Musi milczeć Cłopoduś i milczą kobiety.

Panna Flora dzień cały pali papierosy,
Przechodząc koło lustra aranżuje włosy,
Grywa z Józia poleczki, kadryle, walczyki,
Uczy ją pod sekretem miłosnej mimiki, —
Fałszywie śpiewa piosnki uczuciowej treści,
Czytują tuzinkowe warszawskie powieści,
Od roku już dla siebie wyszywa falbanę...
Miewa czasem pod wieczór oczy zapłakane,
Półgłosem długie z sobą rozmowy prowadzi,
Zda się komuś przebacza, to znów się z nim wadzi,
Kładzie rękę na serce, z westchnieniem wspomina
Jakiegoś niewdzięcznika pana Zefiryna. —
Śpi zwykle do dziesiątej i roi o szczęściu,
Które niebo zawarło w najprędszem zamęźciu,
I nieraz jej się śniło... że jest w domu wdowca
Przy córce jedynaczce... on z nią, niby owca,
Cichy, skromny, niepewny rumieńcem oblany....
Bogaty— pan Marszałek i tak... zakochany!...
Biorą ślub... tańczy sama... Zefiryn tuż za nią....
Czuje ciepło... je lody... i jest wielka panią....
Ma piórko odwinięte błękitnym atłasem
Przytwierdzonym u góry szychowym kutasem,
Na różowym papierze pisuje niem listy
Do bliskiego krewnego w Wilnie — kancelisty;
Choć niczego nie uczy, lecz rzecz oczywista,
Że Józia na manjerach przy Florze skorzysta.

* 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

— Pan deputat! jak dobrze!
"Witam panną Florę. "
— Mamy już od dni kilku bardzo piękną porę.
"Tak, pani, ale deszcze bywają stronami. "
(milczenie).
— Co słychać u Zapieckich ?... nie widzą się z nami
"Nic nowego, spokojnie; jak na wsi, zwyczajnie. "
— Czy prawda że podsędek wymurował stanie ?
"A jakże? i gotycką"....
Krysia za mąż idzie....
I podobno bogato... wychowana w biedzie!
Jak to los sprzyja ludziom... prawda deputacie ?
"Za strapczego, do Grodna"...
(milczenie)
— Co teraz czytacie?
Ja czytałem Pieniążka — bardzo cenne dziełko!
"O pieniążki, pieniążki! to nie błahe szkiełko!
I ja lubio utwory takiego rodzaju,
Bodajby ich najwięcej było w naszym kraju. "
— Jak pan zręcznie powiedział! — o! łaska Pani
Pan widać kocha postęp, gdy złota nie gani. —
"Uwielbiam postęp czasu i żelazną drogę;
Zda się, że do wagonu już wsadziłem nogę
Jak tylko kolej będzie, sprzedawszy pszenicę,
Nic nie mówiąc nikomu, machnę za granicę.
— Ach! ten Paryż, ten Paryż! te kąpiele wodne! —
Te zwierzęta w ogrodach!"
— Stroje nowomodne! —
"Te woły na wystawach tłuste jak kabany,
A ów pałac, jak miasto, ze szkła zbudowany,
O którym mi marszałek opowiadał dziwy,
Com jak żyję nie słyszał, choć już jestem siwy!
Warto jechać za morze.... pobyć w różnych stronach,
Tylko, że psy podobno nie jeżdżą w wagonach —
Ja mam psa...."
(zamyśla się).
—Gdzie jest teraz Zefiryn Gryzmoło,
Autor gwiazdki, wieszcz tutaj znany naokoło?
(deklamuje):
Powiedzcie mnie, dla czego gwiazdka świeci,
A wolny wietrzyk dmie?
Powiedzcie mnie, czy on od lubej leci,
Gdy w cichym marzy śnie?
Powiedzcie mnie, dla czego serce bije,
Gdy oczy toną w łzach?
zy w chatce moja Flora żyje,.
I do mnie wzdycha — ach!?—
"Nie znam, Pani, tych wierszy, nie wiem o autorze,
A czytam rzeczy serjo w swobodniejszej porze,
Jak Pastki Pamiętniki, gdy o wojnach gada....
Oj! ten Pastka, ten Pastka! to był zuch nielada,
Dzisiaj takich już niema w pokoleniu nowem:
Do tańca i różańca, bigot jednem słowem."
— Gzy zna pan Syrokomlę?—
"Tego co to pisze?.."
— Jak on szczytnie maluje wioskowe zacisze!
Jemu się nasza fletnia dostała w spuściźnie
pewnie z rąk się jego nigdy nie wyśliźnie...
(Wchodzi Chłopoduś).
— Co słyszę! tysiąc smaków... o literaturze!
"Przestań -że deputacie, czy masz djabła w skórze?
Panna Flora te rzeczy na s. c. posiada,
Zapędzi gdzie pieprz rośnie, od razu przegada.
Ot lepiej, powiem tobie: mam teraz erekcję,
Kupiłem u Focztmejstra tanio... przez protekcję....
(Pokazuje że dał kubana)

Pięć kop bierwion zdrowwiutkich w skarbiowej dąbrowie
Eryguje oborę, ale co się zowie!
Wszystkich zaś waszych dysput nie rozumiem wcale;
Te powieści, boleści, romanse i żale,
Te wszystkie zachwycenia, szały, ideały,
Kupidyny, Wenery, miłosne zapały,
Najady, Nimfy, Fimfy, podwodne kobiety,
Hebesy, Herkulesy i Hermofrodyty,
Prosto bzdurstwa, i kwita! pal ich wszystkich kacił.
Wenera nie da chleba, Jowisz nie zbogaci,
A choćbyś Merkurego wziął na ekonoma,
Nie będzie większe ziarno, ani dłuższa słoma."
— Pan gada postępowo, i bardzo do rzeczy;
Klasycyzm wyobraźnię i serce kaleczy; —
Mnie mówił pan Zefiryn, któremu ja wierzę,
Że dzisiejszy romantyzm przeciwny Wenerze
— "Ot mądrze powiedziała! wszak to prawda szczera,
Choć, zda się, że z romansów słynęła Wenera..
Ja sam w klassach też byłem — alem nieuczony,
Bo młodzież strzela w mieście bąki i gawrony..;
Wieś cicha daje rozum, pieniądze i cnotę.
O! znam ja tę uczoną miastową hołotę:
Plecie, panie, trzy po trzy czego nie rozumie;
Sam wioski nie posiada, a urządzać umie.
I gdy powiesz któremu, że te czynsze — brednie,
Że pańszczyzna rzecz chłopów, co jasno jak we dnie,
On ciebie, tysiąc smaków, nazwie Harpagonem,
Dusichłopem, ciemięgą, nawet Farmazonem....
Lecz ja człek nieuczony widzę wszystko jasno:
Jak zgaśli Mitologi — Demagogi zgasną.
A choć dzisiaj, sąsiedzie, nasza sprawa kusa,
Jeszcze żydki nas zbawią bez pana Bachusa,
Chłopstwo więcej pić zacznie, nędza się zakradnie
I cena robocizny w dwójnasób upadnie! —
Chodź ze mną do obory.... co tu gadać wiele!...
Pokażę ci tyrolskie tegoroczne cielę." —
Taki to pan Chłopoduś, takie jego zdanie;
Podałem tej postaci wierne opisanie.
Jeżeli kto mi powie, że przesadzam, bredzę,
Chętnie z nim Chłopodusia w Ciuciszkach odwiedzę
I dowiodę wyraźnie, jakoby na dłoni,
Że ich dziedzic choć filut, ale w piętkę goni.
A proszę czytelnika, który ze mną jedzie,
Aby się wybrał w drogę po dobrym obiedzie,
Miał serce najsmutniejszą okryte żałobą,
Smucił się stratą żony, lub matki chorobą,
Kalectwem swego wuka, czy majątku stratą
Chłopoduś nas wygłodzi,. lecz ubawi za: to!
Człek w zwyczajnym humorze naraziłby życie,
Śmiejąc się do rozpuku, gryząc usta skrycie,
Pakując w zęby chustkę, nos do kapelusza,
Do czego delikatność, przyzwoitość zmusza;
W końcu zaś umęczony wewnętrzną torturą,
Mógłby się otruć szmalcem, zarazić friturą
Udławić się kosteczką indyczych podrobi,
Z których pani Chłopoduś kwaśną zupkę robi,
Jeżeli ktoś przypadkiem, nieproszony cale,
Pozostać do wieczerzy umyśli zuchwale.
Więc bądź smutny i syty kiedy jedziesz ze mną
Kochany czytelniku, w tę podróż przyjemną,
Uręczam cię najszczerzej, że wszedłszy w te progi,
Zawołasz już na wstępie: rarogi, rarogi!
A gdy poznasz dokładniej całe zacne grono,
Ja będę tryumfował dumny mą obroną".
Bo patrząc na te dzikie z innych światów gady,
Powiesz mi: — mój bocianie, ty nie znasz przesady.

* 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *
Sama pani Chłopoduś też egzemplarz rzadki,
Typ wierny parafjanki, krwawej demokratki,
Znaczono to w jej manierach, rozmowie ubiorze —
Z daleka od tej baby, bo ukąsić może!
Pochodzenie jej rodu niezbyt znakomite,
W papierach zatraconych głęboko ukryte;
To jedynie wiadomo, że jej ojciec stary
Zawsze nosił w cholewach grube szarawary,
Kubraczek z samodziału, rogatywkę czapkę,
Miał w zaścianku dwie włoki i bułaną szkapkę,
Żonę wielką pijaczkę, cztery tłuste córy,
Był krewnym, pana Pukszty i pana Ścipury.
Co się stało z siostrami żony Chłopodusia,
Gdzie przędzie Karolina, szyje Anielusia,
Opowiadać nie myślę, bo to ją obraża,
(Słyszę, jedna jest żoną chłopa gospodarza).
Najmłodszej, Katarzynie, pieszczocie rodziny,
Los najlepiej posłużył, jakoby na drwiny,
Bo ze wszystkich siostr swoich, tak twierdzą sąsiadki'
Najmniej miała skromności i względów dla matki.
Przez protekcję Pukszciny, w trzecim stopniu ciotki,
Umieszczono Kasiunię u marszandełnodki,
Zacnej pani Iglickiej, gdzie się w krótkim czasie
Nauczyła szyć suknie i chodzić — w atłasie!
Tam to ją pan Chłopoduś pokochał szalenie,
Ujrzawszy raz przy oknie kreślącą desenie,
A że znał się z Iglicką, w roli przyjaciela
Odwiedzał jej magazyn gdy była niedziela,
I swawoląc z pannami, nosząc im karmelki,
Zdołał prędko w Kasieczce wzbudzić affekt wielki.
Już szeptała z nim w kącie po trzeciej wizycie,
Kłóła igłą w kolano, całowała skrycie —
Gdy zaś czuły adonis wciąż prezenty mnoży,
Daje nawet bilety w teatrze do loży (!),
Pojęła, że to będzie jedyny małżonek,
I przyjęła od niego z bryljantem pierścionek.
Tak powstał sławny związek. — Człek niesalonowy
Chłopoduś nad małżeństwem nie mógł łamać głowy;
Chciał żony gospodyni; widząc w Katarzynie,
Że zna się na nabiale, drobiu i jarzynie,
Nie mówi po francuzku, sama suknie kroi,
Ma nerwy jak postronki, zimna się nie boi,
Wnet powiedział do siebie: oto dla mnie żona!
Tysiąc smaków, doprawdy od Boga sądzona.
Oglądając tę postać niedawnemi laty,
Egzemplarz tyle smutny i rarogowaty,
Pomyślałem z boleścią: takie to istoty
Mają pierwsze w młodzieży zaszczepiać przymioty!
Takie to martwe serca, takie ciemne głowy
Zakładają moralny fundament dziejowy!
Pod okiem tych rarogów wzrasta grono dziatek,
Wzór przyszłych synów kraju, i ojców i matek,
Im to naprzód wypada wpajać w myśl dziecięcia
Zasady prawd społecznych, rodowe pojęcia,
One to.... o! na Boga! cały świat poruszę.
Będę dziubał te żaby póki nie wyduszę!
Powierzchowność jej mości odpowiada duszy;
Nie znam praczki wspanialszej, wyrazistszej tuszy:
Lica lskniące, rumiane, jak drożdżowe bułki,
Usta grube, murzyńskie, oczęta jak dołki,
Czoło nizkie, pokryte czarnym, gęstym włosem.
Znaczne ślady wąsików pod okrągłym nosem,
Podbrodek zawiesisty, w którym z jamką broda
Spoczywa jak do ciasta wciśnięta jagoda;.
O biuście muszę milczeć, ale krótkie palce
Tak cienkie i tak zgrabne, jak w młóckarni walca
Talja może i była, choć szerokość ciała
Zastępuje urodę, bo ta trochę mała;
Kiedy rnęża prowadzi, co nizki i cienki
Zda się sobie laseczkę przypięła do ręki, —
On przy niej jak jednostka przy otyłem zerze, —
Ona kształty moździerza, a on tłuczka bierze.
Ubiera się bez gustu; od samego rana
Gdy w domu nie ma gości, chodzi nieczesana
W perkalowym szlafroczku w dziwaczne floresy:
Na żółtem tle czerwone i błękitne esy,
Papugi, drzewa, kwiaty, jelenie, Chinczyki—
Cały zbiór zoologji, dziejów, botaniki;
Na głowie nosi czepek na bakier włożony,
Na plecach od niechcenia szalik zarzucony.
Lecz gdy w domu są goście, lub jedzie z wizytą, A
Ujrzycie ją zupełnie milutką kobietą,
W morowej, lub wełnianej zielonej sukience;
Obnażone ma łono, obnażone ręce,
Na szyi sznur korali, przy staniku brosza,
Na głowie coś w rodzaju jarzynnego kosza,
Szklane cacka, kokardy, albo strusie pióra....
Indjanin — nie Indjanin... naszej ziemi córa! —
W domu ciągle zajęta, nieustannie krzyczy,
Sądziłbyś wielkim basem — ma głosek słowiczy,
Cienki, miły, gardlany, acz piskliwy nieco,
Pod tym względem góruje naturą kobiecą;
A gdy czasem w kościele śpiewa Święty Boże,
Nawet jej organista przepiszczeć nie może.
Odwiedza wszystkie kąty, kluczykami brzęczy,
Kiedy stąpa z pośpiechem to aż ziemia jęczy;
Sławnie robi gomułki, sucharki do kawy;
Drażni pannę służącą żartem, dla zabawy,
Pędza wciąż pokojówki, dwa brudne zwierzęta,
Że jedna bez trzewików, a druga rozpięta,
Że wtenczas tylko szyją, gdy ją z dala zoczą,
Że jedna jest wprost klabzdrą — druga patarocią!
W długie zimy wieczory, przez godziny całe,
Zasiadłszy na kanapie, układa kabałę;.
A kabała ta dziwna — zawsze przyszłość wróży,
Lecz sekret tłómaczenia jej wyłącznie służy;
Słychać zresztą wyrazy nierobiące sromu:
List, blondyn, Izy, pieniądze — nieprzyjaciel w domu.
Słodyczy charakteru w niej nie widać zgoła,
Wiecznie piorun gniewliwy połyskuje z czoła;
Cały dwór się jej boi, dogodzić nie może,
A nawet łaje rnęża, będąc w złym humorze;
Że zaś humor podobny nigdy jej nie zdradza,
Zapędzony Chłopoduś w niczem nie zawadza,
Jak podbita kraina sam podatek wnosi,
Całuje tłustą rękę i o kawę prosi.
Sfera wiedzy tej damy obszerna zaiste:
Czyta biegle na książce Affekta strzeliste,
Zagląda do Kucharki, list wybękać umie,
Kazania, ewangelje dość nieźle rozumie;
Sama listów nie pisze — ma wzrok nader krótki
I nie zna ortografji, mówiąc bez ogródki,
Bom widział jej autograf, rozchód prowentowy,
Wyraźnie napisano było temi słowy:
Dzieny rozhut z prewetu — do kuchi widano....
Zresztą całkiem na książkach nie jest oczytaną,
Tylko niegdyś, przed laty, rzuciwszy zaścianek,
Czytała w Wilnie romans Nieszczęsny kochanek;
Jednak, chociaż nauka nie ma z niej pomocy,
Umie czasem z nazwiskiem wystrzelić jak z procy.
Słyszała o malarzu, sławnym Rubensonie,
Peizaż jego żony widziała w salonie
U hrabiego Filipa, który z Sokratesem
Zrujnował wielkie dobra nieszczęsnym procesem.
Ma swój własny dykcjonarz na wzór Trentowskiego:,
Rohotać — znaczy śmiać się z wypadku jakiego;
Marmuszyć się — mieć smutną i niemiłą minę,
Zamarmuszoną zowie płaczącą dziewczynę;
Toniastość — pańska duma, Machłunek — kręcenie,
Fertyczność — ruch niezręczny, sztywne ułożenie. —
Najmilszem jej zajęciem, najmilszą zabawą,
Najposilniejszą ducha niewieściego strawą
Są plotki okoliczne, z sąsiedztwa nowiny,
Nawet proste plotkarstwo z gumna, z oficyny:;
Januk z Krysią w romansie, Agatka z Bałtrukiem,
Ekonom ochmistrzynie uderzył kańczukiem,
Kucharz kradnie słoninę, ciwun się zapija,
Toż mu nos poczerwieniał i nabrzękła szyja;
A więc z tego powodu wieczne w domu kwasy,
Zmiany sług, kłótnie, płacze, piski i hałasy. —
Pojęcia jej społeczne zacofane sporo,
Magnatów nienawidząc, przyjmuje z pokorą,
Bo choć szlachcie mizernej imponuje rada,
Traci rezon przy panach i prawie nie siada;
Boi się prezesowej, bo ta słuszna dama.
I ją wita niechętnie i nie bywa sama;
Ma się przeto obronnie; w każdem słowie widzi,
Którego nie rozumie, że z niej sąsiad szydzi;
Lubi nieraz ubliżać, mówić niegrzeczności,
Lecz wara ją zaczepić — bo pęknie ze złości!
Męża swego nie ceni, kocha go z nałogu,
Przywykła widzieć zawsze stojącego w progu;
Córkę za to uwielbia, przysięgam na Boga,
Że z niej dla mnie wychowa wielkiego raroga.
Takie daje nauki, tak w jej rozum wierzy,
Tak się każe obawiać ubogiej młodzieży,
Tak wreszcie stroi skromnie, uwydatnia wdzięki,
Że aż żal mi doprawdy dość ładnej panienki.
Przy gościach bardzo lubi z nią się popisywać,
Na starym fortepianie każe polki grywać,
Nazywa moja maszer i szepce do ucha:
"Mów z Flora, pofrancuzku, bo marszałek słucha!"

A gdy Józia francuzkich kilka bąków strzeli,
Opuści parę taktów, nie wybierze treli,
Dygnie gościom jak lalka sztuczna na sprężynie,
Czerwona jak piwonja zadrży w krynolinie, —
Wtedy czuła mamunia, chwaląc ją otwarcie,
Tak się zwykle odzywa na pochwał poparcie:
"Z przeproszeniem sąsiadek, śmiało wyznać mogę,
Żem córkę wprowadziła na przystojną drogę,
Nie powstydzę się Józi wśród pańskich salonów,
Przyuczyłam oddawna do najlepszych tonów.
"Kiedy czasem na wielką do marszałka fetę,
Sprawiwszy arlekińską w Wilnie toaletę,
Zawiezie swoję córkę, to już się jej zdaje,
Że jak wyżeł do głuszca, do niej młodzież staje.
A panu Gerwazemu słynnemu w powiecie
Z obszernego majątku dziwolągi plecie,
Wychwala swą Józieczkę i zwraca uwagę
Na jej piękne oczęta, na skromną powagę,
Na talijkę sylfidy, na kształtne paluszki,
Na okrągłość konturów i maleństwo nóżki;
Nawet razu jednego, mówił mi Gerwazy,
(Powtarzam powtórzone dosłównie wyrazy),
Tak się przed nim uniosła, tak się zapomniała, Iż rzekła:
"Nie widziałam piękniejszego ciała,
Nigdy się go nie dotknął żaden w świecie plaster,
Z przeproszeniem, bialutkie, niby alabaster.
"W ten sposób łowi rnęża dla drogiej córeczki,
Która nosi dotychczas dziecinne majteczki,
Chociaż, powiem nawiasem, panna Józefina
Na wiosnę dziewiętnastą wiosnę rozpoczyna,
I dzięki pannie Florze, co się nią zajmuje,
Gorące ma pojęcia i gorąco czuje. —
Jaka przyszłość jej będzie, opiszę wam może;
Oficer ją wykradnie — o to się założę, —
Nawet dzisiaj już lubi szlify i wyłogi:
Bo z rodziców rarogów i dzieci.... rarogi

* 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

Dezyderjusz Mrzonkiewicz w tych rarogów kole
Odegrywa zaiste niepoślednią rolę, —
Ale powiem wam z góry, i wyznaję śmiało,
Że podobnych ichmościów dotąd jeszcze mało.
Człek światły, przyzwoity, technolog uczony,
Wychował się w Paryżu, zwiedzał różne strony,
Podróżując dla wiedzy, dla pięknej ogłady;
Oglądał w Niemczech fermy i inne zakłady;
Narodów, stanów, gruntów zna wszystkie różnice.
Miło słuchać gdy mówi jakby z kazalnice;
Pojmuje słowo postęp, krajowe potrzeby,
Postanowił powiększyć żyzność naszej gleby,
Teoretyk głęboki — lecz cóż stąd wynika?... —
Cudzoziemiec litewski, co ma w głowie bzika.
W wykonaniu projektów sztukmistrz niesłychany,
Inaczej kopie rowy i rozdziela łany;
Wszystko tworzy wprost z siebie, wszystko inwentuje;
Młyny, które nie mielą, na błotach buduje,
Ma kosy, co nie koszą, pługi, co nie orzą,
Wozy, co się nie toczą, konie, co nie wożą;
Z kartofli warzy cukier, z marchwi okowitę,
Z masła sery limburskie gniecie jadowite,
Z których tylko ten jeden jest dochód niemały,
Że fetorem przejmują dom mieszkalny cały;
Jakiś nowy porządek stworzył dla czeladzi,
Sieje żyto nie orząc, groch z kapustą sadzi,
Łąki piwem polewa, nawóz w beczkach trzyma,
Na sierpy ani spojrzy, na grabie się zżyma; —
Włościanie tracą głowę, nie pojmując wcale,
Że pan ich gospodarzy arcy-doskonale.
Lecz owej gospodarki konkluzja niemiła,
Nie ma żadnych dochodów, a już długów siła;
Jednakże wierzy w siebie, rezonu nie traci,
Ma zawsze nowy system, który go zbogaci...
Mówił mi, że w tych czasach powiększy intratę,
Zaaklimatyzuje kawę i herbatę, —
W tym celu część już pola zostawił odłogiem....
Nie prawdaż, czytelniku, jest wielkim rarogiem?

* 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

Jest jeszcze sejmikowicz, ruchawa figura,
Jest pieniacz, kauzyperda — dawniejsza natura,
Są zajadli myśliwi, szaleni koniarze,
Panowie na dwóch chatach, na stu arendarze,
Są sierot opiekuny, drapieżne ludziska,
W odległości baranki, ale wilcy z blizka,
Jest człowiek liberalny, zwolennik Furjera,
Chociaż jego włościanin już z głodu umiera,
Jest człowiek popularny, dyktator powiatu,
Powiat nim może śmiało imponować światu,
Rozum, panie, ministra, prawość Waszyngtona,
Nic nie zrobił dotychczas... ależ bo ta żona!...
Są tacy, są owacy — któż ich porachuje?
A każdy po swojemu różnie raroguje,
A każdy kontent z siebie na świat patrzy z góry,
Nie pojmując istotnej społeczeństw natury,
Tak, że śledząc ten szereg synalów ojczyzny,
Widzisz dziwny element, pełen strokacizny,
I nie chcąc pytasz siebie: któż to w tym chaosie
Ma stanowić o przyszłym twojej ziemi losie ?
Gdy ludzkość kipi życiem, gdy jedna myśl boża
Skupia wszelkie pierwiastki u siły podnóża,
Gdy lada powiew myśli, ciepły, niespodziany,
Obala dawnych świątyń pogańskie bałwany, —
Tu rozbitki przeszłości sypnięte na strony,
Swym pagodom wstecznictwa składają pokłony —
I  smutek cię ogarnia, że przed dziejów progiem
Część cała społeczności zostaje rarogiem.
Tem się tylko pocieszacz, gdy zbyt serce czuje,
Iż djabeł nie tak straszny jak go strach maluje,
Że może i Chłopoduś i Dusichłop srogi
W istocie są perfekcją — choć zewnątrz rarogi.

Koniec Rarogów Obywatelskich.

Koniec wersji demonstracyjnej.