Jules Verne

ROBUR ZDOBYWCA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ROZDZIAŁ PIERWSZY

ROZDZIAŁ DRUGI

ROZDZIAŁ TRZECI

ROZDZIAŁ CZWARTY

ROZDZIAŁ PIĄTY

ROZDZIAŁ SZÓSTY

ROZDZIAŁ SIÓDMY

ROZDZIAŁ ÓSMY

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY

ROZDZIAŁ JEDENASTY

ROZDZIAŁ DWUNASTY

ROZDZIAŁ TRZYNASTY

ROZDZIAŁ CZTERNASTY

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY

ROZDZIAŁ SZESNASTY

ROZDZIAŁ SIEDEMNASTY

ROZDZIAŁ OSIEMNASTY

ROBUR ZDOBYWCA

Jules Verne

ROZDZIAŁ PIERWSZY

w którym nie tylko uczeni są bezradni.

Pif!... Paf!...

Dwa strzały z pistoletu rozległy się niemal równocześnie. Jedna z kul trafiła w kręgosłup krowę, która pasąc się w odległości pięćdziesięciu kroków od owego miejsca, nic nie znaczyła w tej sprawie.

Żaden z przeciwników nie został raniony.

Kim byli ci dwaj dżentelmeni? Nie wiemy, chociaż z pewnością byłaby to okazja do przekazania potomności ich nazwisk. Wiadomo jedynie, że starszy był Anglikiem, a młodszy Amerykaninem. Co się tyczy miejsca, gdzie niegroźny przeżuwacz skubnął swój ostatni pęk trawy — nic łatwiejszego: działo się to na prawym brzegu Niagary, niedaleko od wiszącego mostu, który łączy brzeg amerykański z kanadyjskim, trzy mile poniżej wodospadu.

Anglik podszedł do Amerykanina:

— Nadal utrzymuję, że słyszeliśmy „Rule Britannia”! — powiedział.

— Nie! To była „Yankee Doodle”! — odparł Amerykanin. Sprzeczka miała się zacząć na nowo, gdy jeden z sekundantów (bez wątpienia w interesie pasącego się bydła) wtrącił pojednawczo:

— Załóżmy, że to były „Rule Doodle” i „Yankee Britannia” i chodźmy na obiad!

Kompromis między amerykańską i angielską pieśnią patriotyczną został przyjęty ku zadowoleniu obu stron. Amerykanin i Anglik wrócili na lewy brzeg Niagary, gdzie zasiedli do stołu w hotelu na Goat-Island — terytorium neutralnym między dwiema częściami wodospadu. Ponieważ przed nimi stoi tradycyjne danie — gotowane jajka i szynka oraz zimny rostbef z ostrymi piklami, a do tego strumienie herbaty mogące przyprawić o zazdrość słynne katarakty, nie przeszkadzajmy im dłużej.

Rozdział pierwszy Jest zresztą mało prawdopodobne, żeby była o nich jeszcze mowa w tej opowieści.

Który z. nich miał racje? Trudno byłoby rozstrzygnąć. W każdym razie ich pojedynek obrazuje gorączkę umysłów mieszkańców nowego i starego kontynentu. Powodem tego wzburzenia było niewytłumaczalne zjawisko, które od paru tygodni mąciło wszystkim w głowach.

— Os sublime dedit coehimąue tueri — powiedział Owidiusz, oddając tym samym najwyższą cześć istocie ludzkiej. Rzeczywiście, nigdy od czasu pojawienia się człowieka nie poświęcano tyle czasu na obserwację nieba.

Otóż poprzedniej nocy do mieszkańców części Kanady położonej między jeziorami Ontario i Erie dobiegły z przestworzy metaliczne dźwięki trąbki. Jedni usłyszeli „Yankee Doodle”, inni „Rule Britannia.. To właśnie było źródłem sprzeczki Anglosasów, zakończonej wspólnym obiadem, na Goat-Island. Możliwe zresztą, że nie była to żadna z tych pieśni. Wszyscy natomiast zgadzali się co do tego, że dźwięki wydawały się dobiegać z nieba.

Czy należało wierzyć w niebiańską trąbę, w którą dął jakiś anioł albo archanioł?... Czy nie byli to raczej  weseli aeronauci w, balonie grający na donośnym instrumencie, z którego Feme uczyniła tak hałaśliwy użytek?

Nie! Nie było balonu ani aeronautów. Niezwykłe zjawisko, którego natury ani pochodzenia nie można było zbadać, zaszło w górnych warstwach atmosfery. Jednego dnia pojawiło się nad Ameryką, czterdzieści osiem godzin później dostrzeżono je w Europie, tydzień potem w Azji, nad Królestwem Spokoju. Znakiem jego przejścia była trąbka, i jeżeli nie wzywała na Sąd Ostateczny, czymże ona w końcu była?

Stanowiło to przyczynę niepokoju, jaki zapanował na całej kuli ziemskiej, w monarchiach i republikach, a niepokój ów należało uśmierzyć. Gdybyś usłyszał, Czytelniku, w swoim domu jakieś dziwne i niewytłumaczalne hałasy, czyż nie szukałbyś natychmiastowego wyjaśnienia ich przyczyny? A gdyby twoje poszukiwania do niczego nie doprowadziły, czyż nie opuściłbyś domu, aby zamieszkać gdzie indziej? Z pewnością tak! Ale w tym wypadku domem był glob ziemski. Nie było sposobu przeprowadzenia się na Księżyc, Marsa, Wenus, Jowisza czy jakąkolwiek inną planetę Układu Słonecznego. Należało więc odkryć, co się działo — nie w próżni, lecz w atmosferze. Bo przecież jeżeli nie ma powietrza, nie ma też hałasu, a ponieważ hałas jednak był — osławiona trąbka — znaczyło to, że zjawisko zachodziło w powietrzu, którego gęstość maleje wraz ze wzrostem wysokości, a szerokość otaczającej Ziemię warstwy nie przekracza ośmiu kilometrów.

Prasa oczywiście zajęła się tą sprawą. Gazety omówiły ją pod każdym względem, rozjaśniły lub zaciemniły, podały fakty prawdziwe albo fałszywe, zatrwożyły bądź uspokoiły czytelników — wszystko to w celu zwiększenia nakładu, na koniec zainteresowały wystraszone nieco szerokie kręgi publiczności. Polityka zeszła nagle na dalszy plan, przez co bieg wydarzeń wcale nie uległ zmianie. Ale czym w końcu było tajemnicze zjawisko?

Zapytano o to obserwatoria z całego świata. Po co są obserwatoria, skoro nie dawały odpowiedzi? Od czego są astronomowie, którzy gwiazdy oddalone o tysiące miliardów mil rozdzielają na dwie lub nawet trzy, a nie potrafią rozpoznać natury zjawiska kosmicznego, jakie zaszło w odległości zaledwie kilku kilometrów?

Toteż w czasie pięknych letnich nocy wszystkie teleskopy, lunety, lornety, binokle, monokle, okulary wycelowane były w niebo, oczy wszystkich uzbroiły się w instrumenty różnego zasięgu i wielkości. A ile tego było, nie sposób zliczyć. W każdym razie przynajmniej setki tysięcy. Dziesięć, dwadzieścia razy więcej, niż można gołym okiem dostrzec gwiazd na nieboskłonie. Nigdy zaćmienie, obserwowane jednocześnie we wszystkich punktach globu, nie zostało aż tak uczczone.

Obserwatoria nie dały wyczerpującej odpowiedzi. Każde wyraziło swoją opinię, lecz były one różne. Z tego powodu wybuchła wojna w świecie naukowym, rozpoczęta w końcu kwietnia i przeciągająca się do początku maja.

Obserwatorium paryskie okazało się bardzo powściągliwe. Nie wypowiedział się żaden jego oddział. Dział astronomii matematycznej nie raczył przeprowadzić obserwacji. W dziale astrometrii niczego nie odkryto. W dziale astrofizyki niczego nie dostrzeżono. Dział obliczeń niczego nie dojrzał. Geodeci niczego nie zauważyli. Meteorologowie niczego nie przewidzieli. Oświadczenie było przynajmniej szczere. Taką samą szczerością odznaczyło się obserwatorium w Montsouris oraz stacja magnetyczna położona w parku Saint-Maur. Podobnie uszanowało prawdę Biuro Długości Geograficznych. Widocznie cnotą najwyżej cenioną przez Francuzów jest szczerość.

Prowincja była bardziej zdecydowana. W nocy z 6 na 7 maja na niebie pojawił się prawdopodobnie błysk pochodzenia elektrycznego i trwał nie dłużej niż dwadzieścia sekund. Na szczycie Pic du Midi w Pirenejach światłość tę ujrzano między dziewiątą a dziesiątą wieczorem, natomiast w obserwatorium meteorologicznym w Puy-de-Dóme w Owernii — między pierwszą a drugą nad ranem; na szczycie Ventoux w Prowansji — między drugą a trzecią, w Nicei między trzecią a czwartą; wreszcie w alpejskim masywie Semnoz w okolicach Annecy, jeziora Bourget i Jeziora Genewskiego w chwili, gdy zorza rozjaśniała niebo.

Nie można było oczywiście całkowicie odrzucić tych informacji. Niewątpliwie błysk zauważono kolejno w różnych stacjach w przeciągu kilku godzin. Tak więc albo został on wywołany przez kilka źródeł znajdujących się w atmosferze ziemskiej, albo, jeżeli pochodził z jednego tylko źródła, musiało ono poruszać się z prędkością dochodzącą do dwustu kilometrów na godzinę.

A czy zauważono kiedykolwiek w dzień coś nienormalnego w powietrzu?

Nigdy.

Czy przynajmniej słychać było dźwięki trąbki dochodzące z przestworzy?

Najcichsze nawet jej wezwanie nie rozległo się w okresie od wschodu do zachodu słońca.

W Zjednoczonym Królestwie panowało niezdecydowanie. Wprawdzie w Greenwich i w Oxfordzie utrzymywano, iż „nic się nie zdarzyło”, ale mimo to ośrodki te nie potrafiły dojść do porozumienia.

— Złudzenie wzrokowe! — powiadano w jednym.

— Złudzenie słuchowe! — odpowiadano z drugiego.

I o to właśnie toczył się spór. W każdym razie chodziło o złudzenie.

Dyskusja w obserwatorium berlińskim i wiedeńskim groziła wywołaniem konfliktów międzynarodowych. Ale Rosja, w osobie dyrektora obserwatorium w Pułkowie, udowodniła im, że obydwie strony miały rację. Wszystko zależało od punktu widzenia, jaki przyjmowano w celu określenia natury zjawiska, które będąc niemożliwe teoretycznie, w praktyce okazało się możliwe.

W Szwajcarii, w obserwatorium w Sautis położonym w kantonie Appenzel, a także w Rigi, w Gabris, na placówkach na szczytach Saint-Gothard, Saint-Bernard, Julier, Simplon, w Zurychu, na Somblick w Alpach tyrolskich, dano przykład zachowania krańcowej rezerwy w odniesieniu do faktu, którego nikt nigdy nie mógł potwierdzić — co jest zresztą bardzo rozsądnym posunięciem.

Ale we Włoszech, w stacjach meteorologicznych Wezuwiusza, Etny (zainstalowanej w dawnej Casa degli Inglesi), na Monte Cavo, obserwatorzy bez wahania dopuścili materialność zjawiska zważywszy, że mogli je obejrzeć w dzień pod postacią małego obłoczka pary, a nocą — uciekającej gwiazdy. Lecz jego natura pozostawała nieznana.

Prawdę mówiąc, tajemnica ta zaczynała męczyć uczonych. Natomiast nadal pasjonowała, a nawet przerażała maluczkich i nieoświeconych, którzy dzięki jednemu z najmądrzejszych praw natury stanowili, stanowią i będą stanowić znaczną większość na świecie. Astronomowie i meteorolodzy przestaliby się więc tym zajmować, gdyby nie to, co zaszło i zostało dostrzeżone w dwóch obserwatoriach: w Kantokeino, w okręgu Finnmark w Norwegii, nocą z 26 na 27 i w Isfjorden na Spitsbergenie z 28 na 29. Norwegowie i Szwedzi zgodzili się co do tego, że pośród zorzy polarnej pojawił się rodzaj olbrzymiego ptaka, potwora powietrznego. O ile ustalenie jego budowy okazało się niemożliwe, o tyle pewne było, że wyrzucał z siebie cząsteczki, które wybuchały jak bomby.

W Europie łaskawie nie podano w wątpliwość obserwacji w Finnmark i na Spitsbergenie. Ale najbardziej niezwykłe w tym wszystkim okazało się to, że Szwedzi i Norwegowie wreszcie zajęli takie samo stanowisko.

Śmiano się z rzekomego odkrycia we wszystkich obserwatoriach Ameryki Południowej, w Brazylii, Peru i w La Pląta, a także w australijskich — w Sydney, Adelaide i w Melbourne. A śmiech australijski jest najbardziej zaraźliwy.

Krótko mówiąc, szef jednej tylko stacji meteorologicznej wypowiedział się zdecydowanie w tej kwestii mimo wszystkich szyderstw, jakie zaproponowane przezeń rozwiązanie mogło wywołać. Był to Chińczyk, dyrektor obserwatorium w Zi-Ka-Wey, wzniesionego pośrodku rozległej równiny niecałe czterdzieści kilometrów od morza, z szerokim horyzontem skąpanym w czystym powietrzu.

— Możliwe — powiedział — że przedmiot, o który chodzi, jest po prostu statkiem powietrznym, latającą maszyną!

Cóż za żarty!

Tymczasem, o ile spory były ożywione na starym kontynencie, łatwo można sobie wyobrazić, jakie musiały być w tej części nowego, gdzie leżą Stany Zjednoczone

Wiadomo, że Jankes nie lubi krętych ścieżek. Idzie prostą drogą, na ogół tą, która prowadzi do celu. Podobnie amerykańskie obserwatoria federalne bez wahania wypowiedziały swoje opinie. Jeżeli obserwatorzy nie rzucali w siebie teleskopami, to tylko dlatego, że należałoby je wymieniać w momencie, gdy były najbardziej potrzebne.

W tej tak spornej kwestii nastąpiło starcie obserwatoriów w Waszyngtonie, w Dystrykcie Columbia, i w Cambridge, w stanie Duna, oraz obserwatoriów przy Darmouth-College w stanie Connecticut i w AunArbof w stanie Michigan. Temat ich dysputy nie dotyczył natury ujrzanego ciała, lecz podania dokładnej godziny obserwacji. Wszyscy bowiem twierdzili, że dostrzegli ciało tej samej nocy, o tej samej godzinie, w tej samej minucie, a nawet sekundzie, mimo że trajektoria tajemniczego pojazdu przechodziła niezbyt wysoko nad horyzontem. A przecież odległość dzieląca Connecticut i Michigan, Duna i Columbię jest wystarczająco duża, aby te podwójne obserwacje, dokonane w tym samym momencie, można było uznać za niemożliwe.

Obserwatoria: Dudley w stanie Nowy Jork i Akademii Wojskowej w West-Point zadały kłam twierdzeniom kolegów po fachu publikując notę, w której podawały dane dotyczące wznoszenia prostego i odchylenia wspomnianego ciała.

Później stwierdzono jednak, ze obserwatorzy ci pomylili się co do ciała — był to meteor, który przeciął środkowe warstwy atmosfery. Nie mógł on wiec być przedmiotem, wokół którego toczył się spór. Zresztą, czy było możliwe, żeby grał na trąbce?

Jeśli chodzi o trąbkę, na próżno usiłowano umieścić jej donośną fanfarę w rzędzie złudzeń słuchowych. W tym wypadku słuch nie mylił się bardziej niż wzrok. Na pewno widziano, na pewno słyszano. Nocą z 12 na 13 maja — a była to noc bardzo ciemna — obserwatorom z Yale-College w Szkole Wyższej w Sheffield udało się zapisać kilka taktów frazy muzycznej w tonacji D-dur, w rytmie na cztery, która nuta w nutę dawała melodię refrenu „Pieśni Wymarszu”.

— Ach, tak —. stwierdzili dowcipnisie. — Francuska orkiestra gra wśród chmur!

Ale żartować nie znaczy odpowiedzieć. Tę myśl wyraziło obserwatorium bostońskie założone przez Atlantycką Spółkę Wyrobów Żelaznych, którego opinie w dziedzinie astronomii i meteorologii zaczynały być obowiązujące w świecie naukowym.

Wtedy też wmieszało się w sprawę obserwatorium w Cincinnati, powstałe w 1870 roku na szczycie Lookout dzięki hojności niejakiego pana Kilgoor. Zdobyło ono sobie sławę dokonaniem mikrometrycznych pomiarów podwójnych gwiazd. Jego dyrektor w najlepszej wierze oświadczył, że coś z pewnością się dzieje, jakieś ruchome ciało pojawiało się w krótkich odstępach czasu w różnych warstwach atmosfery, ale że jednoznaczne wypowiedzenie się na temat jego pochodzenia, rozmiarów, prędkości, trajektorii jest niemożliwe.

Wtedy to właśnie „New York Herald”, dziennik cieszący się wielką popularnością, otrzymał od anonimowego czytelnika list następującej treści:

„Nie zapomnieliśmy współzawodnictwa, które kilka lat temu postawiło w szranki dwóch spadkobierców beguny Radżinahry: francuskiego lekarza Sarrasina z Franceville i niemieckiego inżyniera Schultzego ze Stahlstadt, miast położonych w południowej części Oregonu w Stanach Zjednoczonych.

Równie dobrze pamiętamy, że w celu zniszczenia Franceville Herr Schultze wystrzelił straszliwy pocisk, który miał spaść na miasto i zniszczyć je jednym uderzeniem.

Nie poszedł także w zapomnienie fakt, iż pocisk ten, którego prędkość początkową przy wylocie z lufy działa-olbrzyma źle obliczono, został uniesiony z szybkością szesnastokrotnie większą niż normalne pociski — a mianowicie sześćset kilometrów na godzinę — że nigdy nie spadł na ziemię, i że, stawszy się meteorem, krąży i wiecznie będzie krążył wokół naszego globu.

Dlaczego nie miałby być ciałem, o którym mowa, a którego istnienia nie można zaprzeczyć?”

Dobrze to wymyślił czytelnik dziennika „New York Herald”. A trąbka?... W pocisku Herr Schultzego nie było trąbki!

Tak więc wszystkie te wyjaśnienia niczego nie wyjaśniały, wszyscy obserwatorzy źle obserwowali.

Pozostawała jeszcze hipoteza zaproponowana przez dyrektora z ZiKa-Wey. Ale zdanie jakiegoś tam Chińczyka!...

Nie należy sądzić, że u obywateli Starego i Nowego Świata nastąpił przesyt. Dyskusje trwały w najlepsze, bez szans na zgodę oponentów. Nastąpiła jednak krótka przerwa. Upłynęło bowiem kilka dni bez pojawienia się tajemniczego przedmiotu, meteoru czy też czegoś innego, z przestworzy nie dobiegał głos trąbki. Czyżby więc ciało to upadło w jakimś miejscu na Ziemi, gdzie trudno byłoby odnaleźć jego ślad — na przykład utonęło w morzu? Czy spoczywało w głębinach Atlantyku, Pacyfiku lub Oceanu Indyjskiego? Jakie stanowisko zająć w związku z jego zniknięciem?

Wtedy właśnie, między 2 a 9 czerwca, miała miejsce cała seria wydarzeń, których wytłumaczenie samym tylko istnieniem zjawiska kosmicznego było niemożliwe.

W ciągu tego tygodnia mieszkańcy Hamburga na szczycie wieży Świętego Michała, Turczyni na najwyższym minarecie meczetu Hagia Sophia, mieszkańcy Rouen na czubku metalowej iglicy swojej katedry, a mieszkańcy Strasburga na czubku katedry strasburskiej, Amerykanie na głowie Statuy Wolności przy wejściu do portu nowojorskiego i na wierzchołku pomnika Waszyngtona w Bostonie, Chińczycy na szczycie świątyni w Kantonie, Indusi na szesnastym piętrze piramidy świątyni w Tańdżurze, mieszkańcy Stolicy Apostolskiej na krzyżu wieńczącym kościół Świętego Piotra w Rzymie, Anglicy na krzyżu Kościoła Świętego Pawła w Londynie, Egipcjanie na szczycie Wielkiej Piramidy w Gizeh, Paryżanie na piorunochronie wysokiej na trzysta metrów Wieży Eiffla, mogli zobaczyć flagę powiewającą na każdym z tych trudno dostępnych miejsc.

Flaga ta była z czarnej etaminy usianej gwiazdami otaczającymi złote słońce.

ROZDZIAŁ DRUGI

w którym członkowie Weldon-Institute prowadzą spór nie mogąc dojść do porozumienia.

— A kto pierwszy powie, że jest inaczej...

— Coś podobnego! Oczywiście, że powie, gdy tylko będzie powód!

— I to pomimo pańskich pogróżek!...

— Niech pan zważa na słowa, panie Fyn!

— Panu, Uncle Prudent, również to radzę!

— Twierdzę, że śmigło nie może być z tyłu!

— My również!... My również!... — zgodnym chórem przytaknęło pięćdziesiąt głosów.

— Nie!... Powinno być z przodu! — zawołał Phil Evans.

— Z przodu! — potwierdziło pięćdziesiąt innych głosów z nie mniejszą stanowczością.

— Nigdy się nie pogodzimy!

— Nigdy!... Nigdy!...

— Więc po co się sprzeczać?

— To nie jest sprzeczka!... To dyskusja!

Słysząc cięte odpowiedzi, przekonywania, okrzyki protestu, które od dobrego kwadransa wypełniały salę posiedzeń, nikt by nie uwierzył, że toczy się tam dyskusja.

Sala ta była największym pomieszczeniem w Weldon-Institute — klubie każdemu znanym, którego siedziba mieściła się przy ulicy Walnut w Filadelfii, w amerykańskim stanie Pensylwania.

W przeddzień, w związku z wyborem latarnika zapalającego latarnie gazowe, w mieście odbyły się. publiczne manifestacje, hałaśliwe wiece, bójki. Związane z tym podniecenie jeszcze nie opadło i możliwe, ze stanowiło ono przyczynę rozgorączkowania, jakie okazywali członkowie klubu. Tymczasem nie było to nic innego jak zebranie „baloniarzy” dyskutujących nad pasjonującym, nawet w tym czasie, zagadnieniem sterowania balonami.

Działo się to w mieście, którego szybki rozwój przewyższył nawet rozwój Nowego Jorku, Chicago, Cincinnati czy San Francisco, w mieście, które nie jest przecież portem ani ośrodkiem górnictwa czy też wydobycia ropy naftowej, nie jest tez. centrum przemysłowym ani węzłową stacją kolejową; w mieście większym niż Berlin, Manchester, Edynburg, Liverpool, Wiedeń, Petersburg, Dublin; w mieście, które posiada park mogący pomieścić siedem londyńskich parków; w mieście, które liczy obecnie, blisko milion dwieście tysięcy mieszkańców i jest czwartym miastem świata po Londynie, Paryżu i Nowym Jorku.

Filadelfia to miasto nieskazitelne niemal jak marmur, z majestatycznymi domami i budowlami użyteczności publicznej, które nie mają sobie równych. Najbardziej poważaną szkołą średnią Nowego Świata jest gimnazjum Girarda w Filadelfii. Najszerszym na świecie żelaznym mostem jest most przerzucony przez rzekę Schuylkill w Filadelfii. Najpiękniejszą świątynią wolnomularską jest Świątynia Masońska w Filadelfii. W Filadelfii wreszcie jest największy klub zwolenników lotów powietrznych. I gdybyś zechciał, Czytelniku, zajrzeć doń owego wieczoru 12 czerwca, możliwe, że sprawiłoby Ci to przyjemność.

W wielkiej sali kręciło się, miotało, gestykulowało, mówiło, dyskutowało, kłóciło — każdy w kapeluszu na głowie — około stu baloniarzy pod szanownym przewodnictwem prezesa w asyście sekretarza i skarbnika. Nie byli to inżynierowie z zawodu. Po prostu amatorzy wszystkiego, co dotyczyło aerostatyki, ale amatorzy żarliwi, a zwłaszcza wrogo usposobieni wobec tych, którzy chcą przeciwstawić aerostatom maszyny „cięższe od powietrza”, maszyny latające, statki powietrzne lub coś innego. Możliwe, że ci dzielni ludzie wynajdą kiedyś sposób sterowania balonami. Na razie prezes miał pewne trudności w pokierowaniu nimi.

Prezes ów, dobrze znany w Filadelfii, był to słynny Uncle Prudent — rozważny tylko z nazwiska. Co się tyczy przydomka Uncle, w Ameryce nie dziwi on nikogo, tam bowiem można być wujem nie mając siostrzeńców. Amerykanie mówią na kogoś wuj tak samo, jak gdzie indziej mówi się ojciec, zwracając się do człowieka, który nigdy z ojcostwem nie miał nic wspólnego.

Umcle Prudent był znakomitą osobistością i na przekór swojemu nazwisku słynął z brawucy. Co więcej, nawet w Stanach Zjednoczonych był bogaczem. Jakże miał nim zresztą nie być, skoro posiadał znaczną część akcji Niagara Falls? W owym czasie w Buffalo inżynierowie założyli spółkę mającą na celu wykorzystanie wodospadu. Doskonały interes. Z Niagary spływa siedem tysięcy pięćset metrów sześciennych wody na sekundę, co równe jest siedmiu milionom koni mechanicznych. Ta olbrzymia moc, rozsyłana do wszystkich fabryk w promieniu pięciuset kilometrów, pozwalała rocznie zaoszczędzić miliard pięćset milionów franków, z czego część wpływała do kasy Spółki, a większość tej sumy inkasował Uncle Prudent. Zresztą, jako kawaler, zył skromnie, zadowalając się jednym tylko sługą o imieniu Frycollin, który wcak nie był godzien tego, aby służyć u tak odważnego pana. Bywa i tak.

Rozumie się samo przez się, że Uncle Prudent, będąc bogatym, miał przyjaciół; ale ponieważ był prezesem klubu, miał również wrogów — między innymi wszystkich tych, którzy mu zazdrościli jego pozycji. Spośród najbardziej zaciekłych wymienić należy sekretarza klubu Weldon-Institute.

Był nim Phil Evans, równie majętny dzięki temu, iż kierował Walton Watch Company — dużą fabryką zegarków, która dziennie produkuje pięćset czasomierzy w niczym nie ustępujących szwajcarskim. Phil Evans mógłby więc uchodzić za jednego z najszczęśliwszych ludzi w Stanach Zjednoczonych, a nawet na świecie, gdyby nie funkcja Uncle Prudenta.

Jak i on miał czterdzieści pięć lat, żelazne zdrowie, niezaprzeczalną odwagę i nie zależało mu na zamianie niewątpliwych plusów kawalerstwa na wątpliwe zalety stanu małżeńskiego. Byli ludźmi stworzonymi, by się nawzajem rozumieć, lecz nie rozumieli się, i obaj, należy podkreślić, odznaczali się niezwykłą energią — u Prudenta była ona wybuchowa, u Phila Evansa opanowana.

A dlaczego Phil Evans nie został wybrany prezesem klubu? Głosy były dokładnie podzielone między niego i Uncle Prudenta. Dwadzieścia razy głosowano i dwadzieścia razy żaden nie uzyskał większości. Kłopotliwa sytuacja mogła trwać dłużej niż życie obu kandydatów.

Jeden z członków klubu zaproponował wtedy sposób rozstrzygnięcia głosowania. Był to Jem Sip, skarbnik Weldon-Institute. Jem Sip był wegetarianinem z przekonania — inaczej mówiąc ascetą kuchni, a więc człowiekiem odrzucającym wszelkie produkty pochodzenia zwierzęcego, wszystkie napoje uzyskiwane drogą fermentacji, pół braminem, pół muzułmaninem, konkurentem Niewmanów, Pitmanów, Wardów, Dawie'ych, którzy okryli chwałą sektę tych nieszkodliwych szaleńców.

Jema Sipa poparł w tym wypadku inny członek klubu, William T. Forbes, dyrektor dużej fabryki, gdzie do wyrobu glukozy zastosowano obróbkę starych tkanin kwasem siarkowym, co pozwala uzyskiwać cukier z niepotrzebnych szmat. Był to poważny człowiek, ojciec dwóch uroczych starych panien, Doroty, zwanej Doli, i Marty, zwanej Mat, które nadawały ton najlepszym sferom towarzyskim Filadelfii.

Na wniosek Jema Sipa, poparty przez Williama T. Forbesa i kilku innych, zdecydowano się wybrać prezesa klubu metodą „punktu środkowego”.

Prawdę mówiąc, ten sposób wyborów mógłby być stosowany zawsze wtedy, kiedy chodzi o wyodrębnienie osoby najbardziej godnej, i wielu Amerykanów wielkiego ducha przemyśliwało już o wykorzystaniu go przy wyborach prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Na dwóch białych planszach wykreślono czarne linie. Proste były jednakowej długości, ponieważ wymierzono je z taką dokładnością, jak gdyby chodziło o podstawę pierwszego trójkąta przy wyznaczaniu sieci triangulacyjnej. Tego samego dnia obaj kandydaci, uzbrojeni w cienkie igły, pomaszerowali w kierunku plansz wystawionych pośrodku sali posiedzeń. Ten z przeciwników, który umieści swoją igłę najbliżej matematycznego środka prostej, zostanie ogłoszony prezesem klubu Weldon-Institute.

Nie trzeba chyba dodawać, że igła miała być wbita za pierwszym razem, bez wymierzania, bez prób, wyłącznie za pomocą pewnego wzroku. Wystarczyło mieć miarę w oku, jak to się mówi.

Uncle Prudent i Phil Evans równocześnie wbili igły w plansze. Następnie dokonano obliczeń w celu stwierdzenia który z rywali wycelował bliżej środka.

O cudzie! Igły wbito z taką precyzją, że pomiary nie wykazały zauważalnej  różnicy. Jeśli nawet nie był to dokładnie środek matematyczny prostej, odchylenie od niego było tak nieznaczne, że wydawało się identyczne.

Wśród zgromadzonych dało się odczuć zakłopotanie.

Na szczęście jeden z członków, Truk Milnor, nastawał, aby ponownie dokonano obliczeń, używając do nich miary z podziałką wyznaczoną przez mikrometr pana Perreaux, dzięki której można mierzyć z dokładnością do jednej tysiąc pięćsetnej milimetra. Wykreślona odpryskiem diamentu podziałką pozwoliła na odczytanie pod mikroskopem wyników pomiarów. A oto rezultaty:

Uncle Prudentowi brakło mniej niż sześć tysiąc pięćsetnych milimetra, by trafić w środek matematyczny prostej, Evansowi — niecałe dziewięć tysiąc pięćsetnych.

W taki oto sposób Phil Evans został tylko sekretarzem WeldonInstitute, podczas gdy Uncle Prudenta ogłoszono prezesem klutru.

Odchylenie o trzy tysiąc pięćsetne milimetra wystarczyło, by Phil Evans znienawidził Uncle Prudenta nienawiścią, która, jakkolwiek . utajona, nie była przez to mniej zaciekła.

W tym czasie, dzięki próbom podjętym w ostatniej ćwierci XIX wieku, dokonał się pewien postęp w dziedzinie sterowców. Należy wziąć pod uwagę wyniki, jakie osiągnięto dzięki temu, że na gondolach aerostatów o wydłużonej formie zastosowano śmigła pchające: Henry Giffard dokonał tego w 1852 roku, Dupuy de Lóme w 1872, bracia Tissandier w 1883, kapitanowie Krebs i Renard w 1884. Ale o ile maszynami tymi — które, poruszając się w środowisku cięższym niż one same, manewrowały pod wpływem nacisku śmigła, latały ukośnie do kierunku wiatru, pokonywały nawet przeciwną bryzę, aby wrócić do punktu wyjścia — dało się rzeczywiście „manewrować”, o tyle możliwe to było wyłącznie w nadzwyczaj sprzyjających warunkach. W przestronnych halach zamkniętych ze wszystkich stron — wyśmienicie! W spokojnym powietrzu — bardzo dobrze! Przy lekkim wietrze osiągającym prędkość pięciu do sześciu metrów na sekundę — nieźle! Ale praktycznie niczego nie osiągnięto. Przy wietrze o prędkości ośmiu metrów na sekundę maszyny te stałyby niemal w miejscu; przy silnym — dziesięć metrów na sekundę — leciałyby do tyłu; w czasie burzy — dwadzieścia pięć do trzydziestu metrów na sekundę — zostałyby porwane jak piórko; w huraganie — czterdzieści pięć metrów na sekundę — naraziłyby się na rozbicie; a gdyby trafiły na jeden z cyklonów, w których prędkość wiatru przekracza sto metrów na sekundę, nie odnaleziono by ani jednego ich kawałka.

W sumie, nawet po słynnych doświadczeniach kapitanów Krebsa i Renarda, kiedy szybkość sterowców nieco się zwiększyła, stanowiło to dokładnie tyle, ile trzeba, aby utrzymać kurs przy słabym wietrze. Tak więc, jak dotąd, praktyczne wykorzystanie tego środka lokomocji powietrznej było niemożliwe.

Tak czy owak, nieporównywalnie większy postęp dał się zauważyć w zakresie, konstrukcji silników niż w kwestii znalezienia właściwych sposobów kierowania sterowcami, czyli nadawania im ich własnej prędkości. Powoli zastąpiono tłokowe silniki parowe Henry ego Giffarda i siłę mięśni ludzkich silnikami elektrycznymi. Ogniwa bichromatu potasu braci Tissandier, tworzące barierę o zwiększonym napięciu, dały prędkość czterech metrów na sekundę. Maszyny elektryczne kapitanów Krebsa i Renarda, które dysponowały mocą dwunastu koni, rozwinęły przeciętną prędkość sześciu i pół metra.

Wtedy też, w poszukiwaniu silnika, inżynierowie i elektrycy usiłowali jak najbardziej przybliżyć się do upragnionego celu, który można by nazwać „koniem mechanicznym w kopercie zegarka”. Krebs i Renard nie ujawnili budowy swego ogniwa, a mimo to jego siła została przewyższona, aeronauci zaś mogli stosować silniki, których ciężar malał wraz ze wzrostem mocy.

Było więc czym zachęcić zwolenników baloniarstwa wierzących w użyteczność sterowców. A jednak iluż światłych ludzi nie zgadzało się z możliwością praktycznego ich zastosowania! Istotnie, jeżeli powietrze stanowi punkt oparcia dla aerostatu, należy on do tego środowiska i jest w nim całkowicie zanurzony. W tych warunkach, niezależnie od mocy zespołu napędowego, jakże jego masa, narażona na działanie tylu prądów powietrznych, mogłaby stawić czoła średnim nawet wiatrom?

Był to wciąż problem. Żywiono jednak nadzieję, że  zostanie on rozwiązany, jeżeli użyje się maszyn o dużych wymiarach.

Tak się złożyło, że w poszukiwaniu silnika lekkiego i o dużej mocy Amerykanie najbardziej zbliżyli się do wymarzonego modelu. Zakupiono od jakiegoś nie znanego dotąd wynalazcy z Bostonu aparat elektryczny zbudowany na zasadzie nowego ogniwa, którego skład został na razie zachowany w tajemnicy. Obliczenia i diagramy wykonane z największą dokładnością dowodziły, że silnik ten, uruchamiając śmigło odpowiedniej wielkości, pozwoliłby osiągnąć prędkość rzędu osiemnastu do dwudziestu metrów na sekundę.

Byłoby to cudowne!

— I nie jest taki drogi! — dodał Uncle Prudent, wręczając wynalazcy, w zamian za zgodne z przepisami pokwitowanie, ostatni pakiet banknotów z sumy stu tysięcy dolarów, jaką zapłacono za jego odkrycie.

Weldon-Institute natychmiast zabrał się do dzieła. Kiedy chodzi o doświadczenie, które może stać się użyteczne, amerykańskie kieszenie łatwo się otwierają. Środki napłynęły, nie było nawet potrzeby zawiązywania spółki akcyjnej. Trzysta tysięcy dolarów — co odpowiada sumie półtora miliona franków — wpłynęło do kasy klubu na pierwsze wezwanie. Pracami kierował najsławniejszy aeronauta Stanów Zjednoczonych, Harry W. Tinder, rozsławiony trzema lotami spośród tysiąca wykonanych: w czasie jednego wzniósł się na wysokość dwunastu tysięcy metrów, a więc wyżej niż Gay-Lussac, Coxwell, Sivel, Croce-Spinelli, Tissandier, Glaisher; w następnym przeleciał nad całą Ameryką, od Nowego Jorku do San Francisco, czym zdystansował o kilkaset mil trasy Nadara, Godarda i wielu innych, nie licząc Johna Wise, który przebył tysiąc sto pięćdziesiąt mil z Saint-Louis do hrabstwa Jefferson; trzeci lot zakończył się straszliwym upadkiem z wysokości tysiąca pięciuset stóp, przy czym aeronauta tylko skręcił sobie rękę w przegubie, podczas gdy Pilatre de Rozier, spadłszy mniej szczęśliwie z wysokości zaledwie siedmiuset stóp, zabił się na miejscu.

W chwili rozpoczęcia tej opowieści prace w Weldon-Institute były już daleko posunięte. W warsztatach Turnera w Filadelfii wyrósł olbrzymi aerostat, którego wytrzymałość miała być sprawdzona za pomocą sprężonego pod dużym ciśnieniem powietrza. Zasługiwał on na miano balonu-kolosa.

Jakąż bowiem miał pojemność „Olbrzym” Nadara? Sześć tysięcy metrów sześciennych. Jaką pojemność miał balon Johna Wise? Dwadzieścia tysięcy metrów sześciennych. Jaka była pojemność balonu Giffarda, prezentowanego na wystawie światowej w 1878 roku? Dwadzieścia pięć tysięcy metrów sześciennych, a promień wynosił osiemnaście metrów. Wystarczy porównać te trzy aerostaty z powietrzną machiną wykonaną dla Weldon-Institute o pojemności czterdziestu tysięcy metrów sześciennych, aby zrozumieć, że Uncle Prudent i jego towarzysze mieli prawo do dumy.

Jako ze balon ten nie był przeznaczony do badania najwyższych warstw atmosfery, nie nazwano go imieniem ,,Excelsior”, które cieszy się zbyt dużym uznaniem obywateli Ameryki. Nazywał się po prostu „Go ahead” — co znaczy: „Naprzód” — i pozostawało mu tylko uzasadnić to imię okazując posłuszeństwo sterowi.

Maszyna elektryczna konstruowana według patentu zakupionego przez Weldon-Institute była na ukończeniu. Można było liczyć na to, że przed upływem sześciu tygodni „Go ahead” będzie gotów do lotu w przestworzach.

Tymczasem, jak wiadomo, nie wszystkie jeszcze problemy techniczne zostały rozwiązane. Wiele posiedzeń poświęcono dyskusjom nie nad formą ani wymiarami śmigła, ale nad kwestią miejsca, gdzie powinno być umieszczone — na rufie sterowca, jak to uczynili bracia Tissandier, czy też na dziobie, jak to było w przypadku Krebsa i Renarda. Nie trzeba chyba dodawać, że w polemice tej doszło nawet do rękoczynów pomiędzy stronnikami każdej z możliwości. Grupa „Dziobistów” równa była grupie „Rufistów”. Głos Uncle Prudenta byłby z pewnością rozstrzygający, ale on, widocznie zwolennik szkoły profesora Buridana, wstrzymał się od wypowiedzenia swojego zdania. Z tego powodu niepodobieństwem stało się porozumienie, a co za tym idzie — instalacja śmigła była niemożliwa. Sytuacja taka mogła trwać długo, chyba że interweniowałby rząd. Wiadomo jednak, że rząd Stanów Zjednoczonych nie lubi wtrącać się do spraw prywatnych ani do tego, co go nie dotyczy. I słusznie.

Tak się przedstawiała sytuacja i wszystko wskazywdło na to, że posiedzenie 12 czerwca nie skończy się lub raczej jego finał nastąpi wśród niesamowitego zamieszania: po wymianie obelg użyto pięści, po pięściach lasek, następnie przyszła kolej na rewolwery, gdy o godzinie ósmej trzydzieści siedem coś odwróciło uwagę zgromadzonych.

Woźny Weldon-Institute, chłodno i spokojnie niczym policjant we wrzawie wiecu, zbliżył się do stołu prezesa. Podał mu jakąś kartę oczekując na rozkazy Uncle Prudenta. Rozległ się gwizdek parowozu, który służył prezesowi jako dzwonek, albowiem w tym tumulcie nie wystarczyłby nawet dzwon z Kremla!... Ale hałas nie zmalał. Wtedy prezes zdjął kapelusz, uzyskując za pomocą tego ostatecznego środka względną ciszę.

— Mam dla panów wiadomość! — powiedział, zażywszy dużą porcję tabaki z tabakierki, z którą nigdy się nie rozstawał.

— Niech pan mówi! Niech pan mówi! — rozległo się dziewięćdziesiąt dziewięć głosów, przypadkiem zgodnych.

— Jakiś nieznajomy pragnie, drodzy koledzy, zostać wpuszczony na salę posiedzeń.

— Za nic w świecie! — odpowiedzieli wszyscy zgodnym chórem.

— Zdaje się, że chce on udowodnić — podjął Uncle Prudent — iż wiara w możliwość sterowania balonami jest najbardziej absurdalną utopią.

Słowa te zostały przyjęte pomrukiem.

— Niech wejdzie!... Niech wejdzie!

— Jak się nazywa ten niezwykły osobnik? — zapytał Phil Evans.

— Robur — odrzekł Uncle Prudent.

— Robur!... Robur!... Robur!... — zawyło całe zgromadzenie. Jeżeli zgoda na to szczególne nazwisko zapadła tak szybko, to tylko

dlatego, że członkowie klubu spodziewali się, iż wyładują nadmiar swego podniecenia na osobie, feóra je nosi.

Burza uspokoiła się trochę, przynajmniej na pozór. Jakże bowiem mogłaby się uspokoić całkowicie w narodzie, który co miesiąc wysyła ich dwie lub trzy do Europy pod postacią sztormów?

ROZDZIAŁ TRZECI

w którym nie trzeba przedstawiać nowej postaci, gdyż przedstawia się ona sama.

— Obywatele Stanów Zjednoczonych Ameryki! Nazywam się Robur. Jestem godzien nazwiska, które noszę. Liczę sobie czterdzieści lat, mimo że wyglądam najwyżej na trzydzieści, jestem silnie zbudowany, mam żelazne zdrowie, niezwykłą siłę mięśni, żołądek, który wyróżniałby się nawet wśród strusi. Tyle jeśli chodzi o moje ciało.

Słuchali go. Tak! Krzykaczy najpierw zbiła z tropu ta niespodziewana przemowa pro facie suct. Kim był ów osobnik, szaleńcem czy mistyfikatorem? Kimkolwiek był, imponował i narzucał swoją wolę. W zgromadzeniu, w którym niedawno szalał huragan, wszyscy wstrzymywali oddech. Spokój po burzy.

Co więcej, Robur wydawał się być człowiekiem takim, jak mówił. Był średniego wzrostu, jego .sylwetka przypominała trapez, którego większy bok równoległy tworzyła linia ramion. Na linii tej, osadzona na mocnej szyi, olbrzymia, sferoidalna głowa. Głowę jakiego zwierzęcia mogła przypominać według teorii o podobieństwach rysów zwierzęcych i ludzkich? Byka, lecz byka o inteligentnej twarzy. Oczy, które najmniejsza przeciwność doprowadzała do jarzenia, a nad nimi nieustannie zmarszczone brwi — znak wielkiej energii. Włosy krótkie, nieco kędzierzawe, o metalicznym połysku niczym wiązka stalowych wiórek. Szeroka pierś wznosiła się i opadała rytmicznie jak miech kowalski. Ramiona, dłonie, nogi, stopy godne tułowia.

Nie miał wąsów ani faworytów. Szeroka, marynarska broda w stylu amerykańskim okalała jego twarz uwidaczniając szczęki, które musiały posiadać niesłychaną siłę. Obliczono — czegóż się bowiem nie oblicza? — że siła zacisku szczęki zwykłego krokodyla może osiągnąć czterysta atmosfer, natomiast dużego psa myśliwskiego zaledwie sto. Wykryto nawet taką oto ciekawą regułę: jeżeli kilogram psa wytwarza siłę szczękową równą ośmiu kilogramom, to siła wytworzona przez kilogram krokodyla jest równa dwunastu kilogramom. Z tego wynikałoby, że kilogram rzeczonego Robura powinien wytwarzać jej przynajmniej dziesięć kilogramów. Mieścił się więc między psem i krokodylem.

Trudno byłoby powiedzieć, jakiej narodowości był ten niezwykły człowiek. W każdym razie mówił biegle po angielsku, bez rozwlekłego akcentu Jankesów z Nowej Anglii.

Tak oto kontynuował:

— A teraz, szanowni obywatele, moja sylwetka wewnętrzna. Macie przed sobą inżyniera, którego psychika dorównuje sile fizycznej. Nie boję się niczego ani nikogo. Moja siła woli nigdy nie ustąpiła przed niczyją inną. Gdy wyznaczę sobie jakiś cel, cała Ameryka, a nawet cały świat na próżno by się jednoczyły, aby mi przeszkodzić w osiągnięciu go. Gdy mam jakieś zamierzenia, żądam, aby je podzielano i nie znoszę sprzeciwu. Podkreślam te szczegóły, szanowni obywatele, ponieważ chcę, byście mnie gruntownie poznali. Uważacie może, że zbyt dużo mówię o sobie? Mniejsza o to! A teraz zastanówcie się, zanim mi przerwiecie, bo zjawiłem się tu, aby powiedzieć coś, co być może nie spodoba się wam.

Hałas napływającej fali zaczynał się rozchodzić wzdłuż pierwszych rzędów — znak, że morze wkrótce zacznie się burzyć.

— Niech pan mówi, szanowny cudzoziemcze — Uncle Prudent, który z trudem panował nad sobą, poprzestał na tych tylko słowach.

I Robur mówił jak przedtem, nie przejmując się słuchaczami.

— Tak! Wiem! Po wieku doświadczeń, które do niczego nie doprowadziły, prób, które nie dały żadnych wyników, istnieją jeszcze szaleńcy, wierzący z uporem w kierowanie balonami. Wyobrażają sobie, że jakiś silnik, elektryczny czy inny, mo2e być zastosowany do ich gigantycznych kiszek, tak bardzo narażonych na działanie prądów atmosferycznych. Wydaje im się, że będą władcami aerostatu podobnie jak jest się władcą statku na powierzchni morza. Czyż dlatego, że kilku wynalazcom udało się, albo prawie się udało, w czasie spokojnej pogody bądź to lecieć na ukos, bądź pokonać lekki wietrzyk, kierowanie maszynami powietrznymi miałoby stać się możliwe w praktyce? Bo licha! Jest was tu . setka, wierzycie w realizację tych marzeń i wyrzucacie, nie w błoto, lecz w powietrze, tysiące dolarów. Wiedzcie, że jest to walka z niemożliwością!

Dziwna rzecz — słysząc to stwierdzenie, członkowie Weldon-Institute nie drgnęli. Czyżby stali się tak samo głusi jak cierpliwi? Czy może powstrzymywali się chcąc zobaczyć, jak daleko posunie się czelność tego zuchwałego przeciwnika?

Robur ciągnął dalej:

— Balon!... Gdy w celu uczynienia go lżejszym o jeden kilogram trzeba jednego metra sześciennego gazu! Jakiś tam balon ma,stawić czoła wiatrowi, kiedy podmuch silnej bryzy,na żagiel statku dorównuje sile czterystu koni kiedy widzieliśmy w czasie wypadku na moście na rzece Tąy huragan wywierający nacisk czterystu kilogramów na metr kwadratowy! Balon — ależ natura nigdy nie stworzyła w oparciu o taki system żadnego latającego stworzenia, niezależnie od tego, czy zostało ono wyposażone w skrzydła, jak ptaki, czy też w błony, jak niektóre ryby i ssaki...

— Ssaki?... — zawołał jeden z członków klubu.

— Tak! Nietoperz lata, o ile się nie mylę! Czy ten, kto\mi przerwał, nie wie, że to latające stworzenie jest ssakiem i czy widział kiedykolwiek . jajecznicę z jaj nietoperza?

Po tych słowach osoba, która się odezwała, powstrzymała się od dalszych wypowiedzi, a Robur mówił dalej z tą samą werwą:

— Ale czy to ma oznaczać, że człowiek powinien zrezygnować z podboju powietrza, z przekształcenia społecznego i politycznego życia obywateli starego świata, wykorzystując to cudowne środowisko lokomocji? Nie! I podobnie jak stał się panem mórz dzięki statkowi poruszanemu wiosłami, żaglem, kołem czy śrubą napędową, tak samo stanie się panem przestworzy dzięki aparatom cięższym od powietrza, konieczne jest bowiem, żeby były cięższe, niż ono po to, aby przewyższyły je siłą.

Tym razem zgromadzenie wybuchło. Jakaż salwa okrzyków wyrwała się ze wszystkich ust, które mierzyły w Robura niczym lufy karabinów lub armat! Czy nie była to reakcja na prawdziwe wypowiedzenie wojny obozowi baloniarzy? Czy nie było to wznowienie walki między „lżejszym” i „cięższym od powietrza”?

Robur nawet okiem nie mrugnął. Skrzyżowawszy ramiona na piersi, odważnie czekał na ciszę.

Uncle Prudent jednym gestem nakazał przerwanie ognia.

— Tak — podjął Robur. — Przyszłość nale2y do latających maszyn. Powietrze to mocny punkt oparcia. Wystarczy nadać słupowi tej mieszaniny gazów ruch wstępujący rzędu czterdziestu pięciu metrów na sekundę, a człowiek utrzyma się na jego szczycie, jeśli będzie miał buty o powierzchni równej zaledwie jednej ósmej metra kwadratowego. A jeżeli prędkość słupa zostanie zwiększona do dziewięćdziesięciu metrów, będzie można chodzić”po nim boso. Otóż powodując przepływ mas powietrza pod ramionami śmigła z taką właśnie prędkością, uzyskuje się identyczny rezultat.

To, co mówił Robur, zostało już wcześniej powiedziane przez wszystkich zwolenników lotnictwa, których prace miały powoli, lecz pewnie doprowadzić do rozwiązania problemu. De Ponton d'Amecourt, de La Landelle, Nadar, de Luzy, de Louvrie, Liais, Beleguic, Moreau, bracia Richard, Babinet, Jobert, du Tempie, Salives, Penaud, de Villeneuve, Gauchot i Tatin, Michel Loup, Edison, Planavergne i wielu innych rozpowszechnili te tak proste idee: cześć im za to! Porzucone i podejmowane kilkakrotnie, idee te nie mogły nie zatriumfować któregoś dnia. Czyż długo zwlekali z odpowiedzią na zarzuty przeciwników lotnictwa twierdzących, ze ptak tylko dlatego utrzymuje się w powietrzu, u ogrzewa powietrze, którym się nadyma? Czy2 nie udowodnili, że orzeł, wa2.ąc pięć kilogramów, musiałby napełnić się pięćdziesięcioma metrami sześciennymi ciepłego powietrza tylko po to, aby utrzymać się nad ziemią?

To właśnie wykazał Robur z niezaprzeczalną logiką pośród, wrzawy, jaka podnosiła się ze wszech stron. A oto co na zakończenie rzucił w twarz baloniarzom:

— Z waszymi aerostatami jesteście bezsilni, do niczego nie dojdziecie, na nic się nie odważycie! Najbardziej nieustraszony z waszych aeronautów, John Wise, mimo że dokonał już lotu powietrznego długości tysiąca dwustu mil nad kontynentem amerykańskim, musiał zrezygnować z projektu przelotu nad Atlantykiem! I od tej pory nie posunęliście się ani o krok na tej drodze!

— Zapomina pan o tym — odezwał się wówczas prezes, który na próżno starał się zachować spokój — co powiedział nasz nieśmiertelny Franklin, gdy pojawiła się pierwsza montgolfierka, w epoce narodzin balonu: „To tylko dziecko, ale ono urośnie!” I urosło...

— Nie, panie prezesie, nie! Ono nie urosło!... Ono tylko przytyło!... A to nie to samo!

Był to bezpośredni atak na przedsięwzięcie Weldon-Institute, który zarządził, podtrzymał i wspomógł budowę aerostatu-kolosa. Toteż w sali skrzyżowały się zaraz takie oto mało uspokajające propozycje:

— Precz z intruzem!

— Zrzucić go z mównicy!...

— Żeby mu udowodnić, że jest cięższy od powietrza! I wiele innych.

Ale były to tylko słowa? nie czyny. Robur, niewzruszony, mógł więc jeszcze zawołać:

— Postęp nie należy wcale do aerostatów, panowie baloniarze, lecz do latających maszyn. Ptak lata, a nie jest przecież balonem, to mechanizm!...

— Tak! Lata — wykrzyknął porywczy Bat T. Fyn — ale lata wbrew wszelkim regułom mechaniki!

— Rzeczywiście! — odparł Robur wzruszając ramionami. Następnie mówił dalej:

— Od czasów, gdy zbadano lot dużych i małych stworzeń latających, jedna myśl dominowała: wystarczy naśladować naturę, bo ona nie myli się nigdy. Między albatrosem, który uderza skrzydłami zaledwie dziesięć razy na minutę, między pelikanem, który uderza siedemdziesiąt razy...

— Siedemdziesiąt jeden! — odezwał się jakiś ironiczny głos.

— I pszczołą, która uderza sto dziewięćdziesiąt dwa razy na sekundę...

— Sto dziewięćdziesiąt trzy!... — szydził ktoś.

— I zwykłą muchą, która uderza trzysta trzydzieści...

— Trzysta trzydzieści i pół!

— I komarem, który uderza miliony razy...

— Nie!... Miliardy!

Roburowi przerywano, on jednak nie przerwał swego wystąpienia.

— Biorąc pod uwagę te znaczne różnice można... — podjął.

— Dostać bzika! — rzucił jakiś głos.

 — ... znaleźć praktyczne rozwiązanie. W dniu, kiedy pan de Lucy mógł stwierdzić, że chrząszcz jelonek, ten owad, który waży zaledwie dwa gramy, może.unieść ciężar czterystu gramów, czyli dwieście razy tyle, ile sam waży, problem lotów powietrznych został rozwiązany. Oprócz tego wykazano, źe powierzchnia skrzydeł maleje proporcjonalnie do wzrostu wielkości i ciężaru ptaka. Od tej pory udało się wymyślić lub skonstruować ponad sześćdziesiąt maszyn...

— Które nigdy nie uniosły się w powietrze! — zawołał Phil Evans.

— Które uniosły się lub uniosą — odparł Robur spokojnie. — I obojętne, jak się je nazwie: streoforami, helikopterami czy prostoskrzydłymi, albo może, wzorując się na słowie „nawa”, które pochodzi od łacińskiego „navis”, nazwijmy je „awiami” od słowa „avis” — są to maszyny, które mają uczynić człowieka panem przestrzeni.

— Ach! Śmigło! — znów zaczął Phil Evans. — Ale ptak nie ma śmigła... o ile wiemy!

— Owszem, ma — odrzekł Robur. — Jak wykazał pan Penaud, w rzeczywistości sam ptak jest śmigłem, a jego lot to lot śmigłowy. Toteż przyszłość należy do śmigła...

— „Od podobnej groźnej mocy, Święte Śmigło, uchroń nas!” — zanucił jeden z obecnych, który przypadkiem zapamiętał ten motyw z opery „Zampa” Herolda.

I wszyscy chórem podjęli ów refren na melodię zdolną poruszyć w grobie francuskiego kompozytora.

Następnie, gdy ostatnie dźwięki utonęły w straszliwym zgiełku, Uncle Prudent, korzystając z chwilowego spokoju, poczuł się w obowiązku powiedzieć:

— Cudzoziemcze, aż dotąd pozwoliliśmy panu mówić nie przerywając...

Wydaje się, że dla prezesa Weldon-Institute te repliki, okrzyki, ta bezładna gadanina nie były wcale przeszkadzaniem mówiącemu, lecz zwykłą wymianą argumentów.

— Jednakże — mówił dalej — przypomnę panu, że teoria awiacji jest z góry skazana i odrzucona przez większość inżynierów w Ameryce i na świecie. System, który ma zapisaną na swoim koncie śmierć Latające-

 go Sanacena w Konstantynopolu, mnicha Voadora w Lizbonie, Letura w 1852 roku, de Groofa w 1864, nie licząc ofiar, których nie wymieniłem, jak choćby mitologicznego Ikara...

— Ten system — zripostował Robur — nie jest bardziej godny potępienia od tego, którego martyrologium zawiera nazwiska takie, jak: Pilatre de Rozier w Calais, pani Blanchard w Paryżu, Donaldson i Grimwood, którzy utonęli w jeziorze Michigan, Sivel i Croce-Spinelli, Eloy i wielu innych, o których nie wolno zapomnieć!

Cios został celnie odparowany.

— Zresztą — podjął Robur — te wasze balony, nawet najdoskonalsze, nigdy nie mogłyby osiągnąć naprawdę użytecznej prędkości. Trzeba wam będzie dziesięciu lat, aby oblecieć świat, a latająca maszyna dokona tego w tydzień!

Dopiero gdy ucichły nowe okrzyki sprzeciwu i zaprzeczenia, trwające długie trzy minuty, Phil Evans mógł zabrać głos.

— Panie lotniku — powiedział — przybył pan, aby zachwalać nam dobrodziejstwa lotnictwa, ale czy pan sam kiedykolwiek latał?

— Oczywiście!

— I dokonał pan podboju powietrza?

— Być może!

— Na cześć Robura Zdobywcy: hip, hip! hura! — zawołał jakiś kpiący głos.

— W porządku! Robur Zdobywca — przyjmuję to imię i będę je nosił, bo mam do niego prawo!

— Pozwalamy sobie żywić co do tego wątpliwości! — krzyknął Jem Sip.

— Panowie — powiedział Robur, marszcząc brwi — gdy przychodzę dyskutować poważnie o poważnej sprawie, nie życzę sobie, aby mi zadawano kłam. Byłbym więc szczęśliwy poznając nazwisko mojego rozmówcy...

— Jem Sip, do usług. Jestem wegetarianinem...

— Obywatelu Sip — odrzekł Robur — wiem, że na ogół jarosze mają jelita dłuższe niż inni, przynajmniej o dobrą stopę. To już dużo... I niech mnie pan nie zmusza, żebym je panu jeszcze bardziej wydłużył, zaczynając od uszu...

— Za drzwi z nim!

— Na ulice!

— Poćwiartować go!

— Zlinczować!

— Skręcić go jak śmigło!

Wściekłość baloniarzy osiągnęła szczyt. Stojąc, otaczali trybunę. Robur znikł pośród lasu rąk, które poruszały się niczym gałęzie podczas burzy. Na próżno gwizdek parowozu wyrzucał z siebie kaskady dźwięków! Tego wieczoru cała Filadelfia sądziła chyba, że ogień pożera jedną z jej dzielnic i że na ugaszenie go nie wystarczyłaby cała woda z rzeki Schuylkill.

Nagle tłum się cofnął. Wyjąwszy ręce z kieszeni, Robur wyciągał je w stronę pierwszych rzędów tych szaleńców.

W jego obu dłoniach znalazły się dwa amerykańskie kastety będące zarazem rewolwerami, w których do oddania serii wystarczy zacisnąć pakę — kieszonkowe karabinki maszynowe.

Wtedy też, korzystając nie tylko z cofnięcia się napastników, ale i z ciszy, która temu towarzyszyła, powiedział:

— Na pewno nie Amerigo Vespucci odkrył Nowy Świat, lecz Sebastian Caboto! Nie jesteście Amerykanami, obywatele baloniarze! Jesteście tylko kabotyna...

W tym momencie rozległo się cztery czy pięć strzałów wymierzonych w powietrze. Nie zraniłynikogo. Inżyniera zakrył dym,a kiedy dym się rozwiał, nie było już śladu po gościu. Robur Zdobywca zniknął, jak gdyby jakaś latająca maszyna uniosła go w przestworza.

ROZDZIAŁ CZWARTY

w którym, mówiąc o Frycollinie, autor stara się zrehabilitować księżyc.

Z pewnością już nie raz, wychodząc po burzliwych debatach z zebrania, członkowie Weldon-Institute napełniali krzykami ulicę Walnut” i jej okolice. Wiele już razy mieszkańcy dzielnicy słusznie skarżyli się na te hałaśliwe zakończenia dyskusji, które nawet w mieszkaniach zakłócały im spokój. Niejednokrotnie też policja musiała interweniować, aby umożliwić ruch pieszych, w większości całkowicie obojętnych na kwestię powietrznej żeglugi. Ale nigdy, aż do owego wieczoru, wrzawa nie przybrała takich rozmiarów, nigdy skargi nie były bardziej uzasadnione, a interwencja policji konieczniejsza.

Jednakże członkowie Weldon-Institute byli częściowo usprawiedliwieni. Przypuszczono na nich śmiały atak w ich własnej siedzibie. Tym zaciekłym stronnikom „lżejszego od powietrza” nie mniej zaciekły zwolennik „cięższego” oznajmił rzeczy niesłychanie irytujące. Następnie, w momencie, gdy miał zostać potraktowany tak, jak na to zasłużył — zniknął.

To wołało o pomstę do nieba. Aby puścić takie zniewagi płazem, należało nie mieć krwi amerykańskiej w żyłach! Synów Ameriga wyzwać od synów Cabota! Czyż nie była to obelga tym bardziej niewybaczalna, że, historycznie rzecz biorąc, trafiała w samo sedno?

Członkowie klubu rozbiegli się więc grupkami po ulicy Walnut, następnie po ulicach sąsiadujących z nią, a wreszcie po całej dzielnicy.

Zbudzili mieszkańców. Wymusili na nich zgodę na przeszukanie ich domów, gotowi nawet wypłacić później odszkodowanie za owo wtargnięcie w życie prywatne, wyjątkowo respektowane przez narody pochodzenia anglosaskiego. Próżne były szykany i pogoń. Robura nigdzie nie dostrzeżono. Znikł bez śladu. Gdyby odleciał na „Go ahead”, balonie Weldon-Institute, szansę na odnalezienie go byłyby równie nikłe. Po godzinie trzeba było zrezygnować z pościgu. Baloniarze rozeszli się, przyrzekłszy sobie rozszerzenie poszukiwań na całe terytorium obu Ameryk tworzących nowy kontynent.

Około jedenastej spokój w dzielnicy był prawie przywrócony. Filadelfia mogła ponownie zapaść w ten niczym nie zmącony sen, który jest godnym pozazdroszczenia przywilejem miast, gdzie nie ma przemysłu. Wielu członków klubu myślało już tylko o powrocie do domu. Zobaczmy, dokąd udało się kilku wybitniejszych baloniarzy: William T. Forbes skierował się w stronę swej wielkiej cukrowej szmaciarni, gdzie panna Doli i panna Mat przygotowywały mu wieczorną herbatę osłodzoną glukozą jego produkcji. Truk Milnor poszedł w kierunku swojej fabryki, której pompa palnikowa dzień i noc dyszała na najbardziej oddalonym przedmieściu. Skarbnik Jem Sip, publicznie oskarżony o posiadanie jelit o całą stopę dłuższych niż normalny człowiek, wrócił do swej jadalni, gdzie oczekiwała nań jarska kolacja.

Dwaj spośród najznamienitszych baloniarzy — tylko dwaj — nie wydawali się myśleć o tak wczesnym powrocie do domu. Skorzystali z okazji, by pogawędzić z jeszcze większą zjadliwością. Byli to nieprzejednani Uncle Prudent i Phil Evans, prezes i sekretarz Weldon-Institute.

Przed drzwiami klubu czekał na Uncle Prudenta Frycollin, jego służący Poszedł za swoim panem nie interesując się tematem, który stawiał w szranki dwóch towarzyszy.

Czasownik „pogawędzić” użyty został w celu oględnego określenia tego, czemu prezes i sekretarz zgodnie się oddawali. W rzeczywistości kłócili się ź energią, której źródło Ieżało w ich dawnym współzawodnictwie.

— Nie, drogi panie, nie! — powtarzał Phil Evans. — Gdybym miał zaszczyt być prezesem Weldon-Institute, nigdy, przenigdy nie doszłoby do podobnego skandalu!

— A cóz by pan uczynił, gdyby miał pan ten zaszczyt? — zapytał Uncle Prudent.

—  Przerwałbym temu potwarcy, zanim by otworzył usta!

— Wydaje mi się, ze aby przerwać komuś, trzeba przynajmniej pozwolić mu najpierw mówić!

— Nie w Ameryce, mój panie, nie w Ameryce!

I obrzucając się raczej cierpkimi replikami niż słodkimi komplementami, obaj zapuszczali się w ulice, które oddalały ich coraz bardziej od domów; ze względu na położenie mijanych dzielnic, wracając, musieliby nadłożyć drogi.

Frycollin szedł wciąż za nimi; czuł się jednak niepewnie widząc swojego pana zapuszczającego się w puste o tej porze miejsca. Nie lubił takich okolic, zwłaszcza tuż przed północą. Istotnie, panowały głębokie ciemnością a księżyc na młodziku ledwie zaczął swoje „dwadzieścia osiem dni”.

Frycołlin zerkał więc na prawo i lewo, czy gdzieś nie czyhają na nich jakieś podejrzane cienie. A właśnie wydało mu się, że dostrzegł pięciu czy sześciu drabów, którzy sprawiali wrażenie, iż nie spuszczają ich z oczu,

Frycollin zbliżył się instynktownie do swego pana; za nic w świecie jednakże nie ośmieliłby się przeszkodzić mu w rozmowie, z której i jemu dostałoby się kilka obelg.

W sumie przypadek sprawił, ze prezes i sekretarz Weldon-Institute, nie zdając sobie nawet z tego sprawy, udali się w stronę parku Fairmont. W najgorętszym momencie dysputy przeszli przez słynny żelazny most na rzece Schuylkill, spotykając zaledwie kilku spóźnionych przechodniów, i w końcu znaleźli się pośród rozległych terenów, z których część stanowiły olbrzymie łąki, reszta zaś była ocieniona pięknymi drzewami, a wszystko razem czyniło z parku miejsce jedyne na świecie.

Strach opanował Frycollina na dobre, tym bardziej że pięć czy sześć cieni przemknęło za nimi przez most. Toteż jego źrenice były tak rozszerzone, że dochodziły aż do obwodu tęczówki. A równocześnie kulił się cały, malał, jak gdyby posiadał zdolność kurczliwości właściwą mięczakom i niektórym stawonogom.

Frycollin był bowiem tchórzem w całym znaczeniu słowa.

Był to prawdziwy Murzyn z Południowej Karoliny, z głupawą głową na cherlawym ciele. Miał akurat dwadzieścia jeden lat, a to znaczy, że urodził się wolny, że nigdy nie był niewolnikiem, co wcale nie zwiększało jego wartości. Obłudny, łakomy, leniwy, a zwłaszcza nadzwyczaj tchórzliwy. Od trzech lat służył u Uncie Prudenta. Sto razy został niemal wyrzucony za ”drzwi; zatrzymywano go jednak w obawie przed jeszcze gorszym następcą. A przecież uczestnicząc w życiu pana zawsze gotowego rzucić się w najbardziej zuchwałe przedsięwzięcia, Frycollin powinien był spodziewać się licznych okazji, w których jego bojaźliwość byłaby wystawiona na ciężką próbę. Wyrównywały to jednak pewne ulgi. Jego łakomstwo nie było zbytnio roztrząsane, a tchórzostwo jeszcze mniej. Och, Frycollin, gdybyś potrafił czytać w przyszłości!

Dlaczegóż Frycollin nie pozostał w Bostonie na służbie u niejakich państwa Sneffel, którzy, gotowi już do wyjazdu do Szwajcarii, zrezygnowali z podróży, ponieważ zbierało się na burzę? Czyż nie był to dom stosowniejszy dla Frycollina niż służba u Uncle Prudenta, gdzie stale wymagano odwagi?

Krótko mówiąc, był u Prudenta, który przyzwyczaił się w końcu do jego przywar. Miał zresztą jedną zaletę. Mimo że był Murzynem, nie mówił łamaną angielszczyzną — co jest cenną rzeczą, bo nie ma nic gorszego niż ten okropny żargon, w którym nadużywane są zaimki dzierżawcze i bezokoliczniki.

Tak więc pewne jest, że Frycollin był tchórzliwy i to, jak mówią, tchórzliwy jak księżyc, który z lęku kryje się za chmury.

Jeżeli o to chodzi, uczciwie należy zaprotestować przeciw temu porównaniu obelżywemu dla jasnowłosej Febe, dla słodkiej Selene, dla czystej siostry słonecznego Apolla. Jakim prawem oskarża się o tchórzostwo gwiazdę, która, odkąd świat światem, zawsze patrzyła Ziemi prosto w twarz, nie odwracając się nigdy plecami?

Tak czy owak, w tej godzinie — a była już prawie północ — jasny sierp oczernianego księżyca zaczynał znikać na zachodzie za wysokimi drzewami parku. Światło księżycowe, prześlizgując się poprzez gałęzie, tworzyło na ziemi wycinanki. Dzięki temu dół lasu wydawał się jaśniejszy. Pozwoliło to Frycollinowi rzucić bardziej badawcze spojrzenie.

— Brr! — otrząsnął się. — Ciągle tam są, łotry! Na pewno się zbliżają!

Nie wytrzymał dłużej i podchodząc do swego pana, powiedział:

— Master Uncle!

Tak właśnie nazywał go z rozkazu samego prezesa Weldon-Institute.

W tym momencie kłótnia rywali osiągnęła zenit. A ponieważ właśnie wysyłali się nawzajem do wszystkich diabłów, dla towarzystwa posłano tam i Frycollina.

Gdy tak rozmawiali w cztery oczy, Uncle Prudent wchodził coraz głębiej miedzy puste łąki parku Fairmont, oddalając się wciąż od rzeki i mostu, przez który należało przejść, aby wrócić do miasta.

Znaleźli się w końcu w środku wysokiego zagajnika; przez korony jego drzew przebłyskiwały resztki poświaty księżycowej. Na końcu zagajnika otworzyła się duża polana, rozległy, owalny obszar, cudownie przystosowany do wyścigów hipicznych. Ani jedna nierówność terenu nie przeszkodziłaby koniom w galopie, ani jedna kępa drzew nie zatrzymałaby spojrzeń widzów wzdłuż okrągłego toru długości kilku mil.

Tymczasem, gdyby Uncle Prudent i Phil Evans nie byli tak zajęci sprzeczką, gdyby uważniej się rozejrzeli, zauważyliby, że polana wyglądała inaczej niż zwykle. Czyżby wyrósł tam w ciągu jednego dnia młyn? Czy rzeczywiście można było nazwać młynem cały ten zespół wiatraków, których skrzydła, nieruchome wtedy, wykrzywiały się w półcieniu?

Jednakze ani prezes, ani sekretarz Weldon-Institute nie zauważyli tej dziwnej zmiany, jaka zaszła w krajobrazie parku Fairmont. Frycollin również niczego nie dostrzegł. Wydawało mu się, ze jacyś włóczędzy się zbliżają, zacieśniają koło, jakby chcieli dokonać napaści. Odczuwał konwulsyjny strach, kończyny miał sparaliżowane, włos zjeżony — słowem, znajdował się w stanie skrajnego przerażenia.

Mimo że nogi pod nim drżały, miał jednak jeszcze siłę zawołać ostatni raz:

— Master Uncle!... Master Uncle!...

— Czego  chcesz, do diaska! — odparł Prudent.

Być może i jemu, i Evansowi nie sprawiłoby przykrości, gdyby mogli wyładować gniew sprawiając nieszczęsnemu służącemu porządne lanie. Ale nie starczyło im czasu, podobnie jak służącemu brakło czasu na odpowiedź.

Pod drzewami rozległ się gwizd. W tejże chwili pośrodku polany zabłysło coś w rodzaju elektrycznej gwiazdy.

Był to bez wątpienia sygnał, który musiał oznaczać, że nadeszła chwila dokonania jakiegoś ataku przemocy.

W mgnieniu oka spomiędzy drzew wyskoczyło sześciu mężczyzn: dwóch rzuciło się na Uncle Prudenta, dwóch na”Phila Evansa, dwóch na Frycollina — ci dwaj ostatni byli oczywiście zbędni, bo Murzyn nie był w stanie się bronić.

Prezes i sekretarz Weldon-Institute, chociaż zaskoczeni atakiem, usiłowali go odeprzeć. Nie mieli jednak czasu ani sił. W kilka sekund zakneblowano im usta, zawiązano oczy, obezwładniono, skrępowano i poniesiono przez polanę. Cóż mogli sądzić? Że mają do czynienia z ludźmi o niewielkich skrupułach, którzy nie wahają się grabić w głębi lasu spóźnionych przechodniów. Ale do niczego takiego nie doszło. Nawet ich nie przeszukano, mimo że Uncle Prudent miał przy sobie, jak zwykle, kilka tysięcy dolarów w banknotach.

Słowem, w minutę po ataku, nie słysząc, żeby napastnicy zamienili choć jedno słowo, Uncle Prudent, Phil Evans i Frycollin poczuli, że położono ich ostrożnie, ale nie na trawie, lecz na jakiejś podłodze, która zaskrzypiała pod ich ciężarem. Leżeli na boku jeden obok drugiego. Zamknięto za nimi drzwi. Następnie zgrzyt zasuwanego rygla uświadomił im, że są więźniami.

Rozległ się wtedy nieprzerwany szum, jakby szelest, coś w rodzaju „frrr”, którego „rrr” przedłużało się w nieskończoność, przy czym żaden” inny słyszalny dźwięk nie zakłócał tej spokojnej nocy.

Jakież poruszenie zapanowało nazajutrz w Filadelfii! Od samego rana wiadomo było, co się wydarzyło w przeddzień na zebraniu w Weldon-Institute: pojawienie się tajemniczego, osobnika, niejakiego inżyniera Robura — Robura Zdobywcy! — walka, jaką miał chęć wytoczyć baloniarzom, wreszcie jego niewytłumaczalne zniknięcie.

Ale kiedy całe miasto dowiedziało się, że prezes i sekretarz klubu także zniknęli nocą z 12 na 13 czerwca, było to już co innego.

Ileż poszukiwań przeprowadzono w całym mieście i w okolicach! Na próżno zresztą. Najpierw gazety filadelfijskie, potem dzienniki stanowe, a wreszcie prasa całej Ameryki, zajęły się wydarzeniem, wyjaśniając je na sto sposobów, z których żaden nie zgadzał się z prawdą. Ogłoszenia i afisze obiecywały znaczne sumy nie tylko temu, kto odnajdzie szanownych zaginionych, ale każdemu, kto będzie mógł powiedzieć cokolwiek, co naprowadziłoby na ich ślad. Nie udało się. Nawet gdyby ziemia ich pochłonęła, prezes i sekretarz Weldon-Institute nie byliby bardziej starci z powierzchni globu.

Miały słuszność dzienniki rządowe, które domagały się w związku z tym, aby odpowiednio zwiększono siły policyjne, ponieważ podobne zamachy mogły być dokonywane na najlepszych obywatelach Stanów Zjednoczonych.

Faktem jest, że nie myliły się też dzienniki opozycji żądając zmniejszenia tychże sił, gdyż takie zajścia były nadal możliwe, a ich autorzy mogli pozostawać nieuchwytni.

Ostatecznie policja pozostała taka, jaka była i jaka zawsze będzie na tym najlepszym ze światów, który doskonały nie jest i nie potrafiłby takim być.

ROZDZIAŁ PIĄTY

w którym następuje zawieszenie działań wojennych między prezesem i sekretarzem Weldon-Institute.

Opaska na oczach, knebel w ustach, ręce i nogi związane sznurem — a więc nie można patrzeć, mówić, poruszać się. Sprawiło to, że Uncle Prudent, Phil Evans i Frycollin nie mogli w iaden sposób pogodzić się z sytuacją, w jakiej się znaleźli. Poza tym nie wiedzieli, kim są autorzy tego uprowadzenia ani gdzie ich wrzucono niczym zwykłe paczki do wagonu, nie znali miejsca swego pobytu ani losu, jaki im zgotowano — wystarczyłoby tego, aby zirytować najcierpliwsze nawet owce, a wiadomo, że członkowie Weldon-Institute do tego rodzaju istot nie należeli. Biorąc pod uwagę gwałtowność charakteru Uncle Prudenta, łatwo można sobie wyobrazić, w jakim stanie musiał się znajdować.

W każdym razie i on, i Phil Evans myśleli o tym, że nazajutrz wieczorem trudno będzie im zająć miejsce w biurze klubu.

Frycollin natomiast, mając zasłonięte oczy i zatkane usta, nie mógł o niczym myśleć. Był na wpół umarły.

W ciągu następnej godziny sytuacja więźniów się nie zmieniła. Nie pojawił się nikt, aby ich zobaczyć lub przywrócić im wolność ruchów i słowa, której tak potrzebowali. Musieli się ograniczyć do zduszonych westchnień, do „hmm!” wydobywających się spoza knebli, do szamotania ryby wyjętej z jej naturalnego środowiska. Rozumie się zresztą, ile wszystko to zawierało w sobie niemego gniewu, stłumionej, a raczej związanej wściekłości. Po tych bezowocnych wysiłkach przez jakiś czas pozostawali bez ruchu. I wtedy, ponieważ nic nie widzieli, spróbowali za pomocą, słuchu wywnioskować coś na temat tego niepokojącego stanu rzeczy. Na próżno usiłowali jednak uchwycić jakiś inny dźwięk oprócz nieustannego i niewytłumaczalnego „frrr”, od którego otaczające ich powietrze zdawało się drgać.

Oto co się tymczasem wydarzyło: Evansowi, który działał ze spokojem, udało się rozluźnić sznur krępujący mu przeguby rąk. Potem powoli rozplatał węzeł, palce zetknęły się, dłonie odzyskały normalną swobodę.

Energiczne potarcie przywróciło krążenie zahamowane przez więzy. Chwilę później Evans zdjął opaskę, która zasłaniała mu oczy, wypluł knebel i przeciął sznury ostrzem swego noża myśliwskiego. Bo Amerykanin, który nie miałby zawsze przy sobie noża, nie byłby Amerykaninem.

Wprawdzie Phil Evans zyskał możność poruszania się i mówienia, ale było to wszystko. Jego oczy nie znalazły pola do popisu w tym momencie. W celi — absolutna ciemność. Tylko nieco światła przedzierało się przez coś w rodzaju otworu strzelniczego wybitego w ścianie na wysokości sześciu lub siedmiu stóp.

Faktem jest, że Phil Evans puścił w niepamięć wszystko, co między nimi zaszło i ani przez chwilę nie zawahał się przed uwolnieniem swego rywala. Kilka cięć nożem wystarczyło, aby opadły więzy, które pętały mu ręce i nogi. Rozzłoszczony Uncle Prudent natychmiast ukląkł, zerwał opaskę i wypluł knebel; następnie zduszonym głosem powiedział:

— Dziękuję!

— Nie!... Niech pan nie dziękuje — odparł tamten. Przez chwilę patrzyli na siebie.

— Nie ma tutaj prezesa ani sekretarza Weldon-Institute, nie ma przeciwników! — odezwał się Prudent.

— Ma pan rację — odrzekł Phil Evans. — Są tylko dwaj mężczyźni i muszą zemścić się na trzecim, którego zamach wymaga surowej nauczki. A ten trzeci...

 — To Robur!...

— To Robur!...

Oto punkt, co do którego dwaj eks-konkurenci całkowicie się zgodzili. Nie ma obawy, by wybuchła kłótnia na ten temat.

— A pana służący? — zauważył Phil Evans, wskazując Frycollina, który sapał jak foka. — Trzeba go rozwiązać.

— Jeszcze nie — odparł Uncle Prudent. — On by nas zadręczył swoimi lamentami, a mamy co innego do roboty niż narzekać.

— Co takiego?

— Uratować się, jeśli to możliwe.

— A nawet jeśli niemożliwe.

— Słusznie, panie Evans, nawet jeśli jest to niemożliwe.

Obu towarzyszom nie mogła nawet przyjść do głowy wątpliwość co do tego, że porwanie należy przypisać temu osobliwemu Roburowi. Istotnie, zwykli, uczciwi złodzieje, po ograbieniu z zegarków, kosstowności, portfeli, wrzuciliby ich na dno rzeki Schuylkill, zadając potężny cios nożem w gardło, zamiast zamykać ich w... W czym? Było to zasadnicze pytanie, na które należało odpowiedzieć przed rozpoczęciem przygotowań do ucieczki mającej jakiekolwiek szansę powodzenia.

— Panie Evans — podjął Uncle Prudent — po wyjściu z posiedzenia, zamiast wymieniać obelgi, do których nie ma sensu powracać, uczynilibyśmy lepiej, gdybyśmy byli mniej roztargnieni. Zostając na ulicach Filadelfii, nie wpadlibyśmy w tarapaty. Z pewnością Robur spodziewał się tego, co zaszło w klubie; przewidział gniew, jaki musiała wywołać jego prowokująca postawa i zostawił przy wejściu kilku swoich zbirów, aby mu pomogli. Gdy opuściliśmy ulicę Walnut, bandyci wypatrzyli nas, a kiedy zauważyli, że nieostrożnie zapuściliśmy się w aleje parku Fairmont byli pewni powodzenia.

— Zgadzam się — odparł Evans. — Tak, popełniliśmy wielki błąd nie idąc prosto do domu.

— Zawsze błądzimy, gdy nie mamy racji — odrzekł Uncle Prudent. W tej chwili z najciemniejszego kąta dobiegło długie westchnienie.

— Co to? — zapytał Phil Evans.

— Nic!... Frycollin śni.

I Uncle Prudent mówił dalej:

— Pomiędzy ujęciem nas w odległości kilku kroków od polany a rzuceniem do tej klitki nie upłynęło więcej niż dwie minuty. Jasne jest więc, że ci ludzie nie wynieśli nas poza obręb parku...

— A gdyby tak się stało, poczulibyśmy to.

— Słusznie — odparł Prudent. — Tak więc pewne jest, że jesteśmy zamknięci w jakimś pojeździe: może to jeden z tych długich wozów preriowych albo wóz cyrkowy...

— Oczywiście! Gdybyśmy byli na statku przycumowanym przy brzegu rzeki, można by to poznać po kiwaniu, jakie wywoływałby prąd wody.

— Zgadzam się, bezsprzecznie się zgadzam — powtórzył Prudent — i sądzę, że skoro jesteśmy jeszcze na polanie, jest to jedyny odpowiedni moment na ucieczkę, nawet gdybyśmy musieli odszukać Robura później...

— ...i kazać mu drogo zapłacić za targnięcie się na wolność dwóch obywateli Stanów Zjednoczonych Ameryki!

— Drogo... Bardzo drogo!

— Ale kimże jest ten człowiek?... Skąd przybywa?... Czy to Anglik, Niemiec, Francuz...?

— Wystarczy, że jest nędznikiem — odparł Uncle Prudent. — A teraz, do dzieła!

Z wyciągniętymi rękami, rozcapierzonymi palcami, obaj obmacali ściany pomieszczenia, szukając jakichś spojeń lub szpary. Bez skutku. Niczego nie dało również zbadanie drzwi. Okazały się szczelnie zamknięte, a wybicie zamka było niemożliwe. Należało więc zrobić jakąś dziurę i przez nią uciec. Pozostawała kwestia, czy noże dadzą radę murowi, czy ich ostrza nie stępią się lub nie złamią przy pracy.

— Ale skąd pochodzi to nieustanne furczenie? — zapytał Phil Evans, zdziwiony ciągłym „frrr”.

— Pewnie wiatr — odparł Prudent.

— Wiatr?... Wydaje mi się, że aż do północy wieczór był spokojny...

— Oczywiście. Co by to mogło jednak być, jeśli nie wiatr?

Phil Evans, wyjąwszy najlepsze ostrze swego noża, spróbował naciąć ścianę w pobliżu drzwi. Jeżeli były zamknięte tylko na zasuwę albo jeśli w zamku zostawiono klucz, wystarczyłoby może zrobić dziurę obok nich, aby je otworzyć z zewnątrz.

W wyniku kilkuminutowej pracy końce noża połamały się, a ostrza wyszczerbiły, zamieniając się w piłki o tysiącu zębów.

— Nóż nie da temu rady, panie Evans?

— Nie.

— Czyżbyśmy byli w celi z metalu?

— Nie, panie Prudent. Te ściany, gdy się je uderza, nie wydają żadnego metalicznego dźwięku.

— A więc żelazne drewno”?

— Nie, ani żelazne, ani drewno.

— Więc co?

— Nie wiem. W każdym razie materiał, którego stal nie ruszy. Prudent w gwałtownym ataku złości zaklął, uderzył nogą w głucho

dźwieczącą podłogę, a jego ręce usiłowały zadusić urojonego Robura.

— Spokojnie, panie Prudent — powiedział Evans. — spokojnie! Niech pan teraz spróbuje.

Uncle Prudent spróbował, ale nóż nie mógł przedziurawić ściany, nawet jej nie zarysował najlepszymi ostrzami, jak gdyby była z kryształu.

Tak więc ucieczka stała się nierealna i można by jej próbować wtedy tylko, gdyby drzwi zostały otwarte.

Musieli się na razie poddać, co wcale nie leży w charakterze Jankesa, i zdać się na przypadek, co jest przeciwne umysłom przedsiębiorczym. Odbyło się to nie bez złorzeczeń, przekleństw, gwałtownych obelg pod adresem Robura — on zaś, o ile choć trochę okazywał się w życiu prywatnym takim, jakim był w Weldon-Institute, musiał być człowiekiem, którego wcale by to nie wzruszało.

Tymczasem Frycollin zaczynał dawać jakieś wyraźne oznaki dolegliwości. Czy to odczuwał skurcze żołądka, czy też kończyn, miotał się w sposób godny politowania.

Uncle Prudent uznał, że należy położyć kres tej gimnastyce przecinając sznury, które krępowały Murzyna:

Miał może powód żałować tego. Zaczęła się bowiem litania bez końca, a w niej męczarnie strachu mieszały się z cierpieniami głodu. Frycollin był równie przestraszony co głodny. Trudno powiedzieć, co się stało główną przyczyną jego dolegliwości: głowa czy żołądek.

— Frycollin! — krzyknął Uncle Prudent.

— Master Uncle!... Master Uncle!... — odparł Murzyn między jednym i drugim smutnym jękiem.

— Możliwe, że w tym więzieniu będziemy skazani na śmierć głodową. Jesteśmy zdecydowani poddać się dopiero wtedy, gdy już wyczerpiemy wszystkie źródła pożywienia mogącego przedłużyć nasze życie...

— Mam być zjedzony? — zawołał Frycollin.

— Zawsze tak się robi z Murzynem w podobnych okolicznościach!... Toteż, Frycollin, staraj się, żeby o tobie zapomniano...

— Albo zrobimy z ciebie fry-ka-sy! — dodał Phil Evans.

I Frycollin poważnie się przestraszył, ze zostanie zużyty do przedłużenia dwóch istnień oczywiście o wiele cenniejszych niż jego. Ograniczył się więc do jęczenia In petto.

Czas ciągle płynął, a każda próba sforsowania drzwi lub muru pozostawała bezowocna. Nie udało się odgadnąć, z czego wykonano ścianę. Nie był to metal ani drewno, ani kamień. Poza tym podłoga celi zdawała się być wykonana z tej samej substancji. Gdy uderzano w nią nogą, wydawała szczególny dźwięk, który nastręczał Prudentowi trudności w zaklasyfikowaniu, go do kategorii znanych odgłosów. I jeszcze jedna uwaga: podłoga dźwięczała, jak gdyby nie spoczywała bezpośrednio na ziemi polany. Tak! Miało się wrażenie, że niewytłumaczalne ”„frrr” pieści jej spód. Wszystko to nie uspokajało więźniów.

— Panie Prudent... — rzekł Phil Evans.

— Słucham.

— Myśli pan, że nasza cela jest teraz gdzie indziej?

— Niemożliwe.

— A jednak w pierwszych chwilach naszego uwięzienia wyraźnie czułem świeży zapach  trawy i żywiczną woń drzew w parku. Teraz na próżno wciągam powietrze; wydaje mi się, że wszystkie te zapachy zniknęły...

— W rzeczy samej.

— Jak to wytłumaczyć?

— Jakkolwiek byśmy to tłumaczyli, panie Evans, musimy odrzucić hipotezę, że nasze więzienie zmieniło swoje miejsce. Powtarzam, gdybyśmy się znajdowali na jadącym wozie lub na dryfującym statku, czulibyśmy to.

Frycollin wydał wtedy z siebie długi jęk, który mógłby ujść za jego ostatnie tchnienie, gdyby nie nastąpiły po nim kolejne.

— Wolę przypuszczać, że ten Robur wezwie nas wkrótce przed swoje oblicze — odezwał się Phil Evans.

— Spodziewam się — zawołał Prudent — i powiem mu...

— Co?

— Że zacząwszy bezczelnie, skończył po łajdackul

W tym momencie Phil Evans zauważył, że zaczyna wstawać dzień. Słabe światło, jeszcze blade, przeciskało się przez wąskie okienko wydrążone w górnej części ściany na wprost drzwi. Musiała więc być czwarta nad ranem, bo na tej szerokości geograficznej w czerwcu,

o tej godzinie, horyzont Filadelfii rozjaśnia się pierwszymi promieniami poranka.

Tymczasem, gdy Uncle Prudent wyjął swój zegarek z pozytywką — dzieło pochodzące z fabryki jego towarzysza — wydzwonił on zaledwie trzecią za piętnaście, mimo że nie zatrzymał się.

— Dziwne! — powiedział Phil Evans. — Za kwadrans trzecia powinno być jeszcze ciemno.

— Widocznie mój zegarek się spóźnia.... — odparł Uncle Prudent.

— Zegarek z Walton Watch Company! — wykrzyknął Phil Evans. Mimo wszystko dzień wstawał. Powoli otwór zarysowywał się biało

w głębokich ciemnościach celi. O ile jednak zorza ukazywała się wcześniej, niż pozwalał czterdziesty równoleżnik, na którym leży Filadelfia, nie działo ,się to z szybkością charakterystyczną dla małych szerokości. Nowe spostrzeżenie Uncle Prudenta na ten temat i nowe niewytłumaczalne zjawisko.

— Może dałoby się wspiąć aż do okienka — zauważył Phil Evans —

 spróbować zobaczyć, gdzie jesteśmy.

— Możemy — zgodził: się Uncle Prudent. I zwracając się do Frycolina, powiedział:

— Jazda, Fry, wstawaj! Murzyn podniósł się.

— Oprzyj się plecami o tę ścianę — rozkazał Prudent — a pan niech wejdzie na ramiona chłopca; ja będę go podtrzymywał, żeby się nie osunął.

— Dobrze — odparł Phil Evans.

Chwilę później, klęcząc na ramionach Frycollina; miał oczy na wysokości okienka.

Było ono oszklone, lecz nie szkłem soczewkowym, jak bulaj na statku, ale zwykłą szybą. Mimo że nie była zbyt gruba, przeszkadzała Evansowi dojrzeć cokolwiek, bardzo mu ograniczając pole widzenia.

— Niech więc pan wybije szybę — doradził Prudent. — Może będzie pan lepiej widział?

Phil Evans mocno uderzył rękojeścią swojego noża w szybę, która wydała srebrzysty dźwięk, lecz nie pękła.

Następne uderzenie, mocniejsze. Rezultat taki sam.

— Och! — zawołał Evans. — Nietłukące szkło.

W rzeczy samej, szyba musiała być wykonana ze szkła hartowanego metodą wynalazcy Siemensa, ponieważ, mimo powtarzanych uderzeń, posostała nietknięta.

Było już jednak wystarczająco jasno, aby dojrzeć coś na zewnątrz — przynajmniej w granicach pola \ridzenia wyciętego przez obramowanie okienka.

— Co pan widzi? — zapytał Uncle Prudent.

— Nic.

— Jak to? Nie widzi pan drzew?

— Nie.

— Ani nawet czubków koron?

— Nawet tego nie.

— Więc już nie jesteśmy na polanie?

— Ani na polanie, ani w parku.

— Widzi pan przynajmniej dachy domów, czubki pomników? — pytał Prudent, którego rozczarowanie, zmieszane ze złością, wciąż rosło.

— Ani dachów, ani pomników.

— Co? Ani masztów, ani dzwonnic kościołów, ani żadnego komina fabrycznego?

 — Nic. Tylko przestrzeń.

W tym właśnie momencie otwarły się drzwi celi. Na progu ukazał się jakiś mężczyzna. Był to Robur.

— Szanowni baloniarze— powiedział uroczystym głosem — macie teraz swobodę poruszania się...

— Swobodę! — wykrzyknął Uncle Prudent.

— Tak... W obrębie „Albatrosa”!

Uncle Prudent i Phil Evans wybiegli z celi. I cóż ujrzeli?

Jakieś tysiąc dwieście lub tysiąc trzysta metrów pod sobą powierzchnię kraju, który daremnie usiłowali rozpoznać.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ROZDZIAŁ SZÓSTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ SIÓDMY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ ÓSMY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ JEDENASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ DWUNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ TRZYNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ CZTERNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ SZESNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ SIEDEMNASTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ OSIEMNASTY

który nie kończąc historii „Albatrosa” zamyka wierną opowieść o nim.

29 kwietnia następnego roku, siedem miesięcy po niespodziewanym powrocie Uncle Prudenta i Phila Evansa, cała Filadelfia była poruszona. Tym razem nie wiązało się to z polityką. Nie chodziło ani o wybory, ani o wiece. Ukończony staraniami Weldon-Institute aerostat „Go ahead” miał wreszcie objąć we władanie swoje środowisko naturalne.

Pilotem był sławny Harry W. Tinder, którego imię zostało już wymienione na początku tej opowieści, mający jednego pomocnika.

Pasażerami mieli być prezes i sekretarz Weldon-Institute. Czyż nie zasługiwali na taki zaszczyt? Czyż nie do nich należało osobiste wystąpienie z protestem przeciwko każdemu pojazdowi zbudowanemu w oparciu o teorię „cięższego od powietrza ?

Siedem miesięcy tymczasem minęło, a przygody ich nadal nie były znane. Mimo chęci, jaką odczuwał, Frycollin również nic nie powiedział o inżynierze Roburze ani o jego wspaniałym pojeździe. Niewątpliwie Prudent i Evans, będąc nieprzejednanymi baloniarzami, nie życzyli sobie, żeby mówiono o statku powietrznym czy jakiejkolwiek innej latającej maszynie. Dopóki balon „Go ahead nie zajmie pierwszego miejsca pomiędzy pojazdami powietrznej lokomocji, nie chcieli uznać żadnego wynalazku lotników. Wciąż wierzyli, wciąż pragnęli wierzyć, że prawdziwym pojazdem powietrznym jest aerostat i że do niego należy przyszłość.

Zresztą osobnik, na którym słusznie, ich zdaniem, tak się straszliwie zemścili, już nie istniał. Żaden z jego kompanów nie mógł go przeżyć. Sekret „Albatrosa” był teraz pogrążony w głębinach Pacyfiku.

Przypuszczenie zaś, że inżynier Robur miał na rozległym Oceanie Spokojnym jakieś schronienie, wyspę, gdzie udawał się na odpoczynek, było tylko hipotezą. Tak czy owak, dwaj towarzysze później postanowili zadecydować, czy nie należało pod tym kątem przeprowadzić poszukiwań.

Zbliżała się więc chwila przystąpienia do wielkiego doświadczenia, które od tak dawna i z tyloma staraniami przygotowywał WeldonInstitute. Wśród dotąd wynalezionych aerostatów „Go ahead” był modelem najdoskonalszym: był tym, czym w kunszcie żeglarskim są statki „Inflexible” czy „Formidable”.

„Go ahead” posiadał wszystkie zalety,jakie powinien mieć aerostat. Jego objętość umożliwiała mu wzniesienie się na największą wysokość, na jaką może wzlecieć balon; nieprzepuszczalna powłoka pozwalała mu utrzymać się nieskończenie długo w powietrzu, a jej wytrzymałość — stawić czoła rozszerzaniu się gazu, jak i uderzeniom deszczu i wiatru; dzięki pojemności balonu dysponował siłą nośną wystarczająco dużą, by wraz z całym wyposażeniem unieść elektryczną maszynerię, która miała nadawać pędnikom rekordową wśród dotychczasowych osiągnięć siłę pchającą. Wydłużony kształt „Go ahead” ułatwi mu poziomy kierunek lotu. Jego gondola — bardzo podobna do gondoli balonu kapitanów Krebsa i Renarda — zawierała całe wyposażenie niezbędne pilotom sterowca: instrumenty fizyczne, liny, kotwice, wleczki i inne przyrządy, poza tym maszyny, baterie i akumulatory, które warunkowały siłę mechaniczną aerostatu. Na dziobie gondoli znajdowało się śmigło, a na rufie — śmigło i ster. Prawdopodobnie sprawność maszyn na „Go ahead” okaże się jednak dużo mniejsza od sprawności maszyn „Albatrosa ugo.

Napełniony gazem „Go ahead” został przetransportowany na polanę w parku Fairmont, w to samo miejsce, gdzie kiedyś przez kilka godzin spoczywał statek powietrzny.

Nie trzeba dodawać, że siły nośnej dostarczał aerostatowi najlżejszy z gazów. Gaz świetlny ma siłę nośną zaledwie siedmiuset gramów na metr sześcienny, co daje niewystarczające zachwianie równowagi z otaczającym powietrzem. Ale siłę nośną wodoru można ocenić na tysiąc sto gramów. Właśnie czysty wodór, otrzymany metodą i w specjalnej aparaturze Henry'ego Giffarda, wypełniał olbrzymi balon. Tak więc, skoro pojemność „Go ahead” wynosiła czterdzieści tysięcy metrów sześciennych, siła nośna jego gazu równa była czterdzieści tysięcy razy tysiąc sto, czyli czterdziestu czterem tysiącom kilogramów.

Rankiem 29 kwietnia wszystko było przygotowane. Od godziny jedenastej olbrzymi sterowiec kołysał się kilka stóp nad ziemią, gotów wznieść się w powietrze.

Pogoda była cudowna i jakby zamówiona na to ważne doświadczenie. W sumie może lepiej byłoby, gdyby wiał silniejszy wiatr, próba bowiem stałaby się przez to nie do obalenia. Ostatecznie nigdy nie wątpiono, że można kierować balonem w spokojnym powietrzu; lecz w ruchomych masach atmosferycznych, to inna rzecz, i w takich właśnie warunkach powinny być przeprowadzane doświadczenia.

Nie było jednak wiatru ani nawet nadziei na jego pojawienie. Wyjątkowo tego dnia Ameryka Północna wcale nie przygotowywała się do wysłania do Europy Zachodniej jednej z burz ze swojego niewyczerpanego zapasu i nigdy dzień nie został lepiej wybrany, by uwieńczyć sukcesem doświadczenie aeronautyczne.

Nie trzeba chyba mówić o ogromnym tłumie zebranym w parku Fairmont, o licznych pociągach, z których wysypali się na stolicę Pensylwanii ciekawscy ze wszystkich okolicznych stanów, o zawieszeniu działalności przemysłowej i handlowej, co każdemu pozwalało wziąć udział w widowisku: przełożonym, urzędnikom, robotnikom, mężczyznom, kobietom, starcom, dzieciom, członkom Kongresu, przedstawicielom armii, urzędnikom sądowym, reporterom, białym i czarnym stłoczonym na polanie. Czy trzeba opisywać hałaśliwą emocję tego ludu, niewytłumaczalne odruchy, nagłe porywy, które masę tę wprawiały w drżenie i podniecenie? Czy trzeba liczyć okrzyki, które wybuchły ze wszystkich stron niczym detonacje sztucznych ogni, kiedy Uncle Prudent i Phil Evans ukazali się na platformie pod sterowcem przystrojonym barwami amerykańskimi? Czy trzeba wreszcie wyznać, że większość gapiów przyjechała raczej nie po to, by zobaczyć „Go ahead”, lecz aby obejrzeć tych dwóch niezwykłych mężczyzn, których Stary świat zazdrościł Nowemu?

Dlaczego dwóch a nie trzech? Dlaczego nie było tam Frycollina?

Bo Frycollin uważał, że sława, jaką przyniosła mu wyprawa na „Albatrosie”, jest wystarczająca. Odmówił zaszczytu towarzyszenia swemu panu. Nie otrzymał więc należnej mu części burzliwych oklasków witających prezesa i sekretarza Weldon-Institute.

Oczywiste jest, że spośród wszystkich członków sławetnego klubu ani jednego nie brakowało na miejscach zarezerwowanych wewnątrz ogrodzenia ze sznurów i palików, jakie otaczało środek polany. Byli tam Truk Milnor, Bat T. Fyn, William T. Forbes z uwieszonymi u jego ramion córkami: Doli i Mat. Wszyscy przybyli, by swą obecnością potwierdzić, że nic nigdy nie może rozdzielić zwolenników „lżejszego od powietrza”!

Około jedenastej dwadzieścia strzał z działa oznajmił koniec ostatnich przygotowań.

„Go ahead” czekał już tylko na sygnał do odlotu.

O jedenastej dwadzieścia pięć rozległ się drugi strzał z działa.

„Go ahead”, przytrzymywany przez sznury siatki, wzniósł się jakieś piętnaście metrów nad polaną. W ten sposób gondola dominowała nad całym głęboko wzruszonym tłumem. Uncle Prudent i Phil Evans położyli wtedy lewą rękę na piersi, co oznaczało, że sercem byli z zebranymi. Następnie prawą rękę wznieśli ku niebu oznajmiając tym samym, że największy z dotychczas znanych balonów obejmie wreszcie we władanie ponadziemskie włości.

Sto tysięcy lewych rąk powędrowało wtedy na pierś, a sto tysięcy prawych wzniosło się ku niebu.

O jedenastej trzydzieści padł trzeci strzał z działa.

— Puśćcie wszystkie sznury! — rozkazał Uncle Prudent, wypowiadając sakramentalną formułę.

I „Go ahead” wzniósł się „majestatycznie” — słowo to uświęcone jest zwyczajem w opisach lotów powietrznych.

Widok był naprawdę wspaniały! Sterowiec wyglądał jak statek, który dopiero co opuścił stocznię. Bo czyż nie był to statek spuszczony na powietrzne morze?

„Go ahead” wzbijał się zupełnie prosto, co dowodziło absolutnej ciszy w powietrzu, po czym zawisł na wysokości dwustu pięćdziesięciu metrów.

Rozpoczęło się wtedy manewrowanie sterowcem w ruchu poziomym.

Pchany dwoma śmigłami, „Go ahead” poleciał na wprost słońca przebywając około dziesięciu metrów na sekundę. Równa się to prędkości wieloryba w wodzie. A porównanie sterowca do olbrzyma mórz północnych jest tym właściwsze, że miał on także kształt tego wielkiego ssaka.

Do zręcznych aeronautów dobiegła nowa porcja owacji.

Pod wpływem steru „Go ahead” wykonał wszelkiego rodzaju ewolucje: koliste, ukośne, proste, co tylko nakazała mu ręka sternika. Zrobił niewielkie koło, poleciał do przodu, do tyłu, by przekonać najbardziej opornych, że można kierować balonami — o ile takowi byli!... Gdyby byli, rozszarpano by ich.

Dlaczego jednak przy tym wspaniałym doświadczeniu brakło wiatru? Była to niepowetowana strata. Ujrzano by bez wątpienia,, jak „Go ahead” wykonuje bez wahania wszelkiego rodzaju manewry, czy to lecąc ukośnie do wiatru niczym żaglowiec, który w miarę możności płynie z wiatrem, czy niczym parowiec pokonując prądy powietrzne.

W pewnej chwili sterowiec wzbił się kilkaset metrów wyżej.

Zrozumiano ten manewr. Załoga balonu chce spróbować w wyższych strefach natrafić na jakiś prąd powietrzny, ażeby uzupełnić doświadczenie. Dodajmy, że „Go ahead” zaopatrzony był w podobne do pęcherzy pławnych ryb baloniki tworzące układ wewnętrzny, które po napompowaniu ich pewną ilością powietrza, umożliwiały ruch pionowy. Nie wyrzucając zatem balastu, aby wzlecieć wyżej, ani nie wypuszczając gazu, by opaść, sterowiec był w stanie wznosić się lub obniżać w powietrzu zgodnie z życzeniem aeronauty. Mimo wszystko posiadał klapę w czaszy balonu na wypadek, gdyby coś zmusiło go do szybkiego lądowania. W sumie zastosowano w nim systemy znane już, ale doprowadzone do najwyższego stopnia doskonałości.

„Go ahead” wznosił się więc w linii prostej. Niczym w zjawisku optycznym stawał się stopniowo coraz mniejszy. Nie malało przez to zainteresowanie widzów, którym od patrzenia w górę pękały kręgi szyjne. Olbrzymi wieloryb stawał się powoli jesiotrem, a wkrótce zmalał do rozmiarów kiełbia.

Ruch wznoszący nie ustawał i „Go ahead” dotarł do wysokości czterech tysięcy metrów. Ale na czystym, bez śladu mgły niebie, pozostawał nadal widoczny.

Ciągle utrzymywał się nad polaną, jak gdyby byt do niej przywiązany siecią nitek. Gdyby powietrze zostało zamknięte w olbrzymim kloszu, nie byłoby bardziej nieruchome. Jednego nawet podmuchu wiatru ani na tej wysokości, ani na żadnej innej. Aerostat wykonywał ewolucje nie napotykając żadnego oporu; był bardzo pomniejszony oddaleniem, co sprawiało wrażenie, że patrzy się nań przez odwróconą lornetkę.

Nagle z tłumu wznjósł się okrzyk, a po nim tysiące następnych. Wszystkie ręce wyciągnęły się do jednego punktu na horyzoncie. Punkt ten znajdował się na północnym zachodzie.

Tam, na tle lazurowego nieba, ukazało się ruchome ciało: zbliża się ono i rośnie. Czy to ptak bijący skrzydłami powietrze w górnych strefach atmosfery?Czy to meteor, którego trajektoria ukośnie przecina przestrzeń? W każdym razie porusza się z olbrzymią szybkością i wkrótce przeleci nad zgromadzonym tłumem.

Wszystkich na polanie zelektryzowało to samo przeczucie.

Wydało się jednak, że „Go ahead dostrzegł ten dziwny obiekt. Poczuł z pewnością, że grozi mu niebezpieczeństwo, bo wzrosła jego prędkość i skierował się na wschód.

Tak! Zgromadzeni zrozumieli! Sto tysięcy ust powtórzyło rzucone przez jednego z członków Weldon-Institute imię:

— „Albatros !... „Albatros !...

Był to rzeczywiście „Albatros! Robur znowu pojawił się na niebie! Jak gigantyczny ptak drapieżny spadnie na „Go, ahead”!

A przecież dziewięć miesięcy wcześniej ten statek powietrzny, rozerwany wybuchem, z połamanymi śmigłami, pękniętą na pół platformą, został unicestwiony. Gdyby nie zimna krew inżyniera, który zmienił kierunek obrotów przedniego pędnika przeistaczając go w śmigło zawieszające, cała załoga „Albatrosa” udusiłaby się ze względu na szybkość upadku. Skoro jednak uniknęli uduszenia, jakim sposobem nie utonęli w wodach Pacyfiku?

Stało się tak dlatego, że szczątki platformy, ramiona pędników, ścianki nadbudówek, wszystko to, co zostało z „Albatrosa”, stanowiło wrak. Kiedy ten raniony ptak spadł do wody, jego skrzydła utrzymały go jeszcze na falach. Przez kilka godzin Robur pozostał na wraku ze swoimi ludźmi, potem przedostali się na odnalezioną na powierzchni morza kauczukową łódkę.

Na ratunek rozbitkom przyszła Opatrzność zdaniem wierzących w boski wpływ na sprawy ludzkie, przypadek zaś według tych, co zbyt słabi są, by w Opatrzność wierzyć.

Kilka godzin po wschodzie słońca dostrzeżono ich z jakiegoś statku. Spuszczono z niego szalupę na wodę. Zabrano nie tylko Robura i jego ludzi, ale także pływające szczątki statku powietrznego. Robur ograniczył się do wyjaśnienia, że jego statek się rozbił, i nazwisko inżyniera nie zostało wyjawione.

Statek „Two Friend” był angielskim trójmasztowcem z Liverpoolu. Płynął do Melbourne, gdzie przybił kilka dni później.

Załoga „Albatrosa” znalazła się w Australii, daleko jednak jeszcze od wyspy X, na którą należało powrócić jak najszybciej.

W zrujnowanej tylnej nadbudówce inżynierowi udało się odnaleźć wystarczająco dużą sumę pieniędzy, aby nie prosząc nikogo o nic, mógł zapewnić byt swoim towarzyszom. Wkrótce po przybyciu do Melbourne Robur nabył mały szkuner o wyporności stu ton i w ten sposób inżynier, który znał się na żegludze, dotarł do wyspy X.

Opanowała go wtedy jedna tylko myśl: zemsta. By się jednak zemścić, należało odbudować „Albatrosa”. Nie było to w końcu trudne dla kogoś, kto jednego juz skonstruował. Co się dało, wykorzystano ze starego pojazdu, między innymi pędniki, które zostały załadowane na szkuner z pozostałymi szczątkami. Zbudowano nową maszynę z nowymi bateriami i akumulatorami. Krótko mówiąc, w niecałe osiem miesięcy praca była skończona i nowy „Albatros, identyczny jak ten, którego zniszczył wybuch, równie silny i równie szybki, gotów był do lotu.

Rozumie się samo przez się, że załoga była ta sama i nie trzeba zapewnień, iż wszyscy wrzeli gniewem na Uncle Prudenta i Phila Evansa, a także na cały Weldon-Institute.

W pierwszych dniach kwietnia „Albatros” opuścił wyspę. Robur nie chciał, by podczas tego przelotu zasygnalizowano w jakimkolwiek punkcie na Ziemi jego obecność. Podróżował zatem prawie zawsze w chmurach. Przybywszy nad Amerykę Północną, wylądował w pustynnej części Dalekiego Zachodu. Strzegąc się przed ujawnieniem swego nazwiska, inżynier dowiedział się wtedy rzeczy, która musiała mu sprawić największą przyjemność: mianowicie, że „Go ahead” z Uncle Prudentem i Philem Evansem w gondoli w dniu 29 kwietnia ma wznieść się nad Filadelfią.

Świetna okazja, by zaspokoić żądzę zemsty, jaka leżała na sercu Roburowi i jego ludziom! Straszliwej zemsty, której „Go ahead” nie będzie mógł uniknąć! Zemsty publicznej, która udowodni jednocześnie wyższość statku powietrznego nad wszystkimi sterowcami i innymi pojazdami tego rodzaju!

Oto dlaczego tego dnia „Albatros”, niczym spadający z góry sęp, ukazał się nad parkiem Fairmont.

Tak! Był to „Albatros” i łatwo rozpoznali go nawet ci, którzy go nigdy nie widzieli!

„Go ahead” ciągle uciekał. Wkrótce jednak stało się jasne, że nigdy nie umknie posuwając się poziomo. Toteż ratunku szukał w ucieczce pionowej; ale nie zbliżał się do ziemi, bo statek powietrzny mógłby mu wtedy zastąpić drogę, lecz wzbijał się coraz wyżej w powietrzu licząc, że tam go może wróg nie dogoni. Było to bardzo zuchwałe, a zarazem niesłychanie logiczne.

„Albatros” jednak zaczął wznosić się razem z nim. Mniejszy od „Go ahead”, był jak drapieżny miecznik w pogoni za wielorybem, którego przedziurawi swoim kłem, był jak torpedowiec ścigający pancernika, którego jednym uderzeniem wysadzi w powietrze.

Z jakim przerażeniem patrzono na to, co się dzieje! W ciągu kilku chwil sterowiec osiągnął wysokość pięciu tysięcy metrów. „Albatros” wzniósł się jego śladem. Krążył wokół niego. Zaciskał koło, a jego promień malał po każdym okrążeniu. Mógł go zniszczyć jednym uderzeniem rozrywając delikatną powłokę balonu. Straszliwy upadek zgubiłby wtedy Uncle Prudenta i jego towarzyszy!

Publiczność zaniemówiła ze strachu; wszystkich opanował ten rodzaj przerażenia, które uciska pierś i chwyta za nogi, kiedy widzi się kogoś spadającego z dużej wysokości. Szykowała się powietrzna walka, walka, w której nie było nawet takich szans ratunku, jakie są w bitwie morskiej — pierwsza tego rodzaju, ale na pewno nie ostatnia, ponieważ postęp jest jednym z prawideł na tym świecie. Balon na obwodzie swego koła wielkiego nosił barwy amerykańskie, na „Albatrosie” zaś powiewała jego bandera — usiana gwiazdami etamina ze złotym słońcem Robura Zdobywcy.

„Go ahead”, wznosząc się wyżej, postanowił raz jeszcze podjąć próbę oddalenia się od wroga. Pozbył się balastu, który miał w rezerwie.

Znowu skoczył tysiąc metrów wyżej. Był już tylko punktem w przestrzeni. „Albatros”, nadal lecąc jego śladem, nadał śmigłom maksymalną prędkość obrotów i stał się niewidoczny.

Nagle z ziemi wzniósł się okrzyk przerażenia.

„Go ahead” rósł w oczach, a statek powietrzny znów się pojawiał, zniżając lot wraz z nim. Tym razem był to upadek. Połowa gazu uszła już przez rozdarcie w powłoce spowodowane nadmiernym rozszerzeniem się wodoru w górnych strefach atmosfery, i balon dość szybko opadał.

A statek powietrzny, zwalniając obroty śmigieł zawieszających, zniżał się z taką samą prędkością. Dogonił „Go ahead”, kiedy był on już zaledwie tysiąc dwieście metrów od ziemi i przysunął się tuż do niego.

Robur chciał go więc dobić?... Nie!... Chciał mu pomóc, chciał uratować jego załogę!

Manewr był tak zręczny, że aeronauta i jego pomocnik mogli przeskoczyć na platformę pojazdu.

Czyżby Uncle Prudent i Phil Evans odmawiali pomocy Robura, nie chcieli przyjąć od niego ratunku? Byli do tego zdolni! Ale ludzie inżyniera rzucili się na nich i siłą przeprowadzili z „Go ahead” na „Albatrosa”.

Następnie statek odsunął się i zawisł nieruchomo, podczas gdy balon, z którego gaz uszedł całkowicie, spadał na drzewa polany, gdzie zawisł niczym gigantyczny łachman.

Na ziemi panowała niesamowita cisza. Zdawało się, że wszystkie piersi wstrzymały oddech. Wiele osób zamknęło oczy, by nie oglądać tej największej katastrofy.

Uncle Prudent i Phil Evans stali się więc na nowo więźniami inżyniera Robura. Skoro są w jego mocy, czy znów ich uniesie w przestrzeń, tam, gdzie jest niedościgły?

Można było tak przypuszczać.

„Albatros” tymczasem zamiast wznieść się w powietrze, zniżał się ku ziemi. Czyżby chciał wylądować? Tak pomyślano i tłum rozsunął się, by zrobić mu miejsce pośrodku polany.

Napięcie osiągnęło szczyt.

Dwa metry nad ziemią „Albatros” się zatrzymał. W głębokiej ciszy rozległ się wtedy głos inżyniera.

— Obywatele Stanów Zjednoczonych — powiedział — prezes i sekretarz Weldon-Institute znów są w moich rękach. Zatrzymując ich, skorzystałbym tylko z przysługującego mi prawa odwetu. Widząc jednak uczucie, jakie rozpalił w nich sukces „Albatrosa”, zrozumiałem, że umysły nie dojrzały jeszcze do wielkiego przełomu, do którego przyczyni się pewnego dnia podbój powietrza. Jesteście wolni, panowie!

Wystarczyło tylko, żeby prezes i sekretarz Weldon-Institute, aeronauta i jego pomocnik zeskoczyli, by znaleźć się na ziemi.

„Albatros” wzniósł się natychmiast jakieś dziesięć metrów nad zgromadzonych.

I Robur mówił dalej:

— Obywatele, moje doświadczenie dobiegło końca; ale wiem teraz, że niczego nie da się przyspieszyć, nawet postępu. Nauka nie może wyprzedzać rozwoju innych stron życia. Zmian należy dokonywać drogą ewolucji, a nie rewolucji. Słowem, na wszystko przychodzi pora. Przybywając dzisiaj, przybyłem za wcześnie, by przyznano mi słuszność pośród sprzecznych i podzielonych interesów. Narody nie dojrzały jeszcze do zjednania się.

— Odchodzę więc i zabieram mój sekret — kontynuował. — Ludzkość nie straci go jednak. Stanie się jej własnością w dniu, kiedy będzie wystarczająco światła, by wyciągnąć z niego korzyści, i dość rozsądna, by go nigdy nie nadużyć. Czołem;, obywatele Stanów Zjednoczonych!

I „Albatros”, bijąc powietrze swymi siedemdziesięcioma czterema śmigłami, unoszony przez dwa pędniki obracające się w przeciwnych kierunkach, znikł na wschodzie w burzy owacji, które tym razem wyrażały zachwyt.

Dwaj głęboko upokorzeni towarzysze, a w ich osobie także cały Weldon-Institute, uczynili jedyną rzecz, jaka im pozostała: wrócili do domów, podczas gdy tłum, nagle zmieniając nastawienie, gotów był obrzucić ich gwałtownymi szyderstwami, tym razem usprawiedliwionymi!

I jeszcze wciąż to samo pytanie: kim jest Robur? Czy dowiemy się kiedykolwiek?

Dzisiaj już wiadomo. Robur to nauka przyszłości, może nawet nauka jutra. Co więcej — to gwarancja przyszłości.

A „Albatros”? Czy nadal wędruje pośród ziemskiej atmosfery, po tych włościach, których nikt nie może mu wyrwać? Nie można w to wątpić. Czy Robur Zdobywca pojawi się kiedyś zgodnie ze swą zapowiedzią? Tak! Przybędzie, by odsłonić sekret wynalazku, który może zmienić życie społeczne i polityczne świata.

Natomiast przyszłość lokomocji powietrznej przypadnie w udziale statkom powietrznym, a nie aerostatom.

Podbój powietrza należy właśnie do „Albatrosów”!