Szymon Zimorowic

Roksolanki

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

UKOCHANYM OBLUBIEŃCOM

DZIEWOSŁĄB

PIERWSZEGO CHÓRU, PANIEŃSKIEGO

Pierwsza: PNEUMELLA

Druga: TYMORYNNA

Trzecia: HELENORA

Czwarta: LICYDYNA

Piąta: POMOZJA

Szósta: KORONELLA

Siódma: LENERULA

Ósma: DORYMUNDA

Dziewiąta: CYCERYNA

Dziesiąta: HADRYZJA

Jedenasta: POSCYLLA

Dwanasta: BERNETIS

Trzynasta: BONORELLA

Czternasta: CYPRYNA

Piętnasta: BELLONIA

Szesnasta: MAJORANNA

Siedmnasta: MARANTULA

Ośmnasta: ANTONILLA

WTÓREGO CHÓRU, MŁODZIEŃSKIEGO

Pierwszy: HELIODOR

Drugi: AMARANT

Trzeci: HILARION

Czwarty: CYPARYS

Piąty: SYMNOZYM

Szósty: HIPOLIT

Siódmy: AURELI

Ósmy: TEOFIL

Dziewiąty: HALCJON

Dziesiąty: EUZEBI

Jedenasty: LUBOMIR

Dwunasty: ANZELM

Trzynasty: KRYSPINUS

Czternasty: SYMEON

Piętnasty: HEBRONI

Szesnasty: NARCYSSUS

Siedmnasty: ANDRONIK

Ośmnasty: BINEDA

Dziewiętnasty: GRACJAN

Dwudziesty: MELANI

Dwudziesty pierwszy: SEWERYN

Dwudziesty wtóry: ALEKSY

Dwudziesty trzeci: SEFERYN

Dwudziesty trzeci: SEFERYN

Dwudziesty piąty: OSTAFI

Dwudziesty szósty: SERAPION

Dwudziesty siódmy: FILORET

Dwudziesty ósmy: JOWIAN

Dwudziesty dziewiąty: TYMOS

Trzydziesty: HIACYNT

Trzydziesty pierwszy: LEONDARY

TRZECI CHÓR, PANIEŃSKI

Pierwsza: LEONELLA

Druga: AMORELLA

Trzecia: CELERYNA

Czwarta: JANELLA

Piąta: PAWENCJA

Szósta: TAMILLA

Siódma: PAŁACHNA

Ósma: JOSARIS

Dziewiąta: PROCERYNA

Dziesiąta: BOHYMNIA

Jedenasta: MUGILINDA

Dwanasta: IZABELLA

Trzynasta: SPIRYNZYNA

Czternasta: DRUZYLLA

Piętnasta: MARELLA

Szesnasta: TERTULIA

Siedmnasta: ROZALIA

Ośmnasta: PETROLINA

Dziewiętnasta: PULCHERIA

Dwudziesta: HALCYLDIS

Roksolanki...

Szymon Zimorowic

Roksolanki to jest Ruskie Panny na wesele B. Z. z K. D.

przez
SYMEONA ZIMOROWICA
Leopo[oliensem]
Roku Pańskiego MDCXXIX
dnia XXVIII lutego
we Lwowie wprowadzone,
a teraz światu świeżo pokazane,
Roku Pańskiego 1654

UKOCHANYM OBLUBIEŃCOM

B. Z. i K. D.

Te kwiatki zbioru mego, na polach uszczknione
Kastalijskich, niech będą tobie poświęcone,
Ucieszny Rozymundzie z Lilidorą, który
Chciałeś mię był wprowadzić na askrejskie góry,
Kędy pod lasem siadszy Kalliroe śliska
Z piersi nabrzmiałych wody obfite wyciska.
Lecz daremnie, abowiem w pół zaczętej drogi
Wściekła Lachezis kosą podcina mi nogi
I pierwej w niepamiętnym chce mię kąpać zdroju,
Niżbym wiekopomnego skosztował napoju;
Stąd jako zgruchotany garniec wodę leje,
Tak znacznie we mnie siła wrodzona niszczeje.
Przetoż póki się młodość moja nie przesili
A dnia mego ku nocy wieczór nie nachyli,
Cokolwiek-em kwiateczków zebrał na Aonie
I jakom wiele słyszał pieśni w Helikonie,
Do ciebie chętnie niosę. Ty, siedząc za stołem
Godowniczym, przyjmi je niezmarszczonym czołem.
Ja nie dbam, choć ta praca do drukarskiej prasy
Nie przyjdzie ani przyszłe obaczą jej czasy;
Jeśli ty przeczytawszy dasz łaskawe zdanie
I pochwalisz, dosyć się mej żądości zstanie.

Ale próżna ma chluba - tylko to przebiera
N[a]wdzięczniej łabęć gardłem, gdy prawie umiera,
Ja zaś cichuchno więdnę jako letnie siano,
Które strąciła ze pnia ostra stal porano.
Namilsi oblubieńcy, dusze ulubione,
Żyjcie za mnie, a ile blada Persefone
Dni mi skróci, pędząc mię za słoniowe wrota,
Niechaj wam Bóg przedłuży tyl[e] lat żywota.
Ja, choć od was odejdę w elizyjskie błonie,
I tam kwiatki na wasze przątać będę skronie.

DZIEWOSŁĄB

Owoż ja, HYMEN, do was, wdzięczni oblubieńcy,
Przychodzę na biesiadę. Panny i młodzieńcy,
Nie rozrywajcie moim dobrej myśli przyściem:
Na tom skronie obtoczył wawrzynowym liściem,
Że nigdy krotochwili wesołej nie psuję,
Owszem, w małżeńskich godach chętnie ulubuję.
On ci ja jest bożeczek młodziuchny, pieszczony,
Syn ida[li]jskiej matki, wnuk krasnej Dyjony,
Przyrodny Kupidynów, nie Kupido przecię.
Aby ludzie samopas nie żyli na świecie,
Żeby ziemskie nie stały pustyniami kraje,
Mężom nieunoszonym płodne żony raję,
Panienkom sromieźliwym panicze ochotne
Sposabiam w towarzystwo często dożywotne.
Stąd mię starzy ojcowie nazywali sprawcą
Małżeńskiego przymierza abo ślubodawcą.
Nie dziwujcie, że jestem na postaci młody
Anim statkiem osypał młodziuchnej jagody:
Jeszczem ja świata tego dziecinne pieluchy
Z pierwocinami oddał matce złotoruchéj;
Nadto, gdy pokolenia następne rozpładzam,
I sam coraz młodnieję, coraz się odradzam.
Jako winna macica płód swój wielomnogi
Przez każdoroczne zwykła rozkrzewiać połogi,
Z której na miejsce macior młódź wynika nowa,
Tak też nienaganione one Boskie słowa:
"Rozrastajcie się, ludzkie rozmnażajcie plemię"
Mieszkańcami żywymi napełniły ziemię.
Cokolwiek świat okrągły swym kołem zamyka
I kędy słońce gaśnie, i kędy wynika,
Wszytkim obywatelom daję pomnożenia.
I tu do was przybyłem nago, bez odzienia,
Nie bojąc się sytońskich śniegów ani osi
Arktowej, którą Wodnik ilijacki rosi:
Ogień mię przyrodzony i ze wnątrz zagrzewa,
I z wierzchu swym płomieniem ciało mi odziewa.
Jeśli mię też spytacie, na co łuk napięty
Z sercowładnymi noszę w mym kołczanie pręty,
Czemu mi w ręku ogniem pała lana świéca,
Temu: skoro krnąbrnego napadnę panicza,
A on wysoko buja nad ziemskimi stany,
Zaraz mu w serce sieję z tego łuku rany;
Także i was, panienki, kiedy szyje wasze
Ukrywacie przed jarzmem, tą pochodnią straszę.
Bo niesłusznie do spółku ludzkiego przychodzą
Ci, którzy mogąc, sobie podobnych nie rodzą;
Owszem, światłości dziennej zażywać niegodni,
Że drugim nie podają żywotniej pochodni.
Przetoż niechaj przede mną, kędy chce, kto stroni,
Ujźrzy, jeśli hardego pióra nie uroni.
Doznał mię Polifemus, niegdy syn Neptunów,
Chociaż się bogów nie bał ani ich piorunów.
Skorom mu tylko gładką Galateę schwalił,
Wszytek się jako Etna siarczysta rozpalił,
Że z jamy jego ciemnej gęsty dym wypadał,
Że też on krwawożyrca, który ludzie jadał,
Galantować się umiał: wpojśrzód oceana
Ciało olbrzymskie kąpał stojąc po kolana,
Nauczył się grabiami poczesać czupryny,
Sierpem brody przystrugać. Dla młodej dziewczyny
Często z stodziurnej surmy piszczek jednooki
Ogromne głosy na wiatr wypuszczał szeroki.
Niejednego niedźwiedzia dla kożucha zabił,
Żeby tylko do siebie Galateą zwabił.
Wtąż mężnemu Pelidzie Pryjamowa cora
Podobała się. Chociaż brata jej, Hektora,
Na placu położywszy, trupokupcą został,
Starał się, aby grzecznej Polikseny dostał.
Ociec był nie od tego, dlategoż pan młody
Bezbronny do Cyntego kościoła na gody
Przyszedł, ale niż wiarę Pryjamównie ślubił,
Przy ołtarzu go Parys niemęski zagubił.
Nie wspominam dziewoi twojej, Enomanie,
Uchodzącej zalotów na prędkim rydwanie:
Wszak jej nie ratowały woźniki obrotne
Ani poszosne, ani wozy bystrolotne,
Kiedy własny forytarz wydał ją na jatki,
Skoro do niej wyjachał Tantalowic gładki.
Wszak i ty, Rozymundzie, zaledwieś wyczytał
Imię półbrata mego, kiedyś się go chwytał,
Jeszcześ go z twarzy nie znał aniś jego krzywych
Słuchał obietnic, ani fortelów zdradliwych,
A już w niewinnych latach zamysłami twymi
Bujałeś równo z jego pióry pierzchliwymi.
On się nad tobą pastwił za twą ludzkość srodze,
Oczy twoje dał ślepej chciwości za wodze.
Ilekroć się do serca wemknął on gość chytry,
Wznieciwszy gorzki ogień z smrodliwej salitry,
Kuźnie swoje założył - tam swe strzały kował,
Tam je ostrzył, tam twoją krwią one hartował.
Ty zasię swej krewkości zostawszy rozrutnym,
Obrałeś z towarzyszem przestawać okrutnym;
Wolałeś swe zabawy mieć z niemiłosiernym
Zabójcą niżli ze mną, przyjacielem wiernym.
Jam tobie kwiatki zbierał po świętym Syjonie,
Jam na Libanie wieniec składał na twe skronie,
Jam dostawał balsamu z raju twej młodości,
Jam owoc z palmy zrywał dla twojej wieczności,
A ty ode mnie spieszno na attyckie gory
Uchodziłeś do mądrej rzkomo Terpsychory.
Przecię jednak musiałeś minąć Terpsychorę,
A otrzymać tysiąckroć wdzięczną Lilidorę;
Prawda, mało pomogą muzy miękkoliczne,
Kiedy moje dochodzą strzały sercotyczne.
Nie wiedział przedtym Febus, syn wielkiej Latony,
Co by za władzą miała królowa z Ankony.
Wszytkie lata młodości swojej i godziny
Poświęcił wiecznośpiewnym pannom M[nem]ozyny.
Z nimi usiadszy blisko askrejskiej fontany,
Na głośnotwornej arfie waleczne hetmany,
Nieużyte bojary, hardomyślne grofy
Wychwalał, zawięzując gładkim rymem strofy.
Milej mu było, siedząc u aońskiej studnie,
Płaskim głosem wykwintnie zaśpiewać w południe
Abo trąbę i stalną wziąwszy rohatynę,
Bieżeć z myśliwą siostrą w moskiewską krainę
I tam zabijać żubry, tury i niedźwiedzie,
Niżeli przy podwice siadać na biesiedzie.
Dlategoż się moimi uciechami brzydził,
Kędy mię kolwiek zoczył, wszędy ze mnie szydził:
"Na co - prawi - ten sajdak nosisz na twych karkach?
Ponieważ do strzelania nie masz siły w barkach,
Mnie to raczej marsowe oręże przystoi,
Którego się wieprz groźny i mściwy lew boi.
A ty, licha dziecino, zaniechawszy łuku,
Głownią podkurzaj gachów przemierzłych na bruku;
Mnie strzały daruj". - "Prawda, Febe, z twojej kusze
Nieme bestyje martwej pozbywają dusze,
Mój zasię bełt z pieszczonych wypuszczony rogów
Przejmie ciebie i twoich przechwalonych bogów".
To rzekszy, z lampsackiego pałacu cięciwą
Wrzuciłem mu do piersi strzałę zapalczywą,
A drugą, która niechęć i nienawiść czyni,
Utopiłem w Penejskiej młodziuchnej kniehini.
Pierwsza była arabskim powleczona złotem,
Ta zasię przytępiona ołowianym grotem,
Przetoż Apollo całym sercem ku niej pała,
Nimfa zaś obowiązków małżeńskich niedbała
Woli jelenie ślidzić po kniejach nieludnych,
Zaniechawszy urody i zalotów trudnych.
Tytan, co na nię wejźrzy, z miłości umiera:
Jako ogień chrost suchy i plewy pożera,
Tak płomień jego serce gorące otacza;
Czasem bierze otuchę, a czasem rozpacza.
Widzi warkocz po szyjej białej rozpuszczony,
Piękny, choć superfinem w kółko niespleciony,
Patrzy na oczy równe gwiazdom wyiskrzonym,
Dziwuje się paluszkom z krzyształu toczonym.
To wargi, to ramiona okrągłe przechwala
I to, czego nie dojźrzał. On tak się rozpala,
Panna od niego oczy odwraca wstydliwa.
Cyntyjus krzyknie: "Postój, panienko poczciwa,
Nie uciekaj przede mną, służebnikiem wiernym!
Tylko owcy lękliwej przed wilkiem obżernym
Lub garlicy przed orłem, który ją chce szkodzić,
Abo łani przede lwem przysłusza uchodzić,
Ale ja nie umysłem wilczyce drapieżnej
Spieszę do twych różanych ust i szyjej śnieżnej.
Pohamuj bieg, niebogo, żebyś bieżąc marnie,
Nie ugodziła nóżką na ościste tarnie.
Uchodź lekko, za tobą i ja pójdę miernie,
Waruj upaść na skałę abo ostre ciernie.
Przy tym rzuć na mię by raz okiem przyjacielskim.
Patrz, kto goni. Nie jestem sko[t]opasem sielskim,
Nie zrodziłem się kmieciem ani prostym gburem,
Żebym chodził za bydłem gromadzkim z koszturem.
W delfickiej ziemi, w księstwie patarajskim ślicznym
I na Tenedzie jestem dzierżawcą dziedzicznym.
Umiem do kupy sprzęgać wierszyki podwojne
I na lutni przebierać trafię strony strojne.
Nie nowina mi śpiewać przy szemrzącym flecie,
Nie nowina kancony grawać na kornecie.
Mogę galardy z włoską pergameszką skoczyć,
Plęsy ruskie wyprawiać, polskim tańcem toczyć.
Chociażem z padewskimi nie siadał doktory,
Przecię lekarzem każdy przyznawa mię chory:
Znam ja, której chorobie przygodzi się ziele.
Niestetyż, choć-że ludzi uzdrowiłem wiele,
Nie mogę sobie pomóc mym własnym ratunkiem.
O zła miłości, żadnym nie zleczona trunkiem!".
Tą mową gdy jej nie mógł ucieczki zatrzymać,
Umyślił jej dogonić i gwałtem poimać,
Lecz temu nie podołał, bo Penejska córa,
Wziąwszy do nóg dziewiczych lekkowietrzne pióra,
Jęła uchodzić przed nim ukwapliwym skokiem.
Cyntyjus popędliwym tuż tuż za nią krokiem
Nacierać nie przestawał, a jej przybywało
Ozdoby w biegu onym, bowiem białe ciało
Z trudu otoczyło się szkarłatnym rumieńcem;
Choć-że z głowy zaplotki upadły jej z wieńcem,
Pięknie z wiatrem się wiła kosa rozpostarta.
Tak kiedy więc ochota myśliwego charta
Za leśnym kotem w polu przeźrzoczystym ciska,
A ten z nieznajomego poszczwany siedliska
Wichrom bystrym wprzód nie da, ile w nim tchu zstaje
Pędzi, ów odpoczynku także mu nie daje,
Ale tuż nad nim wisi; już już myśli nogą
Dostać go, już mu w sercu śmierć gotuje srogą,
Już chce pysk w szyjej jego utopić za uchem,
A źwierz kusy umyka do lasa z kożuchem -
Nie inaczej ci gońcy zawodem się draźnią:
Ten prędki dla nadziejej, ta chybka bojaźnią.
Skorom Latończykowi przypiął do nóg skrzydła,
Uchwycił ją, a Dafne w ręku mu ostydła.
Duch się w niej zahamował od ciężkiego tchnienia,
Przetoż widząc się bliską pewnego zginienia,
Prosiła bogów, żeby natychmiast umarła
Abo żeby ją ziemia rozstępna pożarła.
Jakoż na tymże miejscu żywo zatrętwiała,
twarz się jej śliczna skórą chropawą odziała,
Z włosów listy, a z ramion gałęzie wyrosły,
Nogi obie, które ją ukwapliwie niosły,
W ziemię, na której stały, puściły korzenie,
Tylko jeszcze serca jej nie ustało drżenie.
Smutny Pean, że żywej nie mógł dostać żony,
Zmarłą obrał za wawrzyn sobie poświęcony.
Ja z tobą, Rozymundzie, łaskawiej postąpił,
Bo jakom tobie czystych zapałów nie skąpił,
Tak wzajem gładkowłosej twojej Lilidorze
Ogniów nieugaszonych udzielałem sporze.
Równym sposobem matka prędkiego Memnona
Miłowała przedziwnej urody Tytona;
Tyton też, ulubiwszy nadobną Aurorę,
Płomienie brał do ciała z jej gładkości spore.
Takiej i ja ku tobie życzliwości zażył.
Tyś mnie u siebie barzo lada jako ważył,
Tyś namniejszą podniatę Kupidowej strzały
Dwakroć drożej szacował nad moje zapały.
Jam ciebie odrzucony na stronę żałował,
Ja, żeby twą dzielnością marnie nie szafował
Wróg żywota ludzkiego, miasto srogiej kaźni
Przybrałem towarzysza do twojej przyjaźni,
Nie prostej krwie, lecz zacnych rodzicielów corę,
Napiękniejszą w rosiejskim kraju Lilidorę.
Ta zaledwie z Jutrzenką na Olimpie raną
Pokazała niskiemu światu twarz różaną,
Zaraz z Septemtryjonu śniegi z zimą sprosną
Uciekły, na ich miejsce młody Zefir z wiosną
Nastąpiwszy, kwiatami pola uhaftował.
Tej rozmaryn wrodzoną przyjemność darował,
Tej róże sromieźliwe wstydu udzieliły,
Tej ciało białością swą lilije okryły,
Tej fijołki barwiste i pachniące zioła
Koronę dla świetnego zgotowały czoła.
Tę nabatejskie kołem otoczyły wonie,
Tę gracyje na wdzięcznym piastowały łonie,
Tę kameny na wierzchu libetryjskiej skały
Przy muzyce niebieską rosą wykąpały.
Ta w jednej nawie z matką moją pianorodną
Na oceanie wielkim pływać była godną.
Tę ja, gdy zamyślała boskiemu imieniu
Służby oddać u Westy w niedostępnym cieniu,
Namówiłem w małżeństwo, że też ani zgadła,
Jako u boku twego za stołem usiadła.
Tak niegdy Persefona, Cerery kochanie,
Umyśliwszy w świebodnym lata trawić stanie,
Po łąkach i dąbrowach kwiatki wielorodne
Zbierając, przesadzała na grzędy ogrodne.
Z nich to różdżki równała, to wieńce okrągłe
Rozmaicie zwijała na czoło wyciągłe.
Skoro ją stary Pluton w wirydarzu zoczył,
Pierwej porwał do siebie, niżli jej doskoczył.
Chociaj szyję ukopcił w awernowych hutach,
Choć do niej w smarowanych dziegciem wyszedł butach,
Chociajże dymem śmierdział i obrzydłą siarką,
Wolała Plutonową być niżli wieńczarką.
Któż nie wiadom uporu krnąbrnej Atalanty,
Jako brzydko gubiła miłosne galanty?
Żeby myliła biednym zalotnikom szyki,
Na wyścigi wypadać śmiała z zawodniki:
Ten jej miał być do śmierci przyjacielem całem,
Który by z nią porównał jednostajnym czwałem,
A który pole w onej gonitwie utracił,
Gardłem lenistwo ciężkie i zaloty płacił.
Wiele się porywało wydołać jej w biegu,
Ale każdy ustawszy, przy piekle noclegu
Miasto łożnice dostał. Przecię do zawodu
Obrał się Megarejczyk z mojego powodu:
Temu ja w sercu nową wznieciwszy ochotę,
Dałem rozrywkę, dałem i dwie jabłka złote,
I trzecie, które pasterz trojański na Idzie
Rodzicielce z piękności przysądził, Cyprydzie.
A wtym, gdy znamię dała biegu trąba sroga,
Natychmiast przodek wzięła panna wiatronoga
I pierwej by onego dokończyła tańca,
By ją nie hamowała trzecia pomarańca,
Bo gdy on jabłka rzucał, ona je zbierała,
Przez omieszkanie w drodze przejąć mu się dała.
Tym fortelem młodzieniec lotnej skoczce sprostał,
Swoje zdrowie zachował a z niej żony dostał.
Ale ty przyjaciela za moim wyrokiem
Otrzymałeś nie gwałtem, nie szalonym krokiem,
Lecz miluchno i snadno. Któż to inszy sprawił?
Kto imię Lilidory naprzód tego zjawił,
Kto ją oczom pokazał, kto w sercu osłodził,
Oprócz mnie, którym do niej w dziewosłąby chodził?
Jam pierwszy oczy wasze do siebie nakłonił,
Jam pilnował, aby wzrok gdzie indziej nie stronił,
Jam usta wasze poił obfitą wdzięcznością,
Jam zaloty cukrował wasze przyjemnością.
Oświeciłem miłością w sercach drogi skryte,
Skruszyłem trwałym statkiem zamki niedobyte;
Dwie duszy w jedno ciało takem mocno spoił,
Żeby ich wróg zawisny żaden nie rozdwoił.
Chociaż mokre obłoki powodzią rozpłyną,
Chociaż morze i rzeki wody z brzegów liną,
Choć Eolus powietrze wzburzy wszytko właśnie,
Ten ogień w sercach waszych nigdy nie zagaśnie.
Darmo tedy Kupido o was się pokusi,
Bowiem pochodnia jego tu szwankować musi.
Zechce-li wam z daleka szkodzić z swej łuczyny,
Prędko z swych strzał miłosnych będzie miał perzyny;
Przystąpi-li też blisko, nacierając śmiele,
Zapewne buczne skrzydła zostawi w popiele.
Niechajże was, jako chce, ten bożeczek draźni,
Wy bezpiecznie w tym stanie krom płochej bojaźni
Żyjcie, który Bóg w raju rozkosznym sporządził,
Kiedy samemu źle być człekowi osądził.
Więc nie mędrca, nie brata ani też drugiego
Adama utworzył mu do życia spólnego,
Lecz żonę ślubną z jegoż uformował ziobra:
Zła rzecz była jednemu mieszkać, dwojgom dobra.
Odtąd z tej pary jako z źrzódła woda żywa
Tym więcej wynikając, sowicie wypływa
Na wszytkie ziemskie kraje: i gdzie tytan młody
Umywa raną rosą różane jagody,
I gdzie późno oświeca hesperyjskie knieje,
Skąd Auster południowym skrzydłem ciepło wieje,
Skąd Boreas na wichrach nieścignionych leci,
Wszędy mnóstwo panuje Adamowych dzieci.
Te zasiadają pańskie i cesarskie krzesła,
Te wymyślają coraz subtelne rzemiesła,
Te budują pałace, miasta, zamki, dwory,
Te napełniają wojska, niebiosa, klasztory,
Te regiment nad wszytkim stworzeniem trzymają,
Te przez odrodne wnuki i śmierci znikają.
A chociaż im do czasu te lepianki z gliny
W proch nieznaczny rozdrobi śmiertelna łotryni,
Przecię dnia ostatniego w świetniejsze odziani
Członki do chwały będą niebieskiej wybrani.
Tym kształtem pomarańcze dwie w żyznym Kanopie,
Gdy słońce przemieszkiwa w złotorunym Skopie,
Listami się okrywszy, coraz rozrastają
W latorośle, a jabłka po kwietniu wydają.
Nie inaczej początek małżeńskiej przyjaźni
W zalotach się zieleni zrazu dla bojaźni
I nadziejej, a skoro gruntowną umowę
Uczyni, bierze wieńce rozkwitłe na głowę.
Gdy zaś stanie przymierze ślubne, po nim gody,
Na końcu wyrastają małżeńskie jagody,
Z nich plemienia ludzkiego nieprzebrana tłuszcza
Rojąc się, światu temu zgrzybieć nie dopuszcza,
Coraz pod stare strychy młódź nową podsadza,
Którą śmierć zatrzymawa, czas łakomy zdradza.
Samego tylko stanu małżeńskiego ksieni
Wszytkokrotna nie przetrwa ani wykorzeni;
Insze stany prędko by dawnością ustały,
Gdyby z małżeństwa świeżych posiłków nie brały.
Trzykroć szczęśliwa PARO, z ciebie, jako z płodnych
Dwu szczepów, wiele wznidzie owoców dorodnych.
Bezpieczniej polatują dwie synogarlice,
Ochotniej pnie się wzgórę bluszcz wsparty na tyce,
Wdzięczniejszy odgłos bije z dwu spinetów zgodnych,
Większy zapach z dwu lilij wypada ogrodnych,
Bystrzej płyną dwie rzece do kupy spuszczone,
Trwalsze w ciągnieniu konie do pary sprzężone,
We dwa rzędy sadzony ogród kształtniej stoi,
Dyjament w kaście złotym jaśniej światłość dwoi,
Głośniej dwaj słowikowie śpiewają świebodni,
Weselej zapalonych gore dwie pochodni -
Tak i wy w jedno żyjcie z obojga wcieleni,
Z obudwu stron będziecie żyć błogosławieni.
Tego wam niebo życzy, które swe pałace
Wyprzątnione przez wasze chce osadzić prace.
Tego wam świat uprzejmie winszuje wesoły,
Na uczestnictwo wasze gotując żywioły.
Tego ojczyzna, tego i ja sam bogato
Użyczyć chcę waszemu spółkowaniu za to,
Że wy wziąwszy przed oczy zacny wyrok Boski,
W tył rzuciwszy frasunki, trudy, koszty, troski,
Nie ścieżkami ciasnymi, nie manowcem skrytym,
Aleście się puścili w zawód torem bitym.
Bieżcież, nie ustawając w chwalebnym zakonie,
Do kresu, gdzie macie wziąć dwie złote koronie.
Oto za was Kupido - nie ów, co się lągnie
W Pafie, lecz Amor Boży - to jarzmo pociągnie.
On sam wasze ciężary na swą wziąwszy szyję,
Ulży wam i w cieniu was swych skrzydeł zakryje,
Żeby wam nie zaszkodził ogniem dziennym ani
Febus jasnogorący, ani nocna pani.
On otoczywszy piórmi lotnymi ramiona,
Wyniesie was z niskości tych nad Oryjona.
Onoż i siostra jego, Zgoda, dusze z duchem
Lutując, przepasuje was wiecznym łańcuchem;
Ta skroniom waszym róże gotuje wyborne,
Ta słodkobrzmiącej lutni ćwiczy strony sforne.
Za nią w tropy wesoła poskakuje rota:
Powolność, Wiara, Pokój, Dobra Myśl, Ochota.
I Fortuna życzliwa na takie igrzysko
Nie omieszkała; owszem, przystąpiwszy blisko,
Bindę z oczu zdejmuje, a z szczęśliwej czary
Na głowę waszę wlewa niepojęte dary.
Bóg też, dawca wszelkiego dobra, swą Osobą
Że tam przebywa, gdzie dwaj zgodnie żyją z sobą,
Byście w zaczętej drodze nie upadli marnie,
Zewsząd was nieomylną dobrocią ogarnie:
Oczy łaskawe ku wam nakłoni z wysoka,
Pilnując ścia waszego jak źrzenice oka,
Da miejsce prośbom waszym pokornym u siebie,
Pospieszy na ratunek wam w każdej potrzebie,
Skarby łask nieprzebranych nad wami otworzy,
Pociech, zdrowia, radości i lat wam przysporzy,
Wasze dolegliwości, uciski, kłopoty
Przemieni w nieodmienną rozkosz i w czas złoty,
Aż wy nacieszywszy się z wnęczęty swojemi,
Otrzymacie dziedzictwo obiecanej ziemi.
Tymczasem, wdzięcznie proszę, przyjmicie tych gości,
Których do was prowadzę z roksolańskich włości:
Dwa chóry panien, trzeci z młodzieńców zebrany,
Idą spieszno z muzyką, z tańcami, z padwany.
Ale dawno dziewiczy pierwszy poczet teśni,
Że jeszcze nie zaczyna różnogłośnych pieśni.
Więc-że im puszczę plac dla lepszej krotochwilej,
Wy uznawajcie, która zaśpiewa z nich milej.

PIERWSZEGO CHÓRU, PANIEŃSKIEGO

Pierwsza: PNEUMELLA

Teraz, głośna muzyko, z wdzięcznym Aryjonem
Zakrzykni one pieśni jednostajnym tonem,
Których skały twardouche
Słuchały i lasy głuche.

Oto pary do tańca nacelniejsze idą:
Już nie miękki Adonis z udatną Cyprydą
Ni z Tezeusem nieżadna
Wyskakuje Aryjadna,

Ani Dardańczyk, który za pomocą młodzi
Trojańskiej porwał gładką Latenkę do łodzi
I wpadszy na okręt nagle,
Podał wiatrom białe żagle.

Zrazu po oceanie żeglując szalonym,
Pełen strachu tańcem się zabawiał gonionym,
Aż gdy pod ojczystą Idą
Doszedł lądu z Tyndarydą,

Dopiero odpocząwszy z podjętych niewczasów,
Przechadzkami się bawił śrzodkiem ciemnych lasów,
Częstokroć kryniczną wodą
Mył ciało z kochanką młodą.

Jeżeli przyjacielskiej chciał zażyć biesiady,
Poszedł w plęsy z Heleną, a dzikie dryjady
Jedne przed nim[i] skakały,
Drugie na multankach grały.

Ale tu oblubieńcy krom wszelkiej bojaźni
Przymierze z sobą ślubnej zawarszy przyjaźni,
Dzień dzisiejszy krotochwili
I weselu poświęcili.

Przetoż starsza drużyna usta sokiem chłodzi
Bakchowym, a przed stołem grono pięknej młodzi
Z białą czeladzią na poły
Zaczyna taniec wesoły.

Każdy z nich czołobitne oddawszy ukłony,
Jako głos melodyjej zabrzmi upieszczony,
Raz kroczy wolnym szeregiem,
Drugi raz pospiesza biegiem.

Lecz tam wszytka uciecha, tam wszytkie są gody,
Kędy z kniehinią nową rej wiedzie pan młody.
Niechajże wszytka muzyka
Dla nich wesoło wykrzyka!

Druga: TYMORYNNA

Niechaj kto inszy słodką melodyją
Głośno wysławia rzymską Lukrecyją,
Która na cnocie skoro szwankowała,
Krew swą wylała.

Także i Wanda nie chcąc cudzoziemca
W małżeństwie cierpieć, Rotoge[r]a Niemca,
Nad wiślnym brzegiem pogrzebiona, wszędzie
Rymem mu będzie.

Może przypomnieć wiarę Penelopy,
Kiedy zdradzała niewstydliwe chłopy,
Psując w tuwalniej coraz nocą skrycie
Dniowe uszycie.

Niech drugi gładkim wierszem opowieda,
Jako żałosna barzo Andromeda
Na twardej skale wisiała opięta
W żelazne pęta,

Aż gdy Perseus śmiercią się jej wzruszył,
Zabiwszy stróża, okowy pokruszył,
Co większa jeszcze, wziął za żonę ślubną
Panienkę zgubną.

Nasze łagodne ogłaszają ody
Dnia dzisiejszego uroczyste gody
I społecznego mieszkania przyjęte
Ustawy święte.

A tak, Miłości Boża, na ofiarę
Białych łabęci w twoje jarzmo parę
Przyjmi sprzężonych, bądź prawdziwym strożem
Nad ich powozem.

Ty krwie nie pragniesz wytoczonej, ale
Najmniejszą duszę chcesz zachować w cale,
Niechże w przybytku twoim ta obiata
Zażywa świata.

A iż w podarkach żywych kochasz wielce,
Przetoż nie skopy, nie otyłe cielce,
Lecz serca na ich ołtarzu właściwym
Pal ogniem żywym.

Trzecia: HELENORA

Już to próżno, mój ukochany, przyznać ci muszę:
Zraniłeś mi niepomału serce i duszę,
A nie dałeś mi pociechy inszej w chorobie,
Tylko tę, że ustawicznie myślę o tobie.

Abowiem lubo dzień po niebie światło roźleje,
Lubo smutna noc czarnym świat płaszczem odzieje,
Żal mię trapi bez przestanku ciężki, niebogę,
Że bez ciebie, namilejszy, wytrwać nie mogę.

Chociajżeś ty jest na pojźrzeniu nie barzo cudny,
A co większa, i w rozmowach wielmi obłudny,
Nadto że mi nie oddawasz chęci wzajemnéj,
Przecię jednak nie wiem, czemuś u mnie przyjemny.

A bogdajżem cię nigdy była przedtym nie znała,
Niżelim w tobie serdecznie tak zakochała;
Zakochawszy, jeżelim ci nie miła przecię,
O bogdaj żebym nie długo żyła na świecie.

Czwarta: LICYDYNA

Moje miłe rówiennice,
Powiem wam swą tajemnicę:
Żałosna, nie mała
Szkoda mię potkała.

Nie we złocie ni w dostatku,
Ale w naprzedniejszym statku:
Pół roka minęło,
Serce mi zginęło.

Nie był nikt czasu tej zguby,
Tylko mój jedyny luby.
Przecię z tej przyczyny
Nie daję mu winy,

Bo nie brał on serca mego,
Gdyż samo zbiegło do niego,
Aż z swej dobrej woli
Zostało w niewoli.

Jeszcze mu dziękuję za tę
Uczynność, że moję stratę
W tak znacznej potrzebie
Przytulił do siebie.

Inszej mu nie dam nagrody,
Tylko połowicę szkody;
Na czym, mało-li ma,
Niechaj wszytko trzyma.

Nie zechce-li przestać na tym,
Wiem, co ja uczynię zatym:
Bym nie zbyła dusze,
Za sercem pójść muszę.

Żadna panna ani pani,
Wierzę, tego nie nagani,
Ile białejgłowie
Miłe mi jest zdrowie.

Choćbym nie rada, ja tuszę,
Przecię tak uczynić muszę:
Bez serca, wszak wiecie,
Trudno żyć na świecie.

Piąta: POMOZJA

Do ciebie ja przez morze łez mych nie przebędę,
Choć w okręt z strzał serdecznych zbudowany wsiędę,
Choć Kupido na żagle da mi skrzydła swoje,
Chociaż Wenus sztyrować będzie nawę moję.

Bo wiatr mego wzdychania tak poburzył wody
I żal mój nagły takie wzbudził niepogody,
Że niżeli na drugą nadziei mej stronę
Przyjadę, we łzach własnych, nieszczęsna, utonę.

Przeto ratuj, możesz-li, podaj obietnicę,
Daj słowo, którego się tonąca uchwycę.
A jeżeli w tej toni teskliwej zaginę,
Każ napisać na grobie, że przez twą przyczynę.

Koniec wersji demonstracyjnej.

Szósta: KORONELLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Siódma: LENERULA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ósma: DORYMUNDA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dziewiąta: CYCERYNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dziesiąta: HADRYZJA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

iv align="left" filepos-id="filepos40976">

Jedenasta: POSCYLLA

"Pszczółko niemiłosierna, czemuś uraniła
Mój paluszek, dlaczegoś żądło weń wpuściła?"
R[esponsum] "Dlategom cię ujadła,
Żeś z ula miód wykradła,
Któregom miała pożywać w późnej jesieni".
"Patrzaj, jako od razu skóra się rozpadła,
A od bólu srogiego twarz moja pobladła".
R[esponsum] "Pewnie zdrową byś była,
Gdybyś nie poruszyła
Cudzego i nie siągała do skrytej dzieni".

"Któż to wiedział, żeś natenczas w dzieni siedziała,
Kiedym ja, nieszczęśliwa, miód z niej wybierała?"
R[esponsum] "Tak świat rozkoszy słodzi:
Tuż przy nich gorzkość płodzi,
Między trochę miodu żółci przydając wiele".
"Nie dbam, żeś mię boleści, pszczółko, nabawiła,
Ponieważ dlategoś miód z żądłem utraciła".
R[esponsum] "Wszytkoś mi odebrała,
Com najlepszego miała:
Masz miód, masz żądło - jesteś pszczółka w ludzkim ciele".

Dwanasta: BERNETIS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Trzynasta: BONORELLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Czternasta: CYPRYNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Piętnasta: BELLONIA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szesnasta: MAJORANNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Siedmnasta: MARANTULA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ośmnasta: ANTONILLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WTÓREGO CHÓRU, MŁODZIEŃSKIEGO

Pierwszy: HELIODOR

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Drugi: AMARANT

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Trzeci: HILARION

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Czwarty: CYPARYS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Piąty: SYMNOZYM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szósty: HIPOLIT

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Siódmy: AURELI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ósmy: TEOFIL

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dziewiąty: HALCJON

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dziesiąty: EUZEBI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Jedenasty: LUBOMIR

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwunasty: ANZELM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Trzynasty: KRYSPINUS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Czternasty: SYMEON

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Piętnasty: HEBRONI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szesnasty: NARCYSSUS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Siedmnasty: ANDRONIK

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ośmnasty: BINEDA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dziewiętnasty: GRACJAN

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty: MELANI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty pierwszy: SEWERYN

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty wtóry: ALEKSY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty trzeci: SEFERYN

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty trzeci: SEFERYN

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty piąty: OSTAFI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty szósty: SERAPION

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty siódmy: FILORET

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty ósmy: JOWIAN

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesty dziewiąty: TYMOS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Trzydziesty: HIACYNT

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Trzydziesty pierwszy: LEONDARY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TRZECI CHÓR, PANIEŃSKI

Pierwsza: LEONELLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Druga: AMORELLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Trzecia: CELERYNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Czwarta: JANELLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Piąta: PAWENCJA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szósta: TAMILLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Siódma: PAŁACHNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ósma: JOSARIS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dziewiąta: PROCERYNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dziesiąta: BOHYMNIA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Jedenasta: MUGILINDA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwanasta: IZABELLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Trzynasta: SPIRYNZYNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Czternasta: DRUZYLLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Piętnasta: MARELLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szesnasta: TERTULIA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Siedmnasta: ROZALIA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ośmnasta: PETROLINA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dziewiętnasta: PULCHERIA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwudziesta: HALCYLDIS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej