Wincenty Reklewski

SIELANKI KRAKOWSKIE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

KRÓTKA WIADOMOŚĆO ŻYCIU WINCENTEGO REKLEWSKIEGO.

KRAKOWIAKI.

ZACHĘCENIE DO TAŃCA.

JOLENTA

HALINA.

CZTERY DOBY ROKU

SĘDZIMIR.

WIESŁAW.

SĘDZIMIR.

WIESŁAW.

WIESŁAW

SZUKANIE.

WZAJEMNE WYRZUTY.

URODZINY.

GÓRALE.

SIELANKI KRAKOWSKIE

Wincenty Reklewski

Jaśnie Wielmożnej Pani
Katarzynie
z Hrabiów Branickich
Hrabinie
Potockiej
gorliwej miłośniczce i opiekunce pismiennictwa ojczystego
poświęca
Wydawca.

KRÓTKA WIADOMOŚĆO ŻYCIU WINCENTEGO REKLEWSKIEGO.

Dozwólcie, niechaj ulubione dłonie
Kijałkową wiązanka ozdobią mi skronie,
Niech mię inna nagrodą nie uczczą potomni.
Niechaj sobie rud przyszły tak o mnie przypomni,
Jako Nimfa chodząca w kwiecistej ustroni
Skromny sobie fijołek wspomina po woni.
Wieńce (poema)

Wincenty Gozdawa Reklewski urodził się r. 1785 w Boleszynie powiecie kieleckim, gdzie ojciec jego Józef, mając posiadłość ziemską zarazem pełnił urząd sędziego pokoju. Początkowe ukształcenie swe winien ks. Jasińskiemu, wyższe zaś nauki pobierał w akademii krakowskiej. W chwili gdy głos odradzającej się ojczyzny wszystkich do oręża powoływał: porzucił także Reklewski zawód naukowy i pospieszył w szeregi artyleryi. Walczył mężnie r. 1809 pod Raszynem i odznaczył się odwagą niepospolitą, pod Sandomierzem, gdzie w na grode od dowódzcy złoty krzyż wojskowy otrzymał. Po zawartym pokoju zostawał w randze kapitana z kompaniją swoja przez półtrzecia roku w Krakowie. Urocze okolice tej starodawnej stolicy Piastów, oraz szczery, prostoduszny charakter i nieskażone zwyczaje narodowe ludu w nich zamieszkałego, natchnęły rycerza - poetę do śpiewu, i wtedy to wydał Reklewski swe pienia wiejskie, które mu sławę zasłużoną zjednały. R. 1811 przeniesiony do korpusu inżynierów, jako poddyrektor znacznie się przykładał do pracy około ufortyfikowania twierdzy Modlina. Podczas ostatniej wyprawy r. 1812 otrzymał stopień podpułkownika; lecz w dalszym pochodzie ku Mozajskowi zapadł na zdrowiu, które przez szybki marsz, trudy wojenne i brak posiłków coraz się pogorszało. Gdy krwawa bitwę pod Mozajskiem wojska toczyły, leżał Reklewski na polu bardzo już osłabiony. Okropność tej walki i jego stanu, śmierć najlepszych przyjaciół, z których jeden śmiertelnie ranny umyślnie z placu kazał się zawieść do niego dla pożegnania, przyspieszyły wkrótce skon jego. W coraz dotkliwszym niedostatku i niemożności ratowania odwieziony został już bez przytomności zmysłów do lazaretu w Moskwie, gdzie w parę dni mając dopiero lat 27, życie zakończył.
"W urodnej postaci Reklewskiego" — powiada jego przyjaciel Kaź. Brodziński — "wszystkie zamieszkały cnoty: trudno było dać w nim pierwszeństwo jednej nad drugą. Najbardziej uderzała w oczy skromność jego, ta pierwsza ozdoba przymiotów i wdzięków. Dobroczynność, rada, wsparcie i wstawianie się tajemne — były cnoty jego. Czułe jego serce wzdychało zawsze do wsi, i większą część krótkiego tu pobytu swego przepędził on na marzeniu o przyszłej w zaciszu szczęśliwości. Przyjemna wesołość w posiedzeniu z przyjaciółmi, stosowna powaga w dopełnianiu powinności, łagodność z niższymi, szczerość z poufałymi, uleganie wyższym — oto rzadki oręż, którym sobie serca wszystkich, nawet powszechnych nieprzyjaciół łudzi, podbijał Reklewski. "
Prócz zbiorku poezyj wydanego pod tytułem: Pienia wiejskie przez W. R. Kraków w drukarni Gröblowskiej 1811. (w 16ce str. 189. 3, z tytułem sztychowanym i rycina podług rysunku M. Stachowicza) znane jest jeszcze Reklewskiego poema pasterskie: Wieńce (drukowane w Pamiętniku warszawskim 1821 Tom. XIX, rok VII str. 381 — 392).Reszta zaś prac jego, miedzy któremi poema sielskie: Robienie kwiatów, tudzież poema heroiczno-komiczne: Cecylia utracona, do sześciu tylko pieśni doprowadzone, oraz inne poezyje drobniejsze, pozostały w rękopiśmie.
Przyznać trzeba Reklewskiemu, iż po Bogusławskim był może jednym z pierwszych, którzy Muzę poezyi ojczystej błądząca pośród czczo-gładkich manowców, jakie w rymowa nych dziełach naszych poprzednich zwolenników szkoły francuskiej spostrzegamy, starali się wyprowadzić na niwę rodzimą; i właśnie ta to strona najwięcej dodaje mu zalety. Prócz sielanek podług dawnej klasycznej formy Greków odlanych, próbował Reklewski pisać także narodowe, krakowskie, które właściwą okrasęi wartość pomiędzy pismami jego stanowią, albowiem powiewa w nich już orzeźwiający żywioł swojski. Widzimy tam wiernie oddane uczucie i zwyczaje narodowe, a obok słodyczy języka oraz płynnego harmonijnego wiersza, te niewymuszoną prostotę, mogącą każdego zachwycić. Reklewski sam trafnie odmalował w pieśni: Do mojej Dafny, ów rodzaj swej poezyi:

Uwieńczona w kwiaty
Oto jest Muza moja! Zefirek skrzydlaty
Kiedy wychodzi z cienia, przez lekkuchne wiania
Swawolny jej niekiedy powłokę odsłania.
Zaniedbana jej piękność i skromna ozdoba
Bogom się tylko ziemi, nie ludziom podoba.

KRAKOWIAKI.

Przyjechały z obcej wsi parobeczki hoże,
Wprowadzili koniki na nasze podworze,
Jeden z nich przed okienkiem w podkóweczki krzesze
Kiedy Kasia w komorze czarny warkocz czesze.
Proszą ojca i matki, by córce kazali
Wyjść z komory. Ojcowie córkę zawołali.

Wyszła Kasia, do ziemi spuszczone oczęta;
Uśmiechały się na to sąsiedzkie dziewczęta,
Które się pozbiegały słysząc niespodzianie
Na podwórku Kasinym podkówki i granie.
Kiedy Staś urodziwy, co dla Kasi plonie.
Ściska jej drobną rączkę w ogniste swe dłonie;
Uderza w podkóweczki, pięknie się uśmiecha,
Nachylony kilka słów powiada jej z cicha;
Podniosła Kasia oczy na Stasiowe lica:
Widać, jak ich wzajemnie uroda zachwyca.

Do czegóż, kiedy grają, młodych chętka wiedzie?...
Zawsze trzeba tańcować kiedy Staś przyjedzie..
Bo Staś z sobą przywiezie zawsze skrzypiciela,
Dziewczęta pozaprasza i chłopaków wiela:
A to wszystko, by Kasię ubawić do woli:.
Kasia nockę tańcuje i główka nie boli.

Lecz ojcowie w podworku tańcować niedali,
Ani krzesać do składu w podkówki ze stali
Dla tego, że od rana dziadek zachorował;
Oni zaś chcieli by się prawnucząt dochował.

Więc poszli na środek wsi, gdzie cieniące dęby,
Gdzie często kochankowi poda dziewcze gęby,
Gdzie jest ziemia ubita niedzielnemi tany,
Gdzie często spadnie w tańcu wianeczek ruciany;
Dziewczyna się zapłoni, po wianek się schyla:
Już nierychło! zgubiła wianek jedna chwila.
Matka o wianek pyta, i dziewczynę łaje,
I z którym tańcowała temu ją oddaje.
Oni się uśmiechają, bo takie skaranie,
Za łajanie, za płacze i za wianek sianie.

Tutaj więc, gdzie okólne dęby dają cienie,
Gdzie jest miejsce do tańca, dla starych siedzenie,
Przy świetle palonego na środku łuczywa,
Odzywają się basy, gdy skrzypek wygrywa.
Piękna Kasia ze Stasiem na sterze zamiata,
W zawrotach zgina ogień rozpuszczona szata;
Za niemi zaś drużyna pusty taniec toczy.
Sobie miłe wzajemnie rozmawiają oczy.
Staś, jak dawna w krakowskiem uczy nas zabawa,
Po kilkunastu kołach na prost skrzypka stawa.
W podkóweczki uderza i śpiewkami wiela
Nadobny chłopiec rącze hasanie przedziela:

* * *

"Zagraj mi moja piosnkę luby skrzypicielu!
Bo ja będę za drużbę na twojem weselu;
A ty się kręć dziewczyno! wyciągaj kolanka,
Trzymaj główkę prościuchno, by niezgubie wianka.
Mały jeszcze gdym wybiegł do siada na błonie,
Najśmielej w jeździe dzikie mordowałem konie:
Nie zaraz na mem czole potne staną piany,
Niezmożesz mnie dziewczyno jakiemi chcesz tany.

Raz się Kasia z wiewiórka w leszczynie spotkały.
Odskoczyły od siebie jako lotne strzały;
Nie dziwcie się wiewiórce i dziewczynie mojej,
Tamta się Kasi zlękła, ta wiewiórki boi.

Biegnij ze mną koniku! do nocy od rana:
Staniemy u dziewczyny, tam dadzą ci siana.
Dadzą ci dużo owsa, w źródełku napoją,
Pogłaszcze cię dziewczyna która będzie moją.
Żaden mi dziarski chłopak nie stanie na drodze,
Cztery konie na jednym lejcu dzielnie wodzę;
Żaden mnie wóz, gdy jadę z Krakowa, nie minie —
W tobie dopiero pierwszej kocham się dziewczynie.

Powiedzże mi dziewczyno! czy jestem lubiony?
Wyskoczy po podworku ze mną konik wrony;
Podkówki sypną ognia, Krakowiak pohasa,
I pięćdziesiąt kółeczek zabrząknie u pasa.

Lubi zima na Karpach, a wiosna w dolinie —
Kasiu! kiedy bez ciebie dzień mi nędznie płynie;
Powiedzie mi matulu, jeśli Kasia moją?
Bo się smucę i smutne moje konie stoją.

Niemasz nic piękniejszego nad słońce na niebie,
Ni na ziemi piękniejszej dziewczyno, nad ciebie;
I kiedy słońce zgaśnie, noc pola zamroczy,
Pomiędzy nami świecą twoje lśkniące oczy.

Przestań już skrzypicielu! bo mojej dziewczynie
Po rumianych jagodach czysta rosa płynie;
I matka na nią mruga, że już czas do doma:
Muszę je odprowadzić, bo noc niewidoma. "

ZACHĘCENIE DO TAŃCA.

Po wojnie naszych z tymi którzy Dunaj piją,
Których rząd Synom Lecha był zajadłą źmija;
Z pod których, naszej młodzi męztwa dzielność nowa,
Wróciła nam kraj żyzny i mury Krakowa:
Po wojnie, gdy spokojność zstąpiła na pola,
Gdy się nowa nadzieją zazielenia rola.
Kilku pięknych młodzianów, których pozbawiła
Sielskiej pracy, miłości kraju dzielna siła,
Przyszli nawiedzić swoich. Było uciech wiela!
Przyszli we dni świąteczne przyczynić wesela.

Na środku wsi, gdzie strumień srebrne zgina płyny,
Pod cieniem starych dębów i gęstej lipiny,
Rodzina wojowników, przyjaciele mili,
Weseli się do koła razem zgromadzili.

Rodzina zaś poległych pozostała w doma:
Lubi żałość łzy ronić, gdy jest niewidoma.
Tych, którzy nie wrócili, o godne pochwały!
Wierne kochanki w ciemnych kómorach płakały,
Okienka zacieniają żałobną świerczyną,
Łzy po ich białych łonach tem obficiej płyną.
Im się większa rozlega na środku wsi wrzawa
I szczęśliwszych kochanek z swoimi zabawa.

Przybyłych, darem nieba, z wojennej wyprawy,
Ojcowie synów biorą w pośrodek na ławy.
Uciecha połączyła starość i wiek młody:
Tych pierwszy ogień pali. kwitną im jagody.
Drugich czerstwość i zdrowie szanuje wiek siary.
Ojcowie nalewają synom winem czary,
A radość ich upaja. Ciekawie pytali:
O wojnie, i zabójczej okropności stali:
O śmierci, jak się ogniem odziana przechodzi,
Piorunami polując krocie pięknej młodzi:
Jak za wojną głód idzie, jęki i zniszczenie,
Na których polach, mężnych spoczywają cienie?...

Dziewczęta zaś pragnęły hoże zwodzić tany,
Każda chce, by ją w tańcu ścisnął jej kochany.
Same, z niechcenia letkie naśladują pląsy.
Sinieją się, pokazując na niedawne wąsy.
Które czerwone wargi wojakom okryły:
Na zachęcenie pląsów wszystkie się zmówiły.
Próżno swoich zwabiają pięknemi oczyma —
Starych ciekawość, synów między nimi trzyma;
Coraz im dolewają przejrzyste śkłenice,
Pocą się, głos się wzmaga i czerwienią lice.

Swojemu Wiesławowi Wanda lutnią daje,
Na której wiejskie cnoty opiewał i gaje;
Lutnia, której brząknienie szczęśliwym go czyni:
Zamknięta była w Wandy modrzewiowej skrzyni,
Kiedy Wiesław najeźdźców walczył z nad Dunaju;
A Wanda go w świerkowym płakiwała gaju.
Dała mu Wanda lutnią złotą wiecznej zgody,
Która wiodła po polach pasterzów i trzody
Gdy Wiesław swoje Wandzie wylewał płomienie,
Bo głos miłości wdzięcznie po jej stronach płynie.
Dała mu Wanda lutnią, a dziewoje hoże
Ubrane w bieli, w wonne uwieńczone róże,
Z skocznem graniem wesołe każą splatać pienie:
By się zaczęły pląsy i puste tańczenie.
Pochwycił Wiesław lutnią w dłonie, rozrzewniony,
Kilka mu łez radości upadło na strony
I czule zabrząkneły. Młodzieniec wesoło
Przymilone radością wyjaśniwszy czoło.
Mąci strony, i zgoda płynie z nich pieściwa,
I naprzemian, z radosnem czuciem, tę pieśń śpiewa:

1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

"Kiedy wesołość uśmiecha się z nieba,
Pieni się w czarach ożywa biesiady:
Pląsy ucieszne zwodzić, bracia! trzeba,
Pląsom nadobne dziewoje są rady.
Lekkiemi czynią złotopłynne soki,
Dalej! wywodźcie rumiane dziewczęta.
W niebo niechaj się drobniuchne nożęta
Wznoszą, pustemi wyrzucane skoki.
Z pośród świeżego wonnych nizin cienia.
Podnosi słońcu głowę Erdöhenia. (1)

Drużyna w słodkiej pracy upojona,
Wielbiąc szczodrotę złotawej jesieni,
Zrywa tłustemi soki wzdęte grona.
Miłość się w chłodnej utaiła cieni.
Rumiane pary, dobranej urody.
Niosąc gronami kosze wypełnione.
W pląsach mijają pagórki zielone,
Potem pieszczone od słońca jagody
Wsypują w kadzie zwodząc śmiechy puste.
Czerstwi winiarze i winiarki tłuste.

W wodach czystego chłopacy strumienia,
Z którym się pieści okolna dolina.
Dorodni, jędrne skąpali golenia.
Boska się praca tłoczenia zaczyna:

(1) Erdö-Benya, sławne winnice w Węgrzech.

Wygrywa skoczniena drąbli czworaki.
W śliwowym cieniu kiedy się układzie,
Strażnik winnicy; a w obszerne kadzie,
Gdy wejdą bose po gronach chłopaki,
Jeden za drugim rześki taniec zwodzi —
W tańcu się napój wesołości rodzi.

Hola! twarz pała, zawrót czuje w głowie,
Tułaj niech będzie Bachowi granica;
Me piję więcej! świadkiem mi Bogowie —
Mnie także Wanda i granie zachwyca.
Za mną!... co czynię, niech każdy wykona:
Pląsajmy każdy ku swojej dziewczynie.
Nie splataj włosu z którego woń płynie,
Zarzuć dłoń Wando! na moje ramiona:
Ciskaj się w górę pląsy lekkuchnemi,
Dłonie cię moje niedopuszczą ziemi. "

Koniec wersji demonstracyjnej.

JOLENTA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HALINA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZTERY DOBY ROKU

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SĘDZIMIR.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WIESŁAW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SĘDZIMIR.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WIESŁAW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WIESŁAW

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZUKANIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WZAJEMNE WYRZUTY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

URODZINY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

GÓRALE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej