Zuzanna Morawska

SKARBIEC FARAONA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I.

II.

III.

IV.

V.

VI.

VII.

SKARBIEC FARAONA

Morawska Zuzanna

I.

JAK KRÓL RAMPSYNIT WYNAGRODZIŁ PTASENITA?

— Ojcze, Nil w tym roku nie użyźnił ziemi, tysiące ludzi bez chleba, dzieci umierają z głodu, matki odbierają sobie życie, żeby na ich męczarnie nie patrzeć.

Tak mówiła Rama, jedyna córka Rampsynita, potężnego króla Egiptu.

— Czy i tobie brakuje szat, oliwy, daktyli, przepiórek lub chleba? — zapytał Rampsynit groźnie.

— Mnie ojcze?... mnie nic nie brakuje, bo na twoim dworze wszystkiego jest dostatek — ale...

— Więc czego jęczysz! — przerwał król.

— Lud twój umiera z głodu! — powtórzyła Rama z mocą — nie zląkłszy się groźnego spojrzenia rodzica.

— Niech zdycha! — wrzasnął srogim głosem Rampsynit. Tak srogim, że córka jego aż drgnęła.

Nie odeszła wszakże, bo postanowiła sobie uprosić jakiś datek dla tych, którzy wychudłe ręce wyciągali o kawałek chleba lub w niemocy zupełnej zalegali place i zaułki stolicy, czekając, aż przyjdzie śmierć i z męczarni głodu ich wybawi. Ozwała się też śmiało:

— Nietylko w Tebach i Memfisie, ale w całem twem państwie głód straszny panuje; zaraza szerzyć się zaczyna, a jeżeli tak pójdzie, wojsko twe  dotąd niezwyciężone mór zwycięży.

— Wojsku memu nic nie brakuje, a że tłum pożre zaraza, tem lepiej, będę miał mniej do czynienia.

To rzekłszy, Rampsynit plunął przed siebie i wachlowany przez niewolników piórami strusiemi przepojonemi wonnościami, odpędzającemi złe powietrze, majestatycznym krokiem oddalił się w głąb pałacu. Rama osłupiałym wzrokiem patrzyła za oddalającym się rodzicem.

Nie mogła poiąć i zrozumieć zatwardziałości jego serca, ona, co byłaby chętnie swoje z piersi wyjęła, gdyby niem mogła nakarmić zgłodniałych lub dopomóc cierpiącym.

Nie mogąc znaleźć pomocy w ojcu, postanowiła szukać jej u bogów.

A gdy słońce kryć poczęło swe oblicze, Rama w towarzystwie najulubieńszych sobie dwóch służebnic udała się do świątyni Izydy.

Wszystkie trzy pod zasłonami, okrywającemi ich wdzięczne postacie skromne niosły dary.

Rama chociaż była jedynaczką słynącego z bogactw króla, nie posiadała drogocennych naszyjników, maneli ni zausznic.

Ojciec, o ile był bogatym, o tyle skąpym, nie obdarzał więc córki. Jedyny zaś wspaniały kanak w naramienniku oddała już na ryż i oliwę dla tych, którzy umierali z głodu.

Za cały więc dar niosła na ołtarz bogini naszyjnik, misternie własną jej ręką ułożony z pestek daktylowych, dwie zaś służebne ukrywały pod zasłoną nieco wonności, któremi pani ich nie pozwoliła sobie namaścić włosów ni ciała, oraz maleńka wiązkę sandałowego drzewa dla rozniecenia ognia na ołtarzu bogini. Gdy stanęły u wrót świętych i służebne roznieciwszy ogień, polały go wonnym olejkiem, a skoro dym wzniósł się lekkim obłokiem przed oblicze Izydy, Rama zawiesiła przyniesiony naszyjnik i założywszy ręce na piersiach, głosem błagalnym poczęła:

— O, Izydo, która użyźniasz ziemię i każesz jej wydawać owoce, rozkaż, by dała taką obfitość, iżby głodu nikt nie zaznał. Ręce, co się wznoszą w błaganiu ku tobie, niech nie będą wycieńczone i słabe. Niechaj maią siłę, jaką daje praca w sytości. Głos, który woła błagalnie, niech nie wychodzi z wycieńczonych piersi. Niechaj nie będzie jękiem, a dziękczynnem pieniem. Z oczu błagających niech głód nie wyziera. Niechaj wyrażają błogość i wdzięczność. Usta niech nie będą łaknące, a język suchy. Niechaj nasycone wołają dziękczynnie: "O Izydo, Izydo!"

Tak wołała w wielkiem modlitewnem uniesieniu Rama, a służebne powtarzały wyrazy swej pani.

Po skończonej modlitwie królewna umilkła. Znać było wszakże, że w głębi duszy zanosi ieszcze iakaś prośbę. Tak modliła się, by bogowie zmiękczyli serce jej ojca, a ten za złoto, które skrzętnie gromadził, kazał zakupić w sąsiednich krainach tyle zboża, by niem mógł nakarmić lud zgłodniały.

I jeszcze błagała, żeby smutek, który oplątał serce rodzica, precz odszedł, bo ojciec jej był od niejakiegoś czasu bezbrzeżnie smutny.

I ani dźwięk muzyki niewolników, ni tańce ucieszne i śpiewy niewolnic, ni nawet pieśń jej, która dawniej koiła jego troski, nie mogła rozchmurzyć lica Rampsynita.

— Nic, nic zgoła — westchnęła, kończąc swe myśli.

Westchnęły i służebnice, i z tem westchnieniem opuszczały świątynię.

Nagle Rama drgnęła. I jakże drgnąć nie miała. Jakieś jeszcze westchnienie się ozwało. Ozwało się w chwili, w której nikt być nie powinien w świątyni. Była to bowiem chwila, kiedy prócz królewny i jej służebnic nikt nie miał prawa stanąć przed obliczem Izydy.

Lecz Rama była dziewicą nietylko miłosiernego lecz i odważnego serca. Nie spłoszyło jej więc usłyszane westchnienie. Owszem szła, mijając liczne kolumny, a odgłos lekkich jej kroków mieszał się z dyskretnem stąpaniem służebnic.

Wtem zdało jej się, że słyszy najwyraźniej chód przyczajony. Toż samo usłyszały i służebnice, żadna jednak nie śmiała się ozwać. Nie oglądały się też po stronach, ni za siebie, byłoby to ubliżeniem dla bogini, spłoszyłoby modły, które przed chwila zaniosły. Nie oglądały się więc. Lecz gdy wyszły, zdawało im się, że postać jakaś wymknęła się za niemi i ukryła się wśród palm w najbliższej wnęce świątyni.

Służebnicom się zdawało. Królewna była pewną. Widziała tę postać, poznałaby w każdej chwili. Poznała i drżała, by nie doniesiono o tem ojcu. Niechybna śmierć czekałaby śmiałka. A śmiałkiem tym był młodzieniec, który tak samo jak ona starał się ulżyć niedoli ludu, zdobyć nieco ziarna i oliwy, dla zgłodniałych. Znała go przecież.

Był to Izones, syn Ptasenita, jednego z budowniczych, którzy na rozkaz ojca wznosili wielkie świątynie i obeliski, stawiali sfinksy po obu stronach wielkiej drogi. Lecz ojciec jej nie wdawał się w onej chwili w takie drobnostki.

Wielki Rampsynit nie prowadził wprawdzie żadnej wojny, lecz był zajęty przeglądaniem planów, które mu przedstawił Ptasenit. A dni upływały mu w takiem zajęciu, że zaledwie spojrzał na ukochaną jedynaczkę, gdy przychodziła oddać mu hołd należny. Spędzono też ogromną ilość ludu. Zaczęto jakąś budowlę tuż przy pałacu królewskim, przy komnacie wielkiego Rampsynita.

Dzień i noc pracowano nad oną budowlą. Sam król pilnował i doglądał. Prócz smagania robotników i przynaglania ich do pracy, dawano im poddostatkiem ryżu i oliwy, ażeby mieli większą siłę do pracy. Upadających pod jej brzemieniem zastępowali inni. Robotnicy upadali, lecz mury kamienne — mury, jakich dotąd w Tebach, a nawet w całem egipskiem państwie nie widziano, wznosiły się coraz więcej. Nie była to świątynia ni obelisk, lecz mur utkany z wierzchu kamieniami, wygięty we wnęki. A wnęki te i kamienie były tak do siebie podobne, iż obchodzący je nie mógł odgadnąć, od którego miejsca rozpoczął swą wędrówkę. Patrzący przymykał oczy, jednostajność nużyła wzrok i nieledwie przyprawiała o obłęd.

Lecz król znał kamień każdy, a wzrok jego z lubością na wznoszącym się murze spoczywał. Rozpogadzał też coraz więcej swe czoło. Pozwalał nawet w chwilach spożywania wieczerzy pląsać przed sobą niewolnikom. Aż dnia jednego kazał siąść przy swoim stole wielu dostojnikom dworu, przyczem zaszczycił też swą łaską i Ptasenita.

Wielki budowniczy tajemniczego muru siedział przy boku króla. Rampsynit miał rozradowane oblicze, a radość ta udzielała się dworzanom. Radowała się też i Rama.

— Ojciec spełnił zapewne czyn jakiś wielki i szlachetny, jeżeli smutek zeszedł z jego czoła — myślała sobie.

Rozradowała się też jeszcze więcej, gdy ojciec rozkazał:

— Uwesel serce moie i serce gości moich pieśnią, którą najwięcej lubię.

Rama wzięła szesciostrunną harfę i przy jej dźwięku sławiła wielkość ojca swojego i jego wojenne czyny. Rampsynit tak był zadowolony, że zdjął z szyi wspaniały naszyjnik i ozdobił nim własnoręcznie szyję córki.

Ramie zabłysnęły oczy. Zabłysnęły takiem szczęściem, iż przyćmiły prawie blask drogich kamieni, patrzących jaskrawo z naszyjnika.

— Zamienię naszyjnik ten na zboże i rozdam je zgłodniałemu ludowi! — pomyślała.

Lecz Rampsynit, jakby przenikając jej myśli, zawołał:

— Gdy przyjdziesz oddać mi codzienne pozdrowienie, naszyjnik niech zdobi twą szyję!

Serce ścisnęło się dobroczynnej Ramie.

Sądziła, iż ten błyskotliwy drogocenny klejnot będzie mógł otrzeć wiele łez, utulić skargi i ięki, chronić od głodu setki ludzi... A teraz?

— Czyż te błyszczące klejnoty dodadzą mi wartości? Milsząż przy ich blasku ojcu się stanę? — pytała sama siebie.

Smutek przepełnił jej serce, łzy cisnęły jej się do oczu. Skrywała je skrzętnie i starała się uśmiechać. Wielki Rampsynit bowiem łez i smutku nie lubił.

Lecz w tej chwili wielki Rampsynit nie patrzył ani na jej łzy, ani wesołości nie dostrzegał. On, rozkazawszy biesiadnikom zostać przy uczcie, Ptasenita tylko wezwał z sobą i oddalił się z komnaty.

Usunęła się też i Rama ze swoim dworem. Usunęła się, by obmyślić, jakimby sposobem nakarmić zgłodniały lud państwa swego ojca.

— Jakim sposobem zmiękczyć serce rodzica i dostać się do jego skarbów? — myślała. — Czyż te skarby czynią go szczęśliwym, kiedy nie ma chwili spokoju i wciąż drży, by ich kto nie zabrał? Czyż nie byłby szczęśliwszym, gdyby miasto tych błyskotek widział zadowolone oblicza i słyszał głosy, błogosławiące iego hojność! — rozmyślała dalej.

A wielki Rampsynit, wiodąc za sobą Ptasenita, szedł do nowo wzniesionego gmachu z jednostajnych, podobnych do siebie, jak rodzeni bracia, kamieni.

Król i budowniczy długo tam bawili. Król kazał się oprowadzać po wielkiej, ciemnej izbie, a przyświecając sobie lampką, którą sam trzymał w ręku, oglądał grube mury, dotykając ich własnoręcznie. Wchodził na wysoką drabinę i pilnie przepatrywał wszystko.

Gmach zbudowany przez Ptasenita z zewnątrz wyglądał okazale i zdawał się być ogromny.

Podziwiający z zewnątrz ten mur, tak różnego od innych kształtu, mówili:

— Pewnie tam wewnątrz muszą być wspaniałe komnaty. Może wieczne mieszkanie dla wielkiego Rampsynita po najdluższem jego życiu?

— A może więzienie — dodawali inni z pewnym przestrachem.

Tymczasem nikt się nie domyślał, że tam wewnątrz była tylko jedna ciemna

Izba. Mur był gruby na dziesięć sążni, stąd jego olbrzymi wygląd nazewnątrz.

Nie miał okien ani drzwi, był więc podziwem dla wszystkich. Nawet robotnicy, gdyby mniej byli bici, zadawaliby sobie z pewnością pytanie:

— Nad czem my pracujemy? Co to za gmach stawiamy?

Że zaś nie mieli czasu, by zastanawiać się nad czem wogóle, chyba czy bat dozorców nie zrani im pleców, lub czy dopraszające się jadła, głodne wnętrzności dostaną jaki posiłek, nie czynili żadnych domysłów.

Czynił je zato Ptasenit.

Omurował według monarszego rozkazu dość dużą przestrzeń — wprost izbę — wyłożył kamienną posadzką, omurowywał coraz grubszą kamienną ścianą, aż doszła do grubości dziesięciu sążni.

Tak rozkazał Rampsynit. Tak czynił budowniczy.

Aż wreszcie nad tym murem i tą ciemną bez drzwi i okien izbą, położył ścisły, nieprzebyty dach. Wysilał mózg nato, aby dach ów nie opadł. Opierał się bowiem tylko na dwóch kolumnach, a musiał być mocny i również jak i ściany nieprzebyty.

Ptasenit z wielką dokładnością prowadził budowę, nie mógł wszakże oddalić domysłów, jakie przeznaczenie czeka gmach przez niego wzniesiony.

Słuchał rozkazów króla i uśmiechał się w duszy. Uśmiechał się i teraz, gdy przez jedyne drzwi, nader misternie przez niego zbudowane, a wprost z królewskiej sypialni wychodzące, wkroczył do ciemnej izby za- monarchą. Uśmiechał się również, patrząc na Rampsynita, badającego pilnie ściany i całe wnętrze ponurej, ciemnej a mocno obwarowanej izby. Spojrzał też nieznacznie na drzwi, prowadzące do królewskiej sypialni, któremi właśnie weszli, i znów się uśmiechnął.

Rampsynit, oglądając pilnie wnętrze wzniesionego muru, spoglądał wciąż na Ptasenita. Przed bystrym wzrokiem monarchy nic się ukryć nie mogło. I teraz, chociaż był prawie pod sklepieniem ciemnej izby, trzymał tak dwuramienną lampę, że ta jednym płomieniem oświetlała ściany, drugim stojącego na samym środku Ptasenita.

Dostrzegł też jego uśmiech. Ba, nietylko dostrzegł, lecz przeniknął do głębi myśli wiernego sobie rzekomo sługi.

Nie rzekł mu wszakże i słowa, tylko dalej z wielką pilnością dotykał wnętrza muru, śledząc jednocześnie zachowanie się budowniczego.

Ale i ten spostrzegł się. Serce w nim zakołatało, bo wiedział, że uśmiech swój może przypłacić życiem. Przybrał więc pokorną, jak można najpokorniejszą minę, nie zinazując wszakże uśmiechu. Owszem zmieniał go tylko powoli w uśmiech poczciwego sługi, radującego się, że mogł zadowolnić wymagania swojego pana.

Z tym uśmiechem podobny był do kamiennego posągu, nakręconego właściwą maszynerią i obracającego się twarzą za prowadzącym wciąż swe oględziny monarchą.

Jednocześnie Ptasenit liczył swe dobre i złe uczynki, rozmyślając, które przeważą, gdy po jego śmierci wielcy kapłani-sędziowie nad jego ciałem sąd uczynią.

Mijały długie godziny, już mu i nogi drętwieć poczęły i straszne znużenie obejmowało ciało, a król niezmęczony wciąż prowadził swoje badania.

W ciemnej bez okna izbie Ptasenit nie wiedział, czy noc już upłynęła, przez grube mury nie dochodził głos ludzki. Słowem, nie wiedział, jak długo trwa jego męczarnia stania na jednym miejscu. I gdyby nie głód, który szarpał jego wnętrzności, byłby mógł sądzić, że mocą wszechwładnego króla w kamień został zmieniony.

Zszedł nareszcie Rampsynit z przenośnej ze sznurów drabiny, którą własnoręcznie z miejsca na miejsce przerzucał. Zszedł tak wesoły i niedający znaku najmniejszego znużenia, jak gdyby badanie muru nie było ciężką pracą, lecz doskonałym, po odbytej biesiadzie wypoczynkiem. Dotknął oczekującego jakiegoś strasznego wyroku Ptasenita i głosem wielce łaskawym rzekł:

— Pójdź.

A kiedy weszli do królewskiej sypialni, światło całym potokiem wlewało się przez łuki szeroko patrzących okien. Jaskrawe płomienie kładły się na podłodze zarzuconej szafranowem kwieciem, na kolumnach podtrzymujących sklepienie. Blask ten olśnił go. Ptasenit uległ jego sile, przymknął na chwilę oczy.

Nagle uczuł, że zapada się w jakąś głębię. Otworzył oczy, ciemność go otaczała. Wyciągnął przed siebie dłonie i dreszcz go przebieg?.

Był w studni.

Okropne zabójcze wyziewy nie pozwoliły mu oddychać.

Wkrótce skończyły się jego męczarnie: Ptasenit żyć przestał.

Rampsynit naciśnięciem jednej sprężyny wynagrodził i ukarał jednocześnie swego sługę.

Wynagradzał tak wielu. Wynagradza! i karał według zasad mądrości egipskiej: wynagradzał, odsuwając pokusy do złego; karał za zbytnią domyślność.

Koniec wersji demonstracyjnej.

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej