Kornel Ujejski

Skargi

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

SŁOWO JEREMIEGO

PIEŚŃ ZEMSTY

NOC NATCHNIENIA

I. OJCZE NASZ

II. SMUTNO NAM, BOŻE!

III. ELI, ELI, LAMA SABACHTANI?

IV. SUPLIKACJE

V. DO BOGARODZICY

VI. W CZEŚĆ UMARŁYM

VII. MODLITWA WIĘŹNIA

VIII MODLITWA OJCA PRZY CHRZCIE SYNA

X. ZA ZBŁĄKANYCH

X. CHORAŁ

XI. CHWAŁA TOBIE, PANIE!

XII. AKT WIARY

PIEŚŃ

OSTATNIA STROFA

POWSTAŃCOWI POLEGŁEMU W ROKU 1863

NA ZGON ROZSTRZELANYCH W IRKUCKU*

PAMIĘCI TRAUGUTA

WETERANOM Z ROKU 1831

TOAST

NA DRUKARSKI JUBILEUSZ

Skargi Jeremiego i wiersze po 1863

Kornel Ujejski

Poema we czterech pieśniach

9. ...widziałem pod ołtarzem dusze pobitych dla słowa bożego i dla Świadectwa, które o nim mieli.
10. I wolali głosem wielkim, mówiąc: Czemuż wżdy, miły Panie, któryś jest święty a prawdziwy, nie sądzisz a nie pomścisz się krwi naszej nad tymi, którzy mieszkają na ziemi?
11. A dano z nich każdemu po szacie bialej i powiedziano im, aby jeszcze w spokoju byli do czasu malego. ażby się dopełnił poczet spółsług i braci ich, którzy mają być pobici jako i oni.

Apokalipsis, rozdz. VII

SŁOWO JEREMIEGO

Jeremi, sługa ludu, syn ziemi natchniony,
Wyleciał nad obłoki jako ptak zraniony
I patrzał w swoją matkę, co pod jego okiem
Płonęła ni to lampa przykryta obłokiem,
I dumał nad jej życiem tak bladym i niskiem.
Aż oto światłość owa czerwieńszym połyskiem
Buchnęła i gwar dziki powiał od niej nagle,
A więc zwinął Jeremi białych skrzydeł żagle
I spuścił się z błękitu...
Patrzę... moją ziemię
Krew zlała!... To wróg moje pomordował plemię .

Jeremi, sługa ludu, syn ziemi natchniony,
Co wzleciał nad obłoki jako ptak zraniony,
Uczuł, jak krew płynęła z jego dawnej rany,
Bo z braćmi pobitymi był sercem związany;
A więc upadł z obłoków, bo swej krwi kropelkę
Chciał dorzucić w czerwone to jezioro wielkie,
Bo zapragnął na biednej matki swojej łonie
W sen pieśni ukołysać rozmiotanc skronie.

Na ziemi jego ojców biły łuny krwawe,
Krzyk rozpaczy przedzierał się przez śmiech i wrzawę,
Pośród ogniów szatana przemykały posły
I worki z srebrnikami dla Judaszów niosły!
A za nimi dzicz ślepa z wyciągniętym nożem
Szła jak plaga strącona karaniem niebożem;
Gdzie przeszła, zapadały domy - groby rosły!

Jeremiemu krew wrząca skoczyła do skroni
I mniemał, że miecz dzierży archanielski w dłoni,
I okiem iskier pełnym spojrzał po narodzie,
I mniemał, że w nim duszę odbije jak w wodzie.
A przy drogach, jak stare, pochylone słupy,
Sterczeli ludzie, spojrzał im w twarz - żywe trupy!
Bo wszyscy skamienieli, nikt bólem nie władał,
Kto pod ciosem nie upadł, ten z niemocy padał!
I widząc to Jeremi spłonął strasznym gniewem,
I ze snu chciał ich zbudzić brzękiem, słowem, śpiewem?
Więc na górę z rumowisk podniósł się po zgliszczach
I mieczem bijąc w lutnię, ćwiczoną na mistrzach,
Łunami obleczony i dymem owiany,
Uderzył w hymn jak jego serce potargany:

PIEŚŃ ZEMSTY

Razem głosy, dłonie razem,
A nie próżne dłonie,
A ty zahucz nam na ucztę,
Sycylijski dzwonie!
Już od dawna chytry wróg
Krwią frymarczy laszą,
Naszą krzywdę święcąc Bóg
Święci zemstę naszą;
Póki starczy w żyłach krwi, póki w piersiach tchu:

Zemsta mu!

Pan miłuje zapał siły,
Nie bezmocy trwogę,
On rzekł: ,,Kto sobie pomaga,
Temu dopomogę".
Wżdy spod stopy lichy płaz
Na wolność się pręży,
Mamyż leżeć jako głaz,
Gdy nas wróg ciemięży?
Hej! olbrzymów dawna krwi, obudź nas ze snu:

Zemsta mu!

Wróg, podobny do onego
Zdeptanego węża,
Jednych kusi, drugich truje,
A wszystkich rozprzęża.
Poty jemu w świecie stać,
Póki mętne matnie;
A więc on na rodną brać
Zbroił dłonie bratnie!
Za tysiące spadłych głów na katowskim pniu:

Zemsta mu!

I wróg, ten dziki satrapa,
Hańbi nasze córki
I przy pieśni niewolników
Szare kręci sznurki,
Potem w ziemię wbija słup,
Porywa nam syna
I na czarnych ptaków łup
Na sznurku upina.
Więc za każdą taką nić skrwawionego lnu:

Zemsta mu!

Słowo święte, słowo wiary
Wróg oddechem ziębi,
A więc pieśń o zemście naszej
Skryjmy w serca głębi,
A tam tajnie niechaj w nim
Jak wulkan się chowa
(Tak w pieczarach dawny Rzym
Skrywał prawdy słowa),
Aż wyleci kiedyś w świat na kształt pieśni chrztu

Zemsta mu!

A ty, Panie! co w swym ręku
Ważysz nasze losy,
Boże wielki! dla tej pieśni
Otwórz swe niebiosy!
A gdy przyjdzie ów dzień nasz,
Ów dzień upragniony,
Ty aniołom swoim każ
W cztery świata strony
Na miedzianych trąbach grzmieć hasłem w onym dniu: 
Zemsta mu, zemsta mu, zemsta mu!

I odśpiewał Jeremi tę pieśń rwącą szałem,
I wychylił się za nią duszą, sercem calem,
Drgnął naród! - lecz za chwilę ściągnięty łańcuchem
Znowu opadł, bo bożym nie odetchnął duchem
I nie w Bogu, lecz w zemście ze snu się obudził.
A Jeremi, gdy poznał, że swe skrzydła zbrudzil,
Za śladem skruszonego króla i proroka
Chciał zapłakać - i ręką gdy sięgnął do oka,
To zamiast łzy krew sępia spłynęła mu z powiek
I poznał, że u Boga niżej stał - niż człowiekl
A więc czołem uderzył, jak syn się rozżalił
I Panu na ofiarę całą duszę palił,
I przed progiem kościoła długo pokutował,
Aż w końcu Pan w litości język mu rozkował,
Ażeby modląc Jego - imię Jego chwalił.

O mój ludu! krwią moją są te pieśni moje!
Jam je jak w arkę świętą złożył w ręce twoje,
Niechaj gra w twych natchnieniach, niech w twych żyłach płynie,
Niech wrogom urągając, w tobie nie zaginie,
A innego pręgierza nie trzeba na wroga. -
Dla szatana najsroższą karw t - "CHWAŁA BOGA "!

NOC NATCHNIENIA

Modlitwa wstępna

Poglądam w niebo - a niebo ciche,
Patrzę na ziemię - a ziemia śpi,
Ona, co we dnie miota się w pychę,
Ona, co we dnie broczy się w krwi.
A teraz księżyc siebrną pogodą
Obrylantował rosisty wrzos
I stoją senne wierzby nad wodą,
A wiatr leciuchny muska im włos.
Wonieje ziemia i płoną zorze...
Mój Boże, mój Boże!...

Wzlatuję w górę, między obłoki,
Z jaźni błękitu pozieram w dół,
Widzicie! oto kraj nasz szeroki
Jak zastawiony dla gości stół,
Różnowzorowym kryty kobiercem,
Na nim chleb biały i sól, i miód;
Jak siwy gazda z otwartym sercem,
Łańcuch gór śnieżnych wystąpił w przód,
Pucharem stoi jedno, drugie morze...
Mój Boże, mój Boże!...

A na tej ziemi lud się położył,
Lew , co przed światem straż trzymał wciąż,;
Gdy wstrząsnął grzywą, gdy brew nasrożył,
Kłębem się zwijał pogaństwa wąż.
A żywot jego jako stal twardy
I w słońcu wiary błyskał jak stal,
Przed Bogiem korny, sąsiadom hardy,
Rozrastał w sławie - toż szumem fal
Klaskało jemu jedno, drugie morze...
Mój Boże, mój Boże!...

A oto patrzcie - tę ziemię błogą
Zbójca-grabieżnik naszedł, nie gość,
Nasze świątnice niszczył pożogą,
Naszej przeszłości wyrządzał złość.
A oto patrzcie - gdy krusząc pęta
Z ciężkiej niemocy powstawał lew,
To chytry tygrys podmówił lwięta ,
By wytoczyły ojcowską krew .
I krew płynęła w jedno, w drugie morze..
Mój Boże, mój Boże!...

I krew spłynęła, i znów ni śladu
Po strasznej męce, po strasznej łzie,
A noc tak cicha - liść winogradu
Po moim oknie wiotko się pnie
I białe brzozy tam stoją w rzędzie,
Drzemiące głowy ku ziemi gną,
A tam przy brzegu marzą łabędzie
O gwiazdach spadłych na wody dna
Wonieje ziemia i płoną zorze!...
Mój Boże, mój Boże!...

I. OJCZE NASZ

Na gwiazdach oparty, zza obsłon błękitu,
O Panie! przeglądnij nas okiem,
Patrz, ile tu śmiechu, zwątpienia i zgrzytu
Pomiata cierpieniem głębokiem.
Jak życie twych ludów opaczną szło drogą
Na uździe ciemięzców, pod biczem,
To ziemię zhańbioną w otchłanie trąć nogąt
Nie umie być wolną, niech będzie znów niczeml
O zniszcz nas lub podnieś! wołamy do Ciebie -
Ojcze nasz, któryś jest w niebie!

Niech światło Twej łaski ród wzniesie zdeptany.
Jak księżyc, co morze podnosi;
Z ołtarzów i z tronów strąciwszy bałwany,
Niech Ciebie za Pana ogłosi.
A ludy gdy znamion pozbędą się pychy,
Za Tobą polecą jak roje,
Miodowe zapasy gromadząc w kielichy -
Święć się imię Twoje!

Niech ludy, co w wiecznym trapiły się boju,
Odetchną w braterstwie i zgodzie,
Niech rosną w tak zgodnej równości, w pokoju,
Jak rosną szuwary na wodzie,
Niech miłość i wolność opaszą tę ziemię,
Jak wiecznie zielone powoje,
Niech jeden Bóg będzie, cel jeden i plemię -
Przyjdź królestwo Twoje!

O, wtenczas to, wtenczas żyć byłoby warto
Swobodnym pod Twoją opieką.
Dziś, kiedy nam przyszłość niewolą zaparto,
Na próżno bijemy o wieko;
Dziś naszej pokory rozkrusza się zbroja.
Dziś słowy jąkamy cichszemi -
Bądź wola Twoja,
Jak w niebie, tak i na ziemi!

To ześlij, o Panie! nam swoich proroków,
Co w wielkim zwątpieniu człowieczem
Rzucają pociechę jak mannę z obłoków,
A słowem wojują jak mieczem!
I daj im stal w piersi, grom w głosie, skrę w oku,
A kieruj ich okiem i głosem,
Na pańskiej biesiadzie umieść ich przy boku,
Niech pierś Twą obwiną swym włosem,
I nasyć nas wszystkich pokarmem aniołów,
A w gniazda hijeny i rysia
Z odwagą pójdziemy wstawszy od Twych stołów -
Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj.

To wytęp tych czarnych, szatańskich handlarzy,
Co kupczą głowami swych braci,
Za które im tyran uśmiechem na twarzy,
Srebrnikiem lub blaszką zapłaci.
To wytęp ich, Panie! bo ręka człowieka
Na karę tak wielką za miękka
I od nich jakoby od trądu ucieka,
I skalać dotknięciem się lęka;
A nikt ich nie karci, nikt, Panie! prócz śliny
Wyplutej na czoła tym zdrajcom -
I odpuść nam nasze winy,
Jako my odpuszczamy naszym winowajcom.

Wielbiony niech będzie, kto tyle ma męstwa.
Że zamiast zasłonić się zbrodnią,
Sam siebie rozpina na krzyżu męczeństwa,
Sam stos swój zapala pochodnią;
To dodaj nam siły, bo w trudnej tej walce
Nieprawi przewagą się szczycą,
Nad nimi potęga, znaczenie - i chwalcę
Wzlatują jak sępy nad lwicą,
A wiernym w ślad idzie ubóstwo, strapienie
I praca dla chleba dziennego -
I nie wódź nas na pokuszenie
Ale nas zbaw ode złego.
Amen.

Koniec wersji demonstracyjnej.

II. SMUTNO NAM, BOŻE!

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III. ELI, ELI, LAMA SABACHTANI?

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV. SUPLIKACJE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V. DO BOGARODZICY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI. W CZEŚĆ UMARŁYM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VII. MODLITWA WIĘŹNIA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VIII MODLITWA OJCA PRZY CHRZCIE SYNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

X. ZA ZBŁĄKANYCH

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

X. CHORAŁ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XI. CHWAŁA TOBIE, PANIE!

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XII. AKT WIARY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Z "WIERSZY PO ROKU 1863"

OSTATNIA STROFA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POWSTAŃCOWI POLEGŁEMU W ROKU 1863

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA ZGON ROZSTRZELANYCH W IRKUCKU*

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PAMIĘCI TRAUGUTA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WETERANOM Z ROKU 1831

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TOAST

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA DRUKARSKI JUBILEUSZ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej