Władysław Stanisław Reymont

Śmierć

Konwersja: Nexto Digital Services

Śmierć

Władysław Stanisław Reymont

- Ociec! ociec! wstańta, słysta? - no, wstańta trochę.

- Loboga! Mario! - eh! - jęczał, potrząsany energicznie. Tylko twarz mu było widać spod kożucha, twarz zapadłą a zmiętą i pooraną w bruzdy, szarą jak ta ziemia, którą tyle lat uprawiał, porośniętą siwym włosem jak podorywki późnej jesieni, pczy miał zwarte, a z wpółotwartych, sinych, popękanych warg wywiesił język dysząc ciężko.

- Wstańta! no! - krzyczała córka.

- Dziaduś! - zapiszczała niewielka, w koszuli tylko i zapasce, zaścięgniętej na piersiach dziewczyna, wspinając się, aby choremu w twarz popatrzeć.

- Dziaduś! - i łzy miała w oczach niebieskich, a żałość w umorusanej twarzy.

- Dziaduś! - ozwała się raz jeszcze, ciągnąc za poduszkę.

- Pudzi stąd! - krzyknęła matka i chwyciwszy ją za kark, pchnęła pod piec.

- Suka, na dwór! - zakrzyczała potykając się o stare, na pół ślepe psisko obwąchujące łóżko. - Na dwór! nie puńdziesz mi ty! - i kopnęła swoim drewnianym trepem tak silnie, że suczysko przewróciło się, lecz natychmiast ze skowytem przypadło do drzwi zamkniętych. Mała chlipała pod piecem, rozcierając sobie pięściami nos i oczy.

- Ociec, wstania, póki mówię po dobroci!

Chory milczał, głowa przekręciła mu się w bok i cha-r. czał coraz ciężej.

Niewiele pozostawało mu do życia.

- Wstańta, co to, tu u mnie chceta zdychać? Niedoczekanie wase. Do Juliny idź, stary psie - ty! Daliśta i grunt, to niech wos trzymo... No, póki prose...

- O Jezusiecku! O Mario!...

- Twarz zroszoną potem męki kurcz mu wykrzywiał.

Córka naraz gwałtownym ruchem ściągnęła z niego pierzynę, potem podjąwszy.w pasie, rzuciła go w połowie na ziemię, bo tylko głową i plecami leżał na łóżku, jak drewno bezwładny i jak drewno sztywny i wyschnięty.

- Ksindza! Ojca! - wyszeptał poprzez rzężenie.

- Dom ja warna ksindza, dom! - W chliwie ano zdychać, ukrzywdzicielu, jak pies - i wzięła go silnie pod pachy, ale w tej chwili puściła i spiesznie całego przyrzuciła pierzyną, bo cień jakiś mignął przez okno. Ktoś szedł do chałupy.

Zdążyła zaledwie nogi starego wrzucić do łóżka. Posiniała ze złości i z pasją otrzepywała pierzynę, ogarniając łóżko.

Weszła Dyziakowa.

- Niech będzie pochwalony.

- Na wieki! - mruknęła patrząc spode łba na przybyłą.

- Witojta, jak się mota? zdrowiśta?...

- Bóg zapłać... nicegój...

- Cóż stary - zdrowsy?

I tupała otrząsając śnieg z trepów.

- E! - gdzie zaś, ino zipi.

- Kumie! kumie! - pochyliła się nad starym.

- Ksindza! - jęknął chory.

- Widzita wy, moi ludzie! Nie poznoł me. Ksindza nieborocek kce... Zamrze się starymu, pewnikiem się zamrze, ani chybi, skończy. O ludzie, ludzie...

No cóż, posłaliśta po ojca duchowny go?

- A bogać, mom ta kogo?

- Przecie krzeseł j ański dusy nie ostawita bez świntego wspomożynio.

-Samy go nie ostawie i nie polecę, a może jesce wydobrzeją.

- A juści - echę - nie słysyta ano, jak to gra w piersiach chudziockowi? To nic - ino pewnikiem wątpia tak piscą - albo mu się macico kurcy. Przecie łońskiego roku, jak ano Wałek mój chorzoł...

- Moiściewy - skoknijcie po probosca, ino duchem, bo patrzta...

- Prowda, prowda, wygląda chudziok jak w ostatniej mizerii, trza bieżyć, trza - i obciskała zapaskę lepiej koło głowy.

- Panu Bogu oddaje.

- Idźta z Bogiem!

Dyziakowa wyszła, Antkowa zaś zabrała się do porządków, zeskrobała z podłogi błoto, wymiotła, wysypała popiołem, a potem wzięła się do ustawiania i mycia garnków. Co chwila obrzucała nienawistnym wzrokiem łóżko, spluwała, zaciskała pieścić, to znów z jękiem chwytała się za głowę w rozpaczliwej bezsilności.

- Piętnaście morgów, śwynioki, troje bydła, statki, smaty - tak na pół - ani chybi - ze sześć tysięcy! Loboga!

I jakby podrażniona jeszcze więcej przypomnieniem takiej wielkiej sumy, szorowała, aż huczało, a potem z hałasem ustawiała miski na policy.

- Ażebyście! ażebyście! - i myślała dalej głośno: Kuraki, gęsi, cieloki, tyle dobra, tyle dobra! i to wszyćko zapisał ty lakudrze! Ażeby cię marnotki, ażeby cię roboki roztoczyły gdzie pod płotem za moje ukrzywdzynie, za moje siroctwo!

Przyskoczyła do łóżka w pasji cała i z krzykiem ogromnym.

- Wstać! - a widząc, że chory się nie porusza, nuż nad nim pięściami wytrząsać i wygadywać:

- Zdychać, tośta do mnie przyśli, może woma pochówek mam zrobić? nową sukmanę kupić? -- a juści! Niedoczekanie wase, będzieta brać. Kiej Julina tako dobro, to wynośta się du ni. Cy to ja woma miałam wy cug dać? Una lepsa - kiejśta...

Nie skończyła, bo dzwonek zadźwięczał i ksiądz wszedł z sakramentami.

Antkowa skłoniła mu się do nóg, ocierając załzawione złością oczy i naszykowawszy na wyszczerbionym talerzu święconą wodę i kropidło wyszła do sieni, gdzie już kilkoro ludzi stało przyszedłszy za księdzem.

Koniec wersji demonstracyjnej.