Andrzej Niemojewski

STOLICA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I. BABILON.

II. NOC SZAŁU.

III. ŚRÓD ULIC.

IV. PRZED BALEM.

V. SCLAVI SALTANTES!

VI. MISEREATUR MIHI...

PTAKI BURZY.

STOLICA

studjum literackie

Niemojewski Andrzej

I. BABILON.

Przedmieścia stolicy tonęły w półmroku,

Wiatr wzdymał w tumanach śnieżycę,

Niekiedy cień mignął przechodnia gdzieś z boku.

Wiatr tłumił zawieją na brukach ślad kroku.

Szalejąc przez puste ulice.

Lecz w dali nad miastem jaśniało u góry

I głuchy gwar huczał jak burza,

Z posępnych zaułków dźwigały się mury. —

Powoli z pomroki i śnieżnej wichury

Stolica pierś strojną wynurza.

Jak modny Babilon połyska śród nocy

I w świateł się gubi powodzi,

Niech płaczą nad jego murami prorocy!

On drzemie w dnia blaskach, zaczyna żyć w nocy,

Noc-matka twarz zwiędła odmłodzi!

Niech nędza na mroczne przedmieścia ucieka,

Niech w cieniach twarz siną ukryje,

Podścielcie tu przepych pod stopy człowieka!

Kto płacze, kto cierpi — precz od nas zdaleka!

Hej, żyjmy, bo człowiek raz żyje!

* * *

"W północnej krainie pochmurne są nieba

I słońce posępne rok cały,

Gajami palm cudnych nie szumi tu gleba

I lud tu jak upiór i wieczny bój chleba,

Świat tutaj jak żebrak skostniały!

Tu chyba fabrykant jak rybak do sieci

Byt łowi w procencie za trudy,

Lub może nad wyraz posępni poeci

Wzdychają do wiatru, co polem z mgłą leci,

Kraj wielbiąc katarów i nudy!

Ach, jeszcze w stolicy przynajmniej mgły giną

Na miękkich dywanach buduaru,

Tu jeszcze przynajmniej ostrygi i wino

I nasze kobiety!... Ot, nocną godziną

W stolicy przynajmniej cień czaru!

Lub ptaszek z nad Tybru gdy pieści swym głosem

I czarną źrenicą wzrok kusi,

Ha, wtedy zaledwie człek godzi się z losem —

Lecz zresztą tym całym północnym patosem

Dalibóg ten żyje, kto musi...

Ot weźmy po biurach ów legjon ojczysty,

Te chwałę piszącą narodu.

Ceniącą swych wichrów marcowych poświsty...

Te żony ich płodne a zimne jak glisty —

Kraj pracy, żon wiernych i głodu!...

Ten tłum się dziś bawi, ten legion broń składa

I swoje pudruje dzierlatki!

Dziś czapkę błazeńską stolica nakłada!

Z biur sypie się wcześniej po schodach gromada.

Ostatki, dalibóg, ostatki!" — —

* * *

Słyszałeś??.. Krew kipi!.. Urywek rozmowy

Na schodach się gubi śród sieni...

Idjoty twarz kołnierz zakrywa bobrowy...

Nie słuchaj!... Już lokaj go wzywa dwu słowy...

Milcz! Głupcem, kto próżno się pieni! — —

II. NOC SZAŁU.

Karnawał, karnawał! — Szaleje stolica,

Brzmi z gmachów muzyka wokoło,

Mkną sanki szeregiem, podyma śnieżyca,

Choć noc już, jaśnieje od świateł ulica —

Karnawał — jak u nas wesoło!

Brzmią dźwięki, tłum spieszy i gmachy okala.

Gwar rozmów i śmiechy w ulicy,

Chodnikiem publiczność napływa jak fala.

Kto może, przybywa i zbliska i zdala —

Ach, nie masz jak u nas w stolicy!

Ostatki! Rzuć pióro poeto narodu,

Pójdź, popatrz jak naród się bawi!

Sto muzyk przygrywa wesoło śród grodu,

Sto balów wre tańcem... Ach, niegdyś za młodu

Szalałeś... lecz pamięć się mgławi!..

Śród ludzkich odmętów gdzieś na dnie głęboko

Jak nurek krążyłeś lat wiele...

Dno głuche, pokryte odwieczną pomroką...

Tchu pierś twa już łaknie, ku górze wznieś oko.

Ach, może tam błyśnie wesele!

Zrzuć bluzę roboczą, wyjdź za próg tej sali,

Gdzie morze papierów szarzeje,

Gdzie las piór na aktów kołysze się fali, —

Idź!.. W czaszce jak ołów stopiony myśl pali,

Czy słyszysz? Stolica szaleje!..

Och, szalej, stolico! Tu gwar twój nie wpada,

On w głuchych krużgankach się traci,

Tu jeszcze przy stołach za twarzą twarz blada

I bożek rachunku szyderczo z ksiąg bada,

Kto jutro ten szał twój zapłaci...

Rzuć pióro, kolego! Wszak dzisiaj ostatki,

Dlaczego pochylasz skroń siwą?

Jak rzucić to pióro, gdy żona i dziatki

W tym znoju nadziei pokładły ostatki...

Hej, otrzyj łzę, starcze, co żywo!

Czytałeś gazety? Wieść iskrą po świecie

Dziś krwawe rozniosła wypadki.

Bóg wojny się budzi!... Panowie, czy wiecie,

Co będzie na wiosnę, co może być w lecie!

Odwagi!.. To może ostatki!

Ostatki?.. Ach, próżno wieść krąży śród ludzi.

Śniąc "jutro" krwią wojen obmyte...

Rachujmy, rachujmy! Kto wiek się już łudzi

Hamuje porywy, zapały swe studzi

I liczy zawody przebyte...

Zawody?.. Kto łudził?.. Ach, chyba my siebie,

Bo świat nam dał prawdę ponurą!

Sto lat on już tańczy na naszym pogrzebie

A chociaż są znaki na ziemi i niebie,

Ślepota okryła nas chmurą!

Nie pora wzrok gubić w przeszłości, panowie!

Niech w przyszłość się zwraca źrenica!

Co jeszcze nas czeka? Któż dzisiaj to powie?

Nie pora na żale i smutki, panowie!

Słyszycie? Szaleje stolica!

Rzucajmy te sale, rzucajmy te ściany

I żwawo z ulicy w ulice!

Dokoła tłum krąży śnieżycą owiany —

Niech ubiór nas zmieni, szał zmieni pijany.

Niech maska przysłoni nam lice!

W ulicach tłum stanie, chce pytać, zabiega.

Sza, tłumie! Sztandarów trza naszyć!

To może Kiliński Warszawę przebiega?

To może Chorążych młódź z koszar wylega,

By głuchy Belweder nastraszyć?..

Czyż jeszcze tłum pyta?!.. Milcz, nie mów o tłumie!

On jeden tu może w stolicy

Historję na karkach pisaną rozumie!

On jeden pamięta, przypomnieć ją umie,

Bo inni... Cóż, łza w twej źrenicy?..

Stań w oknie... Tłum płynie... Wiek minął ponury,

On żyje i rośnie i wzbiera!

Trzy razy krwią swoją obryzgał te mury.

Rozwinął nad miastem trzech wojen purpury!

Ach, wszystko niepamięć zaciera...

A dzisiaj?.. Gdy szampan potokiem się leje,

Gdy złotem kupujem ulg chwile,

On wytrwał przy znaku! On ulic swych dzieje

Potokiem zdrad cichych, utartych nie zleje

I wytrwa, gdy wytrwał już tyle!

On nie wie. co złoto, nie bryzga szampanem!

A my co?!.. Ha, ha, ha, panowie!

Gardzimy tym tłumem — a któż z nas tu panem?

Dziś jeszcze nas łudzi dostatek, a z ranem

Co może być z nami, któż powie?

Jak gawiedź eunuchów w haremach Mamony

My dumni czciciele rozumu

Wiek trawim służalczo i bijem pokłony! —

Służalczem narzędziem epoki spodlonej

My dumni, my lepsi od tłumu!..

Precz myśli! Ty nie kracz w pustyni sumienia

Prawd gorzkich, bo pięść się zaciska!

Bo marny gad ludzki śród szyderstw płomienia

Niekiedy feniksem i w orła się zmienia!..

Gad cierpi — człek także kłem błyska! —

Tłum płynie za oknem, w dal bieży źrenica

I błądzi śród świateł wokoło,

Brzmią w gmachach muzyki, dmie z wichrem śnieżyca.

Wre huczny karnawał, szaleje stolica,

Wesoło... Jak dziwnie wesoło!..

Koniec wersji demonstracyjnej.

III. ŚRÓD ULIC.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV. PRZED BALEM.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V. SCLAVI SALTANTES!

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI. MISEREATUR MIHI...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PTAKI BURZY.

I.

II.

III.

IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej