Antoni Edward Odyniec

TROJE RYMÓW

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I. NOWY BOGACZ, NOWY LAZARZ, NOWA PIEŚŃ KANTYCZKOWA

II. WIECZÓR PRZED BALEM, CZYLI LAFlRlNDA.

III. WIECZÓR KAWALERSKI. 

TROJE RYMÓW JMĆ PANA INNOCENTEGO STARUSZKIEWICZA

Antoniego Edwarda Odyńca na zgon córki Antoninki i wnuczki Zosi

Odyniec Antoni Edward

I. NOWY BOGACZ, NOWY LAZARZ, NOWA PIEŚŃ KANTYCZKOWA

(Na nótę dawnej Pieśni o Łazarzu

Ewangielicznym:)

"Był Pan pewny bogaty,

W złoto, srebro, szkarłaty,

I zbyt kosztowne szaty"

Był Pan pewny bogaty,

Miał krociowe intraty,

Odwieczne antenaty.

I jeszcze nie rad z tego,

Od rządu Niemieckiego

Kupił tytuł Hrabiego.

I stąd tak mu się było

We łbie coś przewróciło,

Jakby co przystąpiło.

Jakoż był głos sąsiedzki,

Ze do pychy szlacheckiej

Wlazł w nim sknera Niemiecki.

Rzekł więc sobie samemu,Że on światu całemu

Nie winien nic — a jemuŚwiat wszystko.

— A toż czemu?

— Ha! pytaj!

— Czy że głupi.

Wory na wory kupi,

Które kiedyś ktoś złupi,

Jak go wrzucą w dół trupi:

A z których za żywota,

Ni Bóg, ni kraj, ni cnota,

Ni wdowa, ni sierota,

Ni łzy bliźnich, ni modły,

Szeląga nie wywiodły? —

Czy dla tego, że podły,

Płaszczy sio, gdzie się boi;

Pochlebia, gdzie zysk roi;

A gdzie słabsi, lub swoi,

Dmie w nos, pnie się i broi ? —

Czy że próżniak, śród zgrai

Swych pochlebców, lokai,

(Z czem się chełpi, nie tai, )

Całe życie hultai? —

Bo nic zgoła innego

Nie wspierało wielkiego

Tonu Pana Hrabiego.

On żył, dął się, i grzeszył,

Ziomków smucił lub śmieszył,

Djabeł się tylko cieszył.

Djabeł, co jak ptak, który

Siadł już na grzbiecie kury,

Topił w nim swe pazury.

Myśli pychy rodowej

Tchnął przez uszy do głowy,

Jak wiatr w pęcherz wołowy.

Egoizmem, co głuszy

Miłość bliźniego w duszy,

Zrobił z niej step w posuszy.

Serce przed skruchy żalem

Zatwardził jak metalem,

I pokrył jak medalem.

A gdy już miał bezpieczność,Że go nabył na wieczność,

Przyśpieszył ostateczność.

Raz Pan w słodkiem dumaniu,

Wpół we śnie, wpół w czuwaniu,

Oddychał po śniadaniu.

Wzrok się iskrami żarzy,

Krew co nie pryśnie z twarzy,

Pan o kochaney marzy.

Nagie hałas przed drzwiami —

Głos przerwany łkaniami,

Certuje z lokajami.

I wtem, nakształt widziadła,

Wynędzniała, wybladła,

Przez drzwi kobieta wpadła.

"Pan to jesteś Pan Hrabia?

Pójdź Pan, patrz, co wyrabia

Z nami pański Murgrabia!

"Mąż mój chory, ubogi,

Stary żołnierz, bez nogi —

On go wlecze przez progi!

"Wszystkie nasze łachmany,

Cały nasz sprzęt zabrany,

Za co ? — Boże kochany!

"Za dług? — jaki? — wszystkiego

Sto złotych! — i dla tego

Wygnać starca chorego!

" Ale i to oddamy,

Lecz niech wstydu nie mamy

By nas psami szczwał z bramy! " —

— "A! hołysze wy! chamy! "

Wrzasnął Bogacz ze złością.

"Mnie trudzić tą małością!

Hola! precz z tą Imością. " —

Słudzy za tym rozkazem

Wpadli wszyscy — i razem

Skamienieli jak głazem.

Na środku sali ona,

Wzniósłszy w górę ramiona,

Rzekła jakby natchniona:

"Biada ci, dumny Panie!

Jest Bóg, sąd i karanie,

Coś wart, niech ci się stanie!" —

Hrabia oczy wyszczerzył,

Zakrztusił się, zaperzył —

Pęd krwi w głowę uderzył.

Upadł — a w tejże porze,

Omdlałego na dworze,

Starca kładli na łoże.

I tegoż dnia, Pan w sali,

Starzec w jednym z szpitali,

Oba razem konali.

Lecz jak różne konanie !

Pójdźcie, i patrzcie na nie,

Pobożni Chrześcianie!

Tam w szpitalu ubogim,

Nad słomianym barłogiem,

Stoi Xiądz z Panem Bogiem.

U stóp chorego żona,

Tłumiąc płacz w głębi łona,

Tuli go w swe ramiona.

W twarzy już śmierci bladość,

Lecz z ócz jego lśni radość,

Bogu uczynił zadość.

I gdy Xiądz go rozgrzeszył,

Anioł Stróż wnet pośpieszył,

Stanął przy nim, i cieszył.

Przywiódł, jedną po drugiej,

Na myśl, wszystkie zasługi

Przed Bogiem, przez wiek długi.

Wszystkie trudy i blizny,

Z młodości do siwizny,

Które zniósł dla ojczyzny.

I za wszystkie cierpienia,

Za wszystkie poświęcenia,

Tchnął weń pewność zbawienia.

Aż z wdzięcznemi uśmiechy,

Obmytą w łzach za grzechy,

Duszę pełną pociechy,

Uniósł — gdzie ją weseli,Święci Pańscy Anieli,

Na wiek wieków przyjęli.

Jakże wszystko inaczej,

W tej komnacie bogaczej,

Gdzie Pan kona w rozpaczy!

Tuż doktorów gromada.

Pan w nich ufność pokłada,

A więc się nie spowiada.

Tam dziedzice zajęci

Przykładaniem pieczęci

Do skarbcu, co ich nęci.

A Djabeł koło duszy

Skacząc, skruchę w niej głuszy,

Szepcąc mu w obie uszy:

" A co? żal ci twych zbiorów?

Tyle skrzyń, tyle worów!

Wszystko to sukcessorów!

" Patrz, jak siedząc w alkowie,

Siostrzany, Synowcowie,

Dzielą się po połowie.

"Patrz! worki rozrzynają,

Patrz ! kufry odbijają,

Patrz! z kassy wyciągają,

"Co aż na dnie leżały,

Same imperyały!!!"—

— Pan jęknął na gmach cały.

Bo to wszystko w malignie

Widzi: — serce w nim stygnie,

Rwie się — lecz się nie dźwignie.

Doktorzy się porwali,

Krety znów puścić kazali,

A Djabeł szeptał dalej:

"No cóż? już twoje zbiory

Zabrali sukcessory! —

Patrz, co z nich zrobi który.

"Patrz! ten gra w faraona.

No! ależ gra szalona,

Na raz pół miliona!

"Patrz ! tamten daje bale.

Co za mebl! co za sale !

Jak to wszytko wspaniale!

"Patrz! trzeci swej metressie

Cześć twych klejnotów niesie —

Patrz, patrz! jak ich jej chce się!"

Pan na widok takowy,

Wskoczył, i włos rwąc z głowy,

Padł bez zmysłów i mowy.

Djabeł grzeczny dopóty,

Tu wrzasnął pełen buty:

"No! minął czas pokuty.

"Teraz tyś mój, Hrabiątku!

Zróbmyż z życia, z majątku,

Rachunek na początku.

"Głupcze! cóż ci się zdało ?

Ze to nędzne twe ciało

Z  innej gliny być miało?

"Żeś je tak karmił, poił,

Tak pieścił, i tal; stroił,

Tyle dlań rozpust broił?

"Żeś się z nikim nie bratał,

Żeś wszystkiemi pomiatał,

Żeś kogo mógł przygniatał?

" Cóż z  tych pieszczót, przysmaków?

Wiesz?— przysmak dla robaków.

Zgnijesz, jak trup żebraków.

"Co z tej pompy, z tej pychy ?—

Ciasna trumna, dół cichy,

Tchlina, szkielet, proch lichy.

"A też twoje szkatuły!

Te czcze twoje tytuły,

Co cię z człeka wyzuły!

"Jam to, ja wmawiał w ciebie,

Ze wszystko masz dla siebie,

Nic ku bliźnich potrzebie.

Że wszystko dla użytku

Twej próżności lub zbytku,

Nic dla kraju pożytku.

"A tyś wierzył nieboże!

Myślał tylko o zbiorze,

Wór ładował po worze.

"Sam nie dbał o nikogo,

O wszystkich myślał z trwogą,

Ze o coś prosić mogą.

" I wolał doznać sromu,

Siedzieć sam jak wilk w domu,

Byle nic nie dać komu.

"Boś nie czuł nic wyższego,

Boś nie kochał bliźniego,

Tylko siebie samego.

"Gdy zaś ten i ów szydził,

Ten i ów cię zawstydził,

Tyś wszystkich znienawidził.

"Za toż ja cię kochałem!

I jak ty sam nad ciałem,

Nad twą duszą czuwałem.

"A teraz co ?— umierasz.

Z sobą nic nie zabierasz.

W wieczność z strachem spozierasz.

" Bo cożeś dla niej zrobił?

Jak się do niej sposobił?

Czem duszę przyozdobił?

" A wieczność jest, jest, bratku!

Summa życia wypadku —

Lecz o tem na ostatku.

"Tymczasem ku tej summie,

Dodaj, żeś w głupiej dumie

Zbyt ufał w swym rozumie.

"Bo gdzież jego rachuba?

Cel był — rozkosz i chluba;.

Skutek — hańba i zguba.

" Bo cóż z życia masz w zysku?

Tam pamięć w pośmiewisku,

Tu duch w naszym uścisku.

"Djabeł ci jak xiądz gada,

Bo wie, że dobra rada

Już ci dziś nic nie nada.

"A nie byłoby piekła,

Gdyby was w niem nie piekła

Zgryzoty rozpacz wściekła.

"A teraz marsz! na sądzie,

Co wnet na cię zasiądzie,

Idź słuchać o wielbłądzie

" I o uchu igielnem—

O! i o nieśmiertelnym

Naszym ogniu piekielnym !

" Tam już próżne twe płacze!

Lecz ja wesół poskaczę,

Gdy w nim z tobą zobaczę

Wszystkie Sknery-Bogacze. "

AMEN.

Koniec wersji demonstracyjnej.

II. WIECZÓR PRZED BALEM, CZYLI LAFlRlNDA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III. WIECZÓR KAWALERSKI. 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej