Ducange i Dinaux

TRZYDZIEŚCI LAT

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY

PORA I.

Scena I.

Scena II

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI

Scena VII.

Scena VIII

Scena IX

Scena X.

Scena XI

Scena XII

Scena XIII

Scena XIV.

Scena XV.

Pora druga.

OSOBY.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

Scena X.

Scena XI.

Scena XII.

Scena XIII.

SCENA XIV.

Scena XV.

Scena XVI.

Scena XVII.

Scena XVIII.

Scena XIV.

SCENA XX.

Pora trzecia.

OSOBY:

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

SCENA V,

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

Scena X.

Scena XII.

Scena XIII.

Scena XIV.

Scena XV.

Scena XVI

TRZYDZIEŚCI LAT

czyli Życie szulera
Melodramma w trzech porach.

Ducange i Dinaux

OSOBY

PAN GERMANY, starzec chorowity i bliski grobu.

OSKAR, syn iego, maiący lat 25.

WARNER, żyiący z nagannego przemysłu, przyiaciel Oskara, ma lat 26.

DERMON, kupiec okrętowy, Stryi Amelii, ma lat 45.

RODOLF lat 22.

Kommissarz policyi.

Officer komenderuiący óśmią żandarmami.

Walenty, służący Pana Germany, ma lat 30.

Służący pokoiówy w domu gry.

Bankier tegoż samego domu.

AMELIA bogata sierota, wychowana w domu Pana Germany, ma lat 16.

LUDWIKA, zarządzająca domem i Ochmistrzyni Amelii, ma lat 35.

Służba i pokoiowe w domu Germanego.

Kompanija graczów.

Orszak, prowadzący państwo młode do ślubu.

Scena w Paryżu w domu Germanego.

PORA I.

(Teatr wystawia kilka pokoiów oświeconych ieden za drugim w linii: W pokoiu ostatnim widać stół, w koło którego tłum cisnących się graczy. — Przód sceny iest wolny — krzesła i sofy składaią całe umeblowanie — Jest północ.

Scena I.

(Towarzystwo liczne w pokoiach, ustawne poruszenia między graczami.)

WARNER, RODOLF, poźniey OSKAR.

BANKIER GRY.

Panowie! stawiaycie!... iuz zaczynam... nic więcey nie idzie. — Dwadzieścia. dziewięć! — Czerwona! — nie parzysta i wyżej!

(wszyscy gracze rozmaicie wzruszeni, tłoczą się do stołu, Warner wychodzi na scenę z biletem bankowym w ręku, i brzękaiąc złotem)

WARNER.

Dwadzieścia tysięcy franków, i pięćset dukatów w złocie... przed kilku godzinami nie miałem stu złotych na honor, niech żyie gra!.. Szkoda iednak... zawcześnie wziąłem pieniądze byłem w tak pięknym sztosie i należało zrobić parol.....

BANKIER

Stawiaycie panowie! (1)

RODOLF

(przychodząc s ostatniego pokoiu).

O! jak mnie karze Niebo! lecz zasłużyłem na to.

WARNER,

(do siebie)

Aha! Pan Rodolf zgrał się

(głośno)

Coż ci to mon cher? nie zdaiesz się. bydź kontent z fortuny?

RODOLF

I owszem, fortuna tak się ze mną obeszła, iż, mnie zapewne poprawi na zawsze... Od ośmiu dni, iak mnie uwiodłeś, wciągnąłeś do tego domu, widziałem, byłem świadkiem, doświadczyłem wszystkich trafów gry, i przegrałem dwadzieścia tysięcy franków... Niestety! trzecią część maiątku zebranego powoli i przez chwalebną pracę cnotliwego Oyca!.. Lecz nie żal mi, gdyż tym kosztem poznałem ludzi, przed któremi uciekać i mieysca któremi brzydzić się należy.

WARNER

Zwykłe trele nieszczęśliwych graczy, ieden uśmiech fortuny, a zmieniają tony... Daley, nie smuć się, bądź filozofem... nauczę cię sposobu.. lecz cicho... spostrzegam kogoś, z kim iako przyiaciel, zapoznać cię pragnę.

RODOLF.

To Oskar Germany!

WARNER

(powierniczo)

Tak iest, schodzimy się tu co noc. O! to gracz nieustraszony, zaraz.

RODOLF.

Zmiłuy się, w tem mieyscu nie wydaway moiego nazwiska. —

OSKAR

(wchodzi skwapliwie ocieraiac pot z czoła)

Ha! przybyłem nakoniec: dzień dobry, Warner, która godzina?

WARNER

Północ.

OSKAR.

Tak późno! o nieszczęście... Liczyłem na noc dzisieyszą. Od kilku iuz dni los mnie ciągle prześladuje. Wiesz, żem przegrał te trzydzieści tysięcy, które mi dał Oyciec na kupno brylantów dla moiey narzeczoney, poymuiesz więc, ze iakim bądź kosztem musiałem mieć pieniądze. Lecę do naszego lichwiarza: zdrayca! wyiechał na wieś; ia za nim, i iak mnie widzisz, ztamtąd przybywam.

WARNER

Czemużeś mi nic nie mówił? iestem w sztosie wygrałem.

OSKAR.

Tego ia zgadnąć nie mogłem:.. użyłem więc kilku kleynotów, które w ręku tego nielitościwego Araba, przemieniły się iak Jowisz w tę. złotą rosę.

(pokazuie dukat )

WARNER.

Byłbyś ią znalazł u mnie; ale mnieysza o to: masz broń w ręku, daley, spotkay się po rycersku z fortuną. Tylko trochę zuchwalstwa, te pieniądze przyniosą ci szczęście !...

OSKAR.

Czy grać sposobem wczorayszym? który, między nami, kosztuie mnie trzysta czerwonych złotych.

WARNER.

Nie.

OSKAR.

Wszakżeś ty mi go wskazał?

WARNER.

Prawda, lecz się namyśliłem; czekay nieparzystej, gray wyżey i kolor, potem dwa razy porzystą: podwaiay zawsze stawkę... a za czternastym razem, bank musi pęknąć.

OSKAR.

Fortuno! półgodziny tylko mi sprzyiay, a bę dę nayszczęśliwszym z ludzi, z kochanków, z małżonków.

WARNER.

Idź, gray, wygryway!

OSKAR.

Czekay! zobaczysz !...

(biegnie i rzuca się w towarzystwo graczy około stołu w drugim salonie:)

RODOLF.

Nieszczęśliwy! iaki nierząd... lecz Warner powraca.

WARNER(do siebie, pisząc karteczkę wydartą z pugilaresu:)

Potrzeba mu brylantów... właśnie u przezorney damy, która tu prowadzi uczciwy handelek, widziałem garnitur...

(składa karteczkę a postrzegając służącego)

Panie pokoiowy? słuchay... ten bilet natychmiast do Pani Sarabek, tu na górze.

SŁUŻĄCY

Wiem

(odchodzi)

RODOLF

(do siebie)

Cóż to on układa?

WARNER

(chowaiąc pugilares)

To dobry interes...

(do Rodolfa)

No, mon cher, nie chciałeś bym zapoznał cię z moim przyiacielem; tym gorzey dla ciebie... śliczny człowiek, wkrótce będzie bogatym.

RODOLF.

Jakim sposobem?

WARNER

Pyszna partya! Kobieta iak Anioł; — takich przyiaciół chwyta się. móy panie.

RODOLF.

Więc WPan znasz iego familiią?

WARNER.

Ha zapewne: ia przecie układam tego młodzieńca; iam go w świat wprowadził.

RODOLF.

W świat! ah, rozumiem... iednakże mówią, że Oyciec iego, Pan Germany iest człowiek obyczaiów surowych.

WARNER.

O stary gdyra nad gdyrami! lecz dzięki moiey zręczności, poczciwski, iuż, na schyłku; zawsze cierpiący, świętymi nas mniema, a my tym czasem, w oczekiwaniu znacznego spadku, pożyczamy u przyszłości; ia robię układy, i dziś iuż prowadzę handel posagiem, który dopiero iutro wziąść mamy.

RODOLF

(z przymusem)

Wybornie!... a Panna wie o tem bez wątpienia?...

WARNER.

Ani słowa. — sierota od dziesiątego roku życia, wychowaną iest w domu Pana Germany. — Ma ieszcze stryia, którego oczekuią na ślub od; którego zależy cokolwiek; lecz ten wraca podobno z Indy i, czy z Mexyku; że zaś iuż przysłał swoie zezwolenie, więc go się nie lękamy wcale. — To małżeństwo, Mon cher, nie będzie długo spokoynem: Oskar lubi niepodległość — niewinna Amelia iest słodka, tkliwa... nie zgodzą się z sobą.

RODOLF.

Czy to trwoży WPana?

WARNER.

Przeciwnie... iesteś frycem mon cher; przybędzie mężateczka, którą pocieszać wypadnie.

RODOLF

(na stronie )

Nędznik!

WARNER

Lecz ia tu rozprawiam, a kochany nasz Oskar dobywa wszystkich sił zapewne, ku odzyskaniu bryliantów dla swoiey kochanki. — Muszę się dowiedzieć, iak też stoi z fortuną.... Ah zapomniałem... Jeźli grasz dziś ieszcze, radzę spróbować wskazanego sposobu; 3. 7. 15. — Do zobaczenia

(idzie w głąb teatru).

RODOLF.

O Boże! w iakąż iaskinię łotrów dałem się wprowadzić?... niegodziwy Wernerze! a ten Oskar... biedna Amelia!... padnie ich ofiarą!. Dopiero com chciał stąd uciekać... a teraz nie wiem; iaka władza zatrzymuie mnie w tem mieyscu.

(obcy człowiek, średniego wieku, wchodzi z nieśmiałością i obawą, iest to Dermon; kapelusz ma w ręku:)

Jakiś obcy!... wstyd mnie ogarnia, skoro uyrzę twarz nową... Wielki Boże! znam go! iest to kupiec z Marsylii, widziałem go w podróży, iest nawet w związku z moią rodziną... I on tu przychodzi!.. unikaymy iego spotkania, uważaymy Oskara. —

Scena II

(Poprzedzaiący w dalszych pokoiach, Dermon zbliża się do sceny zawsze z kapeluszem w ręku)

LOKAY.

Kapelusz pański.

DERMON.

Dziękuię WP. zatrzymam go.

LOKAY.

Lecz Panie, zwyczay nie pozwala..:

DERMON.

Ha, to co innego.

LOKAY

(bierze kapelusz daiąc numer).

Odbierzesz go pan wychodząc, Nro 113.

(wrzawa wszczyna się u stołu gry)

Mnóstwo głosów rozmaitych.

Czekay — Czekaycie Panowie! Już zaczynam! Nie! nie — Fałsz! oszukaństwo! — Cicho! — kłamiesz! — Odday pieniądze! — To ten Pan tutay — Precz! precz ztąd!... (wypędzaią iednego z graczów)

BANKIER

(z flegmą)

Panowie! stawiaycie!

(spokoyność powraca)

DERMON

(sam na scenie)

Co za niegodne mieysce ! iakie towarzystwo ! bydżże może, aby Oskar Germany, syn naylepszego z moich przyiaciół... aby mąż przyszły rnoiey synowicy, przychodził tu co noc tracić maiątek i honor?.. muszę się przekonać... tak naylepszym wybrał na to środek, nie donosząc nic o moim powrocie... Lecz nie widziałem go od lat dwunastu, iakże go poznam w tey zgrai szulerów? kogo zapytam? ledwie oczy śmiem podnieść, czuie, pot na moiem czole....

(widać Warnera który wraca z głębi, z drugiey strony kilku graczy uważa Dermona, wskazuiąc go sobie)

Muszę odetchnąć...

(siada na krześle i ociera twarz z potu)

WARNER

(na stronie)'

To iakiś wieśniak, zapewne iakiś gracz poczycniący. Ma postać prawdziwie uczciwego człowieka. — Ba! zobaczemy...

(zbliża się)

DERMON.

Potrzeba iednak przełamać odrazę, i kogobądż, zapytać...

(wstaie a widząc Warnera który mu się kłania, oddaie ukłon)

WARNER.

Sługa nayniższy.

DERMON.

Nayniższy sługa.

WARNER.

Pan zdaiesz się bydź zgrzanym? ciąg wiatru tu iest nie dobry... Panie pokoiowy!..

(Służący który obnosił chłodniki, zbliża się)

Pozwól Pan... trzeba ochłodzić się cokolwiek.

DERMON.

Bardzo dziękuię...

WARNER.

Bardzo proszę: (do służącego) szklankę orszady dla tego tu Pana

DERMON.

Nie, bardzo dziękuię, ia nigdy nie piię...(na stronie z nieufnością) ten Jegomość bardzo cóś grzeczny.

(służący oddalą się)

WARNER

(z przymusem)

Pan nie tuteyszy?

DERMON

W istocie... bardzo nie tuteyszy.

WARNER..

Uważałem to, zapewne więc i nie znasz nikogo z towarzystwa?

DERMON.

Dotąd, nikogo. —

WARNER

Czy pan masz ochotę spróbować szczęścia?

DERMON.

To nie iest moim zamiarem.,

WARNER.

Bardzo słusznie, rostropność móy panie— Tu posadzka iest ślizka — Różnymi sposobami wabić tu będą WPana nadewszystko ieźli masz co do stracenia... baczność! są ludzie, którzy przewąchaią złoto... a w tym razie proszę przyiąć moie usługi i rady.

DERMON.

Doprawdy?

WARNER.

Na honor uczułem, do WPana z pierwszego weyrzenia pociąg.... Jakąż grę wolisz? krebsa czy rulettę, co do mnie, przenoszę rouge et noir. Trafy rozmaicie się mienią, a gracz baczny i rostropny..

DERMON

(z mocą)

Mości panie, podobnych nauk nie potrzebuię, i sądzę równie hamebnem, niegodnem, bezwstydmim...

(tu wielka wrzawa i zamieszanie wszczyna się w ostatnim salonie)

MNÓSTWO GŁOSÓW.

Stóy! zatrzymaycie! trzymaycie tego szaleńca!

DERMON.

Wielki Boże!

(tłum graczów, których Oskar rozpiera, wywraca stoliki, krzesła, i wbiega na scenę)

OSKAR.

Puszczay mnie! puszczaycie!

RODOLF.(porywa Oskara za rękę)

Nieszczęśliwy! co za wściekłość!

WARNER.

(chwytaiąc go za drugą rękę)

Jakto?... Oskar!...

DERMON.

Oskar!...

(na stronie)

Sprawiedliwy Boże! wszak to on, poznaię go. —

(wszyscy graiący wstali: każdy z nich spoyrzy, posłucha i odchodzi. W tem mieyscu gra ustaie w ostatnim salonie, którego drzwi zamykaią)

WARNER

Cóż się stało? iaki oszust... fałszywe kości?

OSKAR.

(z wściekłością).

Nie! wszystko przegrałem.

WARNER.

Wszystko? to nie dobrze; lecz to ieszcze nie powód...

OSKAR.

Mówię ci! wszystko przegrałem! gotowiznę, którą z sobą przywiozłem, dwadzieścia tysięcy które ty mi dałeś, nadto ieszcze sześćdziesiąt ty. sięcy na słowo!.. I piekło nie obala na mnie tych murów! Nie chłonie ogień tych stołów, kości, kart, tych czarta narzędzi!... O! ia nieszczęśliwy!...

DERMON.

Jak odrażaiąca rozpacz!

RODOLF.

(do Oskara)

Umiarkuy się..

DERMON.

(patrząc na Rodolfa)

Ten młodzieniec....

RODOLF.

(spostrzegając Dermona)

Widział mnie!

WARNER

(do Oskara)

Ale cóż znowu, miałem cię przecie za człowieka... a ty, dla nędznych iakich stu tysięczynów, iuz tracisz głowę z rospaczy!..

OSKAR.

Nie z rospaczy, ale z wściekłości na los okrutny! Czy podobna żeby wciąż dwanaście razy przegrać no Czerwoną!.. miałem podwoić stawkę; dzielę kapitał: robię z niego dwanaście części.. Nigdy, nad tem się zastanów, nigdy nie przegrałem aż do dziewiątey, dziesiąta! przegrywam! Dziwi to mnie, lecz ieszcze nie wzruszony, stawiam. Wypada.. czarna!.. Dreszcz mię przey muie, strętwiałe palce ryią. w mey piersi krwią zachodzące ślady... ieszcze ukrywam moie pomięszanie; zimną, ręką, z uśmiechem śmierci podobnego do ostatniego konaiących westchnienia", posuwam część dwunastą... ilość iey stół okrywa, każdy pożera ią wzrokiem: wszczynają się szepty... koło sio obraca... krew stygnie... stało się! wyrok przemówił!... Chmura zasłania oczy, a moie złoto znika pod fatalną ręką!

RODOLF.

Niebo ci zsyła tę straszną naukę! Ah! wierz mi WPan korzystny z niey, wyrzecz się na zawsze.

OSKAR.

Co WPanu. do tego? ia mam ustąpić losowi dla tego że mnie przywala? nie, wezmę nad nim górę! A gdybym tez wiecey baczny schwycił był traf szczęśliwy? miałbym teraz milion!

Warner. Zapewne byłby zdebankował...

OSKAR.

Milcz!... tyś mi doradził ten sposób fatalny, którego użycie zgubiło mnie. —

WARNER.

Radziłżem ci grać nie rostropnie i upierać się iak dziecie w nieszczęśliwym sztosie? wszakże przegrałeś i moie pieniądze!

OSKAR.

Twoie pieniądze? wszakże masz móy rewers.

WARNER.

Ale do czego... iutro będziesz bogaty: ia twoim

ieszcze iestem przyiacielem. —

DERMON.

Jutro!

OSKAR.

Jutro: móy ślub zerwany!

(ku końcowi tey sceny gracze Wszyscy oddalaią się do pobliskich pokoiów. )

WARNER.

Dla czego?.. dla braku garnituru brylantów? ieźli to iedno ciebie -zasmuca, mogę Cię pocieszyć;

OSKAR.

Ty?

WARNER.

Ja.

OSKAR.

Kiedy?

WARNER.

Zaraz.

OSKAR.

Gdzie?

WARNER.

Tu.

OSKAR.

Tyłbyś mogł?.. o móy Przyiacielu; móy drogi Warnerze, gdybym ci też i dziesięć i dwadzie ścia razy wartość iego powrócił, ieszcze byś moim był Aniołem stróżem. —

WARNER.

(na stronie)

Mam go.

OSKAR.

Gdzież ten skarb?

RODOLF.

(uważaiąc ciągle Dermona)

Nie spuszcza mnie z oka!

WARNER.

Jest tu na górze; tak na trzeciem piętrze, mieszka dama uczciwa, trudniąca się zarobkiem pożytecznym dla nieszczęśliwych graczów. Czasem wpadną w iey ręce przedmioty wielkiey ceny.. iestem z nią w zażyłości, ona ma we mnie zaufanie: a przypadkiem, widziałem u niey, dziś właśnie, garnitur brylantów przepyszny.

DERMON.

(na stronie)

Oszusty!

OSKAR.

Bydźze może... bieżmy, bieżmy móy drogi, ty iesteś moim prawdziwym, najszczerszym przyiacielem.

RODOLF.

Zaklinam WPana, posłuchay mnie...

OSKAR.

Ey! do pioruna! dayże mi WPan pokóy... póydź luby Warnerze

(wychodzą, Rodolf idzie za niemi)

Scena III.

DERMON poźniey RODOLF.

DERMON.

Ledwo żyię, !.. Jak! więc to iest Oskar Germany? to ów młodzieniec na którym tyle spoczywało nadziei? i ten szuler bezwstydny miał bydź iutro małżonkiem moiey drogiey Amelii? Ah! złóżmy dzięki Niebu, ieszcze w porę przy byłem... bieżmy natychmiast....

RODOLF.

(wracaiąc prędko)

Czy mnie WPan poznaiesz? Wąchasz się widzę, zdaie Ci się niepodobna, aby syn uczciwego człowieka, bogatego kupca, znaydował się w podobnemi mieyscu; lecz nie odpychay mnie, póki nie wysłuchasz, a nadewszystko błagam WPana nie wspominay moiemu Oycu...

DERMON.

WPan iestes Rodolf Derykur?

RODOLF.

Tak iest; pragnąłem uyść wzroku WPana lecz słów kilka usłyszane z ust iego, podczas obrzydłey sceny, którey byliśmy świadkami, nadewszystko WPana pomieszanie, przekonywa mnie że po raz pierwszy iesteś w tym domu.

DERMON.

To prawda.

RODOLF.

Mniey od WPana rostropny, zostawiam tu część moiego maiątku, lecz przynaymniey unoszę móy honor, a opuszczając dom ten na zawsze, sadze okupić chwilę zaślepienia ostrzeżeniem WPana, iż tam dopiero co słyszałem ohydne zmowy, grożące maiątkowi iego... Wierz mi WP. ieżeli graczem nie iesteś, uciekay z tego domu co prędzey.

DERMON.

Młodzieńcze! iakkolwiek wielki błąd popełniłeś, ześ tu także przychodził, tem iednak ostrzeżeniem, zjednałeś sobie móy szacunek na zawsze... zwierzenie się twoie godnym iest wzaiemney ufności. Nie, ia nie iestem graczem: bytność moia w tym domu, iest uczynkiem chwalebnym. Lecz spieszmy się, wychodźmy. W mieyscu mniey ochydnem powinieneś otrzymać ufność i przyiaźń uczciwego człowieka.

(Chce odchodzić, w tym hałas; widać zandar. mów, iednych ohsadzaiących drzwi, drugich iak zwracaią graczów chcących odchodzić, i wpychaią ich do salonu w głębi; Dermon i Rodolf powracaią także.)

DERMON.

Boże co widzę!

Scena IV.

Poprzedzaiący, OFICER od Żandarmów.

OFICER.

(do żołnierzy)

Tych tylko wypuszczać którzy się dadzą poznać z nazwiska (zatrzymuiąc Dermona i Rodolfa chcących odchodzić) iuz niewolno wychodzić,

RODOLF.

Jak to!

DERMON.

WPan chcesz zabronić?...

(widać graczów iak wychodzą po iednemu, wśród żołnierzy, okązuiąc swoie dowody)

OFICER.

Muszę wykona Ja dane mi rozkazy. Proszę o papiery; iezeli się okażą dobremi, będziecie panowie wolni.

DERMON.

Ja zniesławiać siebie! wymieniać w takiem mieyscu moie nazwisko, czym iestem!..

OFICER.

Nie trzeba było przychodzić w takie mieysce. Proszę o papiery.

DERMON.

Boże lecz z kąd ten przymus? nie iestem tuteyszy.

OFICER.

Brylanty wielkiey ceny skradziono w sąsiedzkim domu, iest podeyrzenie iż się tu znayduią.

DERMON.

I WPan śmiesz posądzać?..

RODOLF.

Czekay WPan... iakkolwiek iest hańbą, wymienić w tem mieysca swoie imię, nie wącham się! Jestem Rodolf Derykur i ręczę za tego Pana.

DERMON.

Zacny młodzieńcze mozess bez obawy...

OFICER.

(do Rodolfa)

WPan ręczysz, choć on sani powiada że iest nie tuteyszym? Nazwisko tego Pana?

DERMON.

Ja...

RODOLF.

Jego nazwisko?

DERMON.

Nazwam się Dermon; Kupiec okrętowy, moie zamieszkanie w Marsylii, przybyłem dopiero dziś wieczór. Czy dość na tem?

OFICER.

Będzie dość, gdy uyrzę tego dowody: inaczey będę musiał zaprowadzić WPana do komissarza Policyi.

DERMON.

Mnie!... Wielki Boże!..

RODOLF.

Mości Panie...

(żandarm oddaie oficerowi papier)

OFICER.

(czytając)

Czterech przyaresztowanych (widać w istocie czterech zatrzymanych przez żandarmów-)

(do Dermona) WPan póydziesz także ze mną.

DERMON.

Ja!.. nieszczęśliwa Amelio! któż cię oświeci, poki czas ieszcze.

RODOLF.

(biegnąc do niego)

Amelia? Wielki Boże! WPan iesteś?

DERMON.

Jey krewny i opiekun, przybyłem ią wybawić.

RODOLF.

Ah! to słowo wszystko wyiaśnia. Zaufay mi WPan, rozkaż a biegnę...

DERMON.

(kreśli słów kilka na papierze

wydobytym z pugilaresu i oddaiąc)

Dobrze... leć szlachetny przyiacielu, będę ci winien więcey iak życie.

OFICER.

Wychodźmy.

(Teatr się zmienia wystawia salon letni, wychodzący na ogród, kilka krzeseł, z których iedno z poręczami dla pana Germany, stoliki po każdey stronie sceny)

(Dziesiąta z rana)

Scena V.

WALENTY, LUDWIKA, dwie pokoiowe, poźniey AMELIA, (Pokoiowe przynoszą wlon, rękawiczki i kwiaty maiące zdobić pannę, młodą. Ludwika idzie przeciwko nim. Walenty wchodzi przeciwnemi drzwiami)

LUDWIKA.

(przeglądaiąć kwiaty)

Dobrze! bardzo piękne! połóżcie wszystko tu na stole... Ali dzień dobry Walenty, iak się ma Pan Germany?

WALENTY.

Nie lepiey iak wczoray: doktór zdaie się niespokoyny. Pan chce mówić z synem; iuz raź trzeci na próź. no chodzę po Pana Oskara. Obawiam się gniewu Jegomości.

LUDWIKA.

I bardzo słusznie Panie Walenty! Ali! nie ciebie iednego uderza postępowanie Pana Oskara; lecz iuż zapóźno wspominać o tem, (pokazuiąc ubior weselny) wszak widzisz za kilka godzin póyda. do ślubu.

WALENTY.

Móy Boże! Pani Ludwiko, czyliżbyś odkryła?

LUDWIKA.

Jestem pewna ze nocy ostatniey nie przepędził w domu, i że powrócił o drugiey z rana.

WALENTY.

Czy bydź może? gdyby o tem Pan wiedział.. a Panna Amelia czy wie?

LUDWIKA.

Niewie... iednakże widziałam ią płaczącą, zdaie mi się że zaczyna mieć także podeyrzenie, nadewszystko obchodzi ią ten Warner, który zupełnie opanował Oskara; lecz nie śmiem. przed nią nazwać go szulerem

WALENTY.

Strzeż się tego przed Panem; wtrąciłabyś go do grobu.

LUDWIKA.

Dla tego też i milczę... cicho! Pan idzie nic nię mów. — Może się mylimy. Spiesz gdzie Pan ci kazał.

(Walenty wychodzi drzwiami śrzodkowemi Amelia wchodzi bocznemi)

AMELIA.

Ah! Ludwiko ... wyrwałam się na chwilę... Te powinszowania, hałas, gorąco... oddycham zaledwie.

LUDWIKA.

Poymuię moia Pani.., dodać do tego wzruszenie... i obawę, iaką ta chwila musi wzbudzać..

AMELIA.

Obawę..... co chcesz przez to powiedzieć?

LUDWIKA.

Nic takiego, coby Panią zatrważać miało... Ah! ieśli iest sprawiedliwość w niebie, to pani musisz bydź szczęśliwą, a iest ze kto W świecie, coby iey tego życzył wiecey odemnie!

AMELIA.

Wiem: że mnie kochasz... (z wahaniem się) to tez. i nie mam nic skrytego przed tobą!

LUDWIKA.

Jednakże, Pani, kryiesz mi łzy twoie?

AMELIA.

Wszakże i ty płaczesz?

LUDWIKA.

(chcąc łzy ukryć)

Ja!...

AMELIA.

Powiedz mi moia Ludwiko, nie zdaież ci się iakoby ślub móy okropne otaczały wróżby? Jedyny z krewnych moich P: Dermon, którego tak niecierpliwie czekałam, nie przybywa, opuszcza mnie. Słyszę obawy o życie Pana Germany; iakaż chwila do weselnych godów! — a pierwszym świadkiem tak uroczystego aktu będzie Warner!.. Nie mogę wyrazić wstrętu, a nawet trwogi, iaką we mnie wzbudza ten człowiek; śmiały wzrok iego miesza mie i oburza. Oskar zdaie się tylko kochać siebie; dziś rano, ledwie słów kilka rzekł do mnie. Nie uważałaś także niespokoyności, pomieszania iego? Ah! Ludwiko ileż się obawiam.

LUDWIKA.

Nie martw się Pani, może też niesłusznie,.. ia sama... (słychać chód:) czy słyszysz pani? Zdaie mi się ze po ciebie idą.

AMELIA.

Już!...

LUDWIKA.

Trzeba dokończyć ubioru..

Czekay! zdąię mi się ze to pan Germany?

LUDWIKA.

Tak, to on... ledwie trzyma się na nogach.

(do pokoiowych)

Idźcie do garderoby.

(pokoiowe biorą ze stołu przygotowane ubiory i odchodzą; w tey samey chwili nadchodzi Pan Germany, wsparty na dwóch służących.. Oskara widać w głębi wchodzącego przez ogród. Amelia i Ludwika biegną naprzeciw pana Germany)

Scena VI

AMELIA, GERMANY, LUDWIKA, OSKAR, SŁUŻĄCY.

AMELIA.

Móy oycze!

(Amelia i Ludwika biorą Pana Germany pod ręce i prowadzą do krzesła z poręczami, Starzec ściska młodą narzeczoną i patrzy na nią z rozczuleniem.

GERMANY.

(usiadłszy)

Gdzież iest móy syn? posyłałem iuz kilka rasy po niego, a nawet i dopiero...

AMELIA.

Przyydzie natychmiast

(Ludwiki) bież...

LUDWIKA.

Oto idzie (do Oskara) poydź Pan prędko.

OSKAR.

(na stronię zbliżaiąc się)

Jeszcze niema Warnera; nie wiem czy otrzymał ten nieszczęśliwy garnitur, (pozdrawiaiąc oyca) Móy oycze stawam na twóy roskaz, (do Amelii) w salonie są niespokoyni z oddalenia się. Pani, tamby ią widzieć radzi.

GERMANY.

(zatrzymując Amelię)

Dozwolcież mi na chwilę cieszyć się córki moiey widokiem: czy nie dość żalu, iż, iey sam do ołtarza prowadzić nie mogę Lecz móy synu, Amelia zdaie się. nie zupełnie ubraną? miałżebyś zapomnieć?..

OSKAR.

Nie zapomniałem oycze, lecz mnóstwo zatrudnień

(na stronie)

Warner nie przychodzi!..

(głośno Nic ieszcze gotowym nie było...

(widać w głębi Warnera) Ah! otóż i on!

Scena VII.

Ciż sami i WARNER.

OSKAR.

(cicho do Warnera )

Brylanty?

WARNER.

(równie cicho)

Mam ie (głośno z miną usłużną) Piękna Amelio i WPan Dobrodziey także, raczcie wybaczyć żem się spoźnił więcey, niż ktokolwiek z przyiaciół ich domu. (dobywa z kieszeni pudełko z brylantami) Przyrzekłem Oskarowi że mu przyniosę przedmiot niecierpliwych oczekiwań iego,

(daie Oskarowi pudełko)

OSKAR.

Wdzięczen ci iestem.

GERMANY.

Dziękuię za syna moiego,

OSKAR.

(podaiąc pudełko Ameliz miną tryumfuiącą)

Droga Amelio racz przydać blask 'tych kamieni do wdzięków które cię zdobią.

AMELIA.

O Boże! iak to! stróy tak kosztowny.

OSKAR.

Jest tylko słabym zakładem moiey miłości.

WARNER.

(na stronie)

A iednak nas drogo kosztował.

GERMANY.

(na stronie)

Nie słuszniem go posądził.

AMELIA.

(pokazuiąc kamienie)

Patrz móy Oycze!

GERMANY.

Oskar dopełnił życzeń moich,

WALENTY.

(cicho do Oskara)

Przyrzekłem dziś wieczór dwadzieścia tysięcy na rachunek.

OSKAR.

Będą ie mieli.

AMELIA.

Oskar, spieszę się ubrać w dary twoiey miłości

WARNER.

(podaiąc rękę )

Pozwól Pani...

AMELIA.

(usuwaiąc się)

Bardzo dziękuię...

GERMANY.

Oskar, chcę z tobą pomówić na chwilę.

OSKAR.

Chętnie móy oycze (do Amelii ) pośpieszny i z powrotem

(cicho do Warnera)

Już to iest dla mnie ostatnie kazanie, zostaw nas.

(Warner wychodzi śrzodkowemi drzwiami, Amelia i Ludwika bocznemi.

Scena VIII

GERMANY, OSKAR.

GERMANY.

Móy synu wychodzisz z pod władzy oycowskiey, będziesz zarządzać maiątkiem twoim. Oskar, ta niepodległość do którey wzdychasz, nie iest dla ciebie zupełnie bezpieczną... Naystrasznieysza z namiętności, gra, była od dzieciństwa zrzódłem wszystkich twoich błędów.... Lecz, przysiągłeś mi że ten ochydny nałóg wykorzeniłeś na zawsze z twoiego serca... Oskar mam nadzieię że nie zwodziłeś mnie?

OSKAR.

Z kądże to powątpiewanie?... nie Oycze, a ieźli nowych potrzeba przysiąg, przysięgam...

GERMANY.

Bóg czyta w sercu twoiem! iemu odpowiesz za los Amelii. Lecz ieżeliś mnie oszukał; lub ieżelibyś wciągnięty na nowo przez szkaradny nałóg, miał kiedykolwiek zostać szulerem. — Bóg ml przebaczy oszukanemu, żem zgubił naymilszą z niewiast; łącząc ią z przeznaczeniem twoiem, lecz ciebie móy synu skarałby wszystkiemi klęskami, iakie za sobą ciągnie ta niecna namiętność; pogarda, hańba, nędza, zbrodnia.. ah! moie oczy prędzey zgasną w grobie, nim uyrzą okropność twego ukarania.

OSKAR.

Stóy Oycze!.. W teyże to chwili?..

GERMANY.

Tak iest móy synu; bo cd tey chwili los twóy zależy;

OSKAR.

Zbliżaią się... racz...

GERMANY.

Oskar, zaspokóy troskliwość przyiaciela, uściskaniem Oyca

(w tey chwili Warner i całe towarzystwo wchodzi drzwiami od ogrodu; Amelia i iey służące drzwiami bocznemi. Amelid zupełnie ubrana do ślubu)

Scena IX

Poprzedzający i całe Towarzystwo:

WALENTY.

(do Oskara )

Panie, poiazdy iuż, czekaią.

GERMANY.

Idźcie moie dzieci, serce i błogosławieństwo Oycowskie towarzyszyć wam będzie.

(Amelia klęka przed Panem Germany, który ią podnosi i całuie, po czem wszyscy odchodzą)

Scena X.

GERMANY i WALENTY.

WALENTY.

Czy Pan póydzie do siebie?

GERMANY

(zawsze w krześle)

Nie, zostanę w tey sali, tu będę czekać ich powrotu... Serce moie wzruszone... łzy cisną się do oczu... Uyrzęż spełnione nadzieie, którem na tych związkach położył?... Już nie gra., przysiągł mi to... Warner, iego przyiaciel, przysiągł mi to również.., teraz, iuź się stało. przed Ołtarzem wieczne zawieraią śluby... O! juk mnie boli, iż nie iestem przy nich!... lecz mogę wiedzieć... tak, Walenty!

WALENTY.

Co Pan każe?

GERMANY.

Bież do kościoła; ztąd chce bydź obecny ich ślubom;.., doniesiesz mi o chwili, kiedy mam połączyć błogosławieństwo moie z ostatniemi modły kapłana.

WALENTY.

Biegnę

(odchodzi)

GERMANY.

Nie poymuię przeczucia, które mnie porusza.. iakią żaltaiemny...

(Rodolf wchodzi drzwiami od ogrodu i zdaie się szukać kogoś coby uwiadomił Pana Germany o iego przybyciu )

Scena XI

RODOLF i GERMANY.

GERMANY.

Któś obcy!...

RODOLF.

Czy mam zaszczyt mówić z Panem Germany?

GERMANY.

Tak iest. co WPan roskażesz?

RODOLF.

Nazywam się Rodolf Derikur, mam zaszczyt znać przyiaciela WPana Dobrodzieia, Pana Dermon.

GERMANY.

Dermon!.. czy przybył? czemuż go nie widzę?

RODOLF

(list mu oddalać) Ten list uwiadomi WPana Dobrodzieia o celu moiego przybycia.

GERMANY

(na stronie)

Jakaś taiemnica?...

(otwiera list i czyta)

"Móy przyiacielu: od wczoray dopiero przybyły, odkryłem smutną i boleśną prawdę!..

(na stronie)

Cóż to znaczy?.. "Zaślubiny moiey synowicy powinny bydź wstrzymane..." Boże!...

Błagam Cię, nic nie stanów przed wyjaśnieniem które Ci dać śpieszę. Ledwie mam czas na skreślenie tych słów kilku. "Dermon" Wielki Boże! czy wiesz WPan, iaki powód?... pytać się boię... lecz móy syn, iuż przed ołtarzem,.. śluby nie rozerwane...

RODOLF.

Ah! co mówisz?

(usiłując wstać)

Jeśli czas ieszcze, potrzeba wstrzymać wszystko... wołać moich ludzi... Hey!...

WALENTY.

(wbiegaiąc)

Panie Dobrodzieiu!...

GERMANY.

Boże!...

WALENTY.

Już są złączeni!... ah! gdybyś Pan widział iak tkliwy obrządek..

(Dermon wchodzi)

RODOLF.

Pan Dermon!

(Rodołf bieży na przeciw Dermona. Walenty trzyma i sadza na powrót Germanego)

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena XII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XV.

Pora druga.

OSOBY.

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA XIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XVIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA XX.

Pora trzecia.

OSOBY:
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA V,

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XVI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej