Katherine Mansfield

W ZATOCE

Konwersja: Nexto Digital Services

W ZATOCE

Katherine Mansfield

I

Bardzo wczesny poranek. Słońce jeszcze nie wzeszło i cała zatoka Crescent leży ukryta pod białą nadmorską mgłą. Ogromne, porosłe krzakami wzgórza są zamglone: nie widać wcale, gdzie się kończą, a gdzie zaczynają ogrody i bungalowy. Zniknęła piaszczysta droga, ogródki i bungalowy; nie ma białych wydm, pokrytych z jednej strony czerwonawą trawą; nic nie wskazuje, gdzie kończy się wybrzeże, a zaczyna morze. Opadła ciężka rosa. Trawa jest niebieska. Ogromne krople zwisają na krzakach i ledwo się trzymają, srebrzyste włochate toi-toi chylą się bezwładnie na długich łodygach, a wszystkie nagietki i goździki w ogródkach zginają się ku ziemi, ciężkie od rosy. Chłodne fuksje są przesiąknięte wilgocią, okrągłe perełki rosy leżą na płaskich listkach nasturcji. Wygląda to, jak gdyby morze w ciemnościach wystąpiło cicho ze swych brzegów, jak gdyby jedna olbrzymia fala rozlała się szemrząc... szemrząc... jak daleko? Może gdyby ktoś zbudził się w środku nocy, dostrzegłby ogromną rybę, stukającą w okno i znikającą znowu w oddali...

A — ach! — szemrze senne morze. A z zarośli dochodzi odgłos maleńkich strumyków, które płyną szybko, lekko, ślizgają się między gładkimi kamykami, wpadają w porosłe paprocią jeziorka i wypływają znowu; wielkie krople rozpryskują się na szerokich liściach — i coś innego jeszcze... co to może być? — delikatny ruch i wstrząs, trzask gałęzi, a potem takie milczenie, jakby ktoś nasłuchiwał...

Nad brzegiem zatoki, między stłoczonymi masami postrzępionych głazów, drepcze stado owiec. Zwierzęta zbiły się razem — mała, miotająca się, wełnista masa — cienkie jak patyki nóżki drepczą prędko, jak gdyby wystraszone chłodem i ciszą. Za nimi biegnie z nosem przy ziemi stary pies owczarski, jego zmoczone łapy oblepia piasek. Pies porusza się niedbale, jakby myślał o czymś innym.

A potem w skalnym wąwozie ukazuje się sam pastuch. Chudy, wyprostowany starzec w bajowym palcie pokrytym tkaniną maleńkich kropelek; w welwetowych spodniach, ściągniętych pod kolanami i w kapeluszu o szerokim rondzie, obwiązanym niebieską chustką. Jedną rękę wsunął za pas, w drugiej trzyma cudownie gładki żółty kij. Kroczy powoli, nie śpiesząc się, i pogwizduje cicho i lekko: powiewny, daleki dźwięk, który brzmi żałośnie i tkliwie. Stary pies próbuje kilku niedołężnych podskoków, a potem zatrzymuje się gwałtownie, zawstydzony swą płochością — i idzie dystyngowanie przy boku swego pana. Owce wybiegły naprzód małymi kroczkami, zaczynają beczeć, a z głębi morza odpowiadają im widmowe stada i trzody.

Be-e... Be-e...

Przez jakiś czas zdają się dreptać wciąż na jednym i tym samym miejscu. Przed nimi ciągnie się piaszczysta droga usiaina płytkimi kałużami; po obu jej stronach wciąż te same kapiące od rosy krzewy wznoszą się nad zasnutymi mgłą parkanami. Nagle wyłania się coś ogromnego; jakiś olbrzym z wiechciem włosów i z rozpostartymi ramionami. Jest to wielkie drzewo obok sklepu pani Stubbs. Gdy je mijają, dociera do nich silny zapach eukaliptusa. A teraz wielkie plamy światła błyszczą wśród mgły. Pastuch przestaje gwizdać, pociera czerwony nos i mokrą brodę o mokry rękaw — i mrużąc oczy spogląda w kierunku morza. Słońce wschodzi. Jak cudownie szybko rzednie mgła, rozprasza się, podnosi z płytkiej równiny, zwija się z krzaków i znika, jak gdyby było jej gdzieś spieszno. Wielkie jej sploty i loki popychają się i kłębią, w miarę jak srebrzyste smugi światła stają się coraz szersze. Dalekie niebo — jasny, czysty błękit — odbija się w kałużach, a krople spływające wzdłuż słupów telegraficznych wyglądają jak punkciki świetlne. Teraz już rozfalowane błyszczące morze jest tak jasne, że aż oczy bolą. Pastuch wyciąga z  kieszeni na piersiach fajkę o cybuchu malutkim jak żołądź, szuka woreczka z tytoniem, bierze szczyptę i napycha fajkę. Pastuch jest poważnym, przyjemnym staruszkiem. Kiedy zapala fajkę i niebieski wieniec dymu otacza mu głowę, pies spogląda na niego z dumą.

Be-e... be-e... — Owce ustawiły się w wachlarz. Minęły właśnie Kolonię Letników, zanim pierwszy letnik zbudził się ze snu i uniósł zaspaną twarz... Beczenie owiec rozlega się w snach małych dzieci, które podnoszą ramiona, aby przyciągnąć do siebie, aby utulić kochane, maleńkie, wełniste owieczki snu. Ukazuje się pierwszy mieszkaniec Kolonii: kotka Burnellów, Florrie. Siada przy furtce — jak zwykle o wiele za wcześnie — czekając na mleczarkę. Na widok starego owczarka zrywa się, najeża grzbiet, wciąga swój pręgowany łepek i wstrząsa się lekko, jakby z obrzydzeniem. Uf! Co za ordynarne, wstrętne stworzenie — zdaje się mówić. Ale stary owczarek nie patrzy na nią i przebiega obok, machając ogonem i przebierając łapami. Tylko jedno jego ucho drga na dowód, że ją spostrzegł i że uważa ją za głupią istotę.

Poranny wiaterek porusza się w krzaku, a zapach liści oraz mokrej, czarnej ziemi miesza się z ostrym zapachem morza. Śpiewają miriady ptaków. Szczygieł przelatuje nad głową pastucha i zawiesiwszy się na gałęzi obraca łepek ku słońcu, wygładzając piórka na piersiach. Teraz przechodzą koło chaty rybaka, mijają małą zadymioną budę, gdzie mieszka mleczarka Leila ze swoją starą babką. Owce zawędrowały na żółte bagno, ale Wag, pies owczarski, popędził za nimi, otoczył je i zgonił znowu na spadzistą, wąską ścieżkę skalną, prowadzącą od zatoki Crescent ku słonecznej Grocie. Be-e... Be-e... Gdy tak idą po wysychającej szybko drodze, rozbrzmiewa słabe beczenie. Pastuch wyjmuje z ust fajkę i wkłada ją w kieszeń na piersi, ale maleńki cybuch zwisa na zewnątrz. W tej samej chwili delikatne ciche gwizdanie rozpoczyna się znowu. Wag biegnie po krawędzi skały za czymś, co drażni jego powonienie, a potem wraca zniechęcony. Popychając się, śpiesząc, potrącając, owce tworzą krąg na zakręcie, a pastuch idzie za nimi i znika z oczu.

II

W parę chwil później otworzyły się tylne drzwi jednego z bungalowów i jakiś mężczyzna w kostiumie kąpielowym W szerokie pasy przebiegł plac, przeskoczył parkan, pomknął wśród gęstej, wysokiej trawy, wspiął się na piaszczystą wydmę i pędził, jakby chodziło o życie, po wielkich porowatych kamieniach, po zimnym mokrym żwirze — na twardy piasek, błyszczący jak oliwa. Plusk... plusk... plusk... plusk... Gdy uszczęśliwiony Stanley Burnell brodzi po wodzie, woda rozpryskuje mu się koło nóg. Jak zwykle jest pierwszy. Znowu wyprzedził wszystkich! I rzuca się naprzód, chcąc dać nurka w wodę.

— Bywaj, bracie! Bywaj! O, ty wielki i potężny! — poprzez wodę zadudnił aksamitny bas.

Do diabła! Bodaj to licho! Stanley uniósł się i zobaczył w dali wystającą ciemną głowę i podniesione ramię. Był to Jonatan Trout — on go wyprzedził!

— Wspaniały poranek — śpiewał głos.

— Tak, bardzo piękny — rzekł krótko Stanley. Czemuż, u diaska, ten drab nie trzyma się swojej części morza? Dlaczego pęta się akurat w tym miejscu? Stanley odepchnął się nogami, zanurzył i popłynął przed siebie, wyrzucając ramiona. Ale Jonatan potrafił mu sprostać. Podpłynął szybko. Jego czarne włosy były przylepione gładko do czoła, miał krótką lśniącą bródkę.

— Miałem niezwykły sen — wykrzyknął.

Co jest z tym człowiekiem? Ta mania rozmowy irytowała Stanleya ponad wszelką miarę. I zawsze to samo; zawsze jakieś bzdury o tym, co mu się śniło, jakiś idiotyczny pomysł, który mu wpadł do głowy, jakieś nonsensy, o których czytał. Stanley obrócił się na plecy i bił wodę nogami, aż zamienił się w żywą trąbę morską. Ale nawet wtedy...

— Śniło mi się, że wisiałem na okropnie spadzistej skale, wołając do kogoś na dole.

„Szkoda, że nie naprawdę" — pomyślał Stanley. Nie potrafił już słuchać tego dłużej. Przestał bryzgać wodą.

— Słuchaj no — rzekł — śpieszy mi się dzisiaj.

— Coo? — Jonatan był tak zdumiony, czy też udawał tak zdumionego, że zanurzył się pod wodę, a potem wyłonił się parskając.

— Chodzi o to — tłumaczył Stanley — że nie mam czasu na... na głupstwa. Chcę prędko skończyć. Spieszy mi się. Mam dziś rano robotę, rozumiesz?

Jonatan znikł, zanim Stanley skończył mówić. — Do widzenia, przyjacielu — zawołał łagodnie swoim głębokim basem i odpłynął, nie pozostawiając prawie śladu na wodzie. Ale do diabła z tym drabem! Zepsuł Stanleyowi kąpiel. Jakiż z niego nieżyciowy idiota. Stanley znowu wypłynął na morze, szybko zawrócił — i pogonił przez plażę. Czuł się oszukany.

Jonatan pozostał w wodzie nieco dłużej. Pływał poruszając delikatnie rękami niby płetwami, a fale kołysały jego długie, kościste ciało. Ciekawe, że pomimo wszystko lubił Stanleya Burnella. Prawda, że czasem ogarniało go złośliwe pragnienie, by mu dokuczać i natrząsać się z niego, ale w głębi duszy było mu go żal. Jego upór, by wszystko robić na serio, po prostu budził litość. Nie można było oprzeć się uczuciu, że pewnego dnia zostanie schwytany w potrzask, a wówczas — jak się wymknie? W tym momencie olbrzymia fala uniosła Jonatana, przemknęła koło niego i rozprysnęła się o plażę z radosnym szmerem. Jaka piękna! A teraz nadchodzi inna. W taki sposób należy żyć — niedbale, rozrzutnie, szczodrze. Stanął i zaczął brodzić ku plaży, wciskając palce stóp w twardy, pomarszczony piasek. Brać wszystko lekko; nie walczyć z przypływami i odpływami życia, ale poddawać się im — tego właśnie potrzebuje. Najgorsze jest to naprężenie! Żyć! Żyć! I ten skończenie piękny poranek, taki świeży i jasny, wygrzewający się w słońcu, jak gdyby śmiejący się ze swojej urody, zdawał się szeptać:

,,A czemużby nie?"

Ale teraz, wyszedłszy z wody, Jonatan zsiniał z zimna. Wszystko go bolało, jak gdyby ktoś wyciskał z niego krew. Kuśtykając po plaży, rozdygotany, ze zdrętwiałymi mięśniami, miał również uczucie, że zepsuto mu kąpiel. Za długo siedział w wodzie.

III

Beryl była sama w jadalni, gdy zjawił się Stanley, ubrany w granatowy szewiotowy garnitur, sztywny kołnierzyk i krawat w kropki. Wyglądał niewiarygodnie czysto i porządnie: wyjeżdżał na cały dzień do miasta. Rzucił się na krzesło, wyciągnął zegarek i położył go obok swego talerza.

— Mam jeszcze dwadzieścia pięć minut — rzekł. — Mogłabyś zobaczyć, czy owsianka już gotowa, Beryl.

— Matka właśnie po nią poszła — powiedziała Beryl. Usiadła przy stole i nalała mu herbaty.

— Dziękuję — Stanley łyknął trochę herbaty. — O! — rzekł zdumionym głosem. — Zapomniałaś o cukrze.

— Och, bardzo mi przykro. — Ale nawet i teraz Beryl nie naprawiła przeoczenia, tylko podsunęła cukierniczkę. Co to ma znaczyć? Gdy Stanley brał cukier, jego niebieskie oczy rozszerzyły się, zdawały się drżeć. Rzucił szybkie spojrzenie na szwagierkę i przechylił się do tyłu.

— Nic się nie stało złego, co? — zapytał niedbale, poprawiając kołnierzyk.

Beryl siedziała ze schyloną głową; obracała palcami talerz.

— Nie, nic — rzekła lekko. Podniosła również głowę i uśmiechnęła się do Stanleya. — A cóż by miało się stać?

— O — och! Nic specjalnego nie miałem na myśli. Zdawało mi się, że ty jesteś jakaś... taka...

W tej chwili otworzyły się drzwi i weszły trzy maleńkie dziewczynki, każda z talerzem owsianki. Ubrane były wszystkie jednakowo, w niebieskie sweterki i krótkie spodenki; ich brązowe nóżki były gołe, włosy zaplecione w warkoczyki i upięte w małe koczki. Za nimi kroczyła pani Fairfield z tacą.

— Ostrożnie, dzieci — ostrzegła. Ale one i tak szły niesłychanie ostrożnie. Były szczęśliwe, gdy im pozwalano coś nieść. — Czy powiedziałyście dzień dobry ojcu?

— Tak, babciu. — Usadowiły się na ławce naprzeciw Stanleya i Beryl.

— Dzień dobry, Stanleyu. — Stara pani Fairfield podała mu -talerz.

— Dzień dobry, mamo! Jak się ma mały?

— Doskonale. Tylko raz obudził się w nocy. Jaki cudowny poranek!

Staruszka zatrzymała się z ręką na bochenku chleba i wyjrzała przez otwarte okno do ogrodu. Morze szemrało. Przez szeroko otwarte okno słońce spływało na żółte połyskliwe ściany i gołą podłogę. Wszystko na stole świeciło się i błyszczało. Pośrodku stała stara salaterka, wypełniona żółtymi i czerwonymi nasturcjami. Staruszka uśmiechnęła się i w oczach jej zabłysnął wyraz głębokiego zadowolenia.

— Mogłabyś mi ukroić kromkę tego chleba, mamo — rzekł Stanley. — Mam tylko dwanaście i pół minuty do omnibusu. Czy ktoś dał moje buty do czyszczenia służącej?

— Tak, są gotowe.

Pani Fairfield była zupełnie spokojna.

— Och, Keziu! Czemuż ty jesteś taka nieznośna? — krzyknęła z rozpaczą Beryl.

— Ja, ciociu Beryl? — Kezia spojrzała ze zdumieniem. Cóż ona takiego zrobiła? Wyżłobiła sobie tylko rzeczkę pośrodku swej owsianki, napełniła ją, a teraz wyjadała brzegi. Ale to samo robiła każdego ranka, a nikt dotychczas nie powiedział jej ani słowa na ten temat.

— Czemu nie możesz jeść porządnie, tak jak Izabella i Lottie?

Jak bardzo niesprawiedliwi są dorośli!

— Ale Lottie zawsze robi sobie pływającą wyspę, prawda, Lottie?

— Nie, nieprawda — odparła żywo Lottie. — Posypuję sobie wszystko cukrem, nalewam mleko i zjadam. Tylko małe dzieci bawią się swoim jedzeniem. Stanley odsunął krzesło i podniósł się.

— Czy możesz mi przynieść te buty, mamo? A ty, Beryl, jeżeli już skończyłaś, chciałbym, abyś pobiegła do furtki i zatrzymała omnibus. Pobiegnij do matki, Izabello, i spytaj, gdzie jest mój melonik. Zaczekaj no chwilę. Dzieci, czyście bawiły się moją laską?

— Nie, ojcze.

— Ale ja ją tu postawiłem. — Stanley zaczął się irytować. — Pamiętam dokładnie, że postawiłem ją w tym kącie. No, kto ją wziął? Nie ma czasu do stracenia. Szukajcie dobrze. Laska musi się znaleźć!

Nawet służącą Alicję wciągnięto do poszukiwań: — Czy nie użyłaś przypadkiem tej laski zamiast pogrzebacza?

Stanley wpadł do sypialni, gdzie leżała Linda.

— Dziwna historia! Nie ma rzeczy, którą bym mógł zachować dla swego użytku. Teraz zapodziano gdzieś moją laskę.

— Laskę, kochany... Jaką laskę? — Stanley doszedł do wniosku, że niezaradność Lindy w takich wypadkach nie może być szczera. Czy nie ma nikogo, kto by mu współczuł?

— Omnibus! Omnibus, Stanleyu! — rozległ się głos Beryl od strony furtki.

Stanley skinął ręką w kierunku Lindy.

— Nie mam już czasu na pożegnania — zawołał. Miało to być dla niej karą.

Chwycił swój melonik, wybiegł z domu i popędził ścieżką ogrodową. Tak, omnibus czekał, a Beryl, wsparta o otwartą furtkę, śmiała się z kogoś czy z czegoś — tak, jakby nic się nie stało. Och, ta bezduszność kobiet! Uważają za rzecz naturalną, że się na nie haruje, a one nie raczą się nawet zatroszczyć o laskę. Kelly śmignął konie batem.

— Do widzenia, Stanleyu — zawołała Beryl słodko i wesoło. Łatwo jej mówić: do widzenia! Stała tam bezczynnie, przysłaniając oczy ręką. Najgorsze było, że Stanley dla zachowania pozorów musiał również krzyknąć: do widzenia! — Zobaczył, że Beryl odwraca się, podskakuje i pędzi z powrotem do domu. Zadowolona jest, że uwolniła się od niego...

Tak, była rzeczywiście zadowolona. Wbiegła do jadalni wołając: — Już odjechał.

Linda krzyknęła ze swego pokoju: — Beryl, czy Stanley odjechał?

Stara pani Fairfield ukazała się, niosąc na rękach chłopca w flanelowym kaftaniku.

— Odjechał?

— Odjechał.

Och, jaka to ulga, jak to zupełnie inaczej, gdy mężczyzny nie ma w domu. Nawet ich głosy, gdy tak wołały jedna do drugiej, zmieniły się: brzmiały ciepłem i uczuciem, jakby dzieliły jakiś sekret. Beryl podeszła do stołu. — Niech mama wypije jeszcze filiżankę herbaty, dobrze? Jest jeszcze gorąca. — Chciała w jakiś sposób uczcić fakt, że teraz mogą robić, co im się żywnie podoba. Nie ma mężczyzny, który by im przeszkadzał, cały cudowny dzień jest ich własnością.

— Nie, dziękuję ci, dziecko — odpowiedziała stara pani Fairfield, ale sposób, w jaki zakołysała chłopca wołając do niego: — A kuku! A kuku! — wskazywał, że jest w tym samym nastroju co i jej córki. Małe dziewczynki wybiegły do ogródka jak kury wypuszczone z kurnika. Nawet służąca Alicja, myjąc statki w kuchni, zaraziła się od innych i szastała w najzupełniej lekkomyślny sposób drogocenną wodą ze zbiornika.

— Och, ci mężczyźni! — rzekła. Zanurzyła czajnik w misce i trzymała go pod wodą jeszcze wtedy, gdy woda już przestała bulgotać, jak gdyby to był także mężczyzna, który w najlepszym wypadku zasługuje tylko na to, by go utopić.

IV

— Czekaj na mnie, Izabello! Kezia, czekaj na mnie! Biedna mała Lottie znowu pozostała w tyle, gdyż tak

straszliwie trudno było jej przejść samej przez ogrodzenie. Kiedy stanęła na pierwszym szczeblu przełazu, kolana jej zaczęły się trząść; musiała schwycić się słupa. A potem trzeba było przełożyć jedną nogę. Ale którą? Nigdy nie potrafiła się zdecydować. Kiedy wreszcie, niemal w przystępie rozpaczy, przełożyła jedną nogę, doznała okropnego uczucia. Wciąż jeszcze była jedną nogą na płocie, a drugą — w gęstej trawie. Uchwyciła się desperacko słupa i podniosła głos:

— Czekajcie na mnie!

— Nie czekaj na nią, Kezia — rzekła Izabella. — To taka głuptula... Zawsze zawraca głowę. Chodżże prędzej — pociągnęła Kezię za rękaw. — Możesz używać mego kubełka, jeżeli pójdziesz ze mną — rzekła uprzejmie. — Jest większy od twego.

Ale Kezia nie mogłaby zostawić Lottie samej. Pobiegła do niej z powrotem. Teraz Lottie była bardzo czerwona na twarzy i oddychała ciężko.

— Tutaj! Postaw drugą nogę — rzekła Kezia.

— Ale gdzie?

Lottie patrzyła na Kezię jakby z wysokości góry.

— Tutaj, gdzie jest moja ręka — Kezia wskazała miejsce.

— Tam? — Lottie odetchnęła głęboko i przełożyła drugą nogę.

— No, a teraz odwróć się, usiądź i spróbuj się zsunąć — doradzała Kezia.

— Ale nie ma na czym usiąść — odpowiedziała Lottie. W końcu udało się... i kiedy już była po drugiej stronie, otrząsnęła się i uśmiechnęła promiennie.

— Umiem już lepiej przechodzić przez parkany, prawda, Kezia?

Lottie miała bardzo optymistyczne usposobienie.

Różowy i niebieski beret pomknęły w górę po śliskim wzgórzu w ślad za jasnoczerwonym beretem Izabelli. Dziewczynki stanęły na szczycie, aby zadecydować, dokąd iść, i rozejrzeć się, kto już jest na plaży. Widziane z tyłu, odcinające się na horyzoncie, gestykulujące głównie za pomocą łopatek — wyglądały jak postacie jakichś lilipucich zaaferowanych odkrywców.

Była tam cała rodzina Samuela Josephsa wraz z guwernantką, która siedziała na stołeczku polowym, utrzymywała porządek oraz kierowała zabawą za pomocą gwizdka uwiązanego przy szyi i małej laseczki. Dzieci Samuela Josephsa nigdy nie bawiły się same ani nie wymyślały sobie gier. Jeżeli się tak kiedykolwiek zdarzyło — koniec był zawsze taki, że chłopcy leli wodę za kołnierze dziewczynek albo dziewczynki próbowały wsuwać małe czarne kraby do kieszonek chłopców. Wobec tego pani Samuelowa i biedna guwernantka wymyślały każdego ranka coś, co guwernantka nazywała „brogramem", mającym na celu „zababienie" dzieci, by nie zrobiły sobie krzywdy. Były to zawsze jakieś konkursy, wyścigi albo kółeczka. Wszystko rozpoczynało się od przenikliwego dźwięku gwizdka guwernantki i kończyło w ten sam sposób. Dawano nawet nagrody — duże paczki w dość brudnym papierze, które guwernantka z kwaśnym uśmiechem wyciągała z rozepchniętego sznurkowego worka. Dzieci w rodzinie Samuela Josephsa walczyły gwałtownie o otrzymanie nagrody; oszukiwały w grze i szczypały jedno drugie — wszystkie były mistrzami w szczypaniu. Jeden jedyny raz, kiedy dzieci Burnellów bawiły się z nimi, Kezia wygrała nagrodę, ale gdy rozwinęła potrójne papiery — znalazła maleńki zardzewiały zatrzask. Nie mogła zrozumieć, o co ten cały krzyk.

Ale teraz dzieci Burnellów już nigdy nie bawiły się z dziećmi Samuela Josephsa, a nawet nie chodziły na ich przyjęcia. Josephsowie zawsze urządzali pikniki dla dzieci w Zatoce i zawsze dawali taki sam poczęstunek: wielka miednica z brązową sałatką owocową, babeczki pocięte na cztery części i dzbanek od wody wypełniony płynem, który guwernantka nazywała „lemoniadom". Wieczorem wracało się z oberwaną falbanką przy sukience albo z poplamionym fartuszkiem, a dzieci Josephsów nadal skakały jak dzikusy po murawie. Nie, one były okropne.

Z drugiej strony plaży, przy samej wodzie, dwaj mali chłopcy z podwiniętymi do góry spodenkami poruszali się niezdarnie jak pająki. Jeden kopał, drugi — dreptał do wody tam i z powrotem, napełniając mały kubełek. Byli to chłopcy Troutów: Pip i Rags. Ale Pip był tak zajęty kopaniem, a Rags — pomaganiem mu, że zobaczyli swoje małe kuzynki dopiero wtedy, gdy te znajdowały się już zupełnie blisko.

— Patrzcie! — zawołał Pip. — Patrzcie, co znalazłem. — I pokazał im stary, mokry, pognieciony but. Trzy dziewczynki przyjrzały mu się uważnie.

— Co chcesz z tym zrobić? — zapytała Kezia.

— Ma się rozumieć, że go zatrzymam. — Pip popatrzył na nią z pogardą. — To jest zdobycz, rozumiesz?

Tak, Kezia rozumiała. A jednak...

— Wiele jest rzeczy zakopanych w piasku — tłumaczył Pip. — Pochodzą z rozbitych okrętów. Skarby. Można by znaleźć...

— Ale dlaczego Rags ciągle wlewa tam wodę? — zapytała Lottie.

— Och, po to, żeby zmoczyć grunt — rzekł Pip — żeby trochę ułatwić pracę. Nalewaj, Rags.

Poczciwy mały Rags biegł tam i z powrotem, wlewając wodę, która zrobiła się brązowa jak kakao.

— Słuchajcie, czy mam wam pokazać, co znalazłem wczoraj? — zapytał tajemniczo Pip i zagłębił łopatkę w piasek. — Przyrzeknijcie, że nie powiecie.

Przyrzekły.

— Powiedzcie: jak mamę kocham...

Powiedziały.

Pip wyciągnął coś z kieszeni. Pocierał to przez długi czas o swój sweter, potem chuchnął i znowu potarł.

— A teraz obróćcie się — zakomenderował. Obróciły się.

— Wszystkie patrzcie w jedną stronę. Spokojnie. Teraz!

Otworzył rękę, podniósł pod światło coś, co błyszczało i migotało, co miało zachwycającą zieloną barwę.

— To jest szmaragd — rzekł Pip uroczyście.

— Naprawdę, Pip? — Nawet na Izabelli zrobiło to wrażenie.

Cudownie zielony przedmiot zdawał się tańczyć w palcach Pipa. Ciotka Beryl miała szmaragd w pierścionku, ale bardzo niewielki. Ten zaś był ogromny jak gwiazda i znacznie piękniejszy.

V

W miarę jak upływał poranek, całe grupy ludzi pojawiały się na piaszczystych wydmach i schodziły na plażę, aby zażyć kąpieli. Istniała milcząca umowa, że o godzinie jedenastej kobiety i dzieci z Kolonii Letników mają plażę dla siebie. Najpierw rozbierały się kobiety, nakładały kostiumy kąpielowe i nakrywały głowy ohydnymi czepkami podobnymi do woreczków na gąbki; następnie rozbierano dzieci. Plażę pokrywały małe stosy ubrań i obuwia. Ogromne kapelusze letnie, na których leżały kamienie, mające je zabezpieczyć przed porwaniem przez wiatr, wyglądały jak olbrzymie muszle. Dziwna rzecz — nawet morze zdawało się szumieć inaczej, gdy te wszystkie skaczące, roześmiane istoty wbiegały w fale. Stara pani Fairfield, w bawełnianej sukni koloru lila i w czarnym kapeluszu zawiązanym pod brodą, zebrała swoje stadko i przygotowała je do kąpieli. Mali chłopcy Troutów zsunęli koszulki przez głowy i cała piątka pobiegła przed siebie, podczas gdy ich babka usiadła, trzymając jedną rękę w worku z robótką, gotowa wyciągnąć kłębek włóczki, gdy tylko przekona się, że dzieciom nic nie grozi.

Tęgie dziewczynki nie były ani w połowie tak odważne jak wątli, delikatni chłopcy. Pip i Rags trzęsąc się, kuląc, rozpryskując wodę — nie znali wahań. Ale Izabella, która potrafiła przepłynąć dwanaście kroków, oraz Kezia, która dociągała prawie do ośmiu — posuwały się za nimi tylko pod tym warunkiem, że chłopcy nie będą ich ochlapywać. Co się tyczy Lottie, to wcale za nimi nie szła. Lubiła, gdy zostawiano ją samą i mogła robić, co jej się podoba, na swój sposób. A „sposób" jej polegał na tym, że siadała nad samą wodą z wyciągniętymi nóżkami i ściśniętymi kolankami i robiła niewyraźne ruchy rękami, jakby spodziewała się, że zostanie uniesiona na morze. Ale ilekroć posuwaja się w jej stronę większa niż zazwyczaj fala, ogromna brodata fala — Lottie zrywała się z przerażeniem na twarzyczce i pędziła z powrotem na brzeg.

— Potrzymaj mi to, mamo, dobrze?

Dwa pierścionki i cienki złoty łańcuszek poleciały na kolana pani Fairfield.

— Dobrze, moja droga. Ale czy nie będziesz się tutaj kąpała?

— Nie-e — wycedziła Beryl. — Wyglądało, że jest niezdecydowana. — Rozbiorę się tam dalej. Będę się kąpała razem z panią Harry Kember.

— Bardzo dobrze. — Ale pani Fairfield zacisnęła usta. Nie podobała jej się pani Harry Kember. Beryl wiedziała o tym.

„Biedna stara mateczka — uśmiechała się, skacząc po kamieniach. — Biedna stara mateczka. Och! Och! Jaka to radość, jaka rozkosz być młodą!"

— Masz bardzo zadowoloną minę — zauważyła pani Harry Kember. Siedziała skulona na kamieniach, oplatając ramionami kolana. Paliła.

— Taki cudowny dzień — zawołała Beryl uśmiechając się do niej.

— Och, moja droga! — głos pani Kember zabrzmiał tak, jak gdyby mogła coś więcej powiedzieć na ten temat. Ale głos jej zawsze miał takie brzmienie; zdawało się, że wie o innych więcej, aniżeli oni sami. Była to wysoka, dziwacznie wyglądająca kobieta o szczupłych rękach i nogach. Jej twarz też była długa i wąska i miała zmęczony wygląd; nawet jasna, wijąca się grzywka robiła wrażenie spalonej i zwiędłej. Pani Kember, jedyna ze wszystkich kobiet w Zatoce, paliła — i to paliła ciągle, trzymając papierosa między wargami, nawet gdy rozmawiała — i wyjmowała go tylko wtedy, gdy nagromadziło się już tyle popiołu, że nie można było w ogóle zrozumieć, dlaczego nie spada. Kiedy nie grała w bridża — a grała każdego dnia przez całe swoje życie — spędzała czas wylegując się w pełnym blasku słońca. Mogła wytrzymać największy żar, nigdy nie miała go dosyć. Co prawda, nie wyglądała na to, by słońce ją grzało. Zasuszona, przywiędła, zimna — leżała na kamieniach jak kawał wyrzuconego przez fale drzewa. Kobiety w Zatoce były zdania, że jest bardzo rozwiązła. Jej brak próżności, różne powiedzonka, sposób traktowania mężczyzn — taki, jak gdyby należała do ich grona — i fakt, że nie dbała ani odrobinę o dom i nazywała swoją służącą Gladys: Gladeyes * — wszystko to było haniebne. Stojąc na stopniach werandy pani Kember wołała obojętnym, znużonym głosem: — Słuchaj, Glad-eyes, mogłabyś zrzucić mi chusteczkę, jeżeli mi tam jakaś została, dobrze? — A Glad-eyes z czerwoną kokardą we włosach zamiast czepka i w białych pantoflach — przybiegała z bezczelnym uśmiechem. Po prostu skandal. Prawda, że nie miała dzieci, a jej mąż... W tym miejscu głosy podnosiły się, stawały się rozgorączkowane. Jakże on mógł się z nią ożenić? Jakże mógł? Jakże mógł? Oczywiście chodziło o pieniądze, ale nawet w takim wypadku...

Mąż pani Kember, co najmniej o dziesięć lat młodszy od niej, był tak nieprawdopodobnie przystojny, że wyglądał raczej na manekin lub na jakąś skończenie piękną ilustrację do amerykańskiej powieści, a nie na żywego mężczyznę. Czarne włosy, ciemnoniebieskie oczy, czerwone wargi, powolny, senny uśmiech, doskonały tenisista, wymarzony tancerz, a w tym wszystkim tajemnica. Harry Kember był jak człowiek chodzący we śnie. Mężczyźni nie znosili go; nie mogli wydobyć z niego ani słowa. Swoją żonę ignorował tak samo, jak ona jego. Jak on żył? Naturalnie, opowiadano różne historie — i jakie jeszcze! Po prostu nie można ich powtórzyć. Te kobiety, z którymi go widywano; miejsca, gdzie go można było spotkać... A jednak nic pewnego, nic określonego. Niektóre kobiety w Zatoce myślały po cichu, że pewnego pięknego dnia Kember popełni morderstwo. Tak, nawet wtedy, gdy rozmawiały z panią Kember i patrzyły na te okropne szmatki, jakie miała na sobie — widziały ją, tak samo rozciągniętą jak na plaży, ale zimną, ociekającą krwią, wciąż jeszcze z papierosem tkwiącym w kąciku ust.

Pani Kember podniosła się, ziewnęła, odpięła klamrę paska i szarpnęła tasiemkę przy bluzce. Beryl wysunęła się ze swojej spódnicy, zrzuciła sweter i stanęła w krótkiej białej halce i staniczku z kokardami na ramionach.

— Litości! — rzekła pani Kember. — Jakaż ty jesteś piękna!

— Nie mów tego — powiedziała miękko Beryl, ale gdy ściągała najpierw jedną pończochę, a potem drugą — czuła, że naprawdę jest piękna.

— Ależ, kochanie, dlaczego nie? — zapytała pani Kember, depcząc po swojej halce. Doprawdy, ta jej bielizna! Niebieskie bawełniane majtki i płócienny stanik, jakby uszyty z poszewki na poduszkę.

— I nie nosisz gorsetu, co? — dotknęła stanu Beryl, która podskoczyła z krótkim, afektowanym okrzykiem.

— Nie, nigdy — rzekła stanowczo.

— Szczęśliwa istota — westchnęła pani Kember, odpinając swój gorset.

Beryl odwróciła się plecami i zaczęła wykonywać skomplikowane ruchy, typowe dla kobiety, która stara się jednocześnie zdjąć bieliznę i włożyć kostium kąpielowy.

— Och, moja droga, nie zważaj na mnie — rzekła pani Kember. — Po cóż masz się wstydzić? Nie zjem cię, nie będę zgorszona jak tamte damulki. — Roześmiała się swym dziwacznym rżącym śmiechem i skrzywiła na myśl o tamtych kobietach.

Ale Beryl była wstydliwa. Nigdy nie rozbierała się w niczyjej obecności. Czy to nie głupie? Pod wpływem pani Kember odniosła wrażenie, że to jest w istocie głupie, że nawet należałoby się tego wstydzić. Doprawdy, po cóż ma się krępować? Szybko spojrzała na swoją przyjaciółkę,.stojącą tak bez żadnego onieśmielenia w porwanej koszuli i zapalającą kolejnego papierosa — i w piersiach jej zrodziło się szybkie, śmiałe, niedobre uczucie. Śmiejąc się niedbale, naciągnęła na siebie pomięty, zapiaszczony kostium kąpielowy, niezupełnie jeszcze suchy i zapięła pogięte guziczki.

— Tak już lepiej — zauważyła pani Kember. Zaczęły razem schodzić ku morzu. — To grzech doprawdy, że w ogóle nosisz suknie, moja droga. Ktoś musi ci to kiedyś powiedzieć.

Woda była zupełnie ciepła — cudowny, przejrzysty błękit nakrapiany srebrem, ale piasek na dnie wyglądał jak złoty; kiedy poruszało się go palcami nóg, złocisty pył unosił się do góry. Teraz fale dochodziły do piersi. Beryl stała z rozpostartymi ramionami, patrząc przed siebie. Przy każdej nowej nadchodzącej fali podskakiwała leciutko i zdawało się, że to fala unosi ją tak delikatnie.

— Uważam, że ładne dziewczęta powinny używać życia — mówiła pani Kember. — I dlaczegóżby nie? Nie zrób głupstwa, moja droga. Baw się. — I nagle dała nura, zniknęła i odpłynęła szybko... szybko jak szczur. A potem zatrzepotała w wodzie i zaczęła płynąć z powrotem. Chciała powiedzieć coś jeszcze. Beryl czuła, że ta zimna kobieta zatruwa ją, ale pragnęła jej słuchać. Ale, och! jakie to dziwne, jakie okropne! Kiedy pani Kember podpłynęła blisko, to w swoim czarnym gumowym czepku kąpielowym, z senną twarzą wychyloną tuż nad wodą — wyglądała jak jakaś koszmarna karykatura swego męża.

VI

Spoczywając na leżaku pod drzewem manuka, rosnącym przed domem pośrodku zarosłego trawą klombu, Linda Burnell przemarzyła cały ranek. Nie robiła nic. Spoglądała na ciemne, suche liście drzewa manuka, na przeświecający przez nie błękit, a od czasu do czasu spadał na nią maleńki, żółtawy kwiatek. Jaki piękny! Rzeczywiście, gdy bierze się taki kwiatek w rękę i przygląda mu się z bliska — wygląda przecudnie. Każdy bladożółty płatek błyszczy, jak gdyby był wycyzelowanym tworem kochającej ręki. Maleńki języczek pośrodku kwiatu nadaje mu kształt dzwonka. A kiedy obraca się go na drugą stronę, jest ciemnobrązowy. Ale zaledwie te kwiaty zakwitną — już opadają i wszędzie ich pełno. Strząsa się je z ubrania w czasie rozmowy; te małe wstręciuchy zaplątują się we włosy. Czy warto w takim razie zakwitać? Kto bierze na siebie kłopot czy też rozkosz — by tworzyć te wszystkie rzeczy, które się tylko marnują?... Jakież to bezsensowne!

Na trawie koło Lindy, między dwiema poduszkami, leży chłopczyk. Śpi mocno, odwrócił główkę od matki. Jego piękne ciemne włoski robią raczej wrażenie cienia aniżeli rzeczywistych włosów, ale uszko ma jasno-koralową barwę. Linda splotła ręce nad głową i skrzyżowała nogi. Jak to miło wiedzieć, że wszystkie te bungalowy są teraz puste; że wszyscy poszli na plażę, gdzie ich nie może widzieć ani słyszeć. Ma ogród dla siebie. Jest sama.

Goździki błyszczą oślepiającą białością, żółtookie nagietki migocą, nasturcje spowijają słupy werandowe zielonym i złocistym płomieniem. Gdyby tylko był czas, by dość napatrzyć się tym kwiatom; gdyby miało się czas, aby stracić wrażenie nowości i obcości — czas, by je poznać! Ale ledwie się człowiek zatrzyma i zdąży rozdzielić płatki, żeby spojrzeć na drugą stronę, już zbliża się Życie i wciąga go w swój wir. Spoczywając na trzcinowym leżaku, Linda czuje się lekka jak listek. Przychodzi Życie niby wicher i chwyta ją, i potrząsa. Musi iść! Och, Boże! Czy zawsze tak będzie? Czy nie ma na to rady?

...Siedzi teraz na werandzie ich domu w Tasmanii, opierając się o kolana ojca.

A on przyrzeka: „Gdy tylko oboje będziemy dostatecznie dorośli, Linny, wymkniemy się dokądś, uciekniemy jak dwaj chłopcy. Wydaje mi się, że chciałbym teraz płynąć po rzece w Chinach". I Linda widzi tę rzekę, bardzo szeroką, pokrytą maleńkimi tratwami i łodziami. Widzi żółte kapelusze wioślarzy i słyszy ich wysokie, cienkie głosy.

„Dobrze, tatusiu."

Ale w tej samej chwili koło ich domu przechodzi powoli barczysty młodzieniec o jasnorudych włosach i zwolna, niemal uroczyście zdejmuje kapelusz. Ojciec Lindy ciągnie ją żartobliwie za ucho w sobie tylko właściwy sposób.

„Kawaler Lindy" — szepcze.

„Och, tatusiu, tylko wyobraź sobie... być żoną Stanleya Burnella."

No, ale została jego żoną. I co więcej: kochała go. Nie tego Stanleya, którego każdy widywał, nie tego codziennego Stanleya — ale nieśmiałego, wrażliwego, niewinnego chłopca, który klękał co wieczór, by odmówić pacierz, i który pragnął być dobry. Stanley miał prostą naturę. Jeżeli ufał komuś — tak jak na przykład ufał jej — to już całym sercem. Nie potrafiłby być nielojalny, nie potrafiłby skłamać. I jak straszliwie cierpiał, jeżeli mu się zdawało, że ktoś — powiedzmy ona — nie jest wobec niego bezwzględnie uczciwy, bezwzględnie szczery. „To jest dla mnie zbyt subtelne" — wyrzucał z siebie te słowa, ale jego otwarte, drżące, zakłopotane spojrzenie było jak spojrzenie złapanego w potrzask zwierzęcia.

Ale najgorsze było — w tym miejscu Linda miała wprost ochotę się roześmiać, choć Bóg wie, że nie był to temat do śmiechu — najgorsze było, że tak rzadko widywała swego Stanleya. Były tylko przebłyski, chwile, momenty ciszy, ale przez cały czas poza tym miała uczucie, że mieszka niestety w domu, w którym raz po raz wybucha pożar; że znajduje się na okręcie, który każdego dnia się rozbija. I właśnie Stanley zawsze znajdował się w największym niebezpieczeństwie. Cały swój czas zużywała na to, aby go ratować, doprowadzać do przytomności, uspokajać i wysłuchiwać jego opowiadań. A jeżeli pozostawało jej trochę wolnych chwil — to wypełniał je strach przed rodzeniem dzieci.

Linda zmarszczyła się! Wyprostowała się szybko na leżaku i objęła nogi. Tak, o to naprawdę miała pretensję do życia; tego nie potrafiła zrozumieć. Nad tym często się zastanawiała i daremnie czekała na odpowiedź. Łatwo mówić, że zwykłym losem kobiet jest rodzenie dzieci. Ale to nieprawda! Ona sama chociażby może to udowodnić. Rodzenie dzieci złamało ją, pozbawiło sił, odebrało energię. A podwójnie ciężkie było w dodatku to, że nie kochała swoich dzieci. Nie ma celu udawać! Nawet gdyby posiadała dość sił, nie niańczyłaby swoich małych dziewczynek i nie bawiłaby się z nimi. Nie, czuła się tak, jak gdyby zimny podmuch zwarzył ją doszczętnie w czasie każdej z tych okropnych wędrówek; nie pozostawało jej już potem ani trochę ciepła dla dziecka. Co się tyczy chłopca — no to, dzięki Bogu, zaopiekowała się nim babka; należał do babki albo do Beryl, albo do kogokolwiek innego, kto go tylko chciał. Linda właściwie nie trzymała go jeszcze na rękach. Odnosiła się do niego tak obojętnie, że gdy tak leżał...

Spojrzała na niego.

Chłopiec odwrócił się. Widziała teraz jego twarzyczkę. Nie spał już. Jego ciemnoniebieskie dziecięce oczka były otwarte; wyglądał, jak gdyby zerkał na matkę. I nagle na małej buzi pojawiły się dołeczki; usteczka rozchyliły się w szerokim, bezzębnym uśmiechu, zupełnie jak cudowny promyk.

„Jestem tutaj — zdawał się mówić pełen szczęścia uśmiech. — Czemu mnie nie lubisz?"

W uśmiechu tym było coś tak miłego, tak nieoczekiwanego, że Linda uśmiechnęła się również. Ale powstrzymała się i rzekła do chłopca chłodno: — Nie lubię małych dzieci.

„Nie lubisz małych dzieci? — Chłopczyk nie mógł jej uwierzyć. Mnie nie lubisz?" — I machnął rączkami w stronę matki niezgrabnym ruchem.

Linda zsunęła się z krzesła na trawę.

— Czemu się ciągle uśmiechasz? — pytała surowo. — Gdybyś wiedział, o czym myślałam, nie śmiałbyś się.

Ale on tylko zmrużył przebiegle oczka i potoczył główką po poduszce. Nie uwierzył ani jednemu jej słowu.

„Już my wiemy, co o tym myśleć" — uśmiechał się malec.

Linda była tak zdumiona ufnością tej maleńkiej istotki...

Ach nie, bądźmy szczerzy. Wcale nie to odczuwała, to było coś zupełnie innego, coś tak nowego, coś... Łzy zakręciły się jej w oczach. Szepnęła cichutko ku chłopcu: — Moja ty śmiesznotko!

Tymczasem malec już zapomniał o matce. Znowu był poważny, Przed nim zamajaczyło coś różowego, miękkiego. Chciał to pochwycić, ale w tej samej chwili zniknęło mu z oczu. Gdy tak leżał, znowu pojawiło się coś podobnego. Tym razem stanowczo postanowił to złapać. Zrobił olbrzymi wysiłek i przekręcił się na drugi bok.

VII

Jest odpływ. Wybrzeże opustoszało. Leniwie przewala się ciepłe morze. Słońce pali żarem; płomienny, ognisty żar spływa na miękki piasek, przypieka okrągłe kamyki o szarych, niebieskich, czarnych i białych żyłkach. Wysysa maleńkie kropelki wody, lśniące w zagłębieniach wygiętych muszli; wybiela różowy powój, pełznący przez piaszczyste wydmy. Wydaje się, że wszystko zamarło w bezruchu oprócz maleńkich skoczków plażowych. Pit... pit... pit... One nigdy nie spoczywają.

Dalej — na porośniętych wodorostami skałach, podobnych podczas odpływu do kudłatych zwierząt, które zeszły w dół, by napić się wody — promienie słońca lśnią jak srebrne monety, porozrzucane w małych kałużach wśród skał. Tańczą, drgają; drobniutkie fale opryskują porowate brzegi. Gdy ktoś nachyli się i patrzy w dół, ma wrażenie, że każda taka kałuża jest jeziorem z różowymi i niebieskimi domkami, stłoczonymi na brzegach! I och — jaki rozległy górski kraj znajduje się za tymi domkami! — wąwozy, przełęcze, niebezpieczne przepaście i budzące strach ścieżki, wiodące na skraj wody. W głębi kołysze się morski las: różowe, nitkowate drzewa, aksamitne ukwiały i nakrapiane pomarańczowo morszczyny. Teraz oto kamyk na dnie porusza się, kołysze; miga czarna macka; jakieś nitkowate stworzonko przemknęło obok i już go nie ma. Coś się stało różowym, rozkołysanym drzewom: zmieniają kolor na chłodny, księżycowy błękit. A teraz rozlega się cichutki plusk. Kto spowodował ten dźwięk? Co się tam dzieje? A jaki mocny, jaki przepojony wilgocią jest zapach wodorostów w gorącym słońcu...

W bungalowach Kolonii Letników zasunięto zielone żaluzje. Na werandach, na trawie, na płotach wiszą i leżą wymęczone kostiumy kąpielowe i szorstkie pasiaste ręczniki. Parapet każdego okna w tyle domu jest zaopatrzony w pantofle plażowe, w jakieś ułamki skały, kubełki albo też w kolekcję muszli. Krzaki drżą w upale, piaszczysta droga jest pusta — tylko pośrodku rozciągnął się pies Troutów, Snooker. Zwrócił niebieskie oko ku górze, łapy wyciągnął sztywno, a od czasu do czasu dobywa z siebie desperackie sapnięcie, jak gdyby chciał powiedzieć, że postanowił zaraz wstać i czeka tylko, aż przejedzie jakiś wóz.

— Na co tak patrzysz, babciu? Dlaczego ciągle zatrzymujesz się i patrzysz w ścianę?

Kezia i jej babka odpoczywają razem. Mała dziewczynka ma na sobie tylko krótkie majteczki i staniczek; ramiona jej i nóżki są gołe. Leży na jednej z wypchanych poduszek na łóżku babci, podczas gdy staruszka w białym fałdzistym szlafroku siedzi na fotelu bujającym przy oknie, a na kolanach trzyma różową robótkę i druty. Ich pokój ma, tak jak inne pokoje w bungalowie, ściany z jasnego politurowanego drzewa i gołą podłogę. Umeblowanie jest najzwyczajniejsze i najprostsze. Na przykład rolę gotowalni spełnia paka owinięta w muślinową halkę, a i wiszące nad nią lustro jest bardzo dziwne: wygląda, jakby uwięziona w nim była maleńka rozwidlona błyskawica. Na stole stoi słoik z morskimi goździkami, tak mocno ściśniętymi, że wyglądają jak aksamitna poduszeczka do szpilek, „specjalna" muszla, którą Kezia dała babci na szpilki, oraz inna, jeszcze bardziej „specjalna", którą Kezia uważa za bardzo odpowiednie schowanko na zegarek.

— Powiedz mi, babciu — nalegała Kezia.

Staruszka westchnęła, owinęła włóczkę dwa razy dokoła grubego palca i wepchnęła w nią drut.

— Myślałam o twoim wuju Williamie, kochanie — rzekła spokojnie.

— O moim australijskim wuju Williamie? — zapytała Kezia. Miała jeszcze innego.

— Tak, oczywiście.

— O tym, którego nigdy nie widziałam?

— Tak.

— A co mu się stało? — Kezia wiedziała bardzo dobrze, ale chciała usłyszeć znowu.

— Poszedł do kopalni, a potem dostał porażenia słonecznego i umarł — rzekła stara pani Fairfield.

Kezia zmrużyła oczy i ujrzała znowu taki obrazek: mały człowieczek przewraca się, jak żołnierzyk z blachy, koło wielkiej czarnej jamy.

— Czy smutno ci, gdy o nim myślisz, babciu? — Nie mogła ścierpieć, aby babci było smutno.

Teraz na staruszkę przyszła kolej zastanowienia się. Czy jest jej smutno? Spogląda daleko, daleko w przeszłość, wpatruje się w minione lata — na czym przed chwilą przyłapała ją Kezia. Spogląda w ślad za nimi, jak zwykła patrzeć kobieta za czymś, co dawno już zniknęło jej z oczu. Czy jest jej wtedy smutno? Och, nie, takie jest życie.

— Nie, Keziu.

— Ale dlaczego? — zapytała Kezia. Podniosła jedną gołą rączkę i zaczęła coś kreślić w powietrzu. — Dlaczego wuj William musiał umrzeć? Nie był przecież stary.

Pani Fairfield zaczęła liczyć ściegi. — Tak się zdarzyło — rzekła nieswoim głesem. — A czy każdy musi umrzeć? — Każdy.

— I ja? — głos Kezi wyrażał niesłychane zdumienie.

— Przyjdzie taki dzień, kochanie.

— Ale babciu... — Kezia machnęła lewą nóżką i zaczęła poruszać palcami... czuła na nich piasek. — A jeżeli po prostu nie będę chciała?

Staruszka westchnęła znowu i wyciągnęła długą nitkę z kłębka.

— Nie pytają nas o to, Keziu — rzekła smutnie. — Przychodzi to na nas wszystkich prędzej czy później.

Kezia leżała cicho, rozmyślając nad tym zagadnieniem. Nie chciała umierać. Znaczyłoby to zostawienie tego, co jest tutaj, zostawienie wszystkiego na zawsze, zostawienie... babci. Szybko przekręciła się na łóżku.

— Babciu — rzekła wystraszonym głosikiem.

— Co, moja pieszczoszko?

— Ale ty nie umrzesz — głos Kezi był bardzo stanowczy.

— Ach, Keziu — babka spojrzała na nią, uśmiechnęła się i potrząsnęła głową. — Nie mówmy o tym.

— Ale ty nie możesz umrzeć. Nie możesz mnie zostawić. Nie może ciebie nie być. — To było okropne. — Przyrzeknij mi, że tego nigdy nie zrobisz, babciu — błagała Kezia.

Staruszka dalej robiła na drutach.

— Przyrzeknij mi. Powiedz, że nigdy. Ale babka wciąż jeszcze milczała.

Kezia zsunęła się z łóżka. Nie mogła już tego dłużej znieść. Lekko skoczyła na kolana babci, otoczyła ramionami szyję staruszki i zaczęła ją całować pod brodą, za uchem i chuchać jej na kark.

— Powiedz nigdy... powiedz nigdy... powiedz nigdy. — Oddychała ciężko wśród pocałunków. A potem zaczęła łaskotać babcię, bardzo delikatnie i lekko.

— Keziu — staruszka upuściła robótkę. Poruszyła bujającym fotelem. Zaczęła łaskotać Kezię.

— Powiedz nigdy. Powiedz nigdy. Powiedz nigdy — powtarzała Kezia i obie zaśmiewały się splecione uściskiem.

— Już dosyć, moja wiewióreczko. Już dosyć, mój dziki osiołeczku — rzekła pani Fairfield, prostując czepek. — Podnieś moją robotę.

Obie już zapomniały, czego dotyczyło owo „nigdy".

VIII

Ogród stał jeszcze w pełnym blasku słońca, gdy tylne drzwi domu Burnellów zamknęły się z trzaskiem i bardzo jaskrawa postać przeszła ścieżką w kierunku furtki. Była to służąca Alicja, wystrojona na wolne popołudnie. Miała na sobie białą bawełnianą sukienkę w wielkie czerwone plamy, których było tak wiele, że aż budziły dreszcz, gdy się na nie patrzyło, białe pantofle i szeroki słomkowy kapelusz, przybrany od spodu makami. Oczywiście, nosiła rękawiczki — i to białe, poplamione rdzą przy zatrzaskach; w jednej ręce trzymała bardzo pretensjonalnie wyglądającą parasolkę, o której mówiła: — Moja peraszolka.

Beryl, siedząc w oknie i osuszając wachlarzem świeżo umyte włosy, pomyślała, że nigdy jeszcze nie widziała czegoś podobnego. Jeśliby Alicja przed wyjściem z domu poczerniła sobie twarz kawałkiem korka, to obraz byłby kompletny. I dokąd to tego rodzaju dziewczyna chodzi w takiej miejscowości? Wachlarz w kształcie serca pogardliwie uderzał w śliczną jasną grzywę. Prawdopodobnie Alicja znalazła sobie jakiegoś okropnego, pospolitego draba — i teraz pójdą razem w krzaki. Niepotrzebnie się tak wystroiła, będzie im trudno się ukryć, gdy jest w takim stroju.

Ale nie, Beryl była niesprawiedliwa. Alicja szła na podwieczorek do pani Stubbs, która przysłała jej „zaprosiny" przez małego chłopca, przyjmującego zamówienia dla sklepu. Alicja bardzo polubiła panią Stubbs od pierwszego razu, kiedy przyszła do sklepu kupić coś ,,na komary".

— Serce moje — pani Stubbs podparła się pod boki. — Nigdy jeszcze nie widziałam nikogo tak pogryzionego. Można by pomyśleć, że na panienkę napadli Konibale.

Alicja pragnęłaby jednak, aby na drodze, którą szła, widać było trochę życia. Tak dziwnie się czuła, nie mając nikogo poza sobą... Aż jej się słabo robiło w plecach. Po prostu nie mogła uwierzyć, że nikt się jej nie przygląda. A jednak głupio byłoby się odwrócić; zdradziłaby się wówczas. Podciągnęła rękawiczki, zanuciła coś pod nosem i powiedziała do dalekiego drzewa eukaliptusowego: — Już niedługo. — Ale drzewo trudno nazwać towarzystwem.

Sklep pani Stubbs przycupnął na małym wzgórzu, tuż przy drodze. Miał dwa duże okna jak oczy; szeroki taras jak kapelusz, a szyld na dachu wypisany koślawymi literami: Mrs Stubbs — był jak karta wizytowa, zatknięta kokieteryjnie za wstążką kapelusza.

Na werandzie wisiał długi sznur kostiumów kąpielowych, zlepionych z sobą, jak gdyby dopiero co wyciągnięto je z morza. Obok nich — stosy pantofli plażowych, tak niesłychanie poplątanych, że chcąc zdobyć jedną parę w komplecie trzeba było rozplatać i rozdzielić siłą co najmniej z pięćdziesiąt par. I nawet wtedy bardzo rzadko znajdowało się lewy pantofel pasujący do prawego. W ten sposób wielu ludzi traciło cierpliwość i odchodziło z jednym pantoflem pasującym do nogi i drugim, odrobinę za dużym. Pani Stubbs szczyciła się tym, że trzyma u siebie wszystkiego po trochu. Towary na wystawie wyglądały jak chwiejne piramidy — ułożone były tak ciasno i tak wysoko, iż zdawało się, że tylko czarnoksiężnik może uchronić je przed wywróceniem się. W lewym kącie jednego z okien, przylepiony do szyby czterema żelatynowymi nalepkami, widniał od niepamiętnych czasów napis:

ZGUBIONO! ŁADNA BROSZKA

CZYSTE ZŁOTO

NA PLAŻY LUB W POBLIŻU

NAGRODA ZAPEWNIONA

Alicja pchnęła drzwi. Rozległ się dzwonek. Kotary z czerwonego materiału rozchyliły się i ukazała się pani Stubbs. Z szerokim uśmiechem na twarzy i z długim nożem w ręce — wyglądała jak uprzejmy bandyta. Alicja powitana została tak gorąco, że aż z trudnością udało się jej zachować odpowiednie „maniery". Maniery te polegały na ciągłym pokasływaniu i chrząkaniu, podciąganiu rękawiczek, chwytaniu się za spódnicę i dziwnej trudności dostrzegania tego, co znajdowało się przed jej oczami, oraz rozumienia, co do niej mówiono.

Podwieczorek podano na stole w saloniku: szynkę, sardynki, cały funt masła i tak wielką babkę, że wyglądała jak reklama jakiegoś proszku do pieczenia. Ale prymus syczał tak głośno, że próżne byłyby próby przekrzyczenia go. Alicja usiadła na brzeżku wyplatanego krzesełka, podczas gdy pani Stubbs zwiększyła jeszcze płomień prymusa. Nagle pani Stubbs zsunęła poduszkę z krzesła i odsłoniła dużą paczkę w brązowym papierze.

— Właśnie zrobiłam sobie parę fotografii, moja droga — zawołała wesoło do Alicji. — Powiedz mi, jak ci się podobają.

Bardzo wyszukanym i dystyngowanym ruchem Alicja zwilżyła palec i odsunęła bibułkę z pierwszej fotografii. Mój Boże! Ileż tam tego jest? Co najmniej trzy tuziny! Podniosła fotografię do światła.

...Pani Stubbs siedziała w fotelu przechylona mocno na jeden bok. Na jej szerokiej twarzy widniał wyraz łagodnego zdumienia — i rzeczywiście miała się czemu dziwić. Bowiem chociaż fotel stał na dywanie, z lewej jego strony, cudownym jakimś sposobem dotykając brzegu dywana, spływał wartki wodospad. Z prawej strony widniała kolumna grecka z olbrzymimi paprociami po obu bokach, a w tyle wznosiła się wysmukła góra, biała od śniegu.

— Ładna dekoracja, co? — zawołała pani Stubbs i Alicja krzyknęła jej właśnie w odpowiedzi: — Milutka — gdy huczenie prymusa ucichło, urwało się z sykiem i zamarło, wobec czego powiedziała: — Ładna — w ciszy, która miała w sobie coś przerażającego.

— Przysuń tu krzesło, moja droga — rzekła pani Stubbs, zaczynając nalewać herbatę. — Tak — dodała w zamyśleniu, podając jej filiżankę — tylko nie podoba mi się format. Dałam je powiększyć. Byłyby dobre jako pocztówki na Boże Narodzenie, ale nie jestem zwolenniczką małych fotografii. Nie sprawiają człowiekowi przyjemności. Jeśli mam powiedzieć prawdę, to nawet zniechęcają.

Alicja zrozumiała najzupełniej, co tamta miała na myśli.

— Rozmiar — powiedziała pani Stubbs. — Dajcie mi odpowiedni rozmiar. To właśnie powtarzał zawsze mój biedny mąż. Nie mógł znieść niczego, co było małe. Przechodziły go ciarki. I chociaż to może wydać się dziwne, moja droga — w tym miejscu pani Stubbs podniosła głos i zdawała się nadymać na samo wspomnienie — w końcu umarł na puchlinę wodną. Ileż to razy wypompowywali z niego w szpitalu półtora półkwaterka... Przeznaczenie, moja pani.

Alicję rozpierało pragnienie dowiedzenia się dokładnie, co mianowicie z niego wypompowywali. Zaryzykowała: — Przypuszczam, że to była woda...

Ale pani Stubbs utkwiła oczy w Alicję i rzekła znacząco: — To była ciecz, moja droga.

— Ciecz! — Alicja podskoczyła na to słowo jak kot i wróciła do niego węsząc nieufnie.

— To on! — powiedziała pani Stubbs wskazując dramatycznym gestem naturalnej wielkości głowę i ramiona otyłego mężczyzny z zeschniętą białą różą w butonierce marynarki, nasuwającą myśl o kawałku zimnego baraniego łoju. Poniżej, na czerwonej tekturze wypisane były srebrnymi literami słowa: „Nie lękaj się, to ja".

— Taka piękna twarz — rzekła słabo Alicja.

Zatrzęsła się bladoniebieska kokarda na czubku jasnych ufryzowanych włosów pani Stubbs. Wygięła się pulchna szyja! Jakąż ona miała szyję! Była jasnoróżowa u nasady, potem przechodziła w ciemnomorelową, w kolor brunatnego jajka, a na końcu — w mocno kremowy. — Wszystko jedno, moja droga — rzekła pani Stubbs ku zdumieniu słuchaczki — swoboda jest najlepsza. — Jej miękki pełny chichot zabrzmiał jak mruczenie kota. — Swoboda jest najlepsza — powtórzy ja.

Swoboda! Alicja zaśmiała się głośno, niemądrze. Było jej nieprzyjemnie. Pobiegła myślą do swojej kuchni. O dziwo! Już zapragnęła znaleźć się w niej z powrotem.

IX

Dziwne towarzystwo zebrało się w pralni Burnellów po podwieczorku. Dokoła stołu siedziały: byk, kogut, osiołek, który ciągle zapominał o tym, że jest osiołkiem, owca i pszczoła. Pralnia była cudownym miejscem na takie zebranie, gdyż można tu było hałasować, jak się tylko komu podobało, i nikt nigdy nie przeszkadzał. Była to mała, blaszana szopa, znajdująca się w pewnym oddaleniu od bungalowu. Pod ścianą stało głębokie koryto, w kącie kocioł, a na nim koszyk pełen klamerek do bielizny. Na zakurzonym parapecie maleńkiego, pokrytego pajęczyną okienka sterczał kawałek świecy i pułapka na myszy. Na górze krzyżowały się sznury do bielizny, a na kołku w ścianie wisiała ogromna zardzewiała podkowa. Stół stał pośrodku, z ławkami po obu stronach.

— Nie możesz być pszczołą, Keziu. Pszczoła to nie zwierzę. To jest ł. .. ł o w a d.

— Ale ja okropnie chcę być pszczołą — jęczała Kezia. — Maleńką pszczółką, całą żółtą, z nóżkami w pasy.

Wsunęła nogi pod siebie i pochyliła się nad stołem. Czuła, że jest pszczołą.

— Ł o w a d musi być zwierzęciem — rzekła stanowczo. — Robi hałas. Nie tak jak ryba.

— A ja jestem bykiem... ja jestem bykiem... — krzyczał Pip. Ryknął tak gwałtownie — jakże on to zrobił? — że Lottie trochę się przestraszyła.

— Ja będę owcą — powiedział mały Rags. — Tyle owiec przeszło tędy dziś rano.

— Skąd wiesz?

— Tatuś je słyszał. Me-e — pobekiwał jak małe jagnię, które drepcze z tyłu i wydaje się czekać na to, że je ktoś poniesie.

— Ki-ki-ri-ki — zapiała Izabella. Z czerwonymi policzkami i jasnymi oczkami wyglądała rzeczywiście jak kogut.

— A czym ja będę? — pytała wszystkich Lottie i siedziała uśmiechnięta, czekając, aż za nią zadecydują. Musiało to być coś łatwego.

— Bądź osiolkiem, Lottie — zaproponowała Kezia. — I-a! Tego nie możesz zapomnieć!

— I-a! — rzekła Lottie uroczyście. — Kiedy mam to powiedzieć?

— Ja wytłumaczę, ja wytłumaczę — zawołał byk. To on trzymał karty. Zamachał nimi nad głową. — Bądźcie cicho wszyscy! Słuchajcie! — Poczekał chwilę. — Popatrz tu, Lottie. — Odwrócił kartę. — Ma dwa znaki, widzisz? Teraz, jeżeli położysz tę kartę w środku i ktoś inny będzie miał także kartę z dwoma znakami, powiesz: I-a, i karta będzie twoja.

— Moja? — Lottie otworzyła szeroko oczy. — Na zawsze?

— Nie, głuptasie. Tylko na czas gry, rozumiesz? Tylko póki się bawimy. — Byk był bardzo zły na nią.

— Och, Lottie, ty jesteś głupia— rzekł dumny kogut. Lottie spojrzała na nich oboje. Potem spuściła głowę, usta jej zadrżały. — Nie chcę się bawić — szepnęła. Tamci spojrzeli po sobie jak konspiratorzy. Wszyscy wiedzieli, co to miało znaczyć. Odejdzie, a potem znajdzie się ją gdzieś w kącie albo pod ścianą, albo nawet za krzesłem, z fartuszkiem zarzuconym na głowę.

— Ale chcesz, Lottie, chcesz. To jest zupełnie łatwe — rzekła Kezia.

A Izabella, pełna skruchy, powiedziała zupełnie tak, jak osoba dorosła: — Patrz na mnie, Lottie, to się zaraz nauczysz.

— Głowa do góry, Lottie — zawołał Pip. — Już wiem, co zrobię. Dam ci pierwszą kartę. To jest właściwie moja, ale ci ją oddam. Masz. — I rzucił kartę przed Lottie.

Lottie odzyskała humor. Ale teraz miała innego rodzaju kłopot. — Nie mam chusteczki — rzekła. — A strasznie mi potrzebna.

— Masz tu, Lottie, możesz wziąć moją — Rags wsunął rękę za marynarską bluzę i wyciągnął chusteczkę, wyglądającą bardzo mokro i związaną w węzeł. — Ale uważaj — ostrzegał ją. — Używaj tylko tego rożka. Nie rozsupłaj chusteczki. Tam w środku jest meduza. Spróbuję ją oswoić.

— No, żywo, dziewczęta — zawołał byk. — I pamiętajcie, nie wolno patrzeć na karty. Musicie trzymać ręce pod stołem, póki nie powiem: „Zaczynamy".

Pip rozdawał karty dokoła stołu. Jak mogli, starali się podglądać, ale Pip był dla nich za szybki. Strasznie przyjemnie było siedzieć tak w pralni; powstrzymywali się tylko, by nie wybuchnąć zwierzęcym chórem głosów, zanim Pip skończył rozdawanie kart.

— Teraz, Lottie, ty zaczynasz.

Lottie nieśmiało wyciągnęła rączkę, wzięła kartkę leżącą na wierzchu, obejrzała ją dokładnie — widać było, że liczy znaki — i odłożyła.

— Nie, Lottie, nie możesz tego robić. Nie możesz najpierw patrzeć. Musisz ją odwrócić.

— Ale to każdy zobaczy ją wtedy razem ze mną — rzekła Lottie.

Gra toczyła się dalej. — Bu-u — byk był okropny. Rzucał się na stół i zdawał się pożerać karty.

— Bzz — bzz — brzęczała pszczoła.

— Ki-ki-ri-ki! — Izabella podniosła się z podnieceniem i poruszała łokciami jak skrzydłami.

— Me-e. — Mały Rags położył króla karowego, a Lottie dołożyła kartę, którą nazywali królem hiszpańskim. Nie miała już prawie żadnych kart.

— Czemu nie wołasz, Lottie?

— Zapomniałam, kim jestem — rzekł żałośnie osiołek.

— No to zmień... Bądź na przykład psem. Hau-hau!

— O tak, to jest o wiele łatwiej — Lottie uśmiechnęła się znowu. Ale kiedy ona i Kezia miały obie taką samą kartę, Kezia umyślnie czekała. Inni dawali znaki Lottie i wskazywali jej kartę. Lottie zaczerwieniła się okropnie i miała osłupiałą minę. W końcu wydobyła z siebie: — I-a, Kezia.

— Sz... czekajcie chwilę! — Wszyscy zatopieni byli w grze, gdy byk ich zatrzymał podnosząc rękę, — Co to jest? Co to za hałas?

— Jaki hałas? O co ci chodzi? — zapytał kogut.

— Sz... Cicho!... Słuchajcie! — Siedzieli cicho jak myszki. — Zdawało mi się, że słyszę jakieś... coś jakby stukanie — rzekł byk.

— Ale jakie stukanie? — zapytała słabo owca. Nie było odpowiedzi.

Pszczoła wstrząsnęła się. — Dlaczego zamknęliśmy drzwi? — zapytała miękko. — Och, dlaczego, dlaczego zamknęliśmy drzwi?

Podczas zabawy dzień zszarzał; zachodzące słońce zapłonęło wspaniale i zgasło. A teraz ciemności szybko pokrywały morze, piaszczyste wydmy i ogrody. Strach było patrzeć w kąty pralni, a jednak koniecznie trzeba było tam patrzeć. A gdzieś bardzo daleko babcia zapalała lampę. Opuszczano rolety; ogień w kuchni odbijał się w blaszanych naczyniach na półce.

— Byłoby okropne — rzekł byk — gdyby pająk spadł teraz z sufitu na stół, prawda?

— Pająki nie spadają z sufitów.

— O tak, spadają. Nasza Min opowiadała nam, że widziała pająka wielkiego jak półmisek, z długimi włoskami jak na agreście.

Szybko uniosły się maleńkie główki; małe ciałka przysunęły się do siebie, przycisnęły jedno do drugiego.

— Dlaczego nikt po nas nie przychodzi? — wykrzyknął kogut.

Och, ci dorośli, roześmiani i zadowoleni, siedzą pewnie w świetle lampy i piją z filiżanek. Zapomnieli o nich! Nie, nie zapomnieli. Dlatego się właśnie uśmiechają. Postanowili pozostawić ich samym sobie.

Nagle Lottie wydała tak przenikliwy krzyk, że wszyscy zeskoczyli z ławek i również zaczęli krzyczeć.

— Och... twarz jakaś... twarz — zapiszczała Lottie. Miała rację. Rzeczywiście! Do okna przyciskała się czyjaś blada twarz, czarne oczy, czarna broda.

— Babciu! Mamo!... Na pomoc!

Ale dzieci pędząc jedno przez drugie nie zdążyły jeszcze dopaść drzwi, gdy drzwi się otworzyły i zjawił się w nich wuj Jonatan. Przyszedł zabrać chłopców do domu.

X

Miał zamiar przyjść wcześniej, ale w ogródku przed domem spotkał Lindę, która spacerowała tam i z powrotem po murawie, zatrzymując się co chwila, by zerwać zwiędły goździk lub oprzeć o coś wysoki ciężki kwiat, czy odetchnąć głęboko jakimś zapachem. Wyglądała tak, jakby była myślami gdzieś daleko. Jej białą suknię przykrywał żółty szal z różowymi frędzlami, kupiony w sklepie Chińczyka.

— Halo, Jonatan — zawołała. Jonatan zerwał z głowy zniszczony kapelusz panamski, przycisnął go do piersi, osunął się na jedno kolano i ucałował rękę Lindy.

— Bądź pozdrowiona, o piękna! Bądź pozdrowiona, o Niebiański Kwiecie Morelowy — zahuczał łagodnie głęboki bas. — Gdzież są inne szlachetne damy?

— Beryl gra w bridża, a matka kąpie małego. Czyś przyszedł coś pożyczyć?

Rodzinie Troutów zawsze czegoś brakowało i w ostatniej chwili posyłano po to do Burnellów.

Ale Jonatan odpowiedział tylko: — Trochę miłości, trochę serca — i zaczął spacerować obok szwagierki.

Linda rzuciła się na hamak Beryl pod drzewem manuka, a Jonatan wyciągnął się na trawie koło niej, zerwał jakąś długą łodygę i zaczął ją żuć. Znali się oboje tak dobrze... Z sąsiednich ogródków słychać było głosy dzieci. Po piaszczystej drodze trząsł się lekki wózek rybaka, a w oddali rozlegało się szczekanie psa; szczekanie przytłumione, jak gdyby pies miał worek na głowie. Gdy się wytężało słuch, można było usłyszeć delikatny szum morza, omiatającego kamyki podczas przypływu. Słońce zachodziło.

— A więc już w poniedziałek wracasz do biura, prawda, Jonatanie? — zapytała Linda.

— W poniedziałek otwiera się klatka i zatrzaskuje za ofiarą na przeciąg jedenastu miesięcy i jednego tygodnia — odpowiedział Jonatan.

Linda bujała się przez chwilę.

— To musi być straszne — rzekła powoli.

— Czy chcesz, abym się śmiał, moja piękna siostro? Czy też wolisz, abym płakał?

Linda była tak przyzwyczajona do sposobu mówienia Jonatana, że nie zwracała już nań żadnej uwagi.

— Myślę — rzekła niepewnie — że człowiek się przyzwyczaja do tego. Można się przyzwyczaić do wszystkiego.

— Czy tak? Hm... — To „hm" zabrzmiało głęboko jak spod ziemi. — Ciekaw jestem, jak się to robi — zastanawiał się Jonatan. — Mnie się to nigdy nie udawało.

Patrząc na leżącego Jonatana Linda podziwiała znowu, jak wiele ma on w sobie uroku. Dziwne było pomyśleć, że jest tylko zwyczajnym urzędnikiem, że Stanley zarabia dwa razy więcej pieniędzy niż on. Ale dlaczego tak jest? Prawdopodobnie dlatego, że Jonatan nie posiada ambicji. A jednak czuje się, że jest to człowiek zdolny, niezwykły. Namiętnie kocha muzykę, każdy grosz, który może zaoszczędzić, wydaje na książki. Zawsze jest pełen nowych pomysłów, projektów, planów. Ale nic z tego wszystkiego nie wychodzi. Płonie w nim świeży ogień — niemal że słyszy się trzask płomieni w momencie, gdy opowiada o czymś nowym, gdy to tłumaczy i analizuje — ale w chwilę później płomień gaśnie i zostaje tylko popiół, a Jonatan chodzi z wyrazem jak gdyby głodu w swoich czarnych oczach. W tych okresach jego bezsensowny sposób mówienia staje się jeszcze bardziej przesadny, gdy zaś śpiewa w kościele — a jest kierownikiem kościelnego chóru — robi to tak dramatycznie, że najbanalniejszy hymn nabiera cech grzesznej wspaniałości.

— To, że muszę iść do biura w poniedziałek, wydaje mi się dziś zupełnie tak samo idiotyczne, tak samo diabelskie, jak mi się zawsze wydawało. I zawsze tak będzie. Spędzać najlepsze lata swego życia siedząc na stołeczku od dziewiątej do piątej i bazgrząc coś w cudzych księgach... Tak, to jest dziwny sposób korzystania z życia, zwłaszcza że mamy tylko jedno życie, prawda? Czy też może mi się tak tylko wydaje? ba Przewrócił się na trawie i spojrzał na Lindę. — Powiedz mi, jaka jest różnica między moim życiem a życiem zwykłego więźnia? Jedyną różnicą, jaką mogę dostrzec, jest to, że ja dobrowolnie idę do więzienia i że nikt mnie stamtąd nigdy nie wyzwoli. Tę sytuację o wiele trudniej znieść. Bo gdyby mnie wepchnięto do więzienia wbrew mojej woli — nawet gdybym się bronił z całych sił — to wówczas, gdy drzwi zamknęłyby się już za mną, a w każdym razie po upływie jakichś pięciu lat — mógłbym przejść nad tym do porządku i zacząć obserwować lot much lub liczyć kroki strażnika po korytarzu i tak dalej. Ale w tych warunkach jestem jak owad, który przyfrunął do pokoju z własnej woli. Obijam się o ściany, obijam się o okna, trzepoczę na suficie, robię wszystko możliwe, ale nie mogę wyfrunąć z pokoju. I przez cały czas myślę tak, jak ta ćma czy ten motyl, czy też inne podobne stworzenie: Och, jakie życie jest krótkie, jakie krótkie! Mam przed sobą tylko jedną noc czy też jeden dzień — a tam czeka ten ogromny, niebezpieczny ogród, nie zbadany jeszcze, nie odkryty.

— Ale jeżeli odczuwasz to w taki sposób, to dlaczego... — zaczęła Linda szybko.

— Aha — zawołał Jonatan, I to „aha" zabrzmiało prawie triumfalnie. — Otoś mnie złapała! Dlaczego? Właśnie dlaczego? To tajemnicze pytanie doprowadza mnie do szaleństwa. Czemuż nie wyfruwam? Jest okno czy drzwi, czy też otwór, przez który dostałem się do wnętrza. Nie jestem przecież nieodwołalnie zamknięty, prawda? Czemuż nie staram się znaleźć drogi i wydostać? Odpowiedz mi na to pytanie, mała siostrzyczko.

Nie zostawił jej jednak czasu na odpowiedź.

— I znowu jestem zupełnie jak ten owad. Z jakiejś przyczyny... — Jonatan urwał, a potem ciągnął dalej — jest to niedozwolone, zakazane, sprzeczne z prawami, którymi rządzą się owady, aby przestać choć na chwilę trzepotać się i uderzać skrzydełkami, i pełzać po szybie. Czemuż nie opuszczę biura? Czemuż nie zastanowię się poważnie — na przykład choćby w tej chwili — co mianowicie przeszkadza mi odejść? Nie jestem przecież tak okropnie związany. Muszę utrzymywać dwóch chłopców, ale ostatecznie to są chłopcy. Mógłbym pojechać na morze albo wystarać się o pracę w głębi kraju, albo... — Nagle uśmiechnął się do Lindy i rzekł zmienionym głosem, jak gdyby powierzał jej sekret: — To słabość, słabość. Brak siły żywotnej. Brak kotwicy. Brak myśli przewodniej — nazwijmy to tak. — Urwał. Po chwili zabrzmiał jego głęboki aksamitny głos:

Czy chcecie usłyszeć opowieść,
Czy chcecie usłyszeć, jak było...

Zamilkli oboje.

Słońce zaszło. Na zachodzie niebo pokryte było masą potarganych różowych chmurek. Szerokie smugi światła przeprzeświecały przez chmury i jaśniały poza nimi, jak gdyby chciały ogarnąć cały horyzont. W górze błękit zbladł, przybrał bladozłocistą barwę, a krzak odcinający się na jego tle był ciemny i błyszczący jak metal. Czasem te smugi świetlne, gdy ukazują się na niebie, są straszne. Przypominają nam, że tam w górze jest Jehowa, zazdrosny Bóg Wszechmocy, którego oko spoczywa na nas — zawsze czujne, nigdy niestrudzone. Przypominają ludziom, że kiedy On przyjdzie — cała ziemia zatrzęsie się i zamieni w jedno wielkie cmentarzysko; chłodni, promienni Aniołowie pędzić nas będą to tu, to tam — i nie będzie czasu na wytłumaczenie tego, co dałoby się wytłumaczyć tak łatwo... Ale tego wieczoru wydawało się Lindzie, że jest coś niesłychanie radosnego i kochającego w tych srebrzystych promieniach. A teraz już żaden dźwięk nie dochodzi od morza. Morze oddycha lekko, jakby wchłaniając w siebie to tkliwe, radosne piękno.

— Wszystko jest nie tak jak trzeba, wszystko — rozległ się przytłumiony głos Jonatana. — To nie jest odpowiednie otoczenie, to nie jest odpowiednia dekoracja... trzy stołki, trzy biurka, trzy kałamarze... i żaluzje.

Linda wiedziała, że on się nigdy nie zmieni, ale rzekła:

— Ale czy naprawdę już nic nie da się zmienić, chociażby teraz?

Jestem stary, jestem stary — zaintonował Jonatan. Pochylił się  ku niej, przesunął ręką po głowie, — Patrz — rzekł. Jego czarne włosy przyprószone były srebrem jak pióra na piersi czarnego ptaka.

Lindę ogarnęło zdumienie. Nie miała pojęcia o tym, że jest już siwy. A jednak, kiedy stanął koło niej i westchnął, i przeciągnął się — po raz pierwszy zobaczyła w nim nie mądrego, szarmanckiego, niedbałego mężczyznę — ale człowieka dotkniętego już brzemieniem lat. Na tle ciemniejącej trawy robił wrażenie bardzo wysokiego — i przez głowę Lindy przemknęła myśl: „On jest jak chwast".

Jonatan schylił się znowu i ucałował jej palce. — Niechaj niebo wynagrodzi ci twoją pełną słodyczy cierpliwość, pani moja — szepnął. — Teraz muszę poszukać dziedziców mej sławy i fortuny.

I odszedł.

XI

W oknach bungalowu świeciło się. Dwie kwadratowe złociste plamy padały na goździki i strzeliste nagietki. Kotka Florrie wymknęła się na werandę i usadowiła na najwyższym stopniu, przykurczyła białe łapki, a ogonek owinęła dokoła tułowia. Miała zadowoloną minę, jak gdyby przez cały dzień czekała na tę chwilę.

„Dzięki Bogu, robi się późno — zdawała się mówić Florecie. — Dzięki Bogu, długi dzień się skończył". — Jej oczy o zielonych źrenicach otworzyły się szeroko.

Wkrótce rozległ się turkot omnibusu i trzaskanie bata Kelly'ego. Podjechał już tak blisko, że słychać było podniesione głosy przyjeżdżających z miasta mężczyzn. Omnibus zatrzymał się przed furtką Burnellów.

Stanley doszedł do połowy ścieżki, zanim dostrzegł Lindę:

— Czy to ty, kochanie? — spytał. — Tak, Stanleyu.

Przeskoczył przez klomb i chwycił ją w ramiona. Znalazła się w tak dobrze jej znanym, gwałtownym, mocnym uścisku.

— Wybacz mi, kochanie, wybacz mi — wyjąkał Stanley i podniósł jej twarz ku swojej,

— Wybaczyć ci? — uśmiechnęła się Linda. — Ale co ci mam wybaczyć?

— Wielki Boże! Nie mogłaś przecież, zapomnieć — zawołał Stanley Burnell. — Przez cały dzień nie myślałem o niczym innym. Przeżyłem piekielny dzień. Miałem zamiar wybiec i zadepeszować, ale potem pomyślałem, że depesza może nie nadejść przed moim przyjazdem. Przeżywałem tortury, Lindo.

— Ależ, Stanleyu — rzekła Linda. — Co ci mam wybaczyć?

— Lindo! — Stanley czuł się bardzo dotknięty. — Czy nie zauważyłaś? Musiałaś przecież zauważyć, że odjechałem dziś rano nie pożegnawszy się z tobą!? Nie mogę pojąć, jak mogłem zrobić coś podobnego. To ta moja przeklęta gwałtowność, oczywiście. Ale widzisz — westchnął i wziął ją znowu w ramiona. — Dosyć się dziś za to nacierpiałem.

— Co ty trzymasz w ręku? — zapytała Linda. — Nowe rękawiczki? Pokaż.

— Och! Taka sobie taniutka para skórkowych rękawiczek do prania — rzekł Stanley pokornie. — Zauważyłem, że Bell miał takie w omnibusie dziś rano, więc kiedy przechodziłem koło sklepu, wpadłem i kupiłem sobie także. Czemu się uśmiechasz? Nie uważasz, że zrobiłem źle, co?

— Przeciwnie, kochanie — rzekła Linda. — Uważam, że to było bardzo rozsądne.

Naciągnęła jedną z szerokich, jasnych rękawiczek na swoją rękę i przyglądała jej się obracając to w jedną, to w drugą stronę. Ciągle się jeszcze uśmiechała.

Stanley chciał powiedzieć: ,,Myślałem o tobie przez cały czas, kiedy je kupowałem". Było to prawdą, ale z jakiejś przyczyny nie mógł tego z siebie wydobyć. — Chodźmy do domu — rzekł.

XII

Czemu człowiek czuje się w nocy tak zupełnie inaczej? Czemu tak przyjemnie jest czuwać, gdy wszyscy śpią? Późno jest — bardzo późno. A jednak z każdą chwilą czujesz się coraz bardziej rozbudzona, jak gdybyś powoli — niemal w miarę jak oddychasz — budziła się w nowym, cudownym, o wiele bardziej wzruszającym i podniecającym świecie aniżeli świat dnia. A czym jest to dziwne uczucie, takie jak gdybyś była konspiratorką? Chodzisz po pokoju lekko, ukradkiem. Bierzesz coś z gotowalni i kładziesz z powrotem bez szmeru. I wszystko, nawet poręcz łóżka, zna cię, odpowiada ci, dzieli twój sekret...

W dzień nie lubisz zbytnio swego pokoju. Nigdy nie myślisz o nim. Wchodzisz i wychodzisz; drzwi otwierają się i zatrzaskują; skrzypi szafa. Siadasz na brzegu łóżka, zmieniasz obuwie i wybiegasz znowu. Pędzisz do lustra, dwie szpilki we włosy, pudrujesz nos — i już cię nie ma. Ale teraz — staje ci się nagle drogi. Kochany, śmieszny pokoik. Jest twój! Och, jaką rozkoszą jest mieć swoje rzeczy!... Mój... mój własny...

„Mój na zawsze?"

„Tak" — usta ich spotykają się.

Nie, oczywiście to nie ma z tym nic wspólnego. Nonsens, głupstwo. Ale, wbrew samej sobie, Beryl widzi wyraźnie dwie postacie stojące pośrodku jej pokoju. Ramiona jej obejmują jego szyję; on ją trzyma w objęciach. A teraz szepcze: „Moja piękna, moja piękna". Beryl zeskakuje z łóżka, podbiega do okna i klęka na sofie, opierając łokcie na parapecie. Ale ta cudowna noc, ogród, każdy krzak, każdy liść, nawet białe opłotki, nawet gwiazdy — to również są. konspiratorzy. Księżyc świeci tak jasno, że kwiaty błyszczą jak w dzień; na srebrzystej werandzie kładą się cienie nasturcji: cudowne listki, podobne do lilii, i szeroko rozchylone kwiaty. Drzewo manuka, zgięte przez południowe wiatry, jest jak ptak na jednej nodze, rozpościerający skrzydło.

Ale gdy Beryl spogląda na krzak, wydaje jej się, że krzak jest smutny.

„Jesteśmy nieme drzewa, wyciągamy ramiona wśród nocy, błagamy o coś... same nie wiemy o co" — skarży się żałośnie krzak.

To prawda, że kiedy jesteś sama i rozmyślasz o życiu — zawsze jest ci smutno. Jakoś całe podniecenie opuszcza cię nagle i jest tak, jak gdyby w ciszy ktoś wołał twoje imię, a ty słyszysz swoje imię po raz pierwszy. „Beryl!"

„Tak. Jestem tutaj. Jestem Beryl. Kto mnie woła?"

„Beryl!"

„Już idę".

Jakże samotnie czuje się człowiek, żyjący tylko dla siebie. Oczywiście, ma krewnych, przyjaciół — i ilu jeszcze! — ale to nie o to chodzi. Chciałaby mieć kogoś, kto by znalazł tę Beryl, jakiej tamci nie znają; kto by wierzył, że taką Beryl zostanie zawsze! Pragnie mieć ukochanego,

„Zabierz mnie daleko od tych wszystkich ludzi, najdroższy mój. Idźmy daleko stąd. Żyjmy naszym życiem, nowym życiem, tylko naszym własnym — od samego początku! Rozpalmy ognisko... nasze własne. Siadajmy razem do posiłków. Prowadźmy nocą długie rozmowy."

Myśl ta oznacza prawie: Ocal mnie, najdroższy mój. Ocal mnie.

„... Och, dajże spokój! Precz z pruderią, moja droga. Używaj życia, póki jesteś młoda. Taka jest moja rada." — I głośny wybuch niemądrego śmiechu wtóruje krzykliwemu, obojętnemu rżeniu pani Kember.

Widzicie, jest straszliwie ciężko, gdy się nie ma nikogo. Człowiek jest na łasce losu. Nie może sobie pozwolić na zły humor. I Beryl zawsze odczuwa strach, aby nie wydawać się nieobytą i nadętą jak te inne paniusie w Zatoce. I... i... to tak rozkosznie czuć, że się ma władzę nad ludźmi. Tak, to jest rozkoszne uczucie.

„Och, czemuż, och czemuż o n nie nadchodzi? Jeżeli będę tu w dalszym ciągu mieszkała — rozmyśla Beryl — kto wie, co się stanie."

„Ale skąd wiesz, że o n w ogóle przyjdzie?" — drwi cichy głos wewnątrz Beryl.

Ale ona nie zwraca nań uwagi. Nie, nie zostanie sama... Może inne kobiety, ale nie ona. Niesposób pomyśleć, że Beryl Fairfield mogłaby nigdy nie wyjść za mąż... ta prześliczna, czarująca dziewczyna.

„Czy pamiętasz Beryl Fairfield?"

„Czy pamiętam? Jakże mógłbym o niej zapomnieć? Ujrzałem ją pewnego lata w Zatoce. Stała na plaży w niebieskiej... nie, w różowej... muślinowej sukience, z wielkim kremowym... nie, czarnym... słomkowym kapeluszem w ręku. Ale to było przed wielu laty."

„Jest tak samo piękna jak zawsze. Może nawet jeszcze piękniejsza."

Beryl uśmiecha się, zagryza wargę i spogląda w ogród. Raptem widzi kogoś... jakiegoś mężczyznę, który schodzi z drogi i staje koło ich parkanu, jak gdyby szedł prosto ku niej. Serce jej bije. Kto to jest? Kto to może być? To przecież nie złodziej, na pewno nie złodziej, bo pali i spaceruje powoli. Serce Beryl wali w piersiach jak młotem; a później — zatrzymuje się. Poznała go.

— Dobry wieczór, panno Beryl — mówi miękko mężczyzna.

— Dobry wieczór.

— Czy nie przeszłaby się pani trochę? — mówi przeciągając słowa.

Przejść się trochę — o tej porze?

— Nie, nie mogę. Wszyscy się położyli. Wszyscy śpią.

— Och — mówi lekko głos, a do Beryl dochodzi słodkawy zapach dymu. — Co nas obchodzą inni? Niech pani wyjdzie. Taka piękna noc. Nigdzie nie ma żywej duszy.

Beryl potrząsa głową. Ale już coś porusza się w niej, coś podnosi głowę.

Głos mówi: — Boi się pani? — Drwi z niej: — Biedna mała dziewczynka!

— Ani trochę — odpowiada Beryl. A jednocześnie to coś, co było w niej dotychczas słabe, zdaje się rosnąć, staje się nagle straszliwie silne. Teraz już pragnie iść.

I jakby tamta osoba doskonale to zrozumiała, głos mówi łagodnie i miękko, ale kategorycznie: — Proszę tu przyjść.

Beryl przechodzi przez parapet i werandę, biegnie po trawniku do furtki. On już tam czeka.

— To dobrze — szepcze głos i zaczyna jej trochę dokuczać: — Ale nie boi się dziewczynka, prawda? Nie boi się?

Otóż właśnie, że się boi. Teraz, gdy się już tutaj znalazła, jest przerażona i wszystko wydaje jej się zupełnie inne. Księżyc wpatruje się w nią i błyszczy; cienie są niby sztaby żelaza. On bierze ją za rękę.

— Ani trochę — mówi lekko Beryl. — Dlaczego miałabym się bać?

Przyciska delikatnie jej rękę, ciągnie ją. Beryl się cofa.

— Nie, nie pójdę dalej — protestuje.

— Och, głupstwo — Harry Kember nie wierzy jej. — Niech pani pójdzie ze mną. Tylko do tego krzaka fuksji. Niech pani idzie.

Krzak fuksji jest wysoki. Zwisa nad parkanem jak kaskada. Pod nim rozciąga się ciemna jama.

— Nie, naprawdę, nie chcę iść — mówi Beryl.

Przez chwilę Harry Kember nie odpowiada. Potem podchodzi blisko, obraca się ku niej, uśmiecha i mówi szybko: — Nie bądź głupia! Nie bądź głupia!

Nigdy jeszcze nie widziała u niego takiego uśmiechu. Czy on jest pijany? Pod wpływem tego jasnego, ślepego, straszliwego uśmiechu lodowacieje z przerażenia. Co ona robi? Jakim sposobem tu się znalazła? Pyta ją o to surowy ogród, gdy Harry Kember, pchnąwszy furtkę, podchodzi szybko jak kot i przyciąga ją ku sobie.

— Mały, zimny diabełku! Zimny diabełku — mówi nienawistny głos.

Ale Beryl jest silna. Wyślizguje się, uchyla, oswobadza. — Pan jest wstrętny, wstrętny — mówi. — A więc po co, na Boga, tu przyszłaś? — mamrocze Harry Kember.

Nikt mu nie odpowiada.

Mała, czysta chmurka przesuwa się po księżycu. W tym momencie ciemności szum morza jest głęboki, niespokojny. Chmurka znika — i głos morza znowu przechodzi w niewyraźny szept, jak gdyby budziło się z ponurego snu. Panuje cisza.