Kazimierz Laskowski

WIERSZE I

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ROZEŚMIAŁA MI SIĘ DUSZA...

Z SIEROCYCH DUM.

PRZEGRYWKA.

W ZIEMIAŃSKIM DWORKU.

SUTY POGRZEB.

SKOŃCZYŁY SIĘ LATKA MOJE MACOSZE...

EKONOM.

GOSPOSIA.

ŻNIWO.

PIERWSZY SNOP.

ZWÓZKA.

MŁÓCKA.

NA KACZKI.

W SADZIE.

STARY FURMAN.

ZADUSZKI.

Z MURÓW WARSZAWY.

NA DACHU.

NA "NOWOGRODZKIEJ".

NA "WIEDEŃSKIM".

W APTECE...

STRAŻAK.

W "ŁAZIENKACH".

PĄTNICY.

NR. 5.

NA WYŚCIGACH.

W "ALEJACH..."

Z DOŁU I Z GÓRY.

NA KWEŚCIE.

NA "KOSZYKACH" PRZY KOŚCIELE.

W ŻELAZNYM SKLEPIE NA GRZYBOWIE.

PO "LONTAGU".

KELNER.

NA "WĄZKIM DUNAJU".

SZWACZKA.

MASZYNISTA.

PRZED "ŚWIĘTYM KRZYŻEM".

NA "WPISY"!

WIERSZE

Serya I.

Laskowski Kazimierz

ROZEŚMIAŁA MI SIĘ DUSZA...

Roześmiała mi się dusza —

Kiej dziewucha na odpuście!

Gdym wioskowe ujrzał drzewa,

Moje drzewa! w barwnej chuście!

Moje lipy pozłociste!

Osypane piosnką pszczelną —

Te topólki wystrzeliste,

Ponad wieżę nad kościelną!

Szmaragdową mą dąbrowę,

Srebrnokore moje brzózki!

Tę sosenkę z "obrazikiem" —

Co w opłotkach strzeże wioski!

Roześmiała mi się dusza,

Kiej dziewucha na odpuście!

I wybiegła z piersi drżącej

Na te łąki przy upuście...

Na te łąki, na te pola!

Między maki i bławaty —

Za jaskółki biegła lotem

Ponad strzechy! ponad chaty!

Popłynęła na zagrody

Z skowrończaną pieśnią społem

Razem z rosą porankową,

Opadała ponad siołem!

Roześmiała mi się dusza!

Kiej dziewucha na odpuście!

Skorom ujrzał starą matuś!

Kmiecą matuś w białej chuście..!

Starą matuś z dwojakami —

Co do żniwa niosła warzę!

Wiejską dziatwę na wygonie!

Swoich ludzi! swoje twarze!

Te kapoty, te sukmany.

Te magierki zgięte z ucha!

Roześmiała mi się. dusza!

Jak w weselny czas młoducha!

Roześmiała mi się dusza!

Kiej dziewucha na odpuście!

Gdy mię kurny dym zaleciał

Po świerkowym smolnym chruście...

Roześmiała mi się dusza!

Do tej ziemi z chlebem w łonie —

Do tych drzewin! do tych ludzi!

Do tej dziatwy na wygonie!

Zanuciła mi piosenkę

Taką swoją, jak ta macierz!

I kazała nosić w sercu,

Za codzienny wtórzyć pacierz!

* * *

Z SIEROCYCH DUM.

Śnili mi się matula, co umarli przed rokiem,

Że znów zeszli na ziemię z mgły porannej obłokiem,

Co jak wstęga się wije z ponadrzecznych mokradli...

W białą chustę odziani, w której wtrumnę się kładli,

Z obrazikiem na szyi — Jasnogórskiej Panienki,

Com go sama nawlekła na .sznureczek na cienki,

I w tej samej zapasce, com z jarmarku przyniosła!

I dziwili się bardzo, żem już tyla urosła!...

Pogłaskali po twarzy, jak to dawniej czynili;

Z płowych włosów warkoczyk — aż do pasa mi zwili...

I o wszystko pytali! Czy braciszek się chowa?

Tatusiowi jak idzie gospodarka domowa?

Czy macocha nie bije? i czy głodem nie morzy?

I o krówkę wiśniószkę, i o cały świat Boży!

Nie zabyli tam w niebie, i trzech nitek korali,

Co mi chrzestni w podarku na wiązanie je dali...

Koraliki! Już latoś je macocha zabrała..

Alem tego nie rzekła — boby matuś płakała!

Przygarnęli mię jeszcze i z krzyżykiem nad głową,

Na odchodnem wyrzekli... oj pamiętam! to słowo:

Nie frasuj się robaczku! choć cię dola przyciska!

Gdy cię bieda przygniecie, źli dokuczą ludziska...

Uproszę się aniołów i powrócę po ciebie

Bo dla biednej sieroty zawsze kącik jest w niebie.

PRZEGRYWKA.

Ja o orlim nie śnię locie!

I słowiczych nie znam nut!

Jeśli śpiewam — to w prostocie —

Zbieram łzy! jak pszczółka miód...

W moich piosnkach nie znajdziecie

Nic — prócz echa z naszych pól!

Z nich zbierałem smętne kwiecie...

Uronione łzy i ból!

Choć fujarkę mą wierzbową

Jam nastrajał w skoczny ton,

Brzmiała nutą minorową *) —

Nutą zwykłą naszych stron!

Bo jej echo z pól. zagona...

Tyle zniosło rzewnych skarg —

Że i piosnka rozłzawiona

Zbiedz mi chciała z moich warg!

Próżno! W piersi mej prostaczej —

Tylko smutek gniazdo wił...

Nie zaśpiewam wam inaczej!

Na wesele — braknie sił!

...................................

Leć piosenko! moja rzewna

Tam! gdzie boleść stały gość!

Dusza pojmie cię pokrewna

I przytuli...

To i dość;

*) Nuta minorowa znaczy: tęskna, smutna.

W ZIEMIAŃSKIM DWORKU.

W ziemiańskim dworku — na podsieniu

Rodzina gwarzy dziedzicowa...

Wieczornym szmerem grają drzewa:

Topole, lipy i dąbrowa...

Szlachecki dworek z przystawkami —

Pokoleń go stawiały dłonie!.

Gontowy daszek mchem porasta,

Niby siwizną starca skronie!

Bielone ściany wrosłe w ziemię,

Na modrzewiowym wsparte zrębie —

Ganek na słupkach, winem spięty —

Nad gankiem dymnik i .. gołębie.

Przed dworkiem zieleń szmaragdową

Żywopłot strzeże z róży dzikiej...

W pośrodku kompas rżnięty w głazie...

Dalej obórka i kurniki...

Szlachecki dworek z przystawkami

Cały obrządek ma na oku —

Stodoły, stajnie, rodne niwy,

Co złotem płyną w "dobrym" roku...

Na modrzewiowym zrębie wsparty,

Niby nad żniwem czujny włodarz,

Od wieku patrzy na wieś całą,

Jak dobry ojciec i gospodarz ..

Kłaniają mu się pszenne łany,

Czapkują ziela łączne z borem...

Bywa! w dożynki i "gromada"

Staje z pokłonem przede dworem!

Bo do dziedzica... jak do swego!

(Choćby tam było to i owo...)

We dworze znajdzie zapomogę,

Czy na ten przykład ludzkie słowo!

W ziemiańskim dworku na podsieniu:

Dziedzic, dziedziczka z paniczami —

Wszyscy czekają na gazety,

Bo pono wojna za morzami!

Bije się Hiszpan z "Hamerykiem'"

( Sam "rzońca" mówił do karbowych )!

Dziedzic Matusa pchnął na pocztę

Na jednym z siwków, z tych cugowych...

Powinien wrócić niezadługo!

Ciekawe rzeczy w tej gazecie...

Że też to drudzy ludzie wiedzą,

Co się w caluśkim dzieje świecie!

* * *

SUTY POGRZEB.

Trumienkę miała niemalowaną

Z desek sosnowych —

Wiązkę jej słomy pod głowę dano

Z kłosów żytniowych —

W daleką podróż wychudłe z nędzy,

Okryto ciało

W zgrzebną koszulę z domowej przędzy

I chustę białą...

Szkaplerz na szyję, a krzyżyk czarny.

Z ziemskiej chudoby

Więcej nie wzięła w obwód cmentarny,

Pomiędzy groby.

Za trumną nie szli blizcy, krewniacy,

Żaden z sąsiadów —

Oprócz grabarza do smutnej pracy,

Kościelnych dziadów.

ak samotna z rodzinnej wioski

Poszła nieboga,

Niosąc łzy swoje, żale i troski

Do stopni Boga!

Nikt nie zapłakał biednej sieroty.

Rodzic ni macierz!

A tylko lipy zielone spłoty

Zmówiły pacierz

I z brzóz cmentarnych płaczącej kosy

Nad jej mogiłą —

Wiatr strącił kilka kropel rosy...

A łez nie było!

O daj mi panie! po dniach pokuty

Ziemskiej tułaczki —

W rodzinnej wiosce pogrzeb tak suty!

I takie płaczki!

Trzy łokcie ziemi niech mi wyznaczą,

Dziad grób wybierze,

Cmentarne drzewa niechaj zapłaczą!

Zmówią pacierze.

* * *

SKOŃCZYŁY SIĘ LATKA MOJE MACOSZE...

Skończyły się latka moje macosze,..

Na wesele! na sieroce! was proszę...

Mój Ty Boże! Jaśko przysłał dziś swaty —

Chce mię pojąć... wziąć za swoją do chaty!

Nie wniosę mu ja nieboga nic wiana,

Ale będę pracowała od rana!

Gospodarstwa, to się całkiem nie boję —

Krówkę codzień mu napaszę, napoję...

Izbę zawsze na niedzielę — wybielę...

I na chlebuś codzień ziarna namielę!

Jak już wszystko przygotuję, ogarnę...

Chwilęć czasu nie zmitrężę na marne.

Na zarobek — iść nie będę się bała...

Będą żniwa... ( zawsze - m w przodku żynała ).

Mój ty Boże! jak to dobrze "na swojem"

Choć się codzień napracuję ze znojem!

Już naprzykrzać się nie będę nikomu!

Ani kąta na spoczynek, ni domu...

Skończyły się latka moje macosze!

Na wesele! dobrzy ludzie was proszę!

Nie przyszłam tu po zasiłek, ni datki!

Lecz po krzyżyk... jak od ojca i matki..

Nie mam ja ci już z krewniaków nikogo!

Dobrzy ludzie! wy się cieszcie z niebogą!

Błogosławcie! na szczęśliwą na dolę...

Miejcie dla niej dobre serce i wolę...

Za kolana was uchwycę! łzą zroszę!

Na wesele! na sieroce! was proszę...

EKONOM.

Szybko w życiu awansował —

Jak to czasem się wydarza —

Z pokojowca na lokaja,

A z lokaja na pisarza.

Na pisarstwie, na prowencie,

Niezbyt długo również siedział —

Do urzędu ekonoma

Coraz mniejszy mając przedział.

Umiał czytać, pisać umiał

I tabliczkę znał mnożenia —

Przytem sprawny, w mig załatwiał

Dziedzicowe polecenia.

U dziedziczki też był w łaskach,

Bo pośladu nie żałował,

A w dodatku w wolnych chwilach

Ryby łowił i polował.

Wszystko szło mu jak po maśle...

Miał wikt dobry i opranie —

Tylko mu się nieco cniło

W kawalerskim życie stanie.

Postanowił się ożenić,

I utrafił w myśl po sercu!

Z córką dworskiej gospodyni

Wziął i stanął na kobiercu.

Dostał za nią posag suty —

Prócz pościeli i mebelków —

Dojną krowę, dwie jałówki

I w gotówce sto rubelków.

Na folwarku w dwóch stancyjkach

Zamieszkało stadło młode;

Dziedzic dał mu ordynaryęI

pozwolił chować trzodę.

Rok, dwa jeszcze praktykował,

Czerpiąc wiedzę i naukę,

Wreszcie dziedzic ekonomem

Zamianował Marka Włókę.

Teraz szło mu jeszcze lepiej!

Nosi kurtę bramowaną,

Na wotywie w ławkach siada,

I herbatę pija rano.

W dzień powszedni po folwarku

Do zachodu drepce słońca —

 Odkrywają ludzie głowy,

Kiedy nadejść ma "pan rzońca"

Z gospodarstwem jako tako

Daje sobie radę Włóka,

Wprawdzie prochu nie wynajdzie,

Ameryki nie odszuka,

Lecz na roli zna się nieźle,

Trzeba zorać — to zaorze,

Trzeba zasiać — to zasieje

We właściwej zawsze porze;

* * *

Trzeba skarcić przy dziedzicu,

To języka nie żałuje,

Trzeba chwalić — to pochwali,

A dworować — to dworuje.

To też dziedzic rad z wyręki

Lubi szczerze Włókę Marka —

Obaj często na dyspozycji

Klną na żydów i Bismarka!

"Ceny nizkie — zboże spada...

To niemiecka wszystko sztuka!"

 — O pewnikiem! jaśnie panie! —

Dopowiada Marek Włóka.

GOSPOSIA.

Mało we wsi — na gminę!

(Zliczyć panny i żony)

Nad poczciwą Mlekosię

Nie ma grubszej persony!

Niby beczka kapusty,

Lub od barci odziomek!

Co tam sama wójcina!

Choć niebyłe ułomek!

Gdy — bywało — we święto,

W której z ławek zasiądzie,

To pełniuśko, jak nabił!

Aż się paczą krawędzie!

Małojwe wsi — na gminę

Choć nie nosi tiurniury

Nad poczciwą Mlekosię

Nie ma grubszej figury!

Krągła w sobie, jak kula,

Jak jabłuszko na twarzy —

 Ze dwa korce pszenicy

Na pewniaka zaważy.

Ręce niczem konewki!

Nogi pod nią, jak kłoda!

Nie dziwota! w wygodzie

Z maleńkości, od młoda!...

Gospodynią we dworze

Lat dwadzieścia z okładem;

Zawiaduje Mlekosia

I spiżarnią i sadem.

Czy to owoc, czy nabiał,

Czy wędliny, czy trunek,

Wszystko idzie przez ręce.

Pod Mlekosi szafunek!

Chód czterdziestkę już liczy

Panieńskiego żywota —

Od świtania do nocy

Wre jej w ręku robota!

Rankiem drobiu dopatrzy —

Potem z kuchtą narada,

Na południe do masła

Sama z kierznią zasiada...

W każdym kącie jej pełno -

Nie wywiedzie jej w pole!

Wszystko zliczy, zrachuje,

Nawet oka w rosole!

Niechno kuchta co skrewi,

Albo wody doleje...

Da mu z pyszna! Mlekosia,

Aż się piekło rozśmieje!

Miała niegdyś Mlekosia

Wielkie szczęście do ludzi...

I dziś-by się kto trafił —

Niech się jeno obchudzi!

* * *

Trudno będzie, bo trudno

Takiej pozbyć się tuszy!

A Mlekosia by rada

Znaleźć męża od duszy!

Różnych leków próbuje

Chcąc się pozbyć tłustości

Esencyę octową

Pije na czczo i pości.

ŻNIWO.

Pobielałe na skwarze,

Niby przędza na rosie,

Gwarzą niwy — ku ziemi

Kłos zwieszając przy kłosie..

Całe w słońca pozłocie,

Jak te chmurki pod niebem,

Od uwrocia w uwrocie

Płyną ziarnem i chlebem!

Zagonami szmer idzie,

Niby wietrzyk w sitowiu;

Nad bruzdami sierp błyska,.

Jak miesiączek na nowiu!

To zaświeci półkolem,

To znów w gąszczu zapada...

Dana-ż moja! oj dana!"

Nuci żeńców gromada.

Przodownica na przedzie,

Za nią inni tną sznurem.

Nad żeńcami — polowy "

Z leszczynowym koszturem.

Stoi cięgiem, a huka,

Choć południe się zbliża:

"Dalej! zachodź! a żywo!

Nie prostuj ta wciąż krzyża!"

Stojakowi rzec łatwo,

Niby czapla na bagnie,

Stoi tylko i patrzy,

A sam grzbietu nie nagnie!

"Dana-ź moja! oj dana!"

Choć pot czoło zalewa

Dzwonią sierpy zagonem —

Garść za garścią ubywa!

Od uwrocia w uwrocie

Leżą kłosy pokotem,

Snop na snopie, jak nabił!

Pod słoneczkiem pod złotem!

Będzież chleba! oj będzie!

To się dziedzic pokrzepi.

Z morga jakie sześć wozów...

Albo może i lepiej.

Byle zebrać z pogodą —

Co Pan Jezus zarodził —

Do "nowego" na młóckę

Człek do dworu by chodził...

"Danaż moja! oj dana!"

Stonko skręca za lasem...

"Dożynajta! a żywo!

Bo już wieczór za pasem.

Uwijajta! dziewuchy,

To wyżynek nie minie".

Dzwonią sierpy zagonem,

Po ściernisku pieśń płynie!

Płynie piosnka ścierniskiem

Co jak plaster lśni woszczyn —

Danaż moja! oj dana!"

Leci echem do wiosczyn!

1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

Koniec wersji demonstracyjnej.

PIERWSZY SNOP.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZWÓZKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MŁÓCKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA KACZKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W SADZIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

STARY FURMAN.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZADUSZKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Z MURÓW WARSZAWY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA DACHU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA "NOWOGRODZKIEJ".

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA "WIEDEŃSKIM".

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W APTECE...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

STRAŻAK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W "ŁAZIENKACH".

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PĄTNICY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NR. 5.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA WYŚCIGACH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W "ALEJACH..."

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Z DOŁU I Z GÓRY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA KWEŚCIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA "KOSZYKACH" PRZY KOŚCIELE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W ŻELAZNYM SKLEPIE NA GRZYBOWIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PO "LONTAGU".

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KELNER.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA "WĄZKIM DUNAJU".

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZWACZKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MASZYNISTA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZED "ŚWIĘTYM KRZYŻEM".

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA "WPISY"!

Niedostępny w wersji demonstracyjnej