Krystyn Ostrowski

WIESŁAW

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

Scena I.

Scena II

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

WIESŁAW

Sielanka K. Brodzińskiego

w jeden akt przerobił Ostrowski Krystyn

OSOBY:

STANISŁAW, kmieć.

BRONISŁAWA, jego żona.

BRONIKA, ich córka.

JAN, ich sąsiad.

WIESŁAW, ich wychowaniec.

DOROTA, wdowa.

HALINA, jej wychowanica.

PISZCZAŁ, organista wiejski.

WOJTEK, pan młody.

RÓZIA, panna młoda.

Krakowiacy i Krakowianki.

Scena w okolicy Krakowa, przy chacie Doroty.

Aktorowie są uszykowani porządkiem na czele każdej sceny wskazanym.

Teatr przedstawia chatę wiejską, z ławą przed oknem. — Obok niej stery dąb otoczony murawą, z obrazem Matki Boskiej. — Wesele — Wojtek z Rózią tańcują w pierwszej parze, w stroju krakowskim. — Na lewym przodzie, stół z dzbanem i kuflami; przy stole siedzą Dorota, Jan i Piszczał.

Scena I.

WOJTEK, RÓZIA, HALINA, DOROTA, JAN, PISZCZAŁ, KRAKOWIACY I KRAKOWIANKI.

CHÓR OGÓLNY.

Hej Rozyno! wstecz nie płyną

Na Prądniku wody;

Tęsknoć było żyć dziewczyną,

Masz weselne gody.

Żal się Boże nie pomoże;

Przyjdzie warkocz stracić,

I za czepiec co w komorze,

Wolnością zapłacić.

JAN.

Jak ta woda, tak uroda

I młodość przeminie;

Pókiś hoża, pókiś młoda,

Pomyśl o chłopczynie.

Nie odwlekaj, nie narzekaj,

Miłać to niewola;

Od czepeczka nie uciekaj,

Wszak to wasza dola.

HALINA.

1.

Skroń młodzieńczą kwiaty wieńczą,

Kłosów pełna strzecha;

Świetna przyszłość, niby tęczą,

Zdala się uśmiecha.

Lecz ja wolę niż niewolę,

Chatkę miłą moją;

Tam w rodzinnem żyłam kole,

Szczęśliwą dziewoją.

2.

Gdy zarobię, śpiewam sobie

Jak słowik na wiosnę,

Kiedy nuci w nocnej dobie

Piosenki radosne.

Nad młodzieńce, krasne wieńce,

Milsza mi swoboda;

Bo gdy zwiędną ich rumieńce,

Ona zawsze młoda!

WOJTEK, RÓZIA.

Duet.

W czoła pocie przy robocie

Gdy będziewa społem.

Milej będzie polskiej cnocie

Za świątecznym stołem.

Bo samemu przeciw złemu

Rady nie znajdziewa;

A we dwoje najgorszemu

Oprzeć się możewa!

CIŻ i DOROTA.

Trio.

Grono dziatek u stóp matek,

To skarb nasz uroczy;

Z niemi głodny niedostatek

Nigdy nie zaskoczy.

Choć wróg utnie rezolutnie,

Jak żądłem gadzina,

Jeśli miłość zgasi kłótnie,

Zakwitnie rodzina.

CIŻ i HALINA.

Quatuor.

Kiedy w zgodzie ród przy rodzie

Na ojczystej grzędzie,

Tam o kłótni, tam o głodzie,

Pamięci nie będzie.

Zimą latem, brat się z bratem

Chlebem swym podzieli;

A gdy miłość rządzi światem,

Z ludźmi są anieli!

CHÓR.

Hej Rozyno! wstecz nie płyną

Na Prądniku wody;

Tęsknoć było żyć dziewczyną,

Masz weselne gody.

Żal się Boże nie pomoże;

Przyjdzie warkocz stracie,

I za czepiec co w komorze,

Wolnością zapłacić.

PISZCZAŁ.

Łepsko Krakowiacy,

Dzielnie idą tany;

Ale dla odmiany,

Zatańczwa inaczej!

Dajcie sobie ręce,

Wznak jedności, zgody;

Na tak piękne gody,

I ja się pokręcę.

Zaproście skrzypaka,

Niech zagra od ucha;

Niech czeladź posłucha,

Zaśpiewam Polaka!

Taniec polski.

1.

Gdy się pora zdarza taka,

Walcem nie zawrócę głowy

Polak, posunę Polaka,

Bo to taniec narodowy.

Tak nasi ojcowie mili,

Po każdej świetnej wyprawie,

Kiedy wrogów poczubili

Pląsali w polskiej zabawie.

2.

Miło wspomnieć na te czasy,

Na te wielkie ojców dusze,

Na te czapki, kordy, pasy,

Czamary, wąsy kontusze!

Na tę narodową dzielność,

Na męztwo naszej młodzieży;

Na ich sławy nieśmiertelność,

Na Łokietków Kazimierzy.

3.

Jak to plemie czapką kryte,

Aż do niebios się wzbijało;

I jak losy nieużyte

Wytrwałością pokonało.

Bo gdy blednął świat struchlały,

Gdy wrzała wojna zajadła,

Wszystkie mitry upadały

A czapka przecie nie spadła!

4.

Czapka polska, to strój u mnie;

Ozdoba Kmiotka i pana,

Jak musiała siedzieć dumnie

Pod Wiedniem, na głowie Jana!

Przeto gdy dziś pora taka,

Cisnąc palce do tabakier, Źle czy dobrze, tnę Polaka,

Lecz czapka zawsze na bakier!

CHÓR.

Gdy się pora zdarza taka,

Niech nam wieńce stroją głowy;

Polacy, tańczmy Polaka,

Bo to taniec narodowy

PISZCZAŁ.

A co! czy miodu nie znajdę w tej chacie?

Zatem przy śpiewie i nauczkę macie;

Że nasi starzy, choć lubili wojnę,

Mieli też w domu zabawy przystojne:

I może lepsze niż teraz panowie,

Co tańczą w kółko aż się kręci w głowie.

Hola, chłopacy, poprzestańwa tany!

Jedzie z Krakowa gość jakiś nieznany.

JAN

To Wiesław! śpieszmy na jego przybycie.

Scena II

CIŻ I WIESŁAW.

WIESŁAW, wchodząc

Mojej śmiałości wiem że przebaczycie;

Właśnie powracam do rodzinnej ziemi,

Dziś na kiermaszu z końmi kupionemi.

Jadąc słyszałem jakieś miłe granie,

Coś kieby pląsy, kiej miłe śpiewanie;

I wraz odgadłem, bez namysłu wiele,

Że się w tym domu odbywa wesele!

Przeto pozwólcie, matki i ojcowie,

Jakoteż i wy przezacni drużbowie,

Bym pannie młodej powinszował szczęścia,

I wszystkim drużkom rychłego zamężcia.

PISZCZAŁ

Zgoda! w Krakusa puścić się nie szkodzi;

Bo choć strudzeni, widno żeście młodzi.

HALINA, podając wstydliwie Wiesławowi w koszyku owoce i ciasta.

Obcy wędrowcze! jużcić przyjąć trzeba

Naszych owoców i naszego chleba;

Gościnność u nas, dyć to nie nowina:

Przyjmcie więc z łaski, prosi was Halina.

WIESŁAW, uderzony jej urodą.

Któżby nie przyjął darów z takiej ręki,

Którą osuły tak prześliczne wdzięki!.

(do przytomnych)

Jak mi Bóg miły, jak mi drogie życie,

Pierwszy raz widzę tak miluchne dziecię!

PISZCZAŁ, podając mu kubek z miodem.

Łaskawy gościu, daj życzeń dowody,

I wychyl duszkiem zdrowie panny młodej.

Miód to krajowy, nie żal dać mu gęby;

A naszych wrogów niech zabolą zęby.

Dawniej na stołach bywał kasztelanów;

Lecz skoro moda opętała panów

Sprowadzać wszelkie licho z zagranicy,

Ojczysty trunek wygnali z piwnicy;

Gdzie były miody, dziś francuzkie wina,

A takie kwaśne że aż krew się ścina...

WIESŁAW

Gościnność wasza zniewala mię tyle

Że bardzo chętnie tę czarę wychylę;

Za waszę zdrowie państwo młodzi piję!

PISZCZAŁ, pijąc.

Wiwat! niech żyją!...

JAN

I Wiesław niech żyje!

WSZYSCY.

Niech żyje!...

(Muzyka gra krótką zwrotkę wiwatu)

WIESŁAW.

Abym spłacił serca długi,

Pozwólcie spełnić jeszcze kubek drugi

(wskazując na Halinę).

W podziękę za jej ciasta i owoce;

A potem z wami wesoło wyskocę.

JAN, nalewając mu drugi kubek.

Pijcież młodzieńcze! nigdy ten nie traci

Co się za grzeczność, grzecznością odpłaci.

WIESŁAW, do Haliny.

Piękna dziewojo, za twe miłe zdrowie!

I wasze, zacne matki i ojcowie!

WSZYSCY.

Wiwat!...

WIESŁAW.

A teraz Krakowiaka w koło;

Ja wam przy tańcu zaśpiewam wesoło.

(Bierze Halinę w taniec; a skłoniwszy się przytomnym, tupa nogą i śpiewa)

Krakowiak.

1.

Niechże ja lepiej nie żyję,

Dziewcze, skarby moje,

Jeśli kiedy oczka czyje

Milsze mi nad twoje.

Patrzaj że mi prosto w oczy;

Bo widzi Bóg w niebie

Że mi ledwo nie wyskoczy

Serduszko do ciebie.

2.

Czemuż ja w sąsiedniej ziemi

Małe zaznał dziecię!

Byłbym tu między waszemi,

Najszczęśliwszym w świecie.

Krew nie woda ludźmi włada;

Bo któż sercem rządzi ?

Człowiek myśli i układa,

A Bóg wszystko sądzi.

PISZCZAŁ, z cicha do Jana.

Uważasz Janie! nie chcę wróżyć wiele,

Lecz tu zakrawa na drugie wesele.

JAN.

I mnie się zdaje że to nie przelewki...

Cha! niech Bóg szczęści, wart nadobnej dziewki.

WIESŁAW, goniąc za uciekającą Haliną.

3.

Nie uciekaj dziewcze lube,

Moje sto tysięcy;

Dogonię ja moją zgubę

I nie puszczę więcej!

Krąży ptaszek w ciemnym lesie,

Gałązek się czepia;

Aż dognany piórka niesie,

Gniazdeczko ulepia.

4.

Gospodarzu, nie dasz wiary,

Jak konie opłacę;

Wydałem ja twe talary,

Moje serce tracę!

Grajcie skrzypki, bo się smucę

W opłakanym stanie;

Z konikami do dom wrócę

Serce tu zostanie!

(Halina zapłoniona ucieka do Doroty).

PISZCZAŁ.

Jakem wasz sąsiad organista Piszczał,

Dobrze z przyjęcia Wiesław się uiszczał.

Pięknieś nam nócił, niech ci Bóg zapłaci!

JAN

Przyjmij podziękę imieniem twej braci.

WIESŁAW.

Chciałbym ja z wami dłużej się weselić,

Lecz już nie mogę tej radości dzielić

Choć mnie ta miło, muszę was porzucić,

Mój ojciec, matka mogliby się smucić.

Jak ta godzina płynie za godziną...

(Stanisław as Bronisławą i Broniką nadchodzą z lewej strony).

Otoż rodzice... żegnam cię, Halino!

(Halina z Dorotą wchodzą do chaty; wszyscy się oddalają, oprócz Jana, Wiesława i poprzednich).

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej