Konwersja wykonana przez firmę Netpress Digital Sp. z o. o.

WIĘZIENIE W NEW-YORK

Powieść prawdziwa

Jouy Étienne

.....Owa wielka myśl o Bogu iest duszą
 społeczeństw ludzkich, iestto gwiazda moralności
która nam światła i ciepła użycza, skoro zniknie
z widnokręgu, serce lodowacieie a poięcie nasze
gruba pomroka ogarnia...

Autor w ciągu dziełka.

tłumaczone przez M. P.

W roku 1794. z Panem Brown doktorem mieszkaiacym w New -York, zwiedzałem tamteysze więzienie stanu czyli dom pokuty (State prison, or penitentiary house). "Wiadomo mi, rzekłem, że ten zakład zasługuie na uwagę każdego, a osobliwie Europeyczyka. — We wszystkich instytucyach powoduie wami sprawiedliwość i ludzkość od dawna zachwalone w Europie, a które podobno nigdy użytemi nie będą. Wiedzą u nas wszystkie wady obecnego systematu więzień — tutay wy wszystko stosuiecie do rzeczy, prostuiecie dostrzeżone występki, skracacie nadużycia w miarę ich wzrastania, pochodnia doświadczenia wam przyświeca, a sami idziecie drogą, iaką, ona wskazuie." —

— "Do tego potrzeba tylko prostego zastanowienia, odpowiedział mi doktor. Te iedne możemy przyznać sobie, bez zarumienienia, zaletę. — Biorąc przed się dzieło iakowe badamy nasamprzód celu, a potem o sposobach osiagnienia iego przemyśliwamy. Sposoby najprostsze i naymniey wyszukane otrzymuią pierwszeństwo. Weźmy za przykład więzienia. Co ma za cel społeczność przeznaczać iednego swoiego członka na utratę wolności? nietrudno iest na to odpowiedzieć. Chcą 1sze aby pokrzywdzona społeczność wynagrodzoną była, a temsamem aby obawa ukarania stała na przeszkodzie występkom podobney natury. 2gie Aby kara była śrzodkiem poprawienia złoczyńcy, który po nieiakim czasie, udarowanym będąc wolnością, mógłby na nowo dopuszczać się zbrodni, ieżeliby nałogi i skłonności iego niebyły zmienione."

"Oto iest cel, oto są sposoby; systemata teraźnieyszych naszych więzień przywodzi stopniami winowayców do zapomnienia dawnych nałogów, do poznania i zamiłowania powinności swoich. Niesłuszność, arbitralność, złe obchodzenie się, obcemi są, w domach pokuty; albowiem niezdołaiąc usposobić serca do żalu, napełniaią ie owszem goryczą i zgrozą. Więźniowie ciągle używani do zyskownych robot, pracuią na opędzenie kosztów swego uwięzienia, wcale nieznaiąc niebezpiecznych skutków próżniactwa i zapewniając sobie zapas na szczęśliwszą przyszłość."

"Ale niepotrafiłbym wszystkich opowiedzieć szczegółów, sam W Pan lepiey nad wszystkiem się ustanowisz. Piękną, mamy pogodę, póydźmy do domu pokuty: to będzie celem naszey przechadzki, WPan obaczysz i osądzisz." Jdąc zastanowiliśmy się nadprzyczynami i skutkami zepsucia ludzkiego. Doktor Brown powiedział do mnie w te słowa: "Występki, są to choroby duszy, rzadko kiedy niemogące bydź uleczonemi, ale potrzeba umieć z niemi się obchodzić, albo tez im zapobiedz. Maiąc czas potemu napisałbym Hygienę moralną, któraby mogła bydź pochopem dla zdatnieyszych odemnie, a tym sposobem wielkąby drobiono przysługę ludzkości. W naszych więźniach wszelkie daiąc wygody ciału, staramy się uleczyć duszę, a skutek nigdy prawie niezawodzi naszych nadziei. Nauczaią więźniów, łagodzą ich obyczaie, przyzwyczaiaią do pracy, a na stu individuach nieznaydzie się dwóch któreby niestały się takiemi iak my żądamy. Taki rezultat dostatecznym iest dowodem dobroci naszego systematu."

Tylko co skończył Doktor, kiedyśmy przybyli do bramy więzienia.

Przednia część budynku wychodzi na ulice Greenwich; długości ma 210. stopy. Dwa pawilony po bokach, do rzeki Hudson dochodzą i dwoma mnieyszemi się kończą. — Nad fundamentami wznoszą, się dwa piętra odpowiadaiące wysokości budynku — Nad dachem piękna pannie kopuła. Mur zewnątrz ciemnym powleczony kolorem odpowiada przeznaczeniu domu, którego sam widok daie poznać mieszkanie zbrodni i skruchy. Północne skrzydło zaymuie sala z gankami, którą iest kościołem wiezienia. W końcu dziedzińca iest szopa murowana gdzie są warstaty rzemieśnicze.

Wewnątrz podwórza znayduią się dwie pompy dostarczaiące wyborney wody. W tem samem mieyscu zrobiono letnie kąpiele dla więźniów Obszerny ogród zaymuie południową stronę.

Wszedłszy do śrzodka znaleźliśmy iednego z zawiadowców więzienia, przyiaciela doktora Brown, który nas przyiął uprzeymie. Pan Patterson iest iednym z siedmiu urzędników maiących dozór nad więźniem stanu. Wszyscy mianowani są przez naczelnego Rządzcę w komplecie ogólney Rady; i obowiązani podług prawa przynaymniey raz na miesiąc łączyć się w ieden komitet, który mianuie na każdem swoiem posiedzeniu dwóch członków z tytułem Wizytatorów, maiących ogólną pieczę nad domem. Wglądaią oni, czyli z więźniami sprawiedliwie i ludzko się obchodzą, czy porządek i czystość są ściśle zachowywane. Przyimuią zażalenia więźniów i roztrząsaią ie, przestrzegała, charakteru i moralności winowayców; naganiaia, złych, zachęcaią dobrych i nieprzerwanie rapporta z czynności swoich do bióra centralnego przesyłają..

Pan Patterson nowoobrany Wizytatorem, powiedział nam, ze kazał sobie przedstawić liczbę więźniów, rodzay ich pracy, liczbę chorych, zresztą, wszystkie celnieysze odmiany zaszłe w obrębie więzienia w przeciągu przeszłego miesiąca: kazał uukarać dozorcę za to, że w chwili gniewu źle się obszedł z iednym uwięzionym.

Koniec wersji demonstracyjnej.