Curwood James Oliver

WŁÓCZĘGI PÓŁNOCY

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

NIUA

PIERWSZA WALKA

MIKI

W NIEWOLI

GROZA ŚMIERCI

DWAJ ŻEGLARZE

JEŻOZWIERZ

WILCZE ŁOWY

ROZŁAM

CZŁOWIEK

BITWA W PAROWIE

WIELKA PRZEMIANA

POTWÓR

TRUCIZNA I OGIEŃ

NANETTA

W MOCY DIABŁA 

WYZWOLENIE

ZNOWU W NIEWOLI

USKI PAJPUN

WALKA PSÓW

ODZYSKANY PAN

RADOSNA ERA

MINIONE SZCZĘŚCIE

MIKI ODNAJDUJE NIUĘ

SYGNAŁ TRWOGI

OSTATNIA PRZYGODA

WŁÓCZĘGI PÓŁNOCY

Curwood James Oliver

NIUA

W końcu marca, gdy księżyc stał w ostatniej kwadrze, Niua, czarny niedźwiadek, po raz pierwszy naprawdę zobaczył świat. Jego matka, stara niedźwiedzica, jako osoba w podeszłym wieku, cierpiała na reumatyzm i lubiła długo sypiać. Tej zimy więc, zamiast uciąć zwykłą trzymiesięczną drzemkę, spała całe cztery miesiące, a co za tym idzie, Niua, urodzony w czasie snu matki, miał nieco ponad dwa miesiące zamiast sześciu tygodni, gdy wreszcie opuścili legowisko.

Nuzak wyszukała odpowiednie leże w jaskini położonej u szczytu wysokiego, pozbawionego roślinności zbocza. Stamtąd Niua po raz pierwszy spojrzał w dolinę. Wyszedłszy z ciemnej jamy na zalany słońcem przestwór, chwilę był oślepiony zupełnie. Usłyszał i wyczuł wiele rzeczy, nim je zobaczył. A Nuzak, jakby zdumiona tym, że zamiast śniegu i chłodu panują wkoło słońce i ciepło, stała parę minut, wietrząc i spoglądając w dół na swoje państwo.

Od dwóch tygodni wczesna wiosna czyniła cuda w tej pięknej północnej krainie, rozpostartej pomiędzy Jackson's Knee i rzeką Shamattawą oraz pomiędzy jeziorem 0'God a fortem Churchilla.

Był to kraj prześliczny. Z wyniosłości skalnej, na której stali, wyglądał jak wielkie morze światła usiane tu i ówdzie białymi płatami śniegu, który przetrwał jeszcze w miejscach, gdzie wiatr potworzył głębsze zaspy. Jak daleko mógł sięgnąć wzrok ludzki, widniały błękitne i czarne smugi boru, lśniły tafle wciąż półzamarzłych jezior, skrzyły się strugi i potoki oraz zieleniały łąki, wydzielając mocny aromat świeżej ziemi. Ta woń biła w nozdrza niedźwiedzicy jak zapach jadła. W dole świat kipiał życiem. Pąki topoli już nabrzmiały, lada chwila gotowe pęknąć; trawy wypuszczały nowe źdźbła, delikatne i soczyste; pierwiosnki i fiołki garnęły się ku słońcu. Nuzak węszyła z doświadczeniem nabytym w ciągu dwudziestu lat życia, chłonąc rozkoszny aromat jodeł i cedrów, wilgotną słodką woń dzikich lilii, płynącą z pobliskich moczarów, oraz górujący ponad wszystkim mocny oddech ziemi.

Niua drżał i dygotał pełen zdziwienia. Przed chwilą jeszcze pogrążony w mroku znalazł się nagle w krainie czarów. W ciągu tych paru minut przyroda dokonała nad nim swego dzieła. Nie miał życiowego doświadczenia, ale urodził się obdarzony określonym instynktem. Wiedział, że to jest jego świat, że słońce i ciepło są dla niego, a słodkie dary ziemi stanowią plon jego dziedzictwa. Zmarszczył maleńki brunatny nosek i wciągał powietrze, łowiąc wonie wszelkich rozkoszy, o jakich warto było marzyć.

Nasłuchiwał. Stojące uszki wyciągał ku przodowi i chwytał szelesty zbudzonej ziemi. Nawet źdźbła traw musiały chyba nucić radośnie, bowiem wzdłuż i wszerz całej doliny brzmiała cicha, śpiewna melodia kraju pełnego szczęścia, że nie stąpa po nim noga ludzka. Wszędzie unosił się harmonijny poszum wody, a łączyły się z nim inne dźwięki wieszczące rozkwit życia: świergot skalnego wróbla, srebrzysta aria drozda polatującego nad mokradłem, rozdygotany hejnał wspaniale barwionej sójki kanadyjskiej, szukającej wśród aksamitnej gęstwy świerków odpowiedniego miejsca na uwicie gniazda. Nagle Niua zadrżał, usłyszawszy wysoko nad głową ostry krzyk. Instynkt przestrzegł go, że w tym krzyku czai się groźba. Nuzak spojrzała w górę i zobaczyła cień Upiska, wielkiego orła, który ważył się na rozpiętych skrzydłach między ziemią a słońcem. Niua dostrzegł go również i przylgnął do matki.

A Nuzak, chociaż tak stara, że utraciła połowę zębów, że wzrok słabł jej coraz bardziej, a w chłodne i wilgotne noce łamały ją kości — z rosnącym zadowoleniem spoglądała na kraj rozesłany u jej stóp. Myśl jej wybiegała poza obrąb doliny. Kędyś, za murem borów, za najdalszym jeziorem, za rzeką i łąką leżały bezkresne przestrzenie, tworzące jej ojczyznę. Słyszała nieuchwytny dla Niuy dźwięk: daleki łoskot wielkiego wodospadu. Ten łoskot właśnie i szept tysięcy strużek wody, złączony z miękkim szmerem wiatru wśród iglastych konarów — stanowiły gędźbę wiosny.

Wreszcie Nuzak westchnęła głęboko i mruknąwszy w stronę Niuy, jęła wolno schodzić drogą między skałami w dół zbocza.

W dolinie było jeszcze cieplej niż u szczytu góry. Nuzak szła prosto nad krawędzie błot. Pół tuzina ptaków porwało się do lotu trzepocąc skrzydłami i Niua o mało się nie przewrócił ze strachu. Nuzak ani drgnęła. Niua zauważył jej wyniosłą obojętność. Nie spuszczał z niej oczu, a instynkt już mu doradzał, by jeśli matka objawi chęć ucieczki, zmykać u jej boku co sił. W dziwacznym, małym łebku krystalizowało się wyraźnie pojęcie o tym, jak niezwykłą istotą jest jego rodzicielka. Była przede wszystkim największa ze wszystkich żywych stworzeń. Wierzył  w to niezachwianie całe dwie minuty, to jest nim doszli do końca moczarów. Ale raptem ozwało się głośne chrapanie, trzask sitowia, chlupot wielkiego cielska w głębokim bajorze — i potworny łoś, czterokrotnie większy niż Nuzak, porwał się do szalonej ucieczki. Oczy Niuy niemal wylazły z orbit. A Nuzak i na to nie zwróciła najmniejszej uwagi.

Więc Niua zmarszczył maleńki nosek i warknął groźnie, tak samo jak warczał w głębi mrocznej pieczary, bawiąc się futrem Nuzak lub kawałkami suszu. Pojął wspaniałą prawdę: może drwić z wszelkich istot, choćby największych, bowiem każdy umyka przed Nuzak, jego matką.

Przez cały dzień Niua czynił wiele odkryć i z każdą chwilą upewniał się coraz bardziej, że jego matka jest bezsprzeczną władczynią tej nowej słonecznej krainy.

Nuzak była starą, mądrą rodzicielką, która wychowała już piętnaście do osiemnastu pokoleń niedźwiadków, toteż w pierwszym dniu wędrówki nie chodziła zbyt wiele, dbając o to, by miękkie podeszwy łapek Niuy mogły stopniowo twardnieć. Nie porzucali prawie mokradeł i odwiedzili jedynie pobliską kępę drzew, gdzie Nuzak pazurami rozdarła korę sosny, umożliwiając dostęp do soczystego miąższu pnia i słodkiej żywicy. Niua, najadłszy się wprzód korzeni i kłączy, rozkoszował się tym deserem, po czym spróbował o własnych siłach rozdrapać korę innego drzewa. Po południu Nuzak była tak nażarta, że boki jej spęczniały, a Niua, opchany matczynym mlekiem i rozliczną strawą dodatkową, wyglądał jak baryłka. Stara, leniwa niedźwiedzica wynalazła teraz skalny złom, silnie ogrzany słońcem, i legła pod nim na krótką drzemkę. Niua zaś, kręcąc się tu i ówdzie w poszukiwaniu nowych wrażeń, znalazł się nagle  oko w oko z krwiożerczym potworem.

Był to ogromny leśny żuk długi na dwa cale. Jego bojowe kleszcze, czarne niby smoła, wyglądały jak żelazne haki. Miał piękny brunatny przyodziewek, a metaliczny pancerz lśnił w słońcu niby wykuty z miedzi. Niua spłaszczony na brzuszku gapił się z mocno bijącym sercem. Żuk, oddalony zaledwie o pół metra, sunął naprzód. To właśnie było niezwykłe i gorszące. W ciągu całego dnia zdarzyło się po raz pierwszy, że napotkana żywa istota nie ratowała się ucieczką. Żuk, zbliżając się za pomocą dwóch rzędów nóżek, wydawał ostry chrzęst, który Niua słyszał całkiem wyraźnie. Przemówiła w nim raptem wojownicza krew ojca, wspaniałego Suminitika, nagląc do czynu. Wyciągnął więc niepewną łapkę, a żuk Czigewese w jednej chwili przybrał straszliwy wygląd. Skrzydła jego zawirowały z brzękiem, rozwarł szczypce tak szeroko, że mógłby nimi objąć ludzki palec, i począł się kołysać na wszystkie strony, jak gdyby tańcząc. Niua spiesznie cofnął łapkę, a Czigewese uspokoił się po chwili i znowu sunął naprzód.

Niua nie wiedział oczywiście, że wzrok żuka sięga zaledwie o cztery cale poza czubek jego nosa, toteż sytuacja wydała mu się okropna. Żaden z synów Suminitika nie był jednak tchórzem, nawet wtedy, gdy liczył niespełna dziewięć tygodni. Pełen rozpaczliwej odwagi Niua ponownie wyciągnął łapkę i niefortunnie, jednym pazurkiem, ujął żuka wpół, przyciskając go lśniącym pancerzem do ziemi tak mocno, że Czigewese nie mógł ani buczeć, ani chrzęścić. Niua uradował się niepomiernie. Cal za calem przyciągał bliżej łapkę, aż żuk znalazł się tuż u jego mordki. Wtedy powąchał go.

Nadeszła chwila odwetu. Czigewese zacisnął szczypce, i drzemka Nuzak została przerwana nagłym rozpaczliwym wrzaskiem Niuy. Gdy uniosła łeb, niedźwiadek tarzał się po ziemi jak ogarnięty szałem, wiercił się, rzucał i wył. Nuzak patrzała chwilę uważnie, potem wolno wstała i podeszła bliżej. Wielką łapą obróciła syna na grzbiet i zobaczyła żuka mocno i uparcie uczepionego noska Niuy. Wtedy, przytrzymując niedźwiadka tak silnie, by nie mógł się ruszyć, ujęła żuka zębami, nadgryzła lekko, a gdy rozluźnił chwyt, połknęła go.

Niua aż do zmierzchu leczył zbolały nosek. Nieco przed zachodem słońca Nuzak legła pod skałą, a Niua spożył kolację. Potem umościł sobie gniazdo w zgięciu jej wielkiej łapy. Choć nosek mu dolegał, był bardzo szczęśliwym niedźwiadkiem. Wyszedł wreszcie na szeroki świat, zobaczył dużo rzeczy i chociaż niewiele zdobył, chwalebnie spędził swój pierwszy dzień.

PIERWSZA WALKA

Tej nocy Niua doznał okropnych mitsupujew, czyli inaczej mówiąc, boleści. Wyobraźcie sobie małe dziecko, żywione wyłącznie mlekiem, któremu by raptem dano befsztyk! Tak się właśnie stało z Niuą. Normalnie biorąc, dopiero za miesiąc powinien był spróbować stanieych pokarmów, ale przyroda zaprawiała go zawczasu do ciężkiej i nierównej walki, którą miał wkrótce podjąć. Długie godziny Niua narzekał i płakał, a Nuzak rozcierała mu nosem wzdęty brzuszek; wreszcie niedźwiadek dostał wymiotów i poczuł się lepiej.

Potem usnął. Gdy zbudził się, wlepił zdumione ślepki w ogromne, płonące ognisko. Wczoraj słońce było złote i bardzo odległe. Dzisiaj Niua widział je po raz pierwszy, wychodzące nad krawędź świata. Czerwieniało niby krew i w miarę jak patrzył, mknęło ku górze szybko a bezustannie, aż przybrało kulistą formę — ogromne, okrągłe coś. W pierwszej chwili pomyślał, że to jest samo życie — groźny potwór szybujący ku nim ponad lasem — i z trwożnym piskiem przytulił się do matki. Nuzak jednak nie okazywała lęku. Zwróciła w stronę słońca olbrzymi łeb i mrużyła ślepia z rozkosznym zadowoleniem. Zresztą Niua uczuł również przyjemne ciepło, bijące od purpurowej kuli, i mimo pewnego zdenerwowania przyglądał się jej w dalszym ciągu. Słońce z czerwonego stało się wkrótce złote, a dolina, tonąca w blaskach, jęła znów pulsować życiem.

Nuzak pozostała jeszcze w pobliżu urwiska i błot całe dwa tygodnie. Wreszcie gdy Niua ukończył drugi miesiąc, zwróciła pysk w kierunku dalekich czarnych borów i rozpoczęła letnią wędrówkę. Łapki Niuy utraciły nadmierną wrażliwość, a ważył już dobre sześć funtów .

Prawdziwe przygody Niuy rozpoczęły się dopiero teraz. W ciemnych i tajemniczych leśnych ostępach tu i ówdzie leżał jeszcze śnieg, więc całe dwa dni niedźwiadek tęsknił i płakał za ciepłą i słoneczną doliną. Gdy minęli wodospad, Niua ujrzał po raz pierwszy rwący nurt wody. Bór wkoło nich stawał się coraz bardziej ponury i mroczny. Tu Niua wziął pierwszą lekcję łowów. Nuzak bobrowała między Jackson's Knee i rzeką Shamattawą, zwiedzając, doskonałe wiosną, myśliwskie tereny. O ile nie morzył jej sen, była niestrudzona w poszukiwaniu żywności, ryjąc bez ustanku ziemię, odwracając głazy i rwąc w strzępy zmurszałe kłody i pnie drzew. Popielate myszki leśne, choć tak małe, stanowiły piece de résistance i Niua nie mógł się nadziwić, jak zręczną i obrotną okazywała się jego ciężka, stara mama, gdy szło o pojmanie którego z tych stworzonek. Nieraz udawało się jej złowić całą rodzinę gryzoniów. Jadała również na pół jeszcze senne żaby, mrówki na pozór martwe, ukryte w zbutwiałych pniach, a czasem osy, pszczoły lub szerszenie. Niua próbował niejednokrotnie tych lub owych przysmaków. Trzeciego dnia podróży Nuzak odnalazła gromadę zimujących mrówek, spojonych mrozem w twardy blok wielkości dwu. Judzkich pięści. Niua pochłonął ich sporą ilość, a łagodny kwas tej potrawy ogromnie przypadł mu do smaku.

W miarę jak mijały dnie, a różne żyjące stworzenia wyrajały się spod pni i skał, Niua poznał rozkoszny dreszcz samodzielnych łowów. Napotkał znów leśnego żuka i zabił go tym razem. Zabił leśną myszkę. Szybko rozwijał się w nim wojowniczy instynkt ojca, wspaniałego Suminitika, który żył o trzy lub cztery doliny dalej na północ i nigdy nie opuścił okazji do zwady. Mając cztery miesiące, było to pod koniec maja, Niua jadł wiele rzeczy, które wyprawiłyby na tamten świat większość jego rówieśników. Od czubka nosa począwszy, po krótki, puszysty ogonek nie miał na sobie ani jednej żółtej łaty. Ważył dziewięć funtów i był czarny jak smoła.

Niezwykły dramat, będący niejako początkiem wielkiej przemiany w życiu Niuy, zdarzył się w pierwszych dniach czerwca. Pogoda była tak ciepła i rozmarzająca, że Nuzak natychmiast po obiedzie udała się na zwykłą popołudniową drzemkę. Las nizinny został już poza nimi. Znajdowali się teraz w dolinie, której środkiem biegł płytki kręty strumień, opasując piaszczyste mielizny i żwirowe pagórki. Niua nie czuł do snu najmniejszej ochoty. Mniej niż kiedykolwiek miał zamiar marnować wspaniałe popołudnie na zbędny wypoczynek. Wytrzeszczał na świat okrągłe ślepki i wydało mu się, że świat go woła. Spojrzał na matkę i pisnął cicho. Wiedział z doświadczenia, że przez długi szereg godzin Nuzak ani drgnie, chyba że połaskocze ją w pięty albo pociągnie za ucho; a i wtenczas wyda jedynie groźny pomruk. Miał tego stanowczo dosyć! Tęsknił do silniejszych wrażeń i powziąwszy nagłe postanowienie, ruszył naprzód w poszukiwaniu przygód.

Śród wielkiej, złoto-zielonej przestrzeni wyglądał jak czarny kłębuszek, tyle niemal szeroki, co długi. Dobrnął do strumienia i obejrzał się. Wciąż jeszcze widział mamę. Potem zagłębił łapki w białym, miękkim piasku długiej wydmy usypanej wzdłuż koryta — i zapomniał o Nuzak. Doszedł do końca wydmy i wkroczył na łąkę pokrytą zieloną aksamitną trawą. Tu zaczął przewracać mniejsze kamienie polując na mrówki. Po chwili wielki śnieżny królik porwał się niemal spod jego mordki, więc gonił za nim, aż uczyniwszy tuzin ogromnych susów, Wapus znikł w pobliskiej gęstwie. Niua zmarszczył nosek i skrzeknął gniewnie. Nigdy jeszcze krew Suminitika nie płynęła w nim tak bujną falą. Pragnął dokonać wielkich czynów. Po raz pierwszy w życiu tęsknił za walką. Czuł się jak uczniak, co nazajutrz po gwiazdce, mając rękawice bokserskie, nie może znaleźć przeciwnika. Kucnął w trawie na tłustym zadku i rozglądał się wokoło, mrucząc wyzywająco. Zwyciężyłby cały świat. Był tego pewien. Wszystko drżało przed jego matką. Wszystko drżało przed nim. Co za nieznośna rzecz brak przeciwnika, gdy się płonie chęcią boju. Prawdę mówiąc, świat jest raczej nudny!

Ruszył dalej, zmieniając nieco kierunek, okrążył wielki odłam skały i nagle stanął.

Spoza głazu wyglądała olbrzymia, tylna łapa. Niua przysiadł i spoglądał na nią chwilę, a zamiary jego przybierały zwolna określone kształty. Teraz da mamie taką sójkę, która jej na pewno sen przerwie. Więc przysunął się wolno i ostrożnie, upatrzył odpowiednie miejsce na gołej pięcie i zatopił w nim ostre ząbki aż po dziąsła.

Zabrzmiał ryk tak straszny, że ziemia drgnęła w posadach. Łapa nie należała do Nuzak, lecz stanowiła osobistą własność Makusa, starego niedźwiedzia, obdarzonego wielce zgryźliwym charakterem. Podeszły wiek, który rozwinął w Nuzak macierzyńskie skłonności, tu zwiększył jedynie wrodzoną złośliwość. Nim jeszcze Niua zrozumiał, jak fatalną popełnił omyłkę, Makus zerwał się już na nogi. Był to nie tylko stary i okrutny samotnik, ale ponadto nie znosił małych niedźwiadków. Niejednokrotnie uprawiał kanibalizm. Zasługiwał w zupełności na miano uczan, czyli „złego niedźwiedzia, pożeracza własnego plemienia". Zaledwie jego kaprawe ślepia dojrzały Niuę, wydał ponowny ryk.

W odpowiedzi Niua począł zmykać, ile sił w tłustych łapkach. Nigdy w życiu jeszcze nie gnał tak jak teraz. Instynkt mówił mu, że napotkał wreszcie istotę, która się go nie boi, i że grozi mu śmiertelne niebezpieczeństwo. Nie wybierał kierunku ucieczki, bowiem raz zbłądziwszy nie miał pojęcia, gdzie znajdzie mamę. Słyszał, jak Makus pędzi za nim, i w biegu wydał rozpaczliwy skrzek, błagając o pomoc. Stara, wierna Nuzak usłyszała ten głos. Natychmiast porwała się na nogi — i w samą porę. Niua minął ją właśnie niby czarna kula, a o dziesięć susów za nim leciał Makus. Niua dojrzał matkę kątem oka, ale rozrpęd poniósł go dalej. W tej chwili Nuzak skoczyła naprzód, pełną piersią uderzyła Makusa w bok i oba stare niedźwiedzie jęły się przewalać po ziemi w zaciekłej walce.

Niua stanął i wyłupiając lśniące oczki, przyglądał się bitwie. Marzył o awanturach, ale to, co widział teraz, odebrało mu wprost możność ruchu. Oba niedźwiedzie walczyły zaciekle, rwąc sobie wzajem strzępy skóry i w ezpmiertelnych zapasach wyrzucając w powietrze fontanny ziemi i żwiru. W pierwszej rundzie Nuzak wzięła górę. Jej impet oszołomił Makusa. Spróchniałe kły wpiła mu w gardło, orała boki ostrymi pazurami tylnych łap, aż stary barbarzyńca, zlany krwią, począł ryczeć jak zarzynany wół. Niua wiedział, że wróg bierze gruntowne lanie, toteż zbliżył się nieco, piskliwym krzykiem zachęcając matkę do czynu, i marszczył pyszczek ukazując białe ząbki. Oddalony o cztery metry od walczących, miotał się na wszystkie strony i chociaż czuł okropny strach, krew Suminitika wrzała w nim chęcią boju.

Wtem zaszło coś, co zniweczyło w nim doszczętnie poczucie radosnego triumfu. Makus, jako samiec, z konieczności znał gruntownie wszelkie bojowe arkana, toteż raptem oswobodził się z objęć Nuzak, rzucił nią o ziemię i począł tak zaciekle obrabiać jej boki, że stara niedźwiedzica wydała rozpaczliwy ryk, a serce Niuy skamieniało ze zgrozy.

Ciekawe, jakby postąpił mały chłopak widząc ojca w nierównej walce. Niejeden mając pod ręką siekierę, użyłby jej na pewno bez wahania. Poczucie, że inny ojciec jest silniejszy niż swój własny, może wywołać prawdziwą tragedię. Niua posiadał sporo ludzkich cech. Im głośniej ryczała jego matka, tym silniej odczuwał grożącą katastrofę. Choć Nuzak straciła z wiekiem część dawnych sił, wciąż jeszcze miała niezwykle donośny głos i jej lamenty rozlegały się przynajmniej na pół mili wokoło.

Niua nie mógł już ustać w miejscu. Pijany wściekłością runął w wir walki. Szczęśliwie trafił mordką na palec należący do jednej z łap Makusa i zatopił w nim ząbki jak rząd kościanych iglic. Makus szarpnął, ale Niua nie rozwarł szczęk, przeciwnie, wpił kły jeszcze głębiej. Wtedy Makus gwałtownie skurczył łapę, po czym wyprostował ją nagle i choć Niua opierał się rozpaczliwie, musiał rozluźnić chwyt i poczuł, że leci w powietrze jak piłka. Opadł na ziemię pod skałą, o dwadzieścia stóp od walczących; dech mu zaparło i przez chwilę niezdarnie gmerał łapami, na próżno próbując wstać. Wreszcie oprzytomniał, odzyskał wzrok, a wtenczas to, co ujrzał, podnieciło go znów do najwyższych granic.

Makus już się nie bił, lecz umykał i to kulejąc mocno.

Biedna stara Nuzak patrzyła w ślad za uchodzącym wrogiem. Dyszała ciężko jak zgonione cielę. Szczęki miała szeroko rozwarte i wywalony ozór. Strugi krwi czerwieniły jej futro spływając aż na ziemię. Dostała straszliwe lanie. Była zupełnie rozbita. Lecz Niua wobec ucieczki wroga nie widział wcale wyczerpania matki. Makus zmykał! Zatem Nuzak była górą. I z radosnym piskiem Niua podbiegł do niej.

MIKI

Minęło sporo czasu od chwili, gdy Niua zanurzył ostre ząbki w palcu starego samotnika, nim Nuzak odzyskała dech o tyle, że mogła wydać słaby ryk. Jej boki unosiły się i opadały jak miechy kowalskie, a gdy Makus znikł, Niua kucnął w trawie, ustawił ku przodowi zabawne uszki i wlepił w matkę badawczo błyszczące, niespokojne ślepia. Nuzak skręciła w miejscu z jękliwym pomrukiem i ruszyła ku skale, pod którą odbywała poobiednią drzemkę, zanim ją zbudził rozpaczliwy wrzask syna. Każda kość jej starego cielska zdawała się być złamana lub zwichnięta. Szła chwiejnie, kulejąc i sapiąc, a na trawie pozostawał czerwony ślad. Makus nadwerężył ją porządnie.

Położyła się wreszcie, mruknęła i spojrzała na Niuę, jak gdyby mówiąc:

„Gdybyś się nie włóczył nie wiadomo po co i nie drażnił tej starej gadziny, obyłoby się bez awantur. A tak, spójrz na mnie!"

Młody niedźwiedź rychło by odzyskał siły po takiej walce, ale Nuzak przeleżała bez ruchu całe popołudnie i całą noc następną. Ta noc była bezsprzecznie najpiękniejszą ze wszystkich, jakie Niua kiedykolwiek oglądał. Teraz gdy chłody minęły, polubił księżyc bardziej nawet niż słońce, gdyż z urodzenia i zamiłowania był raczej nocnym włóczęgą niż dziennym myśliwym. Miesiąc pojawił się na wschodzie w przepychu płomiennych blasków. Na złotym tle świetlnej powodzi kępy chojarów czerniały niby wyspy, a strumień migotał i lśnił jak żywe srebro, wiodąc kręty bieg poprzez jasną dolinę. Ale Niua dostał dobrą lekcję; więc choć księżyc i gwiazdy mamiły go, tkwił wciąż u boku matki, nasłuchując chciwie gamy nocnych dźwięków, nie oddalając się jednak od niedźwiedzicy ani na krok.

Rankiem Nuzak wstała i ostrym warknięciem każąc synowi iść za sobą, ruszyła wolno przez stok zalany słońcem. Nie miała najmniejszej ochoty do spacerów, lecz obawiała się niejasno, że podły Makus może tu wrócić. Wiedziała, że w nowej walce ulegnie na pewno i że Niua pójdzie wtedy na śniadanie starego samotnika. Powlokła się na szczyt zbocza, minęła nową dolinę i poprzez wąwóz otwarty jak brama zobaczyła falistą łąkę pełną zieleni, migotliwych strug i czarnych kęp drzew szpilkowych. Od tygodnia dążyła świadomie w stronę pewnej łachy, a teraz, gdy za plecami groził Makus, nie przerwała pochodu, aż wreszcie tłuste łapki Niuy ledwo mogły się ruszać.

Łachę odnaleźli dopiero po południu; Niua był tak zmachany, że z trudem wgramolił się na drzewo, które mu wskazała matka jako miejsce odpowiednie na wieczorną drzemkę. Wyszukał dogodne rozwidlenie konarów i ułożył się wnet do snu, gdy tymczasem Nuzak ruszyła na połów.

Łacha roiła się od ryb pozostałych w płytkiej wodzie po wiosennym tarle 1 — i nim upłynęły dwie godziny, Nuzak zasypała nimi cały brzeg. Gdy o zmierzchu Niua zlazł z drzewa, trafił na prawdziwą ucztę. Nuzak zjadła już tak wiele, że wyglądała jak baryłka. Niua spróbował tego przysmaku po raz pierwszy i cały następny tydzień żył jak w rybim raju. Opychał się rybami rankiem, w południe i nocą, a gdy nie mógł już nic przełknąć, tarzał się w tym jadle. Nuzak żarła, aż boki jej groziły pęknięciem. Gdziekolwiek ruszyło które z nich, szła za nim woń rybia, z dnia na dzień ostrzejsza; a im silniejszy był smród, tym bardziej rozkoszowali się Niua i Nuzak. Niedźwiadek rósł jak na drożdżach. W ciągu siedmiu dni przybyło mu trzy funty. Przestał zupełnie ssać, gdyż Nuzak, jako stara niedźwiedzica, wyschła już beznadziejnie.

Pod wieczór ósmego dnia Niua legł wraz z matką u podnóża pagórka porosłego murawą, by zdrzemnąć się nieco po solidnej uczcie. Nuzak była pod wszelkimi względami najszczęśliwsza z niedźwiedzic. Sprawy żywności nie trapiły jej już wcale. Po łachach roiło się wciąż od ryb, a żaden intruz nie próbował naruszać jej spiżarni. Widziała przed sobą nieprzerwane pasmo powodzeń aż do dnia, gdy letnie ulewy podniosą poziom wód albo gdy jagody przejrzeją. Niua, beztroski mały smakosz, radował się wraz z nią.

Tegoż dnia o zachodzie słońca jakiś człowiek, stojąc na czworakach, oglądał wilgotną, piaszczystą wydmę położoną o pięć lub sześć mil poniżej łachy. Rękawy miał zawinięte powyżej łokcia, ukazując dwoje brązowych ramion; nie nosił kapelusza, więc powiew wieczorny wichrzył mu jasną czuprynę, którą raz do roku podcinał myśliwskim nożem.

Tuż obok owego mężczyzny stało z jednej strony wiadro blaszane, a z drugiej, przyglądając mu się ciekawie, siedział ogromnie towarzyski i niesłychanie pospolity szczeniak urodzony z psa mackenzie i suki pół airdala , pół szpica.

To niefortunne połączenie pozbawiło go wszelkiej rasy. Jego ogon wyciągnięty na piasku był długi, cienki i porosły krótkim włosem; łapy robiły wrażenie opiętych w rękawice bokserskie; łeb zdawał się trzykrotnie za duży w stosunku do ciała, a przypadek, pomagając naturze w kształtowaniu tego arcydzieła, urwał mu połowę jednego ucha. Podczas gdy przyglądał się swemu panu, okaleczony kawałek stał zupełnie sztywno, całe ucho natomiast skłoniło się ku przodowi pełne głębokiego zainteresowania. Głowa, łapy i ogon były spuścizną po wielkim mackenzie; uszy zaś i chude, kościste ciało należały bezsprzecznie do airdala lub szpica. W obecnym niewdzięcznym stadium rozwoju był to najbardziej typowy kundel pod słońcem.

Gdy po dłuższej chwili milczenia pan wreszcie przemówił, Miki jął zawzięcie merdać ogonem, w zupełności oceniając fakt, że słowa człowieka zwrócone są wyłącznie do niego.

— To jest matka z małym, Miki! — rzekł mężczyzna. — I jeśli mam trochę pojęcia o tropach niedźwiedzi, była tu dziś jeszcze!

Wstał, zauważył mrok gęstniejący u skraju zarośli i napełnił wiadro wodą. Ostatni błysk słońca oświetlił na chwilę jego twarz. Była to twarz uczciwa i energiczna, pełna radości życia. Obecnie promieniała szczęściem, a w oczach lśniły wesołe iskry, gdy mówił:

— Miki, stary kundlu, wiozę cię do mojej dziewczynki! Jesteś taki nieszlifowany diament, w gruncie rzeczy strasznie poczciwy i ładny, toteż wiem, że cię pokocha. To moja siostra, wiesz? Ach, żebym jeszcze mógł wziąć z sobą tego niedźwiadka!

Gwizdnął i niosąc wiadro z wodą, ruszył w stronę niewielkiej kępy drzew, położonej o sto jardówdalej.

Miki deptał mu po piętach.

Challoner, jeden z nowych agentów Wielkiej Kompanii Zatoki Hudsona , rozbił obóz nad rzeką opodal łachy. Cały jego dobytek składał się ze zniszczonego namiotu, jeszcze bardziej zniszczonego czółna oraz szczupłej ilości zapasów. Doświadczone oko leśnego bywalca wyczytałoby tu niejedną ciekawą rzecz. Był to ekwipunek człowieka, który nieustraszenie zwiedzał najdziksze zakątki świata. Do przedmiotów, które niemal cały rok towarzyszyły mu w jego wędrówkach, Challoner przywiązał się prawie jak do ludzi. Łódź była pogięta, wytarta i brudna; dym i ulewy szargały namiot, aż stał się koloru rdzy, a wór z żywnością zawierał już tylko resztki prowiantów.

Ponad niewielkim ogniskiem wisiały dwa garnki, a tuż obok żaru stała krzywa i łatana patelnia, na której rumienił się bannok sporządzony z wody i mąki. W jednym garnku wrzała kawa, w drugim gotowała się ryba.

Miki przysiadł na kanciastym pośladku tak chytrze, by woń ryby biła mu wprost w nozdrza. Odkrył niegdyś, że obok jedzenia wąchanie dobrych rzeczy stanowi największą przyjemność. I gdy śledził ruchy Challonera przygotowującego posiłek, oczy lśniły mu jak żużle i co chwila oblizywał się nerwowo, chciwie przełykając ślinę. Imię swe zawdzięczał właśnie wrodzonej żarłoczności. Był stale głodny i zdawał się mieć wiecznie pusty brzuch, choćby nie wiem ile jadł. Stąd jego nazwa „Miki", co po indiańsku znaczy „Bęben".

Gdy zjedli rybę i bannok, Challoner zapalił fajkę i wyjawił swoje zamysły.

— Jutro ruszę za tym niedźwiedziem — rzekł.

Miki, zwinięty w kłębek opodal gasnących głowni, machnął energicznie ogonem na znak, że słucha.

— Niedźwiadek będzie do pary z tobą i dziewczynka zwariuje z radości!

Miki jeszcze mocniej uderzył o ziemię ogonem. — Doskonale! — zdawał się mówić.

— Bo pomyśl tylko — ciągnął Challoner patrząc ponad głową psa, a wędrując myślą o tysiące mil. — Po czternastu miesiącach wracam nareszcie do domu. Ciebie i niedźwiadka przeznaczam jako upominek dla siostry. Rad jesteś, prawda? Nie widziałeś jej zresztą nigdy, stary kundlu, bo inaczej nie gapiłbyś się na mnie jak wypchana kukła. Twój głupi łebek nie może sobie nawet wyobrazić, co to za ślicznotka!... Oglądałeś dzisiejszy zachód słońca? Tak! Otóż ona jest jeszcze ładniejsza. Czy masz mi co do powiedzenia, Miki? Bo jeśli nie, to zmówmy pacierz i chodźmy spać!...

Challoner wstał i przeciągnął się. Trzasnęły stawy. Fala życia kipiała w nim radośnie.

A Miki, który aż do tej chwili niezmordowanie poruszał ogonem, wstał również i w ślad za panem wszedł do namiotu.

Był szary, wczesny świt wiosennego poranka, gdy Challoner ukazał się znów i naniecił ogień. Miki wylazł z namiotu w chwilę później, a jego pan opasał mu szyję rzemieniem, po czym przywiązał go do drzewa. Potem wziął pusty worek, zawierający dawniej żywność, i za pomocą sznura umocował go sobie na ramionach jak plecak. Zaledwie błysnął pierwszy promień słońca, gotów już był wyruszyć śladem Niuy i jego matki. Miki, widząc, że pan go opuszcza, wydał melancholijny skowyt, a gdy Challoner obejrzał się, szczeniak skakał i wił się na końcu smyczy jak rozklekotany pajac. Myśliwy pozostawił już obóz o ćwierć mili za sobą, a jeszcze słyszał rozpaczliwy lament psa,

Challoner ruszał na polowanie bynajmniej nie dla przyjemności ani też dlatego wyłącznie, by zdobyć niedźwiadka. Potrzebował mięsa, a pieczeń niedźwiedzia jest wiosną znakomita; przede wszystkim zaś chodziło mu o zapas tłuszczu. Wiedział, że jeśli ubije tę niedźwiedzicę, starczy mu żywności do końca drogi.

Dochodziła ósma, gdy znalazł pierwsze, bez wątpienia świeże ślady Niuy i Nuzak. Było to w miejscu, gdzie przed czterema dniami Nuzak łapała ryby i gdzie wróciła wczoraj z małym, by zjeść „dojrzałą" zdobycz. Challoner promieniał. Nie wątpił, że znajdzie zwierzęta nad wodą i to gdzieś w pobliżu. Wiatr mu sprzyjał, więc ostrożnie sunął naprzód, trzymając broń w pogotowiu. Szedł tak godzinę, powoli, lecz bez przerwy, łowiąc uchem każdy chrzęst lub dźwięk i unosząc niekiedy ku górze zwilżony palec, by się upewnić, że wiatr nie zmienił kierunku. Zresztą spryt człowieka i zręczność grały tu małą rolę; okoliczności pomagały mu znakomicie.

W kotlinie, gdzie rzeka dzieliła się na tuzin mniejszych strug, a woda bulgotała wśród piaszczystych wydm i żwirowych mielizn, Niua i Nuzak węszyli leniwie, poszukując raków mających stanowić ich śniadanie. Zdaniem Niuy świat nigdy jeszcze nie był tak piękny. Słońce puszyło mu na grzbiecie miękkie futerko. Lubił nurzać stopy w wilgotnym piasku i słyszeć śpiewny szum wody omywającej mu łapki. Lubił wszystkie otaczające dźwięki: oddech wiatru, szept rozchwianych gałęzi, plusk fali, nawoływanie skalnych królików, świergot ptaków, a ponad wszystko niski, mrukliwy głos matki.

Nuzak pierwsza wyczuła grożące im niebezpieczeństwo. Nagły skręt wiatru przyniósł jej woń człowieka.

Skamieniała. Nosiła wciąż jeszcze na łopatce ślad głębokiej rany otrzymanej parę lat temu; wtedy właśnie wraz z ostrym bólem przeniknął jej świadomość zapach dwunogiej istoty, jedynej, przed którą czuła lęk. W ciągu trzech lat ani razu nie zwęszyła ludzkiej obecności i zapomniała już niemal o istnieniu tego wroga. Teraz powiew wiatru rzucił jej w nozdrza straszną woń z tak bliska, że na razie straciła możność ruchu.

W tej chwili Niua również odgadł bliskość niebezpieczeństwa. O sto metrów od Challonera stał bez ruchu, jak czarna plama na tle białej wydmy; wlepiał oczy w matkę, a wrażliwym noskiem starał się wyczuć grozę wiszącą w powietrzu.

Wtem zaszło coś, czego nie słyszał nigdy przedtem. Ozwał się ostry huk, tak głośny jak trzask pioruna, choć zupełnie inny. Nuzak zachwiała się nagle, a potem padła jak kloc.

Porwała się zresztą już w następnej chwili, niezwykłym pomrukiem nagląc Niuę do ucieczki.

Jak to się zwykle dzieje z samką, w której są rozwinięte macierzyńskie uczucia, pierwsza myśl Nuzak była teraz poświęcona dziecku. Wyciągnąwszy łapę trąciła nią silnie niedźwiadka i Niua ruszył cwałem w kierunku najbliższych zarośli. Nuzak rwała za nim. Huknął drugi strzał i kula świsnęła tuż nad jej głową. Ale Nuzak nie zdwoiła pędu. Trzymała się wciąż z tyłu, osłaniając dziecko własnym ciałem, choć okropny ból, niby od rozpalonego żelaza, darł ją między żebrami. Gdy dotarli do skraju zarośli, trzeci pocisk Challonera przeorał ziemię pod stopami niedźwiedzicy.

Jeszcze chwila i zniknęli za osłoną drzew i krzewów. Instynkt kierował kroki Niuy w stronę największej gęstwy, a tuż za nim Nuzak resztką gasnących sił nagliła go do pośpiechu. W starym mózgu gęstniał mrok zaciemniając oczy; wiedziała już, że oto nadchodzi kres jej wędrówek. Mając za sobą dwadzieścia lat życia pragnęła teraz przedłużyć je choć o parę chwil. Zatrzymała niedźwiadka u stóp gęstego cedru — i jak to już czyniła niejednokrotnie — kazała mu leźć w górę. Jej ciepły język w ostatniej pieszczocie musnął małą mordkę. Potem zawróciła w kierunku wroga, by wydać ostatni w życiu bój.

Powlokła się naprzeciw Challonera; o piętnaście stóp od drzewa, na którym siedział Niua, stanęła ze zwieszonym łbem, oczekując napastnika. Boki jej unosiły się i opadały gwałtownie, oczy mętniały coraz bardziej, aż z wielkim westchnieniem runęła na mech, przegradzając człowiekowi drogę. Może jeszcze przez chwilę oglądała złote księżyce i płomienne słońca minionych dwudziestu lat, może delikatna, słodka gędźba wiosny grała jej znowu starą pieśń życia, dając bezbolesny skon w zamian za tylokrotne nienaganne macierzyństwo.

Gdy Challoner stanął nad nią, była już martwa.

Z kryjówki w rozwidleniu konarów Niua spoglądał w dół na pierwszy wielki dramat swego życia i na zbliżającego się człowieka. Widok dwunogiego potwora przeraził go tak, że jeszcze silniej przytulił się do drzewa, a małe serduszko kołatało w nim jak szalone. Nie zastanawiał się wcale. Instynkt mówił mu, że zaszło coś strasznego i że przyczyną tragedii jest ów dwunogi zwierz. Dziwił się, dlaczego Nuzak nie rusza do walki z nowym wrogiem. Pomimo ogromnego przerażenia gotów był ukazać zęby, byle matka zechciała się zbudzić; gotów był zleźć z drzewa i pomóc jej tak, jak pomagał w czasie bitwy ze starym samotnikiem. Ale kiedy Challoner pochylił się nad niedźwiedzicą, nie drgnął ani jeden mięsień jej wielkiego cielska. Była sztywna jak głaz.

Twarz Challonera płonęła radością. Konieczność uczyniła zeń zabójcę. Widział przed sobą wspaniałe futro i zapas mięsa wystarczający na całą drogę. Oparł karabin o drzewo i jął się rozglądać szukając niedźwiadka. Doświadczenie mówiło mu, że ten jest gdzieś w pobliżu, więc począł szperać w otaczających zaroślach i wpatrywać się w korony chojarów.

Wtulony w rozwidlenie gałęzi, okryty zasłoną igliwia, Niua kurczył się, jak mógł, by go nie znaleziono. Po upływie pół godziny Challoner, zniechęcony, zrezygnował z dalszych poszukiwań i poszedł w kierunku strumienia, by wypić łyk wody; po powrocie miał zamiar zdjąć skórę z niedźwiedzicy.

Zaledwie oddalił się trochę, już Niua uniósł mały łebek nad osłonę gałęzi. Chwilę patrzał w krąg badawczo, a potem tyłem jak rak zsunął się w dół pnia na ziemię. Skrzeknął żałośnie, ale matka ani drgnęła. Zbliżył się więc do niej i stanął tuż obok nieruchomego łba, chłonąc powietrze przesycone ludzką wonią. Potem polizał pysk Nuzak, wsunął nosek pod jej szyję i wreszcie targnął ją za ucho, co stanowiło zazwyczaj niezawodny środek, aby ją zbudzić ze snu. Był bardzo zdziwiony. Pisnął cichutko, wgramolił się na wielki, puszysty grzbiet matki i usiadł na nim. W jego skomleniu ozwała się dziwna nuta, z gardła wydarł się mu bolesny lament, jak płacz małego dziecka.

Challoner wracając usłyszał ten głos i serce mu się ścisnęło. Nie mógł znieść płaczu dzieci; a to było również dziecko-sierota.

Ukryty za karłowatą sosną spojrzał na martwą niedźwiedzicę i zobaczył Niuę na grzbiecie matki. W swoim czasie zabijał niejednokrotnie, gdyż polowanie i handel futrami, które zdobywali inni, były jego fachem. Ale dotychczas nie widział jeszcze nic podobnego i poczuł się nagle tak winny, jakby popełnił mord.

— Strasznie mi przykro, mój ty biedaku! — szepnął. — Strasznie przykro...

Brzmiało to niemal jak prośba o przebaczenie. Zresztą Challoner miał teraz tylko jedno wyjście. Tak cicho, że niedźwiadek nie złowił najmniejszego szmeru, zatoczył półkole, zbliżając się od strony wiatru. Znalazł się o parę metrów od Niuy, zanim ten wyczuł niebezpieczeństwo. Wtedy było już za późno. Challoner błyskawicznie skoczył naprzód i nim Niua zdołał umknąć — narzucił nań worek.

Nigdy nie przeżył Challoner bardziej ruchliwych pięciu minut. Ponad strachem i rozpaczą górowały w niedźwiadku dzika zaciekłość i chęć walki. Drapał, gryzł, wierzgał i warczał, jak gdyby pięć demonów zasiadło w jednej skórze! Nim Challoner zdołał umieścić Niuę w worku i związać mu rzemień pod szyją, całe ręce miał poszarpane.

Niua, choć uwięziony, ryczał i miotał się nadal do zupełnego wyczerpania; tymczasem Challoner zdjął skórę z Nuzak i wyciął potrzebne kawały mięsa oraz tłuszczu. Oczy mu lśniły, gdy oceniał piękno niedźwiedziego futra. Zawinął w nie mięso i sadło, owiązał wszystko rzemieniem i umocował na własnych plecach. Całość ważyła dobre sześćdziesiąt funtów. Teraz myśliwy wziął w jedną dłoń karabin, a w drugą worek z niedźwiadkiem. Ruszył w drogę zaraz po dwunastej. W obozie stanął niemal o zachodzie słońca. W ciągu całej podróży, nie wyłączając ostatniej pół mili, Niua walczył jak Spartanin1.

Teraz leżał w worku rozbity i półżywy, a gdy Miki przyszedł go obwąchać, nie zaprotestował nawet. Wszelkie zapachy były mu teraz obojętne i nie rozróżniał wcale poszczególnych dźwięków. Challoner gonił resztką sił. Bolała go każda kość i każdy mięsień. Ale na jego spoconej i umazanej twarzy igrał radosny uśmiech.

— Ty dzielny, mały diabliku! — rzekł, obserwując nieruchomy worek i po raz pierwszy od południa nabijając fajkę. — Ty dzielny bębnie!

Opasał szyję Niuy nowym rzemieniem, uwiązał go do drzewa i ostrożnie otworzył worek. Wytrząsnął swego jeńca na ziemię i cofnął się. Jeśli szło o człowieka, Niua gotów był zawrzeć krótki rozejm. Ale gdy wyleciał z worka, jego półoślepłe oczy nie ujrzały na razie Challonera. Natomiast zobaczył Mikiego. Szczeniak cały drżący, podniecony i pełen ciekawości był prawie obok i już, już chciał niedźwiadka powąchać. Małe ślepki Niuy błysnęły. Czy ten niezdarny, koślawy towarzysz człowieka jest również wrogiem? Czy jego dziwaczne ruchy i gwałtowne wywijanie ogonem są wezwaniem do walki? Osądził, że tak! Bądź co bądź tym razem przeciwnik bardziej odpowiadał mu wzrostem, więc naprężając rzemień, Niua błyskawicznie skoczył na szczeniaka. Miki, przed chwilą jeszcze radosny i pełen dobrych zamiarów, w oka mgnieniu znalazł się na grzbiecie, przebierając w powietrzu śmiesznymi łapami i rozpaczliwie wzywając ratunku tak przeraźliwym wrzaskiem, że złota cisza wieczorna zadrgała wnet nieopisanym lamentem.

Challoner oniemiał. W następnej już chwili zresztą gotów był rozdzielić małych zapaśników, ale zaszło coś, co uczyniło jego wystąpienie zbędnym. Niua, stojąc nad Mikim, którego wszystkie cztery łapy uniesione ku górze zdawały się głosić bezwzględną kapitulację, zwolna wyciągnął ząbki ze skóry szczeniaka. Dostrzegł znów człowieka. Instynkt doradzał mu pozostać chwilę bez ruchu; nie spuszczał krągłych ślepek z dwunogiej postaci. Miki machnął łapami w powietrzu, zaskomlił cicho, bił twardym ogonem o ziemię i nerwowo oblizując wargi, zdawał się upewniać niedźwiadka, że nie ma bynajmniej zamiaru go krzywdzić. Niua, wpatrzony w Challonera, sapnął wyzywająco. Powoli zlazł ze szczeniaka. A Miki, bojąc się wykonać jakikolwiek ruch, wciąż jeszcze leny ał na grzbiecie z łapami w powietrzu.

Challoner cofnął się do namiotu i wyjrzał przez szparę.

Niua przestał sapać. Spojrzał na szczeniaka. Może w jakimś zakątku mózgu dziedziczny instynkt mówił mu, jak wiele stracił, nie mając braci ni sióstr. A Miki wyczuł snadź zmianę zaszłą w małym futrzanym potworku, który przed chwilą jeszcze był jego ciemięzcą. Żywo zamerdał ogonem i wysunął przednie łapy w stronę Niuy. Potem, trochę przerażony tym, co się może zdarzyć, przewrócił się na bok. Niua ani drgnął. Miki zaczął się wiercić radośnie.

W chwilę później, patrząc wciąż przez szparę namiotu, Challoner zobaczył, jak Miki i Niua bardzo ostrożnie obwąchują sobie wzajem noski.

W NIEWOLI

Tej nocy z północnego wschodu nadeszła zimna plucha. O wilgotnym ranku, gdy Challoner wyszedł z namiotu, chcąc naniecić ogień, w jamie pod korzeniami sosny znalazł szczeniaka i niedźwiadka skulonych obok siebie i smacznie śpiących.

Niua pierwszy dostrzegł człowieka. Przez chwilę, nim jeszcze Miki się zbudził, błyszczące ślepia niedźwiadka szły w ślad za dwunogim potworem, który wniósł w jego życie tak wielki przewrót. Znużenie sprawiło, że spał długo i mocno, a śpiąc zapomniał o wielu rzeczach. Teraz wróciły wspomnienia, więc wtulił się głębiej w swą kryjówkę i pisnął z tęsknoty za matką, tak cicho jednak, że tylko Miki go usłyszał.

Pisk zbudził szczeniaka. Zwolna rozwinął ciało skręcone w kłębek, przeciągnął zbyt długie łapy i ziewnął tak głośno, że Challoner posłyszał. Mężczyzna odwrócił się i zobaczył dwie pary oczu, które spod korzeni sosny śledziły go badawczo. Oba uszy szczeniaka, zarówno całe, jak i to, z którego został jedynie szczątek, były chwacko nastroszone, gdy witał swego pana z nieokiełznaną radością przyjaźni. Twarz Challonera, mokra od deszczu, spalona wichrem i mrozem po czternastomiesięcznym pobycie w północnej krainie, rozjaśniła się w odpowiedzi wesołym uśmiechem; a Miki zadygotał cały, trzepocąc się i wykręcając dziwacznie, szczęśliwy, że pan przeznaczył wyłącznie dla niego cenny uśmiech.

Niua cofnął się w głąb kryjówki tak daleko, jak tylko mógł, aż wreszcie tylko jego okrągły łebek wystawał na zewnątrz: z tej chwilowo bezpiecznej warowni lśniącymi ślepkami spoglądał na mordercę matki.

Wczorajszy dramat wyraźnie powstał mu przed oczyma. Widział ciepłą, pełną słońca łachą, na której wraz z Nuzak polował na raki, nim zjawił się dwunogi zwierz; słyszał grzmot wystrzału; oglądał ucieczkę swoją i matki w głąb gęstwiny; przeżywał ponownie tę chwilę, gdy Nuzak zwróciła się w stronę wroga, by mu stawić czoło. Jednakże tego ranka wspomnienie śmierci matki nie owładnęło nim całkowicie. Najsilniejsza była pamięć strasznej walki z człowiekiem oraz próżne wysiłki czynione celem wydostania się z ciasnego worka. Challoner badał właśnie ślady pazurów i zębów, które miał na rękach. Potem zbliżył się nieco i uśmiechnął do Niuy równie przyjaźnie, Jak przed chwilą uśmiechnął się do koślawego szczeniaka.

Ślepki Niuy błysnęły mocniej.

— Powiedziałem ci już wczoraj, mały, że bardzo mi przykro! — rzekł Challoner, jak gdyby mówił do człowieka.

Pod wieloma względami Challoner był oryginałem, typem rzadko spotykanym na dalekiej Północy. Wierzył na przykład, że zwierzęta mają swoją własną, odrębną psychikę, i ku swemu zadowoleniu przekonał się, że zwierzę traktowane jak człowiek rozwija w sobie często inteligencję, którą on nazywał po prostu — rozumem.

— Mówiłem ci, że mi przykro! — powtórzył, kucnąwszy o pół metra od jamy, z której lśniły ku niemu oczki Niuy. I tak jest! Przykro mi, że zabiłem twoją mamę... Ale potrzebowaliśmy mięsa i tłuszczu. Poza tym Miki i ja zaopiekujemy się tobą. Zabierzemy cię do mojej dziewczynki, a jeżeli jej nie pokochasz, toś najnędzniejszy brzdąc na świecie i w ogóle nie zasługujesz na to, by mieć matkę. Ty i Miki będziecie braćmi. Jego mama (również umarła, ale z głodu, co jest o wiele gorsze niż skonać od kuli. I znalazłem Mikiego akurat jak ciebie, tuż obok niej; płakał tak mocno, jakby mu już nic nie pozostało na ziemi. Więc pociesz się i podaj nam łapę. Chcę uścisnąć twoją szlachetną dłoń.

Challoner wyciągnął ręką. Niua tkwił bez ruchu jak kamień. Przed chwilą jeszcze byłby warknął i wyszczerzył kły. Teraz ani drgnął. Istota, którą miał przed sobą, była najdziwniejszą ze wszystkich, jakie kiedykolwiek oglądał. Wczoraj nie skrzywdziła go wcale, jedynie wsunęła do worka. Teraz także nie czyniła zła. Poza tym jej mowa nie zawierała przykrych ani groźnych dźwięków. Kątem oka popatrzył na szczeniaka. Miki bez ceremonii wtulił się między kolana Challonera i spoglądał na niedźwiadka zdumionym pytającym wzrokiem, jak gdyby mówiąc:

— Dlaczego nie wyleziesz wreszcie z tej jamy i nie poprosisz o śniadanie?

Challoner przysunął rękę bliżej i Niua wtłoczył się w głąb jamy, przywierając jak najszczelniej do jej ścian. Stał się cud. Dłoń człowieka musnęła łeb niedźwiadka. Niua uczuł przenikliwy, dziwny dreszcz. Ale nie doznał najmniejszego bólu. Gdyby mógł poruszyć się choć trochę, byłby gryzł i darł. Pozycja w głębi jamy nie pozwalała jednak na wykonanie najmniejszego ruchu.

Myśliwy zwolna wymacał palcami luźną fałdę skóry na karku niedźwiadka. Miki przeczuwając, że stanie się coś ważnego, śledził ruchy pana dwojgiem wyłupiastych oczu. Nagle palce Challonera zwarły się mocno i już w następnej chwili wydobył Niuę z kryjówki, trzymając go w powietrzu wyciągniętym ramieniem. Niua wierzgał, miotał się i ryczał strasznie, a Miki ze szczerej sympatii pochwycił nutę, więc razem czynili ogłuszający hałas. W minutę później człowiek wsunął znów niedźwiadka do wora w ten sposób, że tylko łeb wystawał na zewnątrz, i rzemieniem zacisnął mu płótno wokół szyi.

Gdy niedźwiadek na znak protestu tarzał się po ziemi i wrzeszczał wniebogłosy, Challoner zajął się śniadaniem. Po raz pierwszy w życiu Miki uznał, że są na świecie rzeczy ciekawsze niż przygotowania do posiłku, toteż skakał wkoło uwięzionego Niuy, próżno usiłując mu dopomóc. Wreszcie Niua uspokoił się, a Miki siadł tuż przy nim i wlepił w swego pana badawcze, a może nawet niezadowolone spojrzenie.

Szare  niebo przetarło się nieco, łudząc obietnicą słońca, gdy  Challoner był gotów do podjęcia dalszej wędrówki na południe. Umieścił w czółnie rzeczy, pozostawiając szczeniaka i niedźwiadka na ostatek. Na dziobie ułożył futro Nuzak, tworząc coś w rodzaju miękkiego gniazda. Zawołał Mikiego, opasał mu kark końcem krótkiego rzemienia, a drugi koniec owiązał wokół szyi Niuy. Potem uwolnił niedźwiadka z powijaków, wziął oba zwierzęta za skórę na karkach, zaniósł je do czółna i umieścił w gnieździe uczynionym z futra Nuzak.

— Teraz, chłopcy, zachowujcie się grzecznie — przestrzegał. — Zrobimy dziś czterdzieści mil drogi, by nadrobić czas stracony wczoraj.

W chwili, gdy czółno odbiło od brzegu, na wschodniej połaci nieba błysnął promień słońca.

GROZA ŚMIERCI

W ciągu pierwszych paru chwil, gdy czółno mknęło szybko po wodnej roztoczy, w małym niedźwiadku zaszła niezwykła zmiana. Challoner nie dostrzegł nic, a i Miki nie zdawał sobie z tego sprawy. W ciele Niuy dygotał każdy nerw, a serce kołatało w nim tak mocno, jak owego dnia, gdy pomógł matce zwyciężyć starego Makusa. Zdawało mu się, że powraca doń teraz wszystko, co utracił, i że znowu będzie mu dobrze, gdyż czuł bliskość Nuzak. Później spostrzegł, że mocna i świeża woń bije z czarnego futra, które ma pod sobą, więc wtulił się w tę skórę, legł na brzuszku i patrzał w twarz Challonera dwojgiem błyszczących ślepek.

Trudno mu było zrozumieć to wszystko. Człowiek, siedzący przed nim, gnał łódź po wodzie uderzeniami wiosła, a pod sobą czuł matkę ciepłą i miękką, lecz zupełnie nieruchomą. Nie mógł się powstrzymać, by nie zaskomlić, cicho ją przywołując. Ale odpowiedź nie nadeszła, tylko Miki pisnął współczująco. Nuzak ani drgnęła. Nie wydała najmniejszego dźwięku. I wciąż widział jedynie jej czarne futro pozbawione głowy oraz wielkich łap, które tak lubił łaskotać, pozbawione uszu, które tak lubił targać. Nie pozostało z niej nic, prócz ciemnej skóry i woni.

Mimo to jego zalęknione serce doznało ogromnej ulgi. Czuł przyjazną bliskość niezwyciężonej potęgi i podczas gdy pierwsze promienie słońca grzały mu kark, wsunął brunatny nosek między łapki i w głąb futra Nuzak. Miki, jak gdyby próżno starając się odgadnąć tajemnicę nowego towarzysza, śledził go uważnie, złożywszy pysk na przednich łapach. W jego zabawnym łebku, przystrojonym parą nierównych uszu i upiększonym ponadto zjeżonymi faworytami — spuścizną po przodkach airdalach — odbywał się skomplikowany proces myślenia. Od początku przyjął Niuę przyjaźnie i po koleżeńsku, w zamian za co oberwał porządne lanie. To zresztą mógł Miki jeszcze przebaczyć i zapomnieć. Nie umiał jednak darować nowemu przybyszowi, że tak zupełnie nie zwraca na niego uwagi. Jego wesołe zabiegi nie odnosiły najmniejszego skutku. Gdy skacząc i przysiadając wokół niedźwiadka, proponował gonitwę lub zapasy — Niua gapił się nań, milcząc jak idiota. Miki gotów był przypuścić, że niedźwiadek nie uznaje żadnych zabaw, tylko prawdziwą walkę. Minęło też sporo czasu, nim zdecydował się wreszcie ponowić próbę.

Dochodziło już południe. Od chwili rozpoczęcia podróży Niua ledwo się poruszył i Miki był śmiertelnie znudzony. Przygnębienie wywołane nocną pluchą dawno już minęło, a ponad głową lśnił teraz niczym nie zmącony błękit. Łódź Challonera przed godziną już opuściła martwe wody i mknęła teraz z bystrym prądem rzeki, która torowała sobie drogę w dół południowych stoków pomiędzy Jackson's Knee a Shamattawą. Rzeka ta, sycona wodą położonego wyżej jeziora, była Challonerowi zupełnie obca, toteż śledził uważnie jej bieg, obawiając się zdradzieckich wodospadów i porohów . W ciągu ostatniej pół godziny prąd stawał się coraz bystrzejszy i Challoner zrozumiał, że wkrótce trzeba będzie przeprawiać czółno lądem. Jakoż usłyszał wnet przed sobą głuchy a bezustanny łoskot, wskazujący, iż zbliża się niebezpieczna strefa. Gdy wyleciał poza ostry zakręt, trzymając łódź tuż niemal u brzegu, dojrzał raptem w oddaleniu zaledwie paruset metrów wystające ponad wodę skały i wir spieniony wkoło nich.

Błyskawicznie ocenił sytuację. Z jednej strony rzeki brzeg wznosił się niemal prostopadle; z drugiej był płaski, pokryty gęstym borem. Zrozumiał, że należy lądować po lesistej stronie, czyli na przeciwległym, znacznie oddalonym brzegu. Zwracając łódź pod kątem 45°, włożył całą siłę ramion w rzuty wiosła. Miał zaledwie tyle czasu, by osiągnąć brzeg, nim prąd stanie się groźny. Ponad wrzący łoskot porohów przebijał już ryk położonego niżej wodospadu.

Miki wybrał właśnie ten niefortunny moment dla rozpoczęcia przyjaznych kroków względem Niuy. Z uprzejmym skowytem machnął łapą. Ale łapa Mikiego, jak na szczeniaka, była potwornie wielka i koścista, toteż gdy trafiła w sam nos niedźwiadka, zadała mu wprost bokserski cios. Stało się to zupełnie nieoczekiwanie; na domiar złego Miki machnął drugą łapą, jak maczugą, trafiając niedźwiadka w oko. Tego było za wiele nawet ze strony druha; Niua z nagłym pomrukiem wyskoczył z gniazda i wpadł na szczeniaka.

Miki, chociaż postąpił nikczemnie, prosząc o łaskę w czasie pierwszej walki — pochodził sam z rodu zabijaków. Jeśli się zmiesza krew mackenzie, który jest największym i najsilniejszym psem Północy, z krwią airdala lub szpica, rezultat nie może być zły. Kiedy mackenzie, mocny jak byk, jest równocześnie poczciwy i łagodny, to w północnym szpicu czy airdalu siedzi demon, a nie wiadomo która z tych ras bardziej kocha bójkę. W dobrym, małym Miki ozwał się raptem diabeł. Tym razem nie poprosił o łaskę; on również pokazał kły i w jednej chwili na chwiejnym dziobie czółna rozpętał się zaciekły pojedynek.

Próżno Challoner wołał i klął, walcząc jednocześnie z bystrym prądem rzeki. Niua i Miki byli zbyt podnieceni, by słyszeć głos pana. Łapy szczeniaka znów godziły w niebo, lecz obecnie ostre jego zęby ściskały mocno fałdy skóry pod gardłem Niuy, a wojował tak zajadle, że zwycięstwo przechyliłoby się bez wątpienia na jego stronę, gdyby nie zaszło to, co przewidywał Challoner. Szczeniak i niedźwiadek, sczepieni z sobą, stoczyli się przez burtę w skłębiony, rwący nurt.

Na razie znikli zupełnie. Potem wychynęli nad wodą, o dobrych dwadzieścia metrów poniżej czółna, głowa przy głowie mknąc w kierunku porohów. Challoner krzyknął rozpaczliwie. Nie mógł ich ratować i czuł prawdziwy żal. W ciągu wielu tygodni Miki był mu jedynym kolegą i przyjacielem.

Złączeni razem półmetrową linką, Miki i Niua wpadli w skłębiony wir porohów. Opatrzność czuwała snadź nad szczeniakiem, gdy Challoner uwiązywał go do niedźwiadka. Trzymiesięczny Miki ważył czternaście funtów, przy czym osiemdziesiąt procent przypadało na kości, a zaledwie pół procentu na tłuszcz; tymczasem Niua, ważąc trzynaście funtów, miał w sobie niemal dziewięćdziesiąt procent sadła. Miki zatem z trudem tylko mógłby się utrzymać na powierzchni, Niua zaś pływał jak korek i po prostu nie mógł pójść na dno.

Żaden z nich nie poddał się losowi z rezygnacją. Obaj byli potomkami dzielnych ras i choć Miki znajdował się przeważnie pod wodą, ani przez chwilą nie przestał jednak walczyć o to. by wysunąć nos na powierzchnię. Czasem płynął na brzuchu, czasem na grzbiecie, ale bez względu na zajmowaną pozycją pracował łapami jak wiosłem. Częściowo pomagał w ten sposób towarzyszowi. Gdyby niedźwiadek był sam, jego dziesięć czy jedenaście funtów sadła uniosłoby go w dół rzeki, jak okrytą futrem piłkę; ale wobec przywiązanego do szyi czternastofuntowego balastu problem utrzymania się na wodzie nie należał do rzeczy zbyt łatwych. Parokrotnie nawet zanurzył się zupełnie, gdy jakiś głębszy wir, porywając szczeniaka, i jego pociągał na dno. Niua wypływał jednak zawsze na powierzchnię, pracując całą siłą tłustych łapek dla zachowania miłego życia.

Tak dotarli do wodospadu. Tymczasem Miki przyzwyczaił się już do podwodnej wędrówki i mniej boleśnie odczuwał okropności nowego kataklizmu. Przestał niemal przebierać łapami. W uszach brzmiał mu wciąż jeszcze grzmot i łoskot, ale wszystko to nie było tak przykre jak z początku. Prawdę mówiąc, tonął. Niua nie zaznał słodyczy nieświadomego konania. Gdy katastrofa nadeszła, był najzupełniej przytomny. Łeb wystawał mu nad powierzchnią i wszystkie zmysły działały znakomicie. Rzeka umknęła spod niego raptownie i strzelił w dół wraz z lawiną wody, nie czując już u karku ciężaru szczeniaka.

Challoner mógłby niemal dokładnie określić, jaką głębokość posiada rzeka u stóp wodospadu. Gdyby Niua miał wydać o tym swą opinię, byłby przysiągł, że dno leży przynajmniej o milę od powierzchni. Miki znajdował się w stanie wykluczającym wszelką ocenę. Łapy zwisły mu bezwładnie i całkowicie poddał się swemu losowi. Ale Niua znowu wypłynął, a Miki uniósł się z dna wraz z nim. Lada chwila zresztą miał wydać ostatnie tchnienie, gdy prąd rzucił niedźwiadka na mknące z biegiem rzeki pnie zwalonych drzew. Niua, gramoląc się z toni, szalonym wysiłkiem wyciągnął głowę szczeniaka ponad wodę, aż Miki zwisł u pnia niby wisielec na końcu stryczka.

Koniec wersji demonstracyjnej.

DWAJ ŻEGLARZE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JEŻOZWIERZ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WILCZE ŁOWY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZŁAM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZŁOWIEK

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BITWA W PAROWIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WIELKA PRZEMIANA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POTWÓR

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TRUCIZNA I OGIEŃ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NANETTA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W MOCY DIABŁA 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WYZWOLENIE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZNOWU W NIEWOLI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

USKI PAJPUN

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WALKA PSÓW

Była druga po południu. Karibu przybrały piękny brunatny kolor. Za dwie godziny uczta miała się rozpocząć. Nadeszła pora walki.

Pośród polany, wokół klatki zbitej z mocnych bali, mającej dziesięć stóp średnicy, zebrał się tłum kobiet, mężczyzn i dzieci. Tuż obok dużej ustawiono obie małe klatki. Koło jednej z nich tkwił Henryk Durant, koło drugiej Grouse Piet. Nie przekomarzali się już. Twarze mieli skupione i groźne. Patrzało na nich trzysta par oczu; trzysta par uszu czekało na mający paść sygnał.

Dał go Grouse Piet.

Durant szybko uniósł drzwi klatki Mikiego. Potem nagle tknął psa z tyłu rozwidlonym kijem i Miki jednym susem znalazł się w dużej klatce. Wilczur Grouse Pieta skoczył również, niemal w tej samej chwili, i obaj zapaśnicy stanęli na placu boju.

Durant ledwie nie zaklął. W ciągu najbliższej pół minuty Mikiego całkowicie pochłonęło otoczenie. W lesie wilczur interesowałby go wyłącznie i przede wszystkim; patrzałby nań jak na nowego Netaha lub na dzikiego wilka. Ale w obecnych warunkach myśl o walce była odeń niezmiernie daleka. Fascynował go stłoczony wokół klatki krąg ponurych i wyczekujących twarzy; badał ludzkie oblicza, jakby starając się dojrzeć wśród nich Nanettę, dziecko albo nawet Challonera, który pierwszy był mu panem. Grouse Pięt nazwał swego wilczura Taao, ze wzglądu na niebywałą długość jego kłów; otóż gdy minął pierwszy moment wzajemnego przyglądania się, Miki zupełnie, zda się, o Taao zapomniał. Podreptał do krawędzi klatki i wsunął nos między pręty. Grouse Piet zachichotał drwiąco. Miki począł obiegać klatkę w krąg, nie spuszczając badawczych ślepi z rojowiska milczących ludzkich twarzy. Taao stał na samym środku klatki i nie spuszczał z przeciwnika krwawych oczu. To, co działo się na zewnątrz, nie obchodziło go wcale. Rozumiał swą powinność i miał w duszy chęć mordu. W ciągu krótkiej chwili, gdy serce Duranta biło jak młot, Taao obracał się w kółko, śledząc ruchy Mikiego, a włosy na karku stały mu sztywno jak szczecina.

Nagle Miki stanął i Durant ujrzał, jak wniwecz obracają się jego marzenia. Wilczur, nie wydając najmniejszego dźwięku, runął na przeciwnika. Grouse Piet krzyknął. Poprzez rzędy widzów przeszło głębokie westchnienie, a Durant uczuł zimny dreszcz. To, co stało się w następnej chwili, wstrzymało bicie wszystkich serc. Miki winien był polec momentalnie. Grouse Piet miał tę pewność; Durant miał tę pewność również. Ale nim się zwarły szczęki wilczura, w ostatnim ułamku sekundy Miki zmienił się w istną błyskawicę. Nikt nie widział nigdy ruchu szybszego niż ten, jakim dziki pies odparował atak Taao. Zgrzytnęły kły. Rozległ się ohydny trzask kości i w następnej chwili oba psy tarzały się i przewracały po ziemi. Ani Grouse Piet, ani Durant nie mogli ułowić treści walki. W szalonym podnieceniu obaj zapomnieli nawet o swych stawkach. W forcie O'God nigdy jeszcze nie było takiego widowiska.

Odgłosy walki dobiegły do zabudowań faktorii. Młodszy z dwóch białych stał w drzwiach magazynu i patrzał w kierunku dużej klatki. Słyszał ryk, słyszał zgrzyt kłów i zacisnął szczęki, a w oczach jego płonął ponury ogień. Westchnął głęboko.

— A do diabła! — sapnął.

Zwarł pięści, wolno zeszedł ze schodów i powędrował w kierunku klatki. Gdy przedarł się przez krąg widzów, walka była skończona. Ustała równie nagle, jak się zaczęła i wilczur Metysa leżał na ziemi z przeciętą tętnicą. Miki wyglądał tak, jakby miał lada chwila skonać. Durant otworzył drzwi, opasał mu szyję rzemieniem i pies stał już poza klatką, chwiejąc się na łapach, zlany krwią, na pół ślepy. W wielu miejscach poprzez poszarpaną skórą przeglądało żywe mięso, a czerwona struga sączyła się spomiędzy szczęk. Biały człowiek, patrząc na to, wydał okrzyk grozy.

Lecz nagle, niemal jednocześnie, wrzasnął: — Mój Boże, Miki! Miki! Miki!

Miki usłyszał ten głos, choć mu się zdawało, że płynie z bardzo daleka i przebija się z trudem poprzez tępy ból ran.

Głos!... Głos, który towarzyszył mu w snach! Głos, na który czekał, którego szukał, wierząc, że go kiedyś odnajdzie! Głos jego pana, Challonera!...

Przypadł do ziemi skomląc, starając się coś dojrzeć poprzez krew, zalewającą mu oczy; śmiertelnie niemal ranny, bił ziemię ogonem na znak, że poznaje... I raptem ku zdumieniu obecnych Challoner runął na kolana obok psa, opasał mu kark ramieniem, a poszarpany język Mikiego szukał dłoni pana, jego twarzy, jego odzieży.

— Miki! Miki! Miki!

Durant położył ciężką dłoń na ramieniu Challonera. Było to niby dotknięcie rozpalonego żelaza. Challoner skoczył błyskawicznie na równe nogi i spojrzał w twarz Francuza.

— On jest mój! — krzyknął, próżno starając się opanować wściekłość. On jest mój, ty... ty diable!

I nie mogąc się pohamować, trzasnął pięścią w szczękę Duranta, aż ten gruchnął w śnieg. Challoner stał nad nim chwilę, wyczekując, ale Durant nie ruszał się. Wtedy spojrzał na Grouse Pieta i na tłum. Miki znów tulił mu się do stóp. Challoner wskazał psa ręką i krzyknął tak głośno, by wszyscy mogli słyszeć.

— To mój pies! Nie wiem, skąd ten potwór go dostał, ale on jest mój! Patrzcie sami! Widzicie, jak mi liże ręce! Czyż zrobi to jemu? I spójrzcie na to ucho. Na całej Północy nie ma drugiego, które byłoby tak ucięte. Zgubiłem go prawie rok temu, ale poznałbym go wśród dziesięciu tysięcy innych. O Boże, gdybym tylko wiedział wcześniej!

Wiodąc psa za linkę, którą Durant opasał mu kark, utorował sobie drogę poprzez tłum Metysów i Indian. Poszedł do Mac Donnella i opowiedział, co zaszło. Opowiedział, jak zeszłej wiosny szczeniak i niedźwiadek wypadły mu z czółna do rzeki. Uprzedziwszy w ten sposób możliwą skargę Duranta, udał się do chaty, w której zamieszkał na czas pobytu w forcie O'God.

W godzinę później Challoner przemawiał do psa, trzymając w obu dłoniach jego wielki łeb. Poprzednio już obmył i przewiązał mu rany, tak że Miki mógł teraz patrzeć. Pies nie spuszczał oczu z twarzy pana i bił ogonem o podłogę. Obaj byli głusi na dochodzące z zewnątrz odgłosy zabawy, krzyki mężczyzn, wrzaski chłopaków, śmiech kobiet i nieustanne ujadanie psów. W oczach Challonera lśnił ciepły błysk.

— Miki, stary chłopie, nie zapomniałeś, prawda, nie zapomniałeś nic? Byłeś wtedy tylko niezdarnym szczeniakiem, a jednak pamiętasz, co? Przypominasz sobie, jak mówiłem; że ciebie i niedźwiedzia wiozę dla mojej siostrzyczki? Pamiętasz? Mówiłem, że to prawdziwy anioł, że będzie cię kochać do szaleństwa i różne takie rzeczy. Otóż rad jestem, żeś tam nie trafił. Gdy wróciłem, wszystko było zupełnie inaczej, a ona tak się zmieniła... O Boże, wyszła za mąż i miała dwoje dzieci! Pomyśl tylko, stary drabie, dwoje. Jakim cudem mogłaby się zająć tobą i niedźwiadkiem? A przy tym te trzy lata, którem spędził w tym boskim kraju — tutaj, gdzie powietrze jest tak czyste, że z rozkoszą wciąga się je w płuca, zmieniły i mnie również. Po tygodniu chciałem wracać! Tak, Miki, tęskniłem. I wróciłem! I zostanę! Pójdziemy razem do tej nowej faktorii, gdzie mam być agentem z ramienia Kompanii. Odtąd będziemy przyjaciółmi. Rozumiesz, stary drabie, przyjacia id="filepos266304">łmi!

ODZYSKANY PAN

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RADOSNA ERA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MINIONE SZCZĘŚCIE

Wraz z przybyciem Challonera do chaty Nanetty Le Beau z życia Mikiego znikł ostatni cień smutku. Nie zastanawiał się wcale, czemu zawdzięcza swą szczęśliwość ani co się z nim dalej stanie. Żył teraźniejszością; rozkoszował się tym, że istoty, które najbardziej ukochał, są wciąż razem. Lecz w głębi, wraz z tysiącem dalekich a niezatartych wspomnień, trwał w nim wizerunek Niuy — Niuy przyjaciela, brata, towarzysza wielu bitew. Więc myślał o zimnej jaskini zasypanej śniegiem, gdzie Niua pogrążył się w długim śnie, podobnym do śmierci.

Tymczasem szły godziny i dni, a Challoner nie ruszał w dalszą drogę; Nanetta również nie wybierała się do fortu O'God. Indianin wrócił sam, wioząc tylko list do Mac Donnella, w którym Challoner wyjaśniał agentowi, że ponieważ płuca dziecka Nanetty nie są zupełnie zdrowe, trudno narażać maleństwo na podróż w takie chłody. Prosił również o przysłanie różnych zapasów.

Nie zważając na okropne mrozy, które nadeszły zaraz po Nowym Roku, Challoner ustawił namiot u skraju boru, o sto jardów od chaty, a Miki dzielił czas między ten namiot a izbę. Dni i noce były dlań nieprzerwanym pasmem szczęścia. A dla Challonera...

Miki widział różne rzeczy, których jednak zupełnie nie mógł pojąć. W miarę jak dni zmieniły się w tydzień, a tydzień w dwa tygodnie, oczy Nanetty przybrały zupełnie nowy wyraz, dźwięk jej głosu miał nowe brzmienie, a w modlitwie wieczornej i rannej dźwięczała radość, przepojona wdzięcznością.

Aż raz Miki, leżąc u kołyski dziecka, uniósł łeb i zobaczył Nanettę w ramionach swego pana; Nanetta miała oczy jak gwiazdy, a Challoner mówił coś, co zmieniło twarz kobiety w twarz anioła. Miki zgłupiał. Zgłupiał jeszcze bardziej, gdy Challoner puścił Nanettę, zbliżył się do kołyski i uniósł dziecko w górę; kobieta, patrząc czas jakiś na tych dwoje oczyma pełnymi szczęścia, ukryła nagle twarz w dłoniach i rozpłakała się. Miki warknął; lecz w tej chwili Challoner objął Nanettę, a ona tuliła to jego, to dziecko i łkając szeptała dziwne słowa, których pies nie mógł wcale pojąć. Wiedział jednak, że nie powinien warczeć ani gryźć. Czuł podświadomie, że zaszła jakaś rzecz niezwykła; głośno przełknął ślinę i patrzał. Nieco później Nanetta skoczyła ku niemu, klękła obok i opasała go ramieniem, jak przed chwilą Challonera. A Challoner tańczył po izbie niby rozbawiony sztubak i przemawiał do dziecka. A potem ukląkł obok psa i krzyknął:

— O Boże! Miki, mam rodzinę!

A Miki usiłował pojąć słowa pana.

Tego wieczora po kolacji widział, jak Challoner rozplata wspaniałe warkocze Nanetty i czesze jej włosy. Śmieli się przy tym niby dwoje szczęśliwych dzieci, a Miki w dalszym ciągu próżno starał, się zrozumieć.

Gdy Challoner miał się już udać do swego namiotu, przed odejściem wziął Nanettę w ramiona, całował ją i gładził lśniące sploty; a ona objęła dłońmi jego twarz, śmiała się i płakała niemal ze szczęścia.

I Miki wreszcie zrozumiał. Wiedział już, że dla wszystkich mieszkańców chaty nadeszła radosna era.

Teraz, gdy życie szło spokojnie i bez wstrząsów, Miki na nowo zajął się polowaniem. Opanowała go gorączka szlaku. W łowieckich wyprawach coraz dalej i dalej odbiegał od polany i chaty. Znowu wędrował wzdłuż starej linii sideł Jacka Le Beau. Ale wszystkie sidła były teraz zatrzaśnięte.

Miki stracił wiele z dawnej przebiegłości. Utył. Nie wyczuwał już groźby w każdym poszumie wiatru. W trzecim tygodniu pobytu Challonera w chacie, w dniu, który znaczył kres mroźnej pory i rozpoczynał cieplejszy czas, pies znalazł starą „śmiertelną" pułapkę, umieszczoną wśród bagien oddalonych od polany o całe dziesięć mil. Le Beau sporządził tę pułapkę na rysie, lecz żadne zwierzę nie tknęło przynęty — wielkiego kawała mięsa karibu, zmarzłego na kość. Miki począł je ciekawie obwąchiwać. Nie bał się już wcale. Wszelka groźba przestała dlań istnieć. Oblizał mięso. Szarpnął je zębami — i ogromna kłoda runęła w dół, omal nie druzgocąc mu karku. Chybiła o cal. Lecz w ciągu następnych dwudziestu czterech godzin Miki, przywalony pniem, był bezsilny jak kaleka. Usiłował jednak walczyć i wreszcie, zwyciężywszy ciężar kłody oraz straszną niemoc, zdołał odpełznąć nieco w bok. Tymczasem pocieplało znacznie; spadł miękki śnieg, zacierając wszelkie ślady i szlaki. Miki wlókł się przez ten biały puch, zostawiając za sobą głęboką koleinę, jak wydra idąca przez bagno, gdyż zad miał zupełnie bezwładny. Chociaż kość pacierzowa nie pękła, to jednak cios i ciężar pnia sparaliżowały go na jakiś czas.

Wędrował teraz w kierunku chaty, ale każdy ruch był dla niego okropną męką, sunął zaś naprzód tak wolno, że w ciągu godziny przebył zaledwie ćwierćmilową przestrzeń. Do zmroku oddalił się od pułapki tylko o dwie mile. Wlazłszy w gęstwę młodych drzewek przeleżał tam do świtu. Cały następny' dzień nie ruszał się z miejsca. Nazajutrz, czyli w cztery dni po opuszczeniu chaty, ból w karku zelżał. Ale gdy ruszył w dalszą drogę, mimo wysiłku posunąć się mógł jedynie o parę cali. Dobry duch lasu opiekował się nim i tym razem, gdyż po południu trafił na padło jelenia, zabitego przez wilki, a zjedzonego tylko częściowo. Mięso było zmarzłe na kość, ale pies zabrał się doń chciwie. Potem znalazł sobie schronisko pod konarami zwalonych drzew i przeleżał tam dziesięć dni pomiędzy życiem a śmiercią. Gdyby nie jeleń, zdechłby na pewno. Co dzień lub co drugi dzień tylko pełzł do padliny i to mięso chroniło go od zupełnego wyczerpania. Dopiero ku końcowi drugiego tygodnia mógł pewnie stanąć na nogach. Po piętnastu dniach choroby wrócił do chaty.

U skraju polany niejasno wyczuł jakąś zmianę. Co prawda chata stała na dawnym miejscu. Na pozór nie różniła się niczym od tej, którą Miki opuścił przed dwoma tygodniami. Lecz z komina nie bił dym, a okna były białe od szronu. Biały całun śniegu leżał wokół ścian. Miki począł iść ostrożnie ku drzwiom. Nie widział żadnych śladów. Pod progiem puszyła się głęboka zaspa. Zaskomlił i poskrobał drzwi. Nikt mu nie odpowiedział. Nie usłyszał żadnego głosu.

Wrócił na skraj boru i czekał. Czekał cały dzień, niekiedy zbliżając się do chaty i węsząc, by się przekonać, że nie popełnił omyłki. O zmroku wykopał jamę w miękkim śniegu pod progiem i przeleżał tam całą noc. Nadszedł nowy dzień, szary i pusty; dym nie bił z komina i wewnątrz chaty nie ozwał się żaden głos, wiec Miki zrozumiał, że Challoner, Nanetta i dziecko znikli!

Nie tracił jednak nadziei. Zamiast słuchać pod ścianą i progiem, łowił dźwięki, płynące z leśnej gęstwy, przekonany, że lada chwila ludzie wyjdą spośród drzew. Czynił krótkie wywiady; biegł z tej, to z tamtej strony chaty, daremnie obwąchując świeży śnieg i raz po raz chwytając wiatr. Nad wieczorem zabrnął w las polując na królika. Gdy zabił go i zjadł, wrócił znów na polanę i przespał drugą noc w śniegu pod progiem. Został w tym samym miejscu noc trzecią i czwartą. Trzeciej nocy pod gwiaździstym niebem usłyszał dalekie wycie wilków i również zawył żałośnie. Nie szło mu o danie odpowiedzi dzikim współbraciom; głos miał przepojony beznadziejną rozpaczą.

Ogarnęła go teraz samotność, głębsza niż kiedykolwiek. Coś zdało mu się szeptać do ucha, że minione szczęście było tylko snem, że stoi znów wobec dawnego świata, pełnego gróźb, pustki, chłodu i nieustannej walki o byt. Jego zmysły, chwilowo przytępione radosnym ubóstwianiem istot zamieszkałych w chacie, stały się znów czujne i bystre. Poznał na nowo ostry dreszcz niebezpieczeństwa płynącego z samotności i zrobił się tak nieufny, że czwartego dnia smykał wokół polany chyłkiem jak wilk.

Piątej nocy nie spał już na polanie, lecz znalazł sobie wykrot w głębi boru. Sny miał dziwne i niespokojne. Nie marzył o swym panu, o kobiecie lub dziecku ani też nie przeżywał pamiętnych chwil pobytu w forcie O'God. Sen ukazał mu nagie, skaliste zbocze zawalone górą śniegu oraz ciemną, głęboką pieczarę. Był znów w towarzystwie dawnego przyjaciela i druha, niedźwiedzia Niuy. Próbował go zbudzić; czuł ciepło jego ciała i słyszał senny pomruk. Potem walczył, otoczony zewsząd krzakami czarnych porzeczek, i wraz z Niuą umykał przed wściekłą niedźwiedzicą, która owładnęła ich parowem. Gdy ocknął się nagle z sennych marzeń, drżał cały i miał mięśnie napięte jak postronki. Warknął w mroczną dal. Oczy miał jak dwie płomienne kule. Zaskomlił potem cicho i tęsknie, a gdy umilkł, nasłuchiwał jakiś czas w nadziei, że Niua mu odpowie.

Jeszcze cały miesiąc przebył w pobliżu chaty. Przynajmniej raz na dzień, a czasem i nocą, odwiedzał polanę. Coraz częściej wspominał Niuę. W początku marca nadeszła tajki-swao (wielka odwilż). Cały tydzień niebo było wolne od chmur. W powietrzu czuło się już tchnienie ciepła. Śnieg pod nogami zmiękł, a na słonecznych zboczach wzgórz i urwisk topniał szybko, spływając w dół strugami wody lub sunąc w luźnych płatach jak miniaturowe lawiny. Świat dygotał od naporu sił życiowych. Wszędzie biło serce wiosny. A w duszy Mikiego powstawało zwolna przekonanie, nadzieja, niemal pewność: teraz Niua się zbudzi!

Przyszło to ku niemu, jak wreszcie zrozumiały głos. Szeptały o tym perliste strumienie; śpiewał ciepły wiatr pozbawiony mroźnych porywów; mówiły mu o tym nowe wonie, bijące z ziemi; więc łowił upragnioną pewność w słodkim zapachu wilgotnych leśnych podłoży. Był podniecony. Wszędzie słyszał wyraźny zew. I już wiedział: teraz Niua się zbudzi!

Usłuchał wezwania. Leżało to w naturze rzeczy; teraz jedynie siła fizyczna mogła go powstrzymać. Ale wędrował inaczej niż w swoim czasie z obozu Challonera do chaty Nanetty Le Beau. Wtedy miał przed sobą wyraźny cel, wyraźną dążność, która go pchała naprzód. Obecnie wchodził w grę silny impuls, nie zaś rzeczywistość. W ciągu dwóch, trzech dni podróż swą ku zachodowi odbywał jakby niepewnie i z przerwami. Potem ustalił kierunek i piątego dnia wczesnym rankiem wyszedł z gęstej kniei na równinę, a przez jej szerokość dojrzał stronie zbocze wzgórza. Spoglądał na nie jakiś czas, nim zdecydował się wreszcie pójść dalej.

W jego mózgu wizerunek Niuy stawał się coraz wyraźniejszy. Przecież w gruncie rzeczy dopiero wczoraj lub najwyżej dwa dni temu rozstał się z przyjacielem. Wtedy stok wzgórza był zasypany śniegiem, a ziemia tonęła w mroku. Teraz śnieg prawie zupełnie znikł, a na błękitnym niebie lśniło jaskrawe słońce. Miki obwąchał podnóże zbocza; nie zapomniał ścieżki wiodącej do jaskini. Nie czuł zbytniego podniecenia, gdyż czas przestał dla niego istnieć. Wczoraj opuścił pieczarę; dziś wraca do niej. Ruszył wprost do wrót kryjówki Niuy, obecnie szeroko rozwartych, wsunął w głąb łeb i barki, a potem wciągnął powietrze. Ależ ten leniuch jest niemożliwym śpiochem! Spi w dalszymciągu. Miki czuł woń niedźwiedzia. Gdy natężył słuch, słyszał jego obecność.

Przełazi przez płytką zaspę nawianą u wejścia i ufnie zagłębił się w ciemnej czeluści. Usłyszał łagodny, senny pomruk i ciężkie westchnienie. Omal że się nie potknął o Niuę, który zmienił nieco legowisko. Niua sapnął, a Miki lekko zaskowyczał. Wtulił pysk w nowe wiosenne futro niedźwiedzia i węchem odnalazł jego ucho. W gruncie rzeczy toż to było wczoraj! Pamiętał wszystko doskonale. Więc szarpnął zębami ucho Niuy i począł ujadać niskim, gardłowym głosem, takim jak dawniej.

— Zbudź się, Niua! — mówił. — Zbudź się! Śnieg stopniał i dzień taki śliczny! Zbudź się!

A Niua przeciągnął się i westchnął gła id="filepos304157">boko.

MIKI ODNAJDUJE NIUĘ

Po słonecznej stronie wzgórza, panującego nad doliną, siedział na głazie Meszaba, stary Indianin Cree. Meszaba, przed wielu, wielu laty zwany Olbrzymem, był bardzo wiekowy. Nawet w księgach agenta z faktorii O'God nie znajdowano żadnej wzmianki dotyczącej jego urodzin; nie wspominały o nim również dokumenty Albany House, Cumberland House, Norway House lub fortu Churchilla. Być może istniał jakiś ślad jego przyjścia na świat dalej na północy, nad jeziorem La Biche, w starym forcie Resolution lub też w forcie Mac Phersona. Meszaba miał twarz zoraną bruzdami, spaloną wichrem i słońcem jak stary rzemień, a na czoło, policzki i ramiona opadały mu białe jak śnieg włosy. Ręce miał bardzo szczupłe, nos zaostrzony wiekiem, ale oczy, po stu latach prawie równie bystre jak w czasach dzieciństwa, płonęły mu wciąż niby dwa karbunkuły.

Teraz błądziły po dolinie. Poza plecami Indianina oddalona o milę stała nędzna chatynka, zbudowana ongi przez traperów, w której Meszaba żył samotnie. Ubiegła zima była długa i mroźna, toteż Indianin, rad z nadejścia wiosny, wgramolił się na zbocze, by zaznać pieszczoty słońca i popatrzeć na odrodzony świat. W ciągu godziny oczy jego, niby czujne źrenice starego sokoła, wędrowały w górę i w dół krajobrazu. Ciemny bór jodłowy opasywał daleki kraniec doliny; pomiędzy borem a stokiem górskim słała się łąka, miejscami pokryta jeszcze topniejącym śniegiem, miejscami świeżą zieloną murawą. O sto jardów w prawo Meszaba widział ponadto ostry występ skalnego urwiska, wdzierający się w dolinę. Zresztą ta skała była mu obojętna; myślał tylko, że niepotrzebnie zasłania widok.

Siedział tak nieruchomy i baczny, pykając z ciemnej fajki, i dostrzegał raz po raz ślady życia. Zaledwie o pół mili wyszła z gęstwy stadko karibu, zbliżyło się nieco i utonęło w pobliskich zaroślach. Stara krew Indianina nie zawrzała jednak chęcią mordu, gdyż na ścianie jego chaty wisiał właśnie świeża ubity jeleń. Trochę dalej zobaczył bezrogiego łosia, wyglądającego tak komicznie w swej wiosennej brzydocie, że Meszaba zmarszczył w uśmiechu pergaminową twarz i zachichotał radośnie. Potem widział wilka oraz dwa lisy, a teraz nie spuszczał oczu z orła szybującego nad głową. Meszaba za nic w świecie nie zabiłby tego ptaka, gdyż rokrocznie dotrzymywał mu towarzystwa, a z nadejściem wiosny pławił się w blasku słonecznym. Więc Indianin patrzał nań, chrząkając wesoło, rad, że Upisk nie zginął w czasie zimy.

— Kete i eti sisiu! — szeptał sam do siebie z przesądnym błyskiem oczu. — Długi czas żyliśmy razem, o Upisk, i los chce, byśmy razem umarli. Wiosna niejednokrotnie przychodziła ku nam, ale wkrótce ciemna zima pochłonie nas na zawsze!

Zwolna opuścił oczy i objął wzrokiem skalne urwisko, zamykające horyzont. Raptem serce skoczyło mu w piersi; fajka wypadła z ust; patrzał bez ruchu jak skamieniały.

Na płaskim głazie, oddalonym mniej niż o sto jardów, stał młody czarny niedźwiedź. Jego wiosenne futro lśniło w słonecznym blasku jak wygładzony dżet. Ale nie ten widok wywołał zdumienie Meszaby. Tuż obok wakaja tkwił inny zwierz, nie niedźwiedź tym razem, ale potężny wilk. Indianin powolnym ruchem uniósł rękę i przetarł oczy, pewien, że coś musi mu mącić wzrok. Jak długo żył, nie słyszał nigdy, by wilk był przyjacielem niedźwiedzia. Z natury rzeczy dzieliła ich nienawiść. Przyroda rzuciła między tych dwoje najgłębszą waśń, jaka kiedykolwiek istniała w kniei. Dlatego też Meszaba zwątpił na chwilę o bystrości swych oczu. Ale w następnej chwili upewnił się, że cud istotnie się spełnił, wilk bowiem zwrócił Jeb w jego stronę, i to był na pewno wilk. Olbrzymi kościsty zwierz, którego barki sięgały barków niedźwiedzia; potężny, o wielkim łbie.

Serce Meszaby drgnęło ponownie, gdyż wiosną kita wilka jest obfita i puszysta, a to stworzenie miało ogon nagi jak bóbr.

— Ohni musz! — sapnął Meszaba. — To jest pies!

Cofnął się wstecz i zapadł zda się w ziemię. Jego karabin stał oparty o głaz, tuż poza dosięgłem ręki.

Tymczasem Niua i Miki mrużyli ślepia w jaskrawym blasku słońca, a za nimi ział czarny otwór groty, w której Niua przeleżał całą zimę. Miki był zaskoczony. Zdawało mu się wciąż, że wczoraj, a nie przed czterema miesiącami, zostawił niedźwiedzia śpiącego w tej jaskini, teraz więc dziwił się ogromnie, że przyjaciel jest tak duży. Niua bowiem rósł bez przerwy w czasie zimowej drzemki i był obecnie dwa razy większy niż jesienią.

Meszaba, ukryty za głazem, wyciągał ramię po broń, tymczasem Niua, łowiąc wiatr w brunatne nozdrza, chwytał jednocześnie jakiś podejrzany zapach. Niua nie widział na ogół w obecnej sytuacji nic nadzwyczajnego. Gdy przed czterema miesiącami układał się do snu, Miki był u jego boku; dziś, gdy się zbudził, Miki nadal znajdował się obok. Czteromiesięczny okres nie liczył się wcale. Niejednokrotnie przecie szli razem spać i razem kończyli drzemkę.

Jedynie dziwna woń, rozsnuta w powietrzu, niepokoiła trochę, niedźwiedzia. Instynktownie wietrzył w niej groźbę i wolał stanowczo, żeby przestała istnieć. Z ostrzegawczym whuf zwrócił łeb w stronę psa. Gdy Meszaba wyjrzał znad grzbietu skały, licząc na łatwy strzał, uchwycił jedynie niejasne zarysy obu zwierząt mknących w panicznej ucieczce. Błyskawicznie dał ognia.

Dla Niuy i Mikiego grzmot strzału i gwizd kuli ponad łbami wywołał z mroków niepamięci falę wspomnień; garbiąc kark i kładąc uszy po sobie, Niua ruszył teraz szalonym cwałem, aż Miki musiał rozwinąć całą szybkość, do jakiej był zdolny, by mu dotrzymać kroku. Wreszcie niedźwiedź stanął, sapiąc głośno. Ponieważ nie jadł nic od czterech miesięcy i osłabł w bezczynności, długi bieg omal mu nie podciął nóg. Dopiero po paru minutach wypoczynku odzyskał głos o tyle, że zdołał chrząknąć. Tymczasem Miki obwąchał go starannie od ogona po pysk. Najwidoczniej znalazł wszystko w porządku, bo po skończonym przeglądzie szczeknął radośnie i bez względu na powagę swego wieku oraz ogromny wzrost, począł skakać i tańczyć wokół niedźwiedzia.

— O Niua, jakże się cieszę, że już wreszcie wstałeś! — zdawał się mówić. — Co będziemy teraz robić? Pójdziemy na łowy?

Niua najwidoczniej miał właśnie ten zamiar, gdyż ruszył przed siebie, aż znalazł płytkie mokradła, gdzie począł wnet szperać w poszukiwaniu słodkich korzeni i traw; brodząc to tu, to tam, mruczał i chrząkał, łagodnie a przyjaźnie jak w dzieciństwie. Miki zaś, polując wraz z nim, poczuł raz jeszcze, że samotność znikła z jego a id="filepos311236">ycia.

SYGNAŁ TRWOGI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OSTATNIA PRZYGODA

Przez dłuższy czas po wielkim pożarze Niua kierował wspólną wędrówką. Świat wkoło przedstawiał czarną, martwą pustynię, tak iż Miki nie miał pojęcia, dokąd się teraz zwrócić. Gdyby szło o pożar miejscowy, nie tak rozległy, pies łatwo by znalazł wyjście z pogorzeli. Ale zasięg ognia był olbrzymi. Objął znaczny szmat kraju i połowa stworzeń, które zdołały ocaleć szukając schronienia w wodach jezior i strug, miała teraz paść z głodu.

Dla Niuy i jego współbraci ta groźba w ogóle nie istniała. Zarówno jak umykając przed pożarem niedźwiedź nie wahał się w wyborze drogi, tak i teraz bez śladu niepewności ustalił kierunek mający go wywieść z obrębu martwej kniei. Szedł na północny zachód, prosto jak strzelił. Jeśli trafili na staw lub jezioro, Niua okrążał je póty, aż znalazł się po drugiej stronie, akurat naprzeciw własnego tropu; wtedy ruszał znów przed siebie na północny zachód. Wędrował uparcie zarówno dniem, jak i nocą, rzadko tylko odpoczywając. Po dwóch dniach podróży Miki był bardziej zmęczony niż Niua.

Dotarli teraz najwidoczniej do miejsca, gdzie ogień począł już wygasać; świadczyło o tym wiele szczegółów. Tu i ówdzie zostały kępy zielonych drzew, szmaty łąki nie tkniętej płomieniem oraz wilgotne torfowiska. Śród bajor i chaszczy ucztowali obficie, gdyż te oazy, ocalałe z pogromu, zawierały moc łatwej zdobyczy. Jednak po raz pierwszy Niua nie zgodził się na dłuższy postój, choć jadła było w bród. Szóstego dnia podróży znaleźli się o sto mil od jezioxa, w którym szukali schronienia w czasie pożaru.

Był to prześliczny kraj, usiany szmaragdem gajów, płatami wielkich łąk, taflami jezior, pocięty siecią potoków oraz tysiącem usejo (drobnych urwisk) — istny raj łowiecki. Ponieważ znajdowało się tu wiele zbiorników wód, moc stawów, strug i rzeczułek, ziemia mniej ucierpiała od posuchy niż dalej na południu. Miki i Niua polowali w tych stronach cały miesiąc, odzyskując siły i dobry humor.

W początku września, bobrując u skraju mokradeł, ujrzeli dziwną rzecz. Miki osądził na razie, że to jest chata, o wiele jednak mniejsza niż te, które dawniej widywał. Była prawie wielkości klatki, w której Le Beau go niegdyś więził. Zbito ją z mocnych bali, wciętych w miejscach połączeń tak, że żadna siła nie mogłaby ścian rozwalić. Belki nie dotykały szczelnie jedna drugiej, przeciwnie, widniały szpary między nimi szerokie na sześć lub osiem cali. Drzwi stały otworem. Z wnętrza biła woń gnijącej ryby. Ten zapach mierził psa; dla Niuy natomiast był wielką atrakcją, toteż niedźwiedź uparcie tkwił w pobliżu, choć Miki usiłował odciągnąć go dalej. Wreszcie Miki, oburzony zepsutym smakiem przyjaciela, dał mu pokój i sam jeden ruszył na łowy. Minęła długa chwila, zanim Niua odważył się wsunąć łeb i barki w rozwarte drzwi. Czuł coraz wyraźniej ostry zapach i małe ślepki lśniły mu pożądliwością. Ostrożnie wlazł do wnętrza dziwacznej budowli. Nic się nie stało. Zobaczył rybę uwieszoną po drugiej stronie poprzecznego drąga. By ją dostać, pochylił się naprzód, piersią napierając na przeszkodę. I raptem...

Trzask!

Skręcił z miejsca, jakby trafiony kulą. Drzwi nie stały już otworem. Ruch drąga uwolnił ruchomą klapę, zawieszoną nad wejściem i Niua był uwięziony. Nie przeraziło go to zbytnio; stał spokojnie, sądząc być może, że znajdzie z czasem dość dużą szparę, by móc wyleźć na zewnątrz. Sapnął badawczo parę razy i jął pożerać rybę. Był właśnie zajęty wonnym posiłkiem, gdy spośród niedalekiej kępy karłowatych sosen wyszedł Indianin. Jednym rzutem oka stwierdził, co zaszło, zawrócił i znikł w głębi boru.

W pół godziny później ten sam czerwonoskóry wbiegł na polanę, na której wzniesiono niedawno gmachy nowej faktorii. Dążył w kierunku biura Kompanii. W izbie wysłanej futrami, biały mężczyzna obejmował serdecznie młodą kobietę. Indianin zobaczył to i uśmiechnął się. Nad jeziorem Bain zwano tych dwoje sekihiwewin (zakochani). Niedawno misjonarz udzielił im ślubu, a potem odbył się wielki festyn. Gdy Indianin wszedł, kobieta i mężczyzna wstali, przy czym kobieta uśmiechnęła się. Była śliczna. Miała lśniące oczy i policzki świeże jak kwiat. Indianin uczuł w piersi przypływ uwielbienia.

— Złowiliśmy niedźwiedzia! — rzekł. — Ale to nepeo (samiec). Nie ma niedźwiadka, iskwao, Nanetto!

Biały człowiek roześmiał się.

— Czyż doprawdy nie uda się nam schwytać niedźwiadka dla ciebie, Nanetto? — spytał. — A przysiągłbym, że łatwo dostaniemy tę niedźwiedzicę i jej małe. Samiec! Trzeba go będzie uwolnić, Mutag. Futro teraz nic nie warte. Czy chcesz pójść z nami, Nanetto?

Kiwnęła głową, a w jej uśmiechu dźwięczała nuta miłości i szczęścia.

Oui! To będzie tak przyjemnie darować mu wolność!

Challoner szedł przodem z siekierą w dłoni, trzymając Nanettę za rękę; z tyłu kroczył Mutag, na wszelki wypadek niosąc karabin. W pewnej chwili Challoner stanął i ukryty za zwartym igliwiem chojarów wyjrzał przez szparę wśród gałęzi, a potem rozszerzył ją, by Nanetta mogła swobodnie patrzeć. Kobieta pochyliła się i objęła wzrokiem klatkę oraz jeńca. Niua, bardzo teraz podniecony, krążył po swym więzieniu. Nanetta wstrzymała oddech; nagle krzyknęła głośno, ściskając palcami dłoń męża. Nim zrozumiał, co zamierza uczynić, rozsunęła iglaste konary i wybiegła na polanę.

Tuż obok klatki leżał Miki, przyjaciel wierny w godzinie próby. Był bardzo zziajany, gdyż chcąc uwolnii d Niuę, długi czas rył u podstawy bali; nie widział i nie słyszał nadejścia ludzi, aż zobaczył Nanettę, stojącą o kilkanaście kroków. Serce skoczyło mu do gardła. Z trudem przełknął śliną; patrzał bez ruchu. I raptem runął ku niej z ostrym skowytem. Challoner krzyknął i wypadł z gęstwy, wymachując siekierą. Ale nim siekiera opadła, Miki znalazł się już w ramionach Nanetty, a Challoner, porzucając zbędną broń, wyjąkał zdumiony:

— Miki...

Mutag, z głupią miną przyglądający się tej scenie, widział, jak oboje, mężczyzna i kobieta, okrywają pieszczotami ogromne zwierzę o dzikim wyglądzie, któremu raczej należałaby się kula w łeb. O niedźwiedziu zapomniano zupełnie. Miki, obłąkany szczęściem, zapomniał o nim również. Dopiero gdy Niua wydał głośne whuf, ogólna uwaga zwróciła się w jego stronę. Miki jak strzała skoczył do klatki, wsunął nos między bale, obwąchał pysk przyjaciela i radośnie merdając ogonem, próbował mu wyjaśnić, co zaszło.

W głowie Challonera zrodziła się dziwaczna myśl: w zadumie podszedł do pułapki. Czyż to możliwe, aby Miki zawarł przyjaźń z innym niedźwiedziem niż z tym małym bębnem sprzed półtora roku? Odetchnął głęboko, patrząc na oba zwierzęta. Niua wetknął ciemny nos pomiędzy dwa bale, a Miki oblizywał go zawzięcie. Challoner wyciągnął rękę w stronę żony, a gdy podeszła bliżej, milczał chwilę, wskazując tylko dłonią dziwną scenę.

Wreszcie rzekł:

— To ten sam niedźwiedź, Nanetto. Wiesz, ten, o którym ci mówiłem. Kolegowali widać ze sobą cały czas od dnia, gdy zabiłem starą niedźwiedzicę i związałem ich razem rzemieniem. Teraz pojmuję, dlaczego Miki uciekł od nas. Wrócił do niedźwiedzia!

Dziś, jeśli wyjdziesz z Le Pas, ruszysz wprost na północ, pognasz czółno rzeką Rat lub wodami Grassberry, po czym zanurzysz wiosło w toń rzeki Reindeer i w nurt jeziora tejże nazwy — dotrzesz wreszcie do Cochrane i faktorii Lac Bain. Jest to jeden z najpiękniejszych zakątków na dalekiej Północy. Trzystu Indian, Metysów i Francuzów dowozi futra do Lac Bain. I każdy z tych ludzi, nie wyłączając ich żon i dzieci, zna dzieje „oswojonego niedźwiedzia znad jeziora Bain", pieszczocha l'ange, białej kobiety, żony agenta.

Duży i tłusty niedźwiedź nosi lśniącą obrożę, biega swobodnie w towarzystwie ogromnego psa, lecz nie oddala się nigdy od faktorii. W całej okolicy obowiązuje niepisane prawo, które głosi, że Niuy nie należy krzywdzić i że w obrębie pięciu mil od budynków Kompanii nie wolno stawiać sideł niedźwiedzich. Niua nie zapuszcza się nigdy poza tę granicę; a gdy nadejdą chłody i niedźwiedzia ogarnie chęć zimowego snu, włazi do głębokiej jaskini wykopanej w tym celu pod składami faktorii. Z nastaniem nocy pies Miki śpi u boku przyjaciela.