Mikołaj Gogol

ZACZAROWANE MIEJSCE

Konwersja: Nexto Digital Services

ZACZAROWANE MIEJSCE

Mikołaj Gogol

Dalibóg, sprzykrzyło mi się opowiadać! Cóż wy sobie myślicie? Doprawdy, nudno: bajaj im wciąż a bajaj, i opędzić się nie można. No, słuchajcie, opowiem wam coś, ale dalibóg, ostatni raz. Owóż, mówiliście o tym, że człowiek może dać sobie rady z nieczystą, jak to mówią, siłą. Jakby to powiedzieć?... może i tak... rozmaite rzeczy dzieją się na świecie, jeśli dobrze pomyśleć;... Wszelako, nie mówcie tego: jeżeli moc diabelska zechce człowieka otumanić, to otumani — dalibóg, otumani... Posłuchajcie. Było nas u ojca czterech. Ja byłem wtedy smerda, może miałem lat jedenaście... Co mówię! Skądże jedenaście? Pamiętam jak dziś, że kiedy stanąłem jakoś na czworakach i zacząłem szczekać jak pies, tatulo przymówił mi kiwając głową: „Ej, Tomek, Tomek, ożenić by cię czas, a durny jesteś jak młody źrebak".

Dziad żył jeszcze wówczas i w nogach — niech mu ziemia lekka będzie — był jeszcze dość krzepki. Bywało, przyjdzie mu do głowy... Ale komuż mam gadać? Jeden wybiera sobie z pieca całą godzinę węgielek do fajki, drugi nie wiedzieć po co polazł do komory. Co u licha! Nie po niewoli gadam: sami żeście prosili... jak słuchać, to słuchać.

Tatulo jeszcze na przedwiośniu powiózł na Krym tytoń na sprzedaż. Nie pomnę dokumentnie, dwa czy trzy wozy załadował: tytoń poszedł jakoś wówczas w górę.

Wziął ze sobą trzyletniego brata, żeby go już zawczasu przyuczyć do czumactwa. Zostaliśmy w domu: dziad, matka, ja, brat i jeszcze jeden brat. Dziad zasiał basztan przy samym gościńcu i przeniósł się z wiosną na kureń. Wziął i nas ze sobą — odpędzać wróble i sroki z basztanu. Nie można powiedzieć, żeby nam to było nie na rękę: bywało, najesz się przez cały dzień tyle ogórków, kawonów, rzepy, cebuli, grochu, że w kałdunie, dalibóg, niczym koguty pieją. A do tego i przybytek jest: przyjezdni tłuką się po gościńcu, każdy ma smak na kawona czy melona, a i z okolicznych futorów naniosą, bywało, na zmianę kur, jajek, indyków. Życie było dobre.

Ale dziadowi najmilsze było to, że czumaków co dzień z pięćdziesiąt wozów przejeżdża. Naród to, jak wiecie, bywały: zacznie opowiadać — tylko uszu nadstawiaj! A dla dziada opowieści, to jak dla głodnego kluski. Nieraz, bywało, zdarzy się spotkać starego znajomka — dziada każdy już znał — pomyślcie sami, co się wyrabia, gdy się do kupy zbiorą starowiny: gadu-gadu, a to, a tamto, a owo, a za tamtych czasów — końca nie ma. Ależ rozpuszczą języki! Przypomną Bóg wie jakie niegdysiejsze rzeczy.

Razu jednego — pamiętam jak dziś — słońce już się miało ku zachodowi, a dziad chodził po basztanie i zdej mował z kawonów liście, którymi przykrywał Je na dzień, żeby się nie spiekły na słońcu.

— Spojrzyj no, Ostap — mówię do brata — czumaki jadą!

— Gdzie? — zapytał dziad robiąc nacięcie na wielkim arbuzie, na wypadek, żeby go chłopcy nie zjedli.

Gościńcem ciągnęło ze sześć wozów. Przodem szedł czumak z wąsem już siwym. Zbliżywszy się na jakieś — jakby wam powiedzieć? — dziesięć kroków, przystanął.

— Daj Boże zdrowia, Maksym! Ot i znowu się widzimy.

Koniec wersji demonstracyjnej.