Maria Konopnicka

ZE SZKOŁY

Konwersja: Nexto Digital Services

ZE SZKOŁY

Maria Konopnicka

Od kwietnia wszyscy chodzili do szkoły boso. Że zimna były jeszcze znaczne,ba, szron od rana biały, każdy batuchał się, jak mógł, a to matczyną chustką, tą "na porywkę", a to szarym spencerkiem albo kamizelką ojcową, ale żeby buty wzuć, nikt nie pomyślał nawet. Buty zdejmowały się "na prymalisa", a kto by je na powrót z kołka z góry ściągnął, kpem się stawał na calutkie lato, aż het do Wszystkich Świętych. Ale nie okazało się takiego między nami.

Na głowach za to nosiliśmy wielkie czapy baran" - we albo watowane z uszami, albo z "futerkiem", a trwało to ku Zielonym Świątkom albo i Trójcy, jeśli tam kto na kapelusz nie duchem złotówkę miał albo słoma w kolano późno szła i pleść nie było z czego. Ale nogi za grudy jeszcze używały psłni letniego sezonu, ukazując się spod krótkich lub zbyt długich, wysoko podwiniętych hajdawerów i zaczerwienione jak raki.

Dziewczyny tylko obuwały się w trzewiki; ale też ród ich był u nas w powszechnej pogardzie. Jedna Bronka ze Starego Hamru na porówni z nami chodziła boso, w krótkiej swojej spódniczynie i w wielkim kaftanie. Właściwie nie chodziła ona, tylko biegła. Długie jej, cienkie, mało co za kolana przyodziane spódnicą nogi migały po szosie w równych, sprężystych, lekko i szeroko rzuconych krokach, ledwo tykając świeżo sypanego żwiru. Biec tak zaczynała już na podwórku szkolnym i tak biegła aż do wielkiego czarnego czworoboku Starego Hamru, z którego dniem i nocą sypały się ogniste słupy iskier. Ojciec jej tam hamernikiem był, a dziewczyna mówiła, że wszystkie iskry to jej własne.

W drodze oglądała się Bronka od czasu do czasu na Julka kulasa, który tak samo kłusem za nią biegł, o jakie pięćdziesiąt kroków może, nigdy mimo wszelkich wysiłków zbliżyć się do niej nie mogąc. Był to dobry chłopak, tylko że mizerny w sobie i choć się do bitek stawiał pierwszy, nogę miał skręconą. Niech tylko o łokieć jakiej drogi między nimi ubyło, zaraz Bronka rzucała sobą naprzód dwa, trzy razy i znów potem biegła równo, lekko, sprężyście.

Kiedym patrzył na nią, zdawało mi się, że zawsze tak biec będą, jedno za drugim, aż do końca świata, kulas rozczerwieniony, zły, dyszący, ona spokojna, żółtawa na twarzy, z ciemnymi, wymykającymi się spod mizernej chustczyny włosami, z lekko otwartymi ustami.

Ale nieprawda! Już nazajutrz siedzieli w ławkach naszej klasy, ona między dziewczynami na prawo, on między chłopakami na lewo, oboje z brzega, prawie tuż przy sobie, oddzieleni tylko wąską ścieżką przez środek izby do tablicy idącą. 

Już od połowy ostatniej godziny Julek oczyma strzygł, to ku drzwiom, to ku Bronce, jakby mierząc wzajemną od siebie odległość. Ale gdy dzwonek zabrzmiał, a on kajety i czapkę chwyciwszy chciał przed nią, już Bronka biegła równym, lekkim krokiem, bez uśmiechu, bez słowa, czasem tylko bystrymi, ciemnymi oczyma błyskając za siebie. 

Wołały na nią dziewczyny, aż chrypły; nie odpowiadała. Wołały chłopaki - to samo; a że chuda była na podziw, przezywaliśmy ją Kozą - i tak już została. 

- Czego ty tak tę Kozę gonisz? - pytałem nieraz przelatującego obok kulasa. 

- A czego ona przede mną ucieka? - odpowiadał ze złością i biegł dalej. I ona biegła migając nagością chyżych nóg swoich i czerwienią chusteczki, aż jak iskra wpadła w czeluście Hamru i jak iskra w nich gasła. 

Ale inne dziewczyny chodziły tak, jakby im zależało na tym, żeby na przebycie drogi, jaka szkołę od Bud naszych dzieliła, zużyć jak najwięcej czasu. 

Zdawało się zrazu, że im Bóg wie jak pilno: wypadało to z ławek jak oparzone, takiego nieraz ścisku we drzwiach narobiwszy, że dopiero kiedy im jeden i drugi chłopak kułakiem dopomógł, wytaczały się na drogę jak kłębem. Leci to, bywało, leci bezpamiętne, nie patrząc przed siebie, prosto w kupę żwiru. Ale niech się wrona zatrzepie na drzewie, niech baba z workiem przejdzie, niech pies przebieży, niech wróbel przeleci, stają wszystkie i patrzą, choćby na nie prosto wóz jechał. Zobaczą glistę, ślimaka, biedronkę, kamyk, zielsko jakie, zaraz całą kupą na środku drogi przysiadają i patrzą, a te dalsze to bliższym aż na karki lezą. 

Świśnie który z nas w palce, to porozdziawiają gęby jak żydowskie wrota i znów stają i patrzą. Takie to już gapiowate z rodu. A gadać, to gadają zawsze wszystkie razem. Trzynaście ich było, a więcej narobiły wrzasku niż my we trzydziestu. Zaraz biorą te mniejsze między siebie, zaraz się ich dopytują, zaraz do rowu prowadzą, zasłaniają spódnicami i krzyczą, choć nikt nie patrzy.

Koniec wersji demonstracyjnej.