Adolf Dygasiński

ŻERTY CHŁOP

Konwersja: Nexto Digital Services

ŻERTY CHŁOP

Adolf Dygasiński

— Nie źlijże się Maryna, bacz na święty spokój, udobruchaj się i dej mi oto schlipać tę łyżczynę żuru. — Tak mówił Maciek Opozda, fornal, który podczas przypołudnia przybył spracowany do czworaków, a zastał żonę w złym humorze.

— Będę ci się dobruchała, mam na ciebie być pamiętna, kiej człek doma nijak podołać nie może! — odrzekła Maryna, uwijając się około nalepy.

— Nie robię ja to swojego, czy co? Czegóż, kobieto, chcesz ode mnie?... .

— Robić... robisz, toć widzę, co nie próżnujesz, ino robisz; tyła syćko, co zarobisz, to i przeźresz.

— Oj głupia, głupia!... I cóżem ja temu krzyw że mię Pan Jezus uczynił takim krzepkim do jedzenia, że mi syćko idzie na zdrowie!

— Niechby ci ta było na zdrowie, co pożywasz, bele te nasze dzieckowiny nie marły głodu przy tobie... Takie od biedy posnąć mogą.

— Baj baja, baj!... Mój pon ociec, świeć Panie jego dusy, mieli nas w chałupie dziewięciorgo, a żadne nie zmarniało, to i onym moim zła nie będzie.

— Dyć słychałam, co was dziesięć było, nie dziewięć! — zawołała Maryna ze złością i postawiła przed mężem dwa garnki, jeden z żurem, drugi z kartoflami. — Kiejbym ja też miała tyle dziecek, to bym się ta nie markociła, żeby ino było czym gęby pozatykać.

— A nie wiesz to, co jak Pan Bóg kogo stworzy, to go głodem nie umorzy! — powiedział spokojnie Opozda, którego otoczyła para, wychodząca z gorących potraw.

— Ludzie tak pedają kuli pocieszeniu, a niejeden i tak z głodu zmiera! Ja oto nieboga rady dać nie mogę w chałupie; z Józka zleciała koszulina, chłopaczysko ciałem świeci, a Jagna to już ze dwa tydnie siedzi na nalepie bez to, co się sroma chodzić bez kiecki; abo i ten Onufer, pędzi krowę na pasternik, mający na sobie ino jedne nogawicę; no a owa namniejsza sikorka w kołysce, to ci nawet pierzynki nie doświarcyło.

— Ej, byłabyś cicho, kobieto! Toć jensi ludzie bez nijakiej markoty po ziebrach chodzą.

— Jakbym poszła po proszalnym chlebie, tobym już wiedziała, co mię czeka, ino kiejem poszła za chłopa, za dworzskiego, to nie po to, żeby użyć desperacyi.

— Gadajże sczyrze, Maryna, czego tobie niedostaje?

— Czego? Czego?... Ty nie miarkujes... czego? Zapaska choćby, pożałuj Boże, na mnie, nikiej na proszalnej babce; obuwia nijakiego od niepamiętnych czasów noga moja nie widziała, a na dołek oto wytargał się u koszuliska i nie mam go sobie za co wstawić.

— Prawda, co bieda jest u nas w chałupie, ino Pon Jezus pono zsyła takowe utrapienie, co by doświarcyć cłeka... — Tu Opozda westchnął i jadł dalej obiad.

— Dałam ci, nie wymawiając, niejeden grosik dziadom i tyj babce z Krzyżowyj karczmy, co by zmówili do Przemienienia Pańskiego; no sama tyż co wieczór molestuję Najświętszą Panienkę o litosierdzie nad chałupą Opoździny. Drugi człowiek to się Panu Bogu nie uprzykrza, a wiedzie mu się na szczęście.

— Musi patronka twoja cię nie wysłuchuje skoro opacznie sytko idzie...

— Słysys, Maciek, nie śmiej wydziwiać na świętości! Jacy któreś z nas dwojga ma grzeszną dusę, lubo ty, lubo ja, chudziaczka.

— Ja ta praw przed kużdym świętym! — powiedział Maciek. — Dyć ciągiem ino u roboty mię widzą, odrabiam swoje, jako przykazano.

— Widzi mi się nico dobrego nie pedasz i gadanie twoje siła nie warte. Nie wiesz to, iże janioł stróż, jakowego ma kużden człowiek, nie będzie ci na ręce patrzał, ino w duszę zagląda.

— No, a cóż by on tam we mnie doźrał? Cy ja to duszę przed nim chowam? Czym komu co ukrad, albo możem kogo zabił? Jak się patrzy, po sprawiedliwości żyję.

— Nakląć by ci za taką mowę, Maciek! Bez urazy ci powiem, co ty nijakiej sprawiedliwości nie masz w sobie.

— Czemuż nie rzekasz, com krzyw? Bez cóż mię winujesz?

— Tać ty co dzień te nase maluśkie odjadasz, jak nie ociec! Nijak ci nastarczyć nie mogę warzy! Są na przypołudnie trzy warzniczki, ty trzy zjadasz; jakby było śtyry, to byś tako podołał równiuśko... I cóż ja, nieszczęśliwa baba, pocznę, mający takiego żertego chłopa?

Opozda położył teraz łyżkę na bok i spojrzał na żonę, nie spodziewał on się bowiem, ażeby baba robiła mu wyrzuty z powodu apetytu.

— Maryna! — zawołał. — Tak mi Panie Boże dopomóż, szczerze ci pedam, co dzień z chałupy wychodzę niedojadszy, a kiejbym w polu nie poprawił rzepą, karpielami lebo w stajni pod posłaniem nie miał ulęgałek z tej gruszki, co na miedzy wele gaja rośnie, to bym się zdać nie mógł do nijakiej roboty.

— Dziś, dziś go! Dyć ja ci nie przyganiam, co potrzebujesz kupę jadła bez nijakiego upamiętania, ino te małe mizeroty przy tobie na nic skapieją, nie mający co pożywać.

— Józek! — krzyknął Opozda, spojrzawszy na sześcioletniego chłopaka, który w koszuli siedział na ziemi. — Weźmi łyżkę i żwawo pożywaj ze mną z warzniczka zur a ziemniaki, co by matusia nie biedowali, jako cię ociec odjada!

Józek porwał się z ziemi, pochwycił łyżkę i, nieśmiało podszedłszy, począł zajadać, ale wnet potem położył łyżkę, a zbliżywszy się do matki, szepnął z cicha:

— Cie wy, matusiu, tak mi nijako z panem ojcem jadać, co byście wy urządzili, bym jadał sam, lebo z wami, Jagną i Onufrem...

— No i cemu nie jesz, zatracony pędraku? — zawołał ojciec.

— Będziesz ty na dziecko śtunderował, stary! — mówiła Opoździna. — On a to rzeka, co mu przy tobie ziemniak bez gardło przeleźć nie może... Pokrzykujesz w chałupie nikiej w stajni abo na polu.

— Jak nie może przełykać, to mi nie gadaj, co ich odjadam i co beze mnie chudują, bom dyć nie taki...

Koniec wersji demonstracyjnej.