Fryderyk Hoffmann

ZŁOTA KSIĄŻECZKA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ZŁOTA KSIĄŻECZKA.

OBICIA PAPIEROWE.

UDAWANIE SIĘ NA SPOCZYNEK.

OSPAŁOŚĆ.

POLICZEK.

KLUCZYK OD KOMODY.

KAJET DO RYSUNKÓW.

SKÓRZANE SPODNIE.

NOWY SURDUCIK.

WCZESNE WSTAWANIE Z ŁÓŻKA.

SYGARO.

ZĘBY.

PODKOWA.

RYSUNEK.

ZEGAREK OJCA.

PARASOL.

KOZIEŁ.

Makolągwa.

DRĄŻEK OD FIRANEK.

SCHODY.

RZUCANIE KAMIENIAMI.

DWAJ RYBACY.

KRÓLIKI.

NOWA LALKA.

MYSZ.

GROCHOWINY.

ŁAKOME DZIECKO.

CIASTA I ZAWSZE CIASTA!

POSYŁKA DO CIOTKI.

KOKARDA ZE WSTĄŻKI.

RACHUNKI.

BLUSZCZOWE SZTACHETKI.

NOS LEŚNICZEGO.

ŚWIĘCONE JAJKA.

KURCZĄTKA.

ZEGARY ŚCIENNE.

AURYKLE.

STUDNIA.

UL.

GRA W CHWYTANEGO.

NOWA SUKIENKA.

PSOTY DZIECI.

HELENKA.

ZŁOTA KSIĄŻECZKA

Czyli zbiór ciekawych i nauczających powiastek

Fryderyka Hoffmann

Przekład: Teofil Nowosielski,

Słuchajcie dzieci swoich rodziców i bądźcie im posłuszne w każdym względzie.

ZŁOTA KSIĄŻECZKA.

Państwo Potuliccy mieli czworo dziatek: dwie dziewczynki i dwóch chłopczyków. Frandzia była z nich najstarszą: po niej następował Mieczysławek, dalej Tadeuszek, kończyło się zaś na Helence. Nie można się zresztą uskarżać wcale na tę figlarną czwórkę; gdyż ojciec i matka wcześnie już od kolebki przyzwyczajali dzieci swoje, zęby zawsze dobrze się sprawowały, I zęby zawsze dobrze się nad tem wprzódy zastanowiły co mają uczynić. W samej tez istocie, dzieci okazywały jak najlepsze skłonności do dobrego i były chętne do nauki, grzeczne, uprzejme i pełne szczerości; tak dalece, ze nie podobna było gniewać się zbyt długo na nie, chociaż niekiedy które z nich co zawiniło, bądź ze się w nauce zaniedbało, bądź tez iż się w czemkolwiek chwilowo zapomniało.

Przynajmniej ręczyć można było, że dzieci te nigdy się niczego złego ani niesprawiedliwego umyślnie nie dopuściły; jeżeli zaś przypadkiem jaki błąd popełniły, to nastąpiło raczej przez żywość temperamentu aniżeli z innej jakiej przyczyny. Pomimo to zdarzało się, iż dzieci zasługiwały na połajanie, a niekiedy nawet na karę. Najczęściej jednak wiele dni i tygodni upłynęło, zanim okazała się tego potrzeba. Gdy które z dzieci uległo czasami naganie albo tez ukaranem było, natenczas bardzo wiele na tem cierpiało i szczerze się starało, żeby się poprawić i tym sposobem zmazać błąd dawniejszy. Za najlepszy dowód dobrych chęci dzieci posłużyć może to, ze Franusia w domu najstarsza z rodzeństwa, zaprowadziła formalny Dziennik czyli Pamiętnik, w którym skrupulatnie notowane były dobre i złe postępki, dzieci. Pamiętnik ten zachowany był zawsze w sypialnym dzieci pokoju; kiedy zaś była potrzeba, wydobywano go i odczytano dzieciom: jednemu z nich jako w nagrodę za chwalebne sprawowanie się, poczem następowały zazwyczaj jaszcze pochwały rodziców; drugiemu za karę jakiego wykroczenia, trzeciemu jako przestrogę, czwartemu, zęby obudzić w niem szlachetne współubieganie się; wszystkim zaś dzieciom, ażeby miały pożyteczną rozrywkę. Za zwyczaj po odczytaniu Pamiętnika zmazywały się wszystkie winy, za które dzieci zawsze żałowały, wszystkie winy aż co do jednej, zęby już nie było żadnych wyrzutów, ale tylko wspomnienie dobrych postępków, któremi się dzieci zasłużyły, i które ich sercu wielką radość przynosiły. Ztąd też, przy odczytywaniu Pamiętnika były więcej uradowane aniżeli zasmucone. Pamiętnik Domowy, bo tak go właśnie dzieci nazywały, do-stał się przypadkiem w ręce moje. Odczytując go pomyślałem sobie, że nie od rzeczy będzie może opowiedzieć i innym dzieciom te zdarzenia które się w nim znajdują; bo to nie tylko będzie dla nich miłą rozrywką, lecz co ważniejsza, posłużyć im może za przestrogę, lub też za wzór godny naśladowania,

W takim więc celu zachowawszy w pamięci najciekawsze wydarzenia, wyczytane w Pamiętniku, spisałem i postanowiłem ułożyć z tego książkę. Zrazu dzieci opierały się wykonaniu tej myśli, szczególniej Franusia, która za zwyczaj rej pomiędzy dziećmi wodziła. W końcu przystały dzieci na wszystko pod warunkiem jednak, ie nazwiska ich własne w książce nie będą wymienione, jeżeli powiastki w niej zawarte drukiem ogłoszę. A więc i ojca czworga dzieci nazwałem panem Potulickim, chociaż rzeczywiście nazywa się wcale inaczej; spodziewam się jednak że moi mali przyjaciele gniewać się o to nie będą.

Otoż zacznę zaraz od pierwszej powiastki zawartej w Pamiętniku Domowym; nosi ona na sobie tytuł:

OBICIA PAPIEROWE.

Mała Helena nadzwyczajnie żywa i roztrzepana, nieraz już od swojej matki otrzymała burkę za to, ie była bardzo nieostrożna i nieuważna. Matka starała się, żeby taki sam porządek i czystość zachowano wpokoju dzieci, jak i winnych pokojach całego mieszkania; dużo jednak wprzód potrzeba było czasu, żeby Helenkę przyzwyczaić do porządku i baczności; gdyż jak się już powiedziało, panna Helenka była nadzwyczajnie żywą i roztrzepaną. Nigdy. też nie obchodziła się ostrożnie z obiciem, które ozdabiały ściany pokoju dzieci. Jeżeli czasem dostrzeżono, że ktoś obicie stłuścił albo zbrudził, to zwykle, przy bliższem dochodzeniu okazało się, że to była sprawka Helenki. Dziewczynka nigdy niebyła dosyć uważną; kiedy jadła chleb z masłem, zawsze miała brzydki zwyczaj dotykać ściany tłustemi palcami. Niekiedy także bawiąc się piłką i rzucając ją o ścianę zęby znów złapać odbiła., nie zważała wcale na to, aleby piłka nie była powalana i dla tego tez bardzo często pozostawały na ścianie ślady jej brudu. Tym sposobem na jasnem tle obicia widać było zawsze mniejsze i większe plamy. Pomimo to żadne napomnienia nie mogły Helenki skłonie do tego, żeby była ostrożniejszą. W końcu pokój tak brudno wyglądał, ze trzeba było dać nowe obicie. Kiedy ściany zupełnie odświeżono i pokój wyglądał tak jak pieścidełko, rzekła matka: a teraz proszę o baczność! Kto mi na nowem obiciu zrobi trzy pierwsze plamy, tego ukarzę tak, ze długo popamięta. Heleno! czy ty to słyszysz?"

— "Słyszę, moja Mamo!" odpowiedziała dziewczynka. "Co do mnie, niechaj się mama nielęka; już ja będę bardzo uważną. "

Ale niestety! zaledwie upłynął jeden tydzień, już znowu na ścianie pokazały się trzy plamy. A kto je tam zrobił? a któżby, jeżeli nie panna Helena. Bliższe dochodzenie z łatwością to wykryło. Sama nawet Helenka bynajmniej temu nie zaprzeczała; twarz jej żywym pokryła się rumieńcem, bo niezmiernie się wstydziła. Matka z swej strony powiedziała jej tylko; "Zobaczysz, ze dotrzymam słowa. " Nazajutrz z rana, kiedy dzieci powstawały już i zgromadziły się w swoim pokoju, powstała wielka pomiędzy niemi wesołość, jedna tylko Helenka nie śmiała się wcale.

— "Z czego wy się tak śmiejecież?" zapytała Helenka.

— "Przejrzyj się tylko Helenki w zwierciedle, zawołały dzieci.

Helenka spojrzała w zwierciadło i przestraszyła się: ujrzała bowiem na swoim nosie czerwoną plamę, ale tak czerwoną jak Iak. A chociaż nos tarła z całej siły, to przecież czerwona plama na żaden sposób puścić nie chciała. Dziewczynka w płacz; natenczas rzekła Matka: "Przekonajże się teraz, moja Helenciu, że jak czerwona plama oszpeca twój nosek, tak również wszelkie plamy szpecą obicie na ścianach pokoju. Za karę chodźze teraz przez parę dni Z czerwoną plamą na nosie. Plama ta nie łatwo puści, bom ją sama zrobiła olejną farbą.

Helenka ciągle płakała, inne zaś dzieci śmiać się musiały, wreszcie i sama Helenka śmiała się wraz z niemi. W trzy dni potem czerwona plama zeszła także z noska Helenki. Od tego jednak czasu, nie tak rychło pokazała się plama na ścianie. Jednakże czerwona plama na nosie bardzo wiele przyczyniła się do tego!

UDAWANIE SIĘ NA SPOCZYNEK.

Co wieczór wielki był zawsze kłopot przy udawaniu się dzieci do łóżeczka. Helenka, Tadeuszek i Mieczysławek chętnie szli do swego sypialnego pokoju, kiedy zatrąbiono na dzieci do odwrotu, jedna tylko Franusia ociągała się. Franusia zawsze miała wymówki na pogotowiu: to nie zrobiła jeszcze tego lub owego; to jeszcze ma robić nad pończoszką, albo jeszcze co uszyci; to jeszcze nieskończyła swoich rachunków; to jeszcze ma co do pisania; to znów wymawiała się Franusia, że jeszcze wcale nie czuje się strudzoną, to radaby chociaż jeszcze troszkę, jeszcze jeden kwadransik, przeglądać książkę z obrazkami: jednem słowem, nigdy jej nie zbywało na wymówce, byleby tylko mogła usprawiedliwić późne przesiadywanie wieczorem. Co wieczór musiała matka wprzódy dużo słów napróżno tracić, zanim Franusia poszła do swojego gniazdka. Chociaż wszelkie jej wymówki zazwyczaj na nic się nie przydały, bo czy rozespana czy nie rozespana, musiała w końcu pomaszerować do łóżeczka z innemi dziećmi, zawsze jednak taż sama historyja powtarzała się co wieczór. Wreszcie gdy się to ojcu już naprzykrzyło, rzekł razu jednego do matki: "Tylko mnie tę rzecz pozostaw, moja żono! już ja się spodziewam prędzej przyjść z Franusia do ładu. "

Matka nie miała nic przeciwko temu.

Następnego zaraz wieczora, Franusia odezwała się znów według swego zwyczaju:

— "Jeszcze troszkę, moja Mamo, tylko przeczytam jeszcze te trzy karty. "

Matka potrząsnęła głową a ojciec rzekł: "Zostawże jej wolę moja żono! Raz jeden to nie sto razy."

Franusia tryjumfowała i usadowiła się wjednym końcu kanapy, kiedy tymczasem inne dzieci odeszły do sypialnego pokoju mocno tem zdziwione, że reguła tak ściśle dotychczas zachowywana, dziś przecież uległa nadzwyczajnemu wyjątkowi.

Dobrze wszelako wiedział ojciec, co robił. Jak ojciec przewidywał tak się tez stało: nie upłynęło i pół godziny, a już Franusia twardo zasnęła w kącie kanapy, i tak chrapać zaczęła źe aż ją w całym domu słychać było. Ojciec nie budził jej wcale. Gdy jednak sam już udawał się na spoczynek, wyszedł po cichu z pokoju bawialnego wraz z matką; za nim zaś drzwi zamknął za sobą, zagasił lampę i Franusię zostawił w stanie, w jakim się znajdowała. Położenie dziewczynki, która miała na sobie ciasne odzienie, wcale nie było wygodne. Dla tego tez przewracała się we śnie na wszystkie boki, aż nareszcie jednym razem benc o ziemię, a nasza Franusia leżała jak długa na podłodze. Tu dopiero ocknęła się ze snu i nie mało się przelękła, widząc, że znajduje się sama jedna w pokoju. Zaczęła wołać, ale jej głosu nikt nie słyszał; chciała wyjść z pokoju i trafić do swego łóżeczka, lecz drzwi były zamknięte. Wtedy dopiero domyśliła się złatwością, jaki cel miał ojciec zamykając ją na klucz. Wstydząc się tedy sama przed sobą, zwolna znów powróciła na kanapę. Noc przepędziła jak najgorzej, nie sto razy westchnęła za swojem ciepłem miękkiem łóżeczkiem; nazajutrz zaś rano, kiedy powróciła do sypialnego dzieci pokoju, była cała jak połamana. Ojciec i matka uśmiechali się, dzieci na głos się śmiały, a Franusia? —o! jakże spiesznie odtąd udawała się wieczorem z dziećmi do łóżeczka o właściwej porze. Od tego też czasu nigdy już nie miała ochoty dłużej przesiadywać wieczorem aniżeli reszta jej rodzeństwa.

OSPAŁOŚĆ.

Franusia, która zawsze później chciała iść spać aniżeli inne dzieci, szczęśliwie nareszcie Wyleczoną została z tej wady. Lecz do wyleczenia pozostał jeszcze Mieczysławek, który przeciwnie nadzwyczajnie był ospałym i często bardzo rozespał się zawczasu, chociaż inne dzieci siedziały jeszcze za stołem nad książką albo się bawiły. Zdarzało się niekiedy, że Mieczysławek, który miał jeszcze pisać albo rachować, rozespawszy się wypuszczał pióro z ręki i głowę opuszczał na stół. Częstokroć tak mocno zasnął, że można było strzelać mu nad głową, a on się nie przebudził. Ileż to potem miano z nim pracy, zanim go się dotrzeżwiono i zanim zdołano go skłonić do tego, żeby się położył w łóżko.

Matka, przez długi czas wyrozumiałą była dla niego. Że jednak żadne napomnienia nie skutkowały, musiał więc Mieczysławek, który zwykle siadał na sofie, ustępować z niej i siadać na stoiku. Matka miała nadzieję, iż chłopiec siedząc na twardem miejscu, mniej będzie ospałym. Przez kilka wieczorów udawało się to jak najlepiej. Chociaż sen morzył, to twarde siedzenie nie dozwalało mu tak prędko zasnąć. Nie długo jednak potem oswoił się z twardym stołkiem. Jednego wieczora, tak samo jak dawniej Mieczysławkowi oczy się sklejać zaczęły; książka wysunęła musie z rąk, a głowa opadła na stół.

— Mieczysławie! wołała matka... nie bądźże takim śpiochem!.

Ale Mieczysław nic na to nie odpowiedział, albowiem zasnął on był juz snem najtwardszym. Matka chcąc chłopca rozbudzić, poruszyła go za ramię. W tem nasz Mieczysławek nagle się zrywa i w tejże chwili pęc ze stołka na ziemię, tak, jak to nie dawno także przytrafiło się Franusi. Wszyscy w śmiech, Mieczysławek otworzył oczy z wielkiem podziwieniem. Tego wieczora już nie zasnął, nie zasnął także następnego; lecz trzeciego już wieczora zasnął znów. za stołem i chrapał.

— "Co tego, to już nadto! rzekł ojciec: "Przynieście mi tu szklankę zimnej wody. "

Przyniesiono wodę, a ojciec zaczął nią pryskać w twarz ospałego Mieczysławka. Zerwał się chłopiec na równe nogi. Ale trzeba było widzieć, jakie on wyrabiał kwaśne miny. Naturalnie, zimna woda nie mogła mu być bardzo przyjemną. Niepodobna się było wstrzymać od śmiechu. Własne rodzeństwo śmiało się najbardziej. Wtedy rzekł ojciec. "Mój Mieczysławie, tak dziś jak i co dzień możesz się spodziewać tego samego, dopóki nie przestaniesz być ospałym. Wstydź się być taką szlafmycą!

Rzecz dziwna, od tego czasu Mieczysław nigdy już nie zasnął nad książką. Jeżeli się zaś później zdarzyło czasem, ze oczy zaczął zamykać, to dość było zawołać: Przynieście no szklankę zimnej wody, a natychmiast otwierał oczy jak tylko mógł najbardziej. Nigdy tez już nie zleciał ze stołka. A wiecie dla czego?

POLICZEK.

Razu jednego rozmawiały dzieci pomiędzy sobą o Panu Bogu i zastanawiały się nad tem, jak Bóg dobry jest dla wszystkich ludzi i jak po ojcowsku zajmuje się ich losem. Między innemi Tadeuszek opowiada!, że pan Oświęcimski (tak się bowiem nazywał jego Nauczyciel, którego bardzo kochał), utrzymywał dziś w szkole, iż niekiedy nawet większe i mniejsze nieszczęścia, jakie Bóg na ludzi zsyła, wychodzą im na dobre. Franusia, dziewczynka zarozumiała, odpowiedziała z minką przemądrzałą: "To nieprawda! Kiedy Pan Bóg chce zrobić komu co dobrego, to mu tez zsyła zaraz co dobrego, nie zaś co złego. Ja to lepiej wiem od was!"

Tadeusz obstawał przy tem, co mu powiedział rozumny jego nauczyciel, powstała ztąd mała sprzeczka; a ponieważ reszta dzieci podzielała zdanie Tadeusza, udano się więc do ojca, ażeby go prosić o rozstrzygnienia tej wątpliwości.

— "W tej chwili nie mam czasu wyjaśniać wam tego przedmiotu", rzekł ojciec; "przy pierwszej jednak sposobności dowiodę wam, że Tadeusz ma słuszność, a raczej jego światły Nauczyciel. "

Dzieci wyniosły się znów z pokoju. Franusi było jakoś markotno, zaś Tadeusz i inne dzieci bardzo były zadowolnione z tymczasowego wyroku ojca. Wprawdzie stanowcze rozstrzygnięcie wątpliwości pozostało w zawieszeniu; jednakie z chlubą dla Tadeusza nadmienić muszę, ze lubo kontentował się przyznaniem sobie słuszności, nie myślał wcale z tego powodu prześladować Franusi, która była przeciwnego zdania, co inny jaki niegrzeczny chłopczyk byłby może na miejscu Tadeusza uczynił.

W ciągu dwóch albo trzech dni nie było wcale mowy o zaszłej sprzeczce. Zdawało się nawet, że i sam ojciec zapomniał już o tem. Wkrótce jednak potem zdarzyło się, iż Franusia dostała mocnej czkawki. Dzieci były właśnie temu obecne i ojciec takie. Ojciec się nieco zmarszczył i głosem surowym przykazał Franusi, żeby czkać przestała. Franusia zdziwiła się tem mocno, bo i cóż była temu winna, ie miała czkawkę. Po chwili znowu czkawka jej się odezwała mimowolnie. Natenczas powstał ojciec i lekko Franusię w twarz uderzył, odezwawszy się powtórnie surowym głosem: "Już teraz ustanie ci czkawka''!

Franusia rozpłakała się, bo była przekonana, że na policzek od ojca wcale nie zasłużyła; lecz wystawcie sobie, czkawka od razu jej ustała. Tu dopiero ojciec uśmiechając się, odezwał: "Uspokój się kochane dziecię. Uderzenie mej ojcowskiej ręki miało tylko na celu dobro twoje, i to nie pochodziło bynajmniej ztąd, abym się miał na ciebie gniewać. Zważ tylko gdybym cię był ręką nie uderzył, dotychczas jeszcze byłabyś miała czkawkę. Małe z twej strony przelęknienia i niespodziewane wrażenie, jakiego przed chwilą doznałaś, wyrugowało za jednym razem twoję czkawkę. Prawda, że policzek był rzeczą bardzo nieprzyjemną, lecz powiedz sama, czyliż nie przenosisz go nad czkawkę ?

— " O tak, mój tato" odpowiedziała Franusia, okazując uradowanie.

— "A przecież w pierwszej zaraz chwili musiałaś uważać policzek otrzymany odemnie za rzecz bardzo nie dobrą, nieprawdaż ? zagadnął ojciec.

— "Nie inaczej, kochany tato!" rzekła Franusia.

— "Jednakże czyż przekonywasz się teraz sama, ze ów policzek wyszedł ci bardzo na dobre?"

— "To prawda, kochany tato!"

— "Otoż, moje dziecko, mówił dalej ojciec, już na sobie samej masz mały przykład i łatwo przekonać się możesz, że w niektórych przypadkach bardzo złych na pozór, częstokroć złe wychodzi człowiekowi na dobre. "

Franusia spiekła raczka, bo dobrze ona wiedziała teraz, do czego to wszystko ojciec stosował, i wy, moi mali czytelnicy, zapewnie tez się domyślacie.

KLUCZYK OD KOMODY.

Ażeby dzieci, a zwłaszcza tez dziewczynki, wcześnie przyzwyczajać do porządku, dała im matka komodę, do której chować musiały swoje kołnierzyki, fartuszki, wstążki i tym podobne rzeczy. W komodzie znajdowały się dwie szuflady; do każdej z nich należał oddzielny kluczyk. Tym więc sposobem Franusia miała jeden kluczyk, a Helenka drugi. Trzeba jednak oddać sprawiedliwość równie Franusi jak i Helence, że jak jedna tak i druga rzeczy swoję we wzorowym utrzymywały porządku; ktoby chciał, łatwo mógłby się o tem przekornie. Ale cóż, kiedy nie zawsze można było zajrzeć do komody, szczególniej tez do szuflady Franusi; bo nieraz się zdarzyło, że Franusi a zamknęła komodę, kluczyk włożyła do kieszonki lub tez gdziekolwiek w kącie jakim, a potem znaleźć go nie mogła. Co chwila prawie kluczyk Franusi gdzieś zniknął, gdzieś się zawieruszył Tym sposobem bywała często w wielkim kłopocie, zwłaszcza, ze kluczyk Helenki nie przystawał wcale do jej szuflady.

— "Zawieszę swój kluczyk na sznureczku i noś go na szyi, '' mówiła matka, gdy niekiedy cały dom do góry nogami przewrócono przy odszukiwaniu kluczyka, "naówczas nie będziesz go tak często gubiła, my zaś daleko rzadziej mielibyśmy w domu takie zamięszanie".

Przy każdej podobnej sposobności, Franusia postanowiała sobie, ze pójdzie za radą matki; lecz jak tylko kluczyk się wynalazł, natychmiast zapomniała o tem postanowieniu, i tak więc jedna i ta sama Historyja z kluczykiem ciągle się powtarzała.

— "Jak widzę, rzekła matka, Franusia doczeka się, ze surowo jeszcze kiedy ukaraną będzie za swoje niedbalstwo. "

Nie długo w rzeczy samej czekać trzeba było, a przepowiednia matki spełniła się co do słowa. Jednego dnia, w letniej porze, w czasie pięknej pogody, po obiedzie przyszli z odwiedzinami goście, przyjaciele rodziców, wraz z swojemi dziećmi i zaproponowali im przechadzkę do ogrodu, w którym właśnie miała grać przewyborna muzyka. Naturalnie i dzieci poszłyby także razem do ogrodu, gdzie mogły się ubawić do woli, dokazując na zielonej murawie. Rodzice przyjęli zrobioną propozycyją, a dzieci tez nie sarkały na to bynajmniej; przeciwnie zaczęły się uwijać bardzo prędko, żeby na czas się ubrać i najpiękniej ustroić. Franusia okazywała także wielką radość i głośno się weseliła, w tem nagle ucichła i zawołała z podziwienieno: "A mój kluczyk gdzie? gdzież on rai się podział?"

Zaczęto wszędzie szukać kluczyka, tak jak szpileczki: po całym domu, w ogrodzie, na podwórzu, na każdem miejscu. Ale kluczyka na żaden sposób znaleźć nie było można. A przecież bez kluczyka Franusia nie mogła wyjść z domu na spacer, ponieważ wszystkie jej chusteczki, kołnierzyki, fartuszki i tym podobne przedmioty znajdowały się w zamkniętej komodzie. Otóż to dopiero kłopot z kluczykiem! Franusia w płacz, bo kluczyka jak nie ma, tak nie ma. Wreszcie ojciec tracąc cierpliwość rzekł: "Żałuję cię moja Franusiu. ale jak widzę, będziesz musiała pozostać w domu! Nawpół ubrana nie możesz przecież wychodzić na ulicę, ani tez wymagać, żeby wszyscy czekali za tobą. Skracaj sobie czas w domu jak będziesz mogła najlepiej!"

Nic nie pomogło; Franusia musiała sobie spacer wyperswadować i tą razą pozostać w domu. Cały czas popołudniowy przepędziła ona na płaczu, wylewaniu łez. Wieczorem, kiedy już wszyscy powrócili z przechadzki, jeszcze bardziej była zasmuconą, bo stała się przedmiotem rozmaitych żarcików. Nazajutrz wynalazł się wreszcie kluczyk zagubiony, zgadnijcie gdzie? — oto w kieszonce sukni, którą przed dwoma dniami miała na sobie. Od tej chwili, nie zarzuciła go już więcej; bo uwiązawszy go na czarnej morowej wstążeczce, nosiła go wciąż na szyi.

KAJET DO RYSUNKÓW.

Nasz Tadeuszek musiał raz gorzko przypłacić za swoje niedbalstwo. Kiedy wracał ze szkoły, miał zwyczaj swoje kajety i książki porzucać na pierwsze lepsze miejsce, a potem wybiegać do ogrodu lub gdzie za domem bawić się ze swojemi koleżkami. A chociaż chłopiec ustawicznie napominany byt przez matkę o porządek, to dobre rady zawsze puszczał w niepamięć; jeżeli się zaś zdarzało niekiedy, ze położył książki swoje na właściwem miejscu, to wkrótce potem porzucał je znowu w kąt jaki, już to na fortepian, już gdzie na stół lub wreszcie tam, gdzie właśnie nie było ich miejsce.

Jednego dnia, wkrótce jakoś przed samym popisem, szukał wszędzie swojego kajetu do rysunków, a nie mogąc go wynaleźć, niezmiernego w domu narobił rejwachu.

— "Gdzieżeś go przecież schował?" pytała matka.

— "Położyłem go na fortepianie, " odpowiedział. Bardzo ciekawy jestem, któż go tez tam mógł ruszać? Ze tez to nic nie moie uleżeć na miejscu. "

— "To prawda" odrzekła matka, zwłaszcza kiedy kto sam jest tak nieporządny i niedbały o swoje rzeczy. Gdybyś go włożył do szafki od książek, z łatwością byś go wynalazł?"

Tadeuszek nic nie odpowiedział na tę naganę, lecz na nowo kajetu swego szukać zaczął, tak że aż mu pot wystąpił na czoło i łzy mu płynęły z oczu.

— "Uspokój się już tą razą'' mówiła matka. Jeżeli mi tylko przyrzekniesz poprawę, to ci nagrodzę twoję stratę i inny ci kajet zszyję. "

— "O, droga Marno! zawołał on, to mi teraz już nic nie pomoże Jeżeli dziś na egzamen nie przyniosę swojego rysunkowego kajetu, to będę zapisany za naganę i dostanę białego, zamiast niebieskiego świadectwa. A wiem dobrze, że jak tylko złą cenzurkę przyniosę do domu, cenzurkę bez pochwały, nie dostanę już od taty zwykłego podarunku i nagrody.

— "To wielka szkoda, mój synu" rzekła matka. "A czy nie mógłbyś czego innego wyrysować?"

— "Nie mogę moja Mamo! bo do tego już za późno, " odpowiedział Tadeuszek zalewając się łzami.

— "Otoż widzisz teraz, odezwała się znów matka, jak to jest konieczną rzeczą żeby rzeczy swoje utrzymywać w porządku. Dzisiejsza nauczka nie pozostanie dla ciebie bez korzyści; radzę ci zaś żebyś zbytecznie się nie martwił, ale się na przyszłość poprawił, a zobaczysz, że cię za to ojciec w dwójnasób nagrodzi. "

Tadeuszek rad nie rad, musiał się uspokoić jak mógł. Kiedy zaś wkrótce potem przyniósł do domu cenzurkę bez pochwały, w istocie tez tą razą od ojca nie otrzymał żadnej nagrody. To jednakowoż zrządziło, że odtąd stał się daleko porządniejszym i więcej też dbał o swoje rzeczy. Gdy nadszedł nowy egzamen, Tadeuszek tryumfując przyniósł cenzurkę z pochwałą, i to, co matka przyrzekła, ojciec mu dotrzymał. W nagrodę dostał piękny podarunek.

SKÓRZANE SPODNIE.

Mieczysławek był wybornym chłopcem. Kto go tylko bliżej poznał, polubił go niezawodnie, bo był skromny i usłużny. Wszelako miał i on także swoje błędy, z których kilka dostarczyło osnowy do nie jednej historyjki opisanej w złotej książeczce. I tak między innemi, najwięcej ze wszystkich potrzebował odzieży, bo też darł ją nielitościwie. Co chwila ukazywały się, dziury to w surduciku, to w spodenkach; dziury te były niekiedy wielkości ręki. Zdarzało się najczęściej, ze Mieczysław sam nie wiedział jak się porobiły. Wreszcie naprzykrzyło się to matce; zagroziła mu więc, ze jeżeli sukni lepiej szanować nie będzie, to ona zmuszoną będzie zrobić coś takiego, co Mieczysławka wcale nie zadowolni. Tak matka zapowiedziała mu wtedy właśnie, kiedy otrzymał nowe spodeńki i dodała przytem: "jeżeli je podrzesz przed upływem miesiąca, pamiętaj że żałować tego będziesz."

— "Już będę ostrożny, moja mamo!" odpowiedział Mieczysławek, spoglądając z rodzajem pewnej dumy na nowe spodnie, które się na nim pięknie wydawały. Bo trzeba wiedzieć, ze Mieczysławek miał Miele w sobie próżności, a lubo ze wszystkich najwięcej sukien płatał, to jednak lubił się najpiękniej ubierać. Dla tego postanowił sobie ochraniać swoich nowych spodni jak najstaranniej.

Przez cały tydzień szło jak najlepiej. Spodnie były jak się należy, nie było widać najmniejszej dziury ani żadnej plamy. Aż tu wreszcie razu jednego w lesie, wydarzyło się nieszczęście. Na samym wierzchołku jodły odkrył Mieczysławek gniazdo wiewiórki, a do tego jeszcze z młodemi. "Musiemy je mieć!" rzekł do Tadeuszka i do innych, chłopczyków, którzy towarzyszyli mu do lasu. "Kto się wdrapie na drzewo?"

Chłopcy głową potrząsali, jodła nadzwyczajnie była wysoka.

— "A więc ja go zniosę wam, zawołał Mieczysławek zrzucając z siebie surducik, żeby mu nie przeszkadzał przy wdrapaniu się.

— "Pamiętaj lepiej o twoich spodniach, " rzekł Tadeuszek, przestrzegając brata.

— Ej co tam! spodnie nie tak łatwo się rozedrą" odparł Mieczysław i nie wyszło moie dwóch minut, a już był na szczycie jodły. Szczęśliwie wprawdzie zniósł na ziemię młode wiewiórki, po których się wdrapał na wierzchołek drzewa, ale przebóg! przyniósł takie w spodniach — potężną dziurę — "To mnie gniewa" rzekł Mieczysławek, "ale nic nie szkodzi, już ją tam matka załata, mniejsza już o to, kiedyśmy tylko dostali wiewiórki. "

Mieczysławek powrócił z tryumfem do domu. Matka tez nie łajała go o zrobioną w spodniach dziurę; lecz kiedy nazajutrz zrana wstał z łóżka, leżały ( na krześle ) przed nim — skórzane spodnie. Niezmiernie go to przeraziło, ale nic nie pomogło: musiał wdziać skórzane porteczki. Gdzie się tylko pokazał, nikt się od śmiechu wstrzymać nie mógł, nawet szkolni jego koledzy śmieli się z niego do rozpuku, bo, możecie sobie wyobrazić, jak zabawnie wygląda! w porteczkach skórzanych. Dalejże chłopiec w prośby do matki, dalejże płakać, aby tylko wzruszyć jej serce, ale matka odpowiedziała: "Nie, mój kochany: kto nie chce słuchać, ten kary doznaje!"

Mieczysławek tedy, chcąc nie chcąc musiał się przyzwyczaić do noszenia skórzanych spodni, a razem szanować inne swoje rzeczy. Od czasu, jak zaczął nosić spodnie skórzane, każdy się zdumiewał nad tem, ze w jego surducie nigdy już nie można było zobaczyć najmniejszej dziury.

Koniec wersji demonstracyjnej.

NOWY SURDUCIK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WCZESNE WSTAWANIE Z ŁÓŻKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SYGARO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZĘBY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PODKOWA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RYSUNEK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZEGAREK OJCA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PARASOL.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KOZIEŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Makolągwa.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DRĄŻEK OD FIRANEK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCHODY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RZUCANIE KAMIENIAMI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DWAJ RYBACY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KRÓLIKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NOWA LALKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MYSZ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

GROCHOWINY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŁAKOME DZIECKO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CIASTA I ZAWSZE CIASTA!

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POSYŁKA DO CIOTKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KOKARDA ZE WSTĄŻKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RACHUNKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BLUSZCZOWE SZTACHETKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NOS LEŚNICZEGO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŚWIĘCONE JAJKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KURCZĄTKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZEGARY ŚCIENNE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AURYKLE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

STUDNIA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

UL.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

GRA W CHWYTANEGO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NOWA SUKIENKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PSOTY DZIECI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HELENKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej